به گزارش مشرق، این روزنامه انگلیسی در گزارش خود آورده است: قرار بود «عملیات» علیه ایران، کارزاری برقآسا و بهتآور باشد؛ عملیاتی که با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه (نهم اسفند ۱۴۰۴) آغاز شد. اما ایران، با شلیک هزاران موشک و پهپاد در سراسر خاورمیانه، جنگ را به بنبست کشاند؛ بدین معنا که هیچ پیروزی قاطعی نصیب آغازکنندگان جنگ نشد.
به نوشته این رسانه، هزاران غیرنظامی، عمدتاُ در ایران و لبنان، جان خود را از دست دادهاند و در عین حال، تبعات اقتصادی تکاندهنده جنگ و اختلال در مسیرهای کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، بسیار فراتر از خاورمیانه گسترش یافته است. آمریکا و ایران دیروز بر سر تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز به توافق رسیدند و انتظار میرود که تفاهمنامه میان دو کشور روز جمعه - ۱۹ ژوئن - (۲۹ خرداد) در سوئیس امضا شود.
کشورهای حاشیه خلیج فارس زیر آتش
ایران خلاف درگیریهای پیشین با (رژیم)اسرائیل، این بار بخش عمده حملات تلافیجویانه خود را متوجه همسایگان نزدیکش در حاشیه خلیج فارس کرد؛ کشورهایی که میزبان پایگاهها و داراییهای حیاتی آمریکا در منطقه هستند.
امارات متحده عربی که سرانش نزدیکترین همپیمانان منطقهای آمریکا و اسرائیل به شمار میروند، بیشترین آسیب را از حملات ایران متحمل شد. دستکم ۴۵ درصد حملات ایران به (پایگاههایی آمریکایی مستقر در) کشورهای حاشیه خلیج فارس، متوجه امارات بود.
از زمان اعلام آتشبس در اوایل آوریل، کویت و بحرین نیز در جریان تبادل آتش میان ایران و آمریکا در تیررس حملات قرار گرفتند. هر دو کشور میزبان پایگاههای مهم نظامی آمریکا هستند و کوچکترین اعضای شورای همکاری خلیج فارس محسوب میشوند.
طبق برآورد گروه تحقیقاتی «ریستاد انرژی/ Rystad Energy»، ترمیم و تعمیر زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس که حد فاصل اواخر فوریه تا اوایل آوریل آسیب دیده یا نابود شدهاند، به حدود ۵۸ میلیارد دلار هزینه نیاز خواهد داشت.
خسارتهای واردشده به ایران
به ادعای فایننشالتایمز، «آمریکا و اسرائیل هزاران هدف را در سراسر ایران مورد حمله قرار دادند. هرچند تعیین دقیق میزان خسارات دشوار است، اما آثار این حملات تا سالها باقی خواهد ماند. علاوه بر اهداف نظامی، زیرساختهای حیاتی غیرنظامی و اقتصادی ایران نیز شامل پلها، کارخانههای فولاد و در تازهترین موارد، دو تاسیسات ذخیره آب، آسیب جدی دیده یا تخریب شدند. بازسازی این خسارات به میلیاردها دلار سرمایه نیاز خواهد داشت.»
دولت ایران خسارت اقتصادی ۶ هفته نخست جنگ را حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد کرده؛ رقمی که تقریبا معادل کل تولید ناخالص داخلی پیشبینیشده کشور در سال جاری است.
هزینه جنگ برای آمریکا
واشنگتن باید هزینههای سنگینی برای جایگزینی ذخایر موشکی، انتقال دوباره تجهیزات نظامی به خاورمیانه و بازگرداندن آنها، و همچنین تعمیر پایگاهها و تجهیزاتی که هدف حملات ایران قرار گرفتهاند، پرداخت کند.
مقامات پنتاگون اواسط ماه مه اعلام کردند که این جنگ تاکنون ۲۹ میلیارد دلار برای آمریکا هزینه داشته است، هرچند مشخص نیست که پنتاگون این رقم را بر چه مبنایی محاسبه کرده است!
