به گزارش مشرق، تغییرات عمیق و گسترده در ساختار نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان، رویداد مهمی است که نقشه راه و مبانی آن توسط ژنرال‌ها و افسران ارتش ترکیه انجام شد. حالا ترکیه می‌رود تا در دومین تجربه در نوسازی ارتش‌های کوچک، این بار در ازبکستان دست به عملیات وسیع و طولانی مدتی بزند تا ارتش این کشور نیز بر اساس الگوهای مدنظر استراتژیست‌های ارتش ترکیه تغییر کند.

ژنرال یاشار گولر وزیر دفاع در کابینه اردوغان، به تازگی در گفتگو با خبرنگاران، بدون اشاره به جزئیات، به برخی مبانی کلی اشاره کرده و از این موضوع خبر داده که مقامات ازبکستان، با توجه به میزان رضایت مقامات سیاسی – نظامی باکو از تغییراتی که به سفارش ژنرال‌های ارتش ترکیه در ارتش جمهوری آذربایجان صورت گرفته، با آنکارا وارد توافق شده‌اند.

ژنرال گولر می‌گوید: «اوج‌گیری ابتکارات تولید بومی و داخلی ترکیه در صنایع دفاعی و دکترین‌های جنگ مدرن نیروهای مسلح ترکیه، به عنوان راهنمای کلیدی در بازسازی ارتش کشورهای دوست و برادر عمل می‌کنند. حالا به جرات می‌توانیم بگوییم که ترکیه از یک آستانه تاریخی دیگر در همکاری نظامی و دیپلماسی دفاعی عبور کرده و نوسازی نهادی و مدل سازمانی که با موفقیت توسط نیروهای مسلح ترکیه در ارتش جمهوری آذربایجان اجرا شد، اکنون در ازبکستان نیز اجرا خواهد شد».

وزیر دفاع ترکیه در ادامه به این اشاره کرده که چشم‌انداز دفاعی ترکیه و کیفیت آموزش نظامی آن از سوی کشورهای دوست به دقت دنبال می‌شود.

او می‌گوید: «کشورهای برادر و دوست ما که با رویکردی صادقانه از آنها حمایت می‌کنیم، می‌خواهند ما برای آنها، ساختار نیروهای مسلحی مشابه ارتش ترکیه ایجاد کنیم که این امر بر اعتبار نهادی ارتش ما در مقیاس جهانی تأکید دارد».

به باور وزیر دفاع ترکیه، ازبکستان یک بازیگر استراتژیک در آسیای مرکزی است و روابط ترکیه با این کشور علاوه بر ابعاد سیاسی – اقتصادی، در حوزه دفاعی و نظامی نیز به بُعد جدیدی ارتقا یافته و گام بسیار مهمی در چارچوب فعالیت‌های همکاری نظامی مداوم با ازبکستان برداشته شده است.

ژنرال گولر می‌گوید: «ازبکستان، کشوری دوست و برادر با پیوندهای عمیق تاریخی، نظامی و فرهنگی است. به همین خاطر، یک تیم مشاوره نظامی سطح بالا به سرپرستی یک سرلشکر ارشد که در نیروهای مسلح ترکیه خدمت می‌کند، رسماً برای هدایت نیروهای مسلح ازبکستان در تحول ساختاری، آموزش، لجستیک و سازماندهی، منصوب شده است. ژنرال ما، هم اکنون تیم و ستاد خود را تشکیل داده و بر اساس همان دستورالعملی که در ارتش کشور دوست و برادرمان جمهوری آذربایجان اجرا کردیم، در ازبکستان نیز ساختار ارتش به طور کامل نوسازی خواهد شد».

روزنامه صباح چاپ آنکارا به عنوان یکی از جراید نزدیک به اتاق فکر حزب حاکم ترکیه اعلام کرده که اردوغان گروه ویژه‌ای از مشاوران نظامی را برای حمایت از اصلاحات و نوسازی سیستماتیک نیروهای مسلح ازبکستان به تاشکند اعزام کرده است.

این گروه بعد از توافق اولیه روسای جمهوری ترکیه و ازبکستان، اقدامات مطالعاتی اولیه را در ۶ ماه به پایان رسانده و در این مدت، بیش از ۱۰ بار از مراکز و یگان های دفاعی مختلف ازبکستان، بازدید کرده است. سند این توافق دفاعی در ژانویه امسال، بین وزارتخانه‌های دفاع ازبکستان و ترکیه امضا شد. این سند شامل وظایف استراتژیکی مانند سازماندهی رزمایش‌های نظامی مشترک، آموزش پرسنل حرفه‌ای و توسعه حوزه پزشکی نظامی است.

کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که این مدل که توسط ترکیه در سیستم دفاعی ازبکستان به کار گرفته شده، در گذشته نتایج بالایی در آذربایجان به همراه داشته است.

پس از «بیانیه شوشا» که در سال ۲۰۲۱ امضا شد، همکاری نظامی بین باکو و آنکارا به بُعد جدیدی رسیده است. در چارچوب این پروژه، ارتش آذربایجان مطابق با استانداردهای ترکیه کاملاً مدرن شده و تعداد رزمایش‌های مشترک به صورت تصاعدی افزایش یافته است. از همه مهمتر، یک سیستم قوی برای استفاده از فناوری‌های نوآورانه در صنعت دفاعی، به ویژه پهپادهای مشهور بیرقدار، ایجاد شده است.

