سرویس جامعه مشرق - این روزها که شاهد بیستمین روز از جنگ تحمیلی رمضان هستیم، نوایی آشنا بار دیگر در خانه‌ها طنین‌انداز شده است؛ صدای مارشی نظامی که با هر اعلام حمله موشکی به اراضی اشغالی، از تلویزیون پخش می‌شود و کمتر مخاطبی است که آن را نشنیده باشد.

این صدا، صرفاً یک قطعه موسیقی نیست؛ این حافظه تاریخی و احساس جمعی یک ملت است از دهه ۶۰ تاکنون است.

خاستگاه این نوا به دهه‌ها پیش بازمی‌گردد. علی‌اکبر دلبری، آهنگساز و نظامی ایرانی، در سال ۱۳۱۶ به ارتش پیوست و به‌عنوان رئیس موزیک نظام فعالیت خود را آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۳ قطعه‌ای را ساخت که بعدها با نام «شهریار» شناخته شد؛ اثری که به‌سرعت جای خود را در ساختار رسمی موسیقی نظامی باز کرد و به گفته خود دلبری، به مارش رسمی ژاندارمری بدل شد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، این مارش با نام‌های تازه‌ای همچون «۲۱ حمزه» و «سرود وحدت» در میان دسته‌های موزیک نظامی رواج یافت. اما نقطه عطف حیات این اثر، به سال‌های دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ زمانی که نسخه‌ای از آن از آرشیو رادیو اهواز استخراج و در اختیار «رادیو جبهه» قرار گرفت. از آن پس، این مارش به یکی از صداهای ثابت روزهای عملیات بدل شد و در لحظات اعلام اخبار مهم، به‌ویژه پیروزی‌ها، از رسانه‌ها پخش می‌شد.

به‌تدریج، «مارش ۲۱ حمزه» فراتر از یک قطعه موسیقی، به نماد پیروزی و امید در ذهن مردم تبدیل شد؛ نوایی که با خاطره عملیات‌های موفق و لحظات سرنوشت‌ساز جنگ گره خورد و حتی سال‌ها پس از پایان جنگ نیز، تداعی‌گر همان فضا باقی ماند.

امروز، پس از حمله تروریستی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی، و همزمان با پاسخ نیروهای مسلح ایران به مواضع آنها در منطقه، این مارش بار دیگر احیا شده است. هم‌زمان با آغاز حملات موشکی ایران، همان نغمه آشنا از رسانه‌ها پخش می‌شود؛ گویی تاریخ، با زبانی موسیقایی، آن ندا و عده پیروزی را دوباره به گوش مردم ایران رسانده است.

این اثر که با نام‌های «شهریار»، «۲۱ حمزه»، «حمله»، «وحدت» و «پیروزی» شناخته می‌شود، با صدای ماندگار محمود کریمی علویجه و آن اعلان مشهور «شنوندگان عزیز توجه فرمایید…» به یکی از شاخص‌ترین قطعات صوتی پس از انقلاب تبدیل شد.

علی‌اکبر دلبری سال‌ها پس از پایان جنگ، در روایت خود از این اثر، به لحظه‌ای اشاره می‌کند که مارش او در زمان اعلام خبر فتح خرمشهر پخش شد؛ لحظه‌ای که برای او سرشار از غرور و احساس تعلق بود. او می‌گفت شنیدن این قطعه در آن بزنگاه تاریخی، اشک را بر چشمانش جاری کرده است چرا که باور داشت با خلق آن، سهمی اندک در تاریخ معاصر کشورش ایفا کرده است.

علی‌اکبر دلبری