سرویس جهان مشرق - در روزهایی که سکوت جهانی در برابر فاجعه انسانی در نوار غزه به مثابه بحرانی فرسایشی بدل شده، «کاروان جهانی صمود» بار دیگر تلاش کرد تا با حرکتی مسالمت‌آمیز، دیوار محاصره را بشکند. اما این اقدام بشردوستانه در مه ۲۰۲۶ نه با آغوش باز، بلکه با یورش نظامی در آب‌های بین‌المللی و سپس با اقدامی تحقیرآمیز از سوی یکی از مقامات ارشد رژیم صهیونیستی مواجه شد.

کاروان صمود؛ نماد پایداری در برابر محاصره

کاروان جهانی صمود که نامش برگرفته از واژه عربی «صُمود» به معنای «پایداری و استقامت» است، یک ائتلاف دریایی بین‌المللی متشکل از جامعه مدنی و فعالان حقوق بشر است. این ناوگان در بحبوحه جنگ غزه در ژوئیه ۲۰۲۵ توسط ائتلاف ناوگان آزادی، جنبش جهانی به سوی غزه و دیگر تشکل‌های مردمی سازماندهی شد و هدف اصلی خود را شکستن محاصره غیرقانونی نوار غزه، ارسال کمک‌های بشردوستانه و ایجاد یک کریدور انسانی مردمی اعلام کرد.

کاروان صمود صرفاً یک مأموریت لجستیکی برای ارسال آذوقه نیست، بلکه یک بیانیه سیاسی و اخلاقی است. اهمیت این کاروان در تقویت مسئله فلسطین در افکار عمومی جهان از چند منظر قابل تحلیل است:

نخست، بین‌المللی بودن آن که با حضور بیش از ۴۲۸ فعال از ۴۴ کشور جهان، شامل پزشکان، خبرنگاران، دانشگاهیان و مدافعان حقوق بشر، محاصره غزه را از یک مسئله منطقه‌ای به یک بحران انسانی جهانی تبدیل کرد.

دوم، تقابل نمادین اراده مدنی با ماشین نظامی؛ جایی که قایق‌های غیرنظامی در برابر ناوگان مدرن جنگی قرار می‌گیرند و اذهان عمومی را به چالش می‌کشند.

سوم، یادآوری تراژدی بشری؛ کاروان با وجود آگاهی از خطرات، عزم خود را برای رسیدن به غزه جزم کرد و بدین ترتیب وضعیت اسفناک دو میلیون انسان تحت محاصره را در مرکز توجه رسانه‌ها قرار داد. در واقع این کاروان، آزمونی برای سنجش پایبندی جامعه جهانی به قوانین بشردوستانه بود.

ربایش در آب‌های بین‌المللی و اقدام گستاخانه بن گویر

در ۱۸ و ۱۹ مه ۲۰۲۶، در حالی که کاروان صمود متشکل از ده‌ها قایق و کشتی کوچک در آب‌های بین‌المللی در حال حرکت به سمت غزه بود، نیروی دریایی اسرائیل در اقدامی که ناقض آشکار حقوق بین‌الملل دریایی محسوب می‌شود، کل ناوگان را محاصره و فعالان را بازداشت کرد. این عملیات که با استفاده از پهپادها، پارازیت‌های ارتباطی و کماندوهای مسلح انجام شد، منجر به ربایش ۴۲۸ فعال از ۴۰ کشور جهان گردید. فعالان با تهدید اسلحه از قایق‌ها خارج و به کشتی‌های جنگی منتقل شدند و سپس به بندر اشدود در اسرائیل انتقال یافتند.

اوج این رسوایی اما در خشونت فیزیکی خلاصه نشد، بلکه به اقدام حیرت‌انگیز ایتمار بن گویر، وزیر امنیت ملی رژیم صهیونیستی، مربوط می‌شود. بن گویر که به مواضع راست‌گرایانه افراطی شهرت دارد، شخصاً به بازداشتگاه رفته و با انتشار ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی، اقدام به تمسخر و تحقیر علنی فعالان بازداشت‌شده کرد. در این ویدئو، فعالان در حالی که دست‌هایشان از پشت با بست‌های پلاستیکی بسته شده و چشم‌هایشان بسته شده، به نشانه تسلیم بر زمین نشانده شده‌اند.

بن گویر در میان آنان قدم می‌زند، پرچم منحوص رژیم صهیونیستی را تکان می‌دهد و با عباراتی چون «به اسرائیل خوش آمدید، ما صاحبخانه‌ایم» و خطاب قرار دادن آنان به عنوان «حامیان تروریسم» آنان را به باد استهزا می‌گیرد. این حرکت تحقیرآمیز که از آن به عنوان نمایشی بیمارگونه از قدرت تعبیر شد، بلافاصله به یک بحران دیپلماتیک جهانی دامن زد.

شکنجه و آزار جنسی صدها بازداشت‌ شده ناوگان صمود توسط نظامیان صهیونیست

مرکز حقوقی «عدالت» اعلام کرد شماری از وکلای این مرکز به همراه تیمی از وکلای داوطلب، خدمات مشاوره حقوقی به صدها نفر از شرکت‌کنندگان بازداشت شده در «ناوگان صمود» ارائه کرده‌اند؛ افرادی که به گفته این مرکز، پس از توقیف این ناوگان، از سوی نیروهای اسرائیلی با خشونت شدید، آزار جنسی و جراحات سنگین روبه‌رو شده‌اند.