از نوسازی دفاعی تا توسعه اقتصادی

همزمان با پیشرفت روند نوسازی نیروهای مسلح ازبکستان به دست ژنرال‌ها و افسران ترکیه، در حوزه روابط اقتصادی نیز گام‌های مهمی برداشته شده است.

لازیز قدرتوف وزیر سرمایه‌گذاری، صنعت و تجارت ازبکستان، اخیراً اعلام کرده که آنها قصد دارند منطقه صنعتی سازمان‌یافته (OSB) را که به طور مشترک با ترکیه در حال ساخت است، تا پایان سال عملیاتی کنند.

او می‌گوید: «ما انتظار داریم که این خوشه صنعتی با جذب سرمایه‌گذاری و حمایت از تولید محصولات فناوری پیشرفته، سهم قابل توجهی در روابط اقتصادی دوجانبه داشته باشد.»

قدرتوف به خبرنگار خبرگزاری آناتولی گفته که روابط اقتصادی بین ترکیه و ازبکستان در زمینه‌ها و بخش‌های مختلف همچنان در حال توسعه است.

قدرتوف با تأکید بر اینکه تعدادی از سازوکارهای تشویقی قانونی و عملی برای افزایش حجم تجارت بین دو کشور در حال بررسی است، می‌گوید: «یکی از موضوعات اصلی مورد بحث، افزایش فهرست محصولات تحت توافقنامه تجارت ترجیحی به ۱۸ مورد است. امسال، در مذاکراتی که در ۱۲ مه با وزارت تجارت ترکیه انجام شد، طرف ترکیه‌ای پیشنهاد بررسی فهرست محصولات ازبک و به‌روزرسانی فهرست محصولات ترکیه‌ای را داد. همچنین کار برای ایجاد دفتر نمایندگی تجاری در استانبول در حال انجام است تا توسعه سیستماتیک‌تر روابط تجاری دوجانبه تضمین شود. تعداد پروازها بین دو کشور از طریق ۸ مسیر مختلف برای حمایت از فعالیت‌های اقتصادی به ۹۷ پرواز در هفته افزایش یافته و توافق‌نامه‌ای با هدف کاهش موانع از طریق به رسمیت شناختن متقابل گواهینامه‌های معتبر در هر دو کشور در حال امضا است».

منطقه صنعتی سازمان‌یافته ازبکستان-ترکیه در تاشکند به مساحت ۱۰۰ هکتار، اقدامی مهم در توسعه روابط اقتصادی طرفین است و کار ساخت و مونتاژ در پروژه ۱۵۰ میلیون دلاری به طور پیوسته در حال پیشرفت است.

به عنوان بخشی از فاز اول، ساخت مهدکودک، مدرسه، کالج، هتل، مجتمع ورزشی، ساختمان اداری و پلی‌کلینیک در مارس ۲۰۲۵ آغاز شد. ساخت تأسیسات صنعتی نیز در ژوئیه ۲۰۲۵ آغاز شد. طبق اسناد پروژه، انتظار می‌رود منطقه صنعتی تا پایان سال ۲۰۲۶ عملیاتی شود.

هم اکنون بیش از ۲ هزار و ۲۴۵ شرکت ترکیه در ازبکستان در حال فعالیت است و انتظار می‌رود تعداد آنها تا پایان سال جاری میلادی به ۲ هزار و ۳۰۰ شرکت برسد.

علاوه بر این، پنجاه و نهمین نشست سالانه هیئت مدیره بانک توسعه آسیایی (ADB) امسال در سمرقند برگزار شد. این رویداد نشان داد که ازبکستان وارد مرحله جدیدی از توسعه اقتصادی شده، محیطی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کرده و سبد پروژه‌های مشترک به حدود ۱۶ میلیارد دلار رسیده است.

با حمایت بانک توسعه آسیایی، کارهای گسترده‌ای برای نوسازی زیرساخت‌های راه‌آهن و جاده، نوسازی بخش‌های انرژی و اجتماعی و بهبود سیستم‌های آبرسانی انجام شده است.

بیش از ۱۴۰۰ کیلومتر خط آهن، تقریباً ۱۷۰۰ کیلومتر جاده و تقریباً ۴۰۰۰ کیلومتر شبکه آبرسانی نوسازی شده‌اند. امضای یک برنامه مشارکتی جدید به ارزش ۱۲.۵ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰، در چارچوب این اجلاس، نقطه عطف جدیدی در همکاری‌ها بود.

در پایان باید گفت: حالا ترکیه در دو کشور ترک زبان یعنی در جمهوری آذربایجان و همچنین در ازبکستان، تجربه نوسازی ارتش دارد و پیشبینی می‌شود در سالیان آتی، در دیگر کشورهای ترک زبان نظیر قرقیزستان نیز چنین اقداماتی صورت بگیرد.

علاوه بر این، ارتش و سرویس اطلاعاتی میت ترکیه به طور مشترک در لیبی و سوریه، معماری ساختارهای دفاعی وامنیتی این کشورها را بر عهده گرفته‌اند و به این ترتیب، ترکیه با افزایش تعداد ابزارهای نفوذ و اثرگذاری، از عملیات نوسازی نیروهای مسلح تا شکل دادن به ساختارهای نظامی و انتظامی، صاحب امکانات بیشتری می‌شود.