اندیشکده «موسسه امریکن انترپرایز/ American Enterprise Institute» هزینه جنگ تا زمان آتشبس آوریل را دستکم ۲۵ میلیارد دلار برآورد کرده و معتقد است این رقم میتواند تا ۳۴ میلیارد دلار نیز برسد.
شهروندان آمریکایی نیز هزینه این جنگ را در جایگاههای سوخت لمس کردهاند. میانگین قیمت هر گالن بنزین از حدود ۲.۹۰ دلار پیش از جنگ به چهار دلار افزایش یافته و در برخی ایالتها همچون کالیفرنیا به حدود ۶ دلار در هر گالن رسیده است.
تنگه هرمزِ مسدودشده
این جنگ عملا مهمترین گذرگاه آبی انرژی جهان را از کار انداخت، چرا که ایران کنترل مسیرهای حیاتی کشتیرانی در تنگه هرمز را به طور کامل در اختیار گرفت و تردد کشتیهای تجاری در خلیج فارس را مختل کرد.
پیش از آغاز درگیریها، روزانه حدود ۱۰۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند. آمار شرکت ارائهدهنده خدمات کشتیرانی «لوید لیست اینتلیجنس/ Lloyd’s List Intelligence» نشان میدهد که حد فاصل ۱۸ مه تا هفتم ژوئن، تنها ۱۲۷ کشتی از این مسیر عبور کردهاند.
آسیب به آسیا
قاره آسیا که نزدیک به ۶۰ درصد نفت خام خود را از خاورمیانه تامین میکند، آثار ناشی از بسته شدن تنگه هرمز را بیش از هر جای دیگری احساس کرد و بیشترین ضربه را متحمل شد.
بسیاری از کشورها ناچار شدهاند که برای جبران کمبود عرضه به منابع جایگزین متوسل شوند. ویتنام که بخش عمده نفت خود را از کویت وارد میکرد، به آمریکا و نیجریه روی آورده است. فیلیپین که در آن وضعیت اضطراری انرژی اعلام شده، برای نخستین بار در پنج سال گذشته از روسیه نفت خریده است. هم فیلیپین و هم سریلانکا با هدف صرفهجویی در مصرف انرژی، برای کارمندان دولت هفته کاری چهارروزه را تصویب و اجرا کردهاند.
این تحولات، بحران اقتصادی در آسیا را تعمیق کرده است. «بانک توسعه آسیایی» هفته گذشته به فایننشالتایمز اعلام کرد که اکنون ۱۵ کشور برای مقابله با شوک انرژی به دنبال دریافت وامهای اضطراری هستند.
اقتصاد جهانی هم بینصیب نماند
گرچه آسیا نخستین منطقهای بود که پیامدهای این جنگ را لمس کرد، اما آثار زنجیرهای آن احتمالا در سراسر جهان عمیق و ماندگار خواهد بود. بانک جهانی پنجشنبه هفته گذشته پیشبینی رشد اقتصادیِ دو-سوم کشورهای جهان را در نتیجه این جنگ کاهش داد. این بانک برآورد میکند که رشد اقتصاد جهانی از حدود ۲.۹ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۲.۵ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش مییابد.
اعداد و ارقام سازمان همکاری و توسعه اقتصادی هم که پیشبینیهای خود برای سال ۲۰۲۶ را در مقایسه با دسامبر ۲۰۲۵ کاهش داده است، نشان میدهد که اقتصادهای بزرگ اروپا با کُندشدن چشمگیر رشد اقتصادی مواجه خواهند شد.
بسیاری از دولتها به منظور تعدیل فشار ناشی از افزایش قیمت نفت و گاز بر مصرفکنندگان، مالیات انرژی را کاهش دادهاند. آلمان از جمله این کشورهاست و از طریق کاهش ۱۷ سِنتی مالیات گازوئیل و بنزین به ازای هر لیتر، بسته حمایتی به ارزش ۱.۶ میلیارد یورو برای خانوارها و کسبوکارها تخصیص داده است.
