سرویس دفاع و امنیت مشرق _ روز دوشنبه بود که ارتش آمریکا اعلام کرد یک فروند بالگرد تهاجمی مدل AH ۶۴ آپاچی متعلق به این نیروهای تروریستی، در نزدیکی سواحل کشور عمان و در جنوب تنگه هرمز سقوط کرده و دو خدمه آن از درون آب زنده بیرون کشیده شدند. کمی بعد، دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا اعلام کرد که این بالگرد خاص توسط نیروهای مسلح ایران سرنگون شده است. در تکمیل این خبر، شبکه آمریکایی CNN اعلام کرد که بالگرد آمریکایی توسط یک فروند پهپاد شاهد ۱۳۶ ایرانی سرنگون شده است.

بر اساس جزییاتی که رسانه‌های غربی منتشر کرده اند، بالگرد سرنگون شده مدل E یا گاردین ( نگهبان ) از بالگرد آپاچی بوده که با کد AH-۶۴E معرفی می شود. این نسخه در حال حاضر پیشرفته ترین مدل از بالگردهای آپاچی محسوب می شود و به انواع سیستم های هشدار دهنده قفل راداری یا قفل با موشک های حرارتی و همچنین سیستم های پخش کننده فریب دهنده های حرارتی ( شراره ) نیز مجهز است. در مدل E ادعا شده که پره های کامپوزیتی این بالگرد توان مقاومت در برابر گلوله های توپ ۲۳ میلی متری را نیز دارد. به طور کلی می توان گفت نسخه E بالگرد آپاچی به معنای واقعی کلمه یک دژ پرنده با انواع قابلیت های دفاعی و تهاجمی است که علی رغم این تجهیزات و ادعاها، در دام پهپاد شاهد ایرانی گرفتار شد.

بالگرد AH-۶۴ مدل E ملقب به گاردین

قیمت هر فروند از بالگردهای آپاچی سری E برای خود ارتش آمریکا در حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار اعلام شده ولی برای مشتری های صادراتی بسته به نوع قرارداد ( ارتقا مدل های قدیمی یا ساخت نمونه جدید ، حجم تسلیحات و خدمات پس از فروش و ... ) معمولا در حدود ۱۰۰ میلیون دلار یا بیشتر است.

بیشتر بخوانید:

۱۰ نوع موشک بالستیک و تاکتیکی ایرانی برای انهدام ناوهواپیمابر آمریکا/ «خیبرشکن»؛ کابوس اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه به سراغ آبراهام لینکلن می‌رود +عکس

کدام موشک ایرانی ناوهای آمریکا را به قعر دریا می‌فرستد؟ / سپاه مهیای شلیک «هایپرسونیک فتاح» با کلاهک خاص می‌شود +عکس

از سرجنگی گلایدکننده و شدیدالانفجار تا شهرهای زیرزمینی آماده ورود به جنگ/ کدام ویژگی «موشک خیبرشکن»، آمریکا و اسرائیل را مجبور به آتش‌بس کرد؟ +عکس

کدام مدل شاهد می‌تواند آپاچی را ساقط کند ؟

در بحث شکارچی ماجرا، رسانه های غربی از جمله CNN به پهپاد شاهد اشاره کرده اند که به طور معمول معنی آن سری شاهد ۱۳۶ است. در سالهای اخیر در نبرد اوکراین و همچنین درگیری اخیر چندین هواپیمای جنگنده و بالگرد در زمان رهگیری و انهدام پهپادهای شاهد به دلیل فاصله نزدیک و بعد از انفجار با ترکش های باقی مانده از این پهپاد ها برخورد کرده و سقوط کردند ولی در این مورد، طرف مقابل از سرنگون شدن مستقیم بالگرد آپاچی توسط پهپاد ایرانی صحبت می کند.

با این حساب گزینه سری شاهد با هدایت عادی برای حملات به نقاط ثابت قطعا کنار رفته و یک مدل ویژه از سری شاهد به میان می آید. مدل شاهد ۱۳۶ با هدایت اپتیکی / حرارتی با سیستم پیشران ملخی و البته مدل جت یعنی شاهد ۲۳۸ با سیستم هدایت اپتیکی / حرارتی که هر دو قادر به اجرای ماموریت سرنگونی هواگرد متجاوز خواهند بود.