این مرکز در بیانیه خود اعلام کرد وکلا پس از دیدار با تعدادی از بازداشت ‌شدگان بندر اسدود را ترک کرده‌اند، در حالی که محدودیت‌های شدید مانع دسترسی کامل به همه بازداشت ‌شدگان شده است. بر اساس این گزارش، همه افراد ابتدا تحت اقدامات اولیه اداره مهاجرت رژیم صهیونیستی قرار گرفته و سپس بیشتر آن‌ها به زندان کتسیعوت منتقل شده‌اند.

در این بیانیه آمده است تیم حقوقی نقض‌های سازمان‌ یافته در روندهای قانونی و همچنین رفتارهای گسترده جسمی و روانی آزار دهنده را مستند کرده است. به گفته این مرکز، ده‌ها شکایت درباره خشونت شدید ثبت شده که در برخی موارد به آسیب‌های جدی منجر شده و حداقل سه نفر پیش از آزادی به بیمارستان منتقل شده‌اند.

واکنش‌های جهانی؛ انزوای دیپلماتیک بی‌سابقه

اقدام شرم‌آور بن گویر موجی از خشم و محکومیت را در سراسر جهان برانگیخت که حتی متحدان سنتی اسرائیل را نیز به واکنش واداشت. در ادامه، مهم‌ترین واکنش‌ها به تفکیک بازیگران بین‌المللی ارائه می‌شود:

دست‌کم ۱۱ کشور از جمله ۸ کشور اروپایی، سفرای اسرائیل را برای ادای توضیح و اعتراض رسمی احضار کردند. فرانسه با ابراز «خشم و انزجار» خواستار آزادی فوری اتباع خود شد. اسپانیا، رفتار با فعالان را «هولناک، غیرانسانی و شرم‌آور» خواند و خواهان عذرخواهی رسمی رژیم صهیونیستی شد.

بلژیک نیز این اقدام را «عمیقاً نگران‌کننده» و «غیرقابل‌قبول» توصیف کرد. ایتالیا ضمن محکومیت شدید، خواستار توضیح و عذرخواهی فوری از سوی تل‌آویو شد. پرتغال نیز با احضار کاردار اسرائیل، خواستار شفاف‌سازی شد.

«کایا کالاس»، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با انتشار بیانیه‌ای رسمی، رفتار بن گویر را «تحقیرآمیز و اشتباه» خواند و تأکید کرد که «رفتار وزیر بن گویر در شأن هیچ مقامی در یک دموکراسی نیست». این بیانیه، موضعی فراتر از بیانیه‌های محتاطانه همیشگی اتحادیه اروپا علیه رژیم صهیونیستی بود.

وزرای خارجه ۱۰ کشور شامل ترکیه، بنگلادش، برزیل، اندونزی، ، کلمبیا، لیبی، مالدیو، پاکستان و اردن در بیانیه‌ای مشترک، حمله به کاروان صمود را «نقض آشکار قوانین بین‌المللی و حقوق بشردوستانه» خوانده و خواستار آزادی فوری فعالان شدند.

اعتراضات خیابانی در شهرهای مختلف جهان از جمله بارسلونا (با حضور ۱۵ هزار نفری)، بروکسل و ژنو برگزار شد. این اعتراضات فشار مضاعفی را بر دولت‌های غربی برای واکنش جدی‌تر وارد کرد.

این بحران حتی به درون کابینه رژیم صهیونیستی نیز کشیده شد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که خود دستور رهگیری ناوگان را صادر کرده بود، در واکنشی نادر مجبور به انتقاد علنی از بن گویر شد و اقدام او را «نا هم‌راستا با ارزش‌ها و هنجارهای اسرائیل» خواند و برای کاهش التهاب دستور اخراج فوری فعالان را صادر کرد. «جدعون ساعر»، وزیر امور خارجه اسرائیل نیز با حمله تند به بن گویر، او را متهم کرد که «آگاهانه در این نمایش شرم‌آور به کشور ما آسیب زد». این اختلاف‌ها نشان‌دهنده شکاف عمیق در دولت ائتلافی راست‌گرای اسرائیل بود.

کاروان صمود، آشکار کننده چهره واقعی رژیم صهیونیستی

ماجرای کاروان صمود، آزمونی تاریخی برای وجدان بیدار جامعه بشری بود. این رویداد نشان داد که چگونه یک اقدام بشردوستانه مسالمت‌آمیز می‌تواند چهره واقعی یک رژیم آپارتاید را برملا سازد. اقدام رژیم صهیونیستی در ربودن فعالان صلح‌طلب در آب‌های بین‌المللی و سپس تحقیر سازمان‌یافته آنان توسط یک وزیر کابینه، تنها به انزوای سیاسی بیشتر این رژیم و نخ نمایان‌تر شدن مشروعیت اخلاقی آن انجامید.

در جهانی که قدرت‌های بزرگ اغلب در برابر جنایات علیه بشریت سکوت می‌کنند، این فریادهای اعتراضی که از گوشه و کنار جهان برخاست، بار دیگر ثابت کرد که پرونده فلسطین و آرمان قدس شریف، همچنان زنده و محوری در وجدان بشریت باقی مانده است.