سرویس دفاع و امنیت مشرق _ حوالی آخرین ساعات شب گذشته ( روز دوشنبه ) در نزدیکی سواحل کشور عمان و در جنوب تنگه هرمز یک فروند بالگرد تهاجمی مدل AH ۶۴ آپاچی ارتش آمریکا سقوط کرده و البته دو خدمه آن از درون آب زنده بیرون کشیده شدند. حالا و در شامگاه روز سه شنبه ، دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا ادعا کرده که این بالگرد توسط نیروهای مسلح کشورمان سرنگون شده است.

شبکه آمریکایی CNN اعلام کرده است که این بالگرد آمریکایی توسط یک فروند پهپاد شاهد ۱۳۶ ایرانی سرنگون شده است.

اولین مورد سرنگونی پیشرفته ترین مدل آپاچی

بالگرد سرنگون شده در این مورد مدل E یا گاردین ( نگهبان ) از بالگرد آپاچی بوده که با کد AH-۶۴E معرفی می شود. این نسخه در حال حاضر پیشرفته ترین مدل از بالگردهای آپاچی محسوب می شود.

این بالگرد در مدل های اصلی A در ابتدا عرضه شد و بعد از عملکرد موفقیت آمیز در جریان عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ میلادی طرح هایی برای ارتقای آن به مدل های B و C مطرح شد که در نهایت به صورت کامل اجرا نشده و در نهایت طرح ارتقا به استاندارد " آپاچی لانگبو " یا مدل D به تصویب رسید.

ارتقای سیستم های الکترونیکی و تقویت موتور در کنار نصب رادار موج میلی متری AN/APG-۷۸ ملقب به لانگبو از جمله مهم ترین ارتقاهای آپاچی بوده است.

در نسخه E یا همان گاردین این بالگرد از سیستم اشتراک گذاری لینک۱۶ استفاده شده است که به بالگرد امریکایی امکان ارتباط با هواپیماهای جنگنده و آواکس حاضر در منطقه را می دهد.

یک قابلیت مهم دیگر، توانایی کنترل پهپادها توسط خدمه این بالگرد و تشکیل تیم های ( با سرنشین – بی سرنشین ) برای عملیات های مشترک است. از جمله مهم ترین پهپادهای قابل هدایت توسط خدمه بالگرد آپاچی مدل E نمونه MQ-۱C است که در هفته های قبل برای اولین بار این پهپاد نیز توسط پدافند هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سرنگون شده بود.

این بالگرد به انواع سیستم های هشدار دهنده قفل راداری یا قفل با موشک های حرارتی و همچنین سیستم های پخش کننده فریب دهنده های حرارتی ( شراره ) نیز مجهز است. در مدل E ادعا شده که پره های کامپوزیتی این بالگرد توان مقاومت در برابر گلوله های توپ ۲۳ میلی متری را نیز دارد.

به طور کلی می توان گفت نسخه E بالگرد آپاچی به معنای واقعی کلمه یک دژ پرنده با انواع قابلیت های دفاعی و تهاجمی است که علی رغم این موضوع، در دام پهپاد شاهد ایرانی گرفتار شده است.

قیمت هر فروند از بالگردهای آپاچی سری E برای خود ارتش آمریکا در حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار اعلام شده ولی برای مشتری های صادراتی بسته به نوع قرارداد ( ارتقا مدل های قدیمی یا ساخت نمونه جدید ، حجم تسلیحات و خدمات پس از فروش و ... ) معمولا در حدود ۱۰۰ میلیون دلار یا بیشتر است.

اولین شکار هوا به هوا برای شاهد ۱۳۶ یا ۲۳۸ ؟

در بحث شکارچی ماجرا، رسانه های غربی از جمله CNN به پهپاد شاهد اشاره کرده اند که به طور معمول معنی آن سری شاهد ۱۳۶ است.

در سالهای اخیر در نبرد اوکراین و همچنین درگیری اخیر چندین هواپیمای جنگنده و بالگرد در زمان رهگیری و انهدام پهپادهای شاهد به دلیل فاصله نزدیک و بعد از انفجار با ترکش های باقی مانده از این پهپاد ها برخورد کرده و سقوط کردند ولی در این مورد، طرف مقابل از سرنگون شدن مستقیم بالگرد آپاچی توسط پهپاد ایرانی صحبت می کند.

با این حساب گزینه سری شاهد با هدایت عادی برای حملات به نقاط ثابت قطعا کنار رفته و یک مدل ویژه از سری شاهد به میان می آید. مدل شاهد ۱۳۶ با هدایت اپتیکی / حرارتی با سیستم پیشران ملخی و البته مدل جت یعنی شاهد ۲۳۸ با سیستم هدایت اپتیکی / حرارتی که هر دو قادر به اجرای ماموریت سرنگونی هواگرد متجاوز خواهند بود.

با توجه به این که بالگرد مورد نظر در شب هنگام هدف قرار گرفته تقریبا با قطعیت بالا می توان گفت که سیستم جستجوگر استفاده شده از نوع حرارتی یا تصویرساز فروسرخ بوده است.

پهپاد شاهد ۱۳۶ با کمک گرفتن از یک موتور پیستونی توان رسیدن به سرعتی در حدود ۱۸۰ الی ۲۰۰ کیلومتر در ساعت را دارد در حالی که سرعت پهپاد انتحاری ۲۳۸ که از موتور میکروتوربوجت بهره می برد در حدود ۵۰۰ کیلومتر بر ساعت است. هر دو پهپاد معمولا از یک سر جنگی شدید الانفجار به وزن حدود ۴۰ یا ۵۰ کیلوگرم استفاده می کنند که قطعا در این مورد برای انهدام یا آسیب دیدن شدید یک بالگرد مثل آپاچی حتی می توان گفت بیش از اندازه کافی است.

برای مقایسه بد نیست بدانید که سر جنگی بسیاری از موشک های دوش پرتاب جهان که عمدتا برای ماموریت ضد بالگرد استفاده می شوند معمولا بین ۱.۵ تا ۳ کیلوگرم وزن دارند.

در هر صورت با فرض اینکه سرنگونی بالگرد متجاوز امریکایی از سوی نیروهای مسلح کشورمان تایید شود، در این درگیری دو مورد برای نخستین بار رخ داده است: یکی اولین شکار هوا به هوا توسط یک پهپاد انتحاری بال ثابت در جهان به نام خانوده شاهد ایرانی ثبت شده و دومین مورد اینکه برای اولین بار یک فروند بالگرد آپاچی از مدل