با توجه به این که بالگرد مورد نظر در شب هنگام هدف قرار گرفته تقریبا با قطعیت بالا می توان گفت که سیستم جستجوگر استفاده شده از نوع حرارتی یا تصویرساز فروسرخ بوده است. پهپاد شاهد ۱۳۶ با کمک گرفتن از یک موتور پیستونی توان رسیدن به سرعتی در حدود ۱۸۰ الی ۲۰۰ کیلومتر در ساعت را دارد در حالی که سرعت پهپاد انتحاری ۲۳۸ که از موتور میکروتوربوجت بهره می برد در حدود ۵۰۰ کیلومتر بر ساعت است. هر دو پهپاد معمولا از یک سر جنگی شدید الانفجار به وزن حدود ۴۰ یا ۵۰ کیلوگرم استفاده می کنند که قطعا در این مورد برای انهدام یا آسیب دیدن شدید یک بالگرد مثل آپاچی حتی می توان گفت بیش از اندازه کافی است.

برای مقایسه بد نیست بدانید که سر جنگی بسیاری از موشک های دوش پرتاب جهان که عمدتا برای ماموریت ضد بالگرد استفاده می شوند معمولا بین ۱.۵ تا ۳ کیلوگرم وزن دارند. در هر صورت با فرض اینکه سرنگونی بالگرد متجاوز امریکایی از سوی نیروهای مسلح کشورمان تایید شود، در این درگیری دو مورد برای نخستین بار رخ داده است: یکی اولین شکار هوا به هوا توسط یک پهپاد انتحاری بال ثابت در جهان به نام خانوده شاهد ایرانی ثبت شده و دومین مورد اینکه برای اولین بار یک فروند بالگرد آپاچی از مدل E به عنوان پیشرفته ترین بالگرد تهاجمی عملیاتی ارتش آمریکا و شاید به ادعای خود آنها در کل جهان نیز با آتش رقیب سرنگون شده است.

از آواکس تا اف -۱۶ آمریکایی در تیررس شاهد

پیش از شروع تجاوز نظامی دشمن علیه خاک کشورمان، صدها مورد پروازهای لجستیکی در سراسر منطقه خاورمیانه و اروپا مرتبط با هواگردهای پشتیبان امریکایی ثبت شده بود و ده ها مورد استقرار ناوگان سوخترسان و آواکس نیز پایگاه هایی نظیر العدید قطر، شاهزاده سلطان عربستان، موفق السلطی اردن و بن گوریون اسرائیل در تصاویر ماهواره ای دیده شده بود. نقش هواپیماهای سوخترسان امریکایی به ویژه در جنگ اخیر برای آنها بسیار حیاتی بود زیرا با توجه به تهدید حملات موشکی و پهپادی ایران، امکان استقرار جنگنده های امریکایی در پایگاه های نزدیک ایران وجود نداشت و آنها ناچار بودند از ۱۰۰۰ کیلومتر دورتر از خاک ایران و با یک یا دو بار سوختگیری هوایی دست به عملیات بزنند. در کنار این پرنده ها، نقش ویژه و مهم آواکس ها نیز در هماهنگی پرواز پرنده های دشمن و شناسایی تهدیدات علیه آنها، کاملا مشخص است.

اما با یک طراحی عملیاتی قابل تحسین و استفاده از سلاح های متناسب، بر اثر اصابت موشکهای بالستیک ایرانی و پهپادهای شاهد به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در الخرج عربستان، ۵ فروند هواپیمای سوخترسان آمریکایی و یک آواکس گران قیمت و ارزمشند، به صورت جدی آسیب دیدند. خوشبختانه در خصوص این ماجرا تصاویر ماهواره ای دقیق نیز موجود بود تا سنتکام دیگر توان تکذیب و لاپوشانی ضربات تحمیل شده بر تروریست های امریکایی را نداشته باشد.

طبق این تصاویر، مشخص شد حمله ترکیبی موشکی-پهپادی ایران به پایگاه شاهزاده سلطان همزمان ناوگان سوخترسان و آواکس نیروی هوایی امریکا را هدف قرار داده بود و بر اساس تصویر ماهواره ای منتشر شده، دستکم ۳ فروند هواپیمای سوخترسان KC-۱۳۵ امریکایی بر اثر اصابت مستقیم کاملا منهدم شده و همچنین ۲ هواپیمای سوخترسان در سمت چپ و ۲ مورد در سمت راست محل اصلی ایمپکت موشکی دچار آسیب جدی شدند.

پس از آن نیز تصویر رسمی از آواکس E-۳G هدف قرار گرفته توسط پهپاد انتحاری ایرانی منتشر شد و یکی از ۶ فروند آواکس امریکایی مستقر در خاورمیانه نیز کاملا نابود شد. هواپیماهای آواکس امریکایی علاوه بر هدایت عملیات جنگنده های این کشور، در بحث شناسایی مقرهای نظامی و راداری زمینی در خاک ایران نیز نقش حیاتی داشتند و با انهدام یک فروند و احتمالا عقب نشینی سایر ناوگان از خاک عربستان به نقاط دورتری از مرز کشورمان، بخش مهمی از توان نظارت و جاسوسی نیروی هوایی امریکا علیه ایران مختل شد.

پیش از این نیز،آنطور که رسانه های نزدیک به دولت روسیه اعلام کرده بودند، پهپاد شاهد توانسته یک جنگنده اف ۱۶ ساخت آمریکا را منهدم کند. این کانال‌ها نوشتند اف-۱۶ اوکراینی بیش از اندازه نزدیک پهپاد انتحاری شاهد شده و انفجار پهپاد باعث ایجاد ترکش و موج انفجار شده و زمینه سقوط اف-۱۶ را رقم زده است. البته مقامات اوکراینی ترجیح دادند این حادثه را به خطای پدافند و شلیک اشتباهی موشک پاتریوت مرتبط کنند، اما چون پیش از این نیز، برخی پرنده های اوکراینی بر اثر نزدیکی بیش از حد به پهپاد شاهد و اصابت ترکش های آن، سرنگون شده بودند، ثبت یک شکار مهم دیگر توسط این پهپاد اصالتا ایرانی، محتمل است.

این کارنامه موفق را باید در کنار شکارهای دیگر پهپاد شاهد از هواگردهای آمریکایی قرار داد و بر اساس آن، می توان نتیجه گرفت که این پهپاد ایرانی، به تنهایی کابوس بالگردها و هواپیماهای آمریکایی در منطقه شده است. به عنوان مثال، در برخی مراحل مانند موج ۹۴ عملیات وعده صادق ۴، مرکز آماده سازی بالگردهای "شینوک" و سوله‌های نگهداری تجهیزات آن در پایگاه العدیری با ترکیبی از موشک‌های بالستیک و پهپاد مورد اصابت قرار گرفت که تصویر منتشره در این خصوص، از انهدام دقیق این بالگردها حکایت دارد و سوله ها و شلترهای مستحکم آمریکا، در مقابل این سلاح نقطه زن ایرانی، فایده ای ندارند.

اصابت دقیق پهپاد شاهد به بالگرد شینوک ارتش آمریکا

حالا بهتر از قبل می توان اعلام کرد که شاهد ۱۳۶ با طراحی متمایز «بالِ دلتا»، توازنی خیره‌کننده میان ابعاد و کارایی ایجاد کرده است. این پرنده با طول حدود ۳.۵ متر و دهانه بال نزدیک به ۲.۵ متر از نظر ابعادی به گونه‌ای طراحی شده که کمترین بازتاب راداری را داشته باشد و با یک سرجنگی به وزن ۵۰ کیلوگرم، اهداف بسیار مهمی را اعم از رادارها، سامانه های پدافندی و حالا هواگردهای آمریکایی، با دقت تمام منهدم کند. چنین ترکیبی، شاهد ۱۳۶ را به سلاحی ایده‌آل برای هدف‌گیری زیرساخت‌های حیاتی، سامانه‌های پیچیده راداری و مواضع پدافندی دشمن تبدیل کرده است. به همین خاطر، فرید زکریا مجری و تحلیلگر مشهور آمریکایی اعتراف کرده که ۷۱ درصد حملات موفقی که علیه منافع آمریکا در منطقه انجام شده، کار همین پهپادهای ارزان قیمت اما با کیفیت ایرانی بوده است.

شاهد ۱۳۶ ثابت کرد که برای برنده شدن در میدان نبرد، همیشه نیاز به تجهیزات گران‌قیمت و میلیاردی نیست. گاهی یک طراحی هوشمندانه، ارزان و دقیق می‌تواند کاری کند که بزرگترین ارتش‌های دنیا در برابرش احساس ناتوانی کنند لذا امروز این پهپاد به نماد قدرت طراحی، تکنولوژی و اراده نیروهای مسلح و مردم ایران در جهان تبدیل شده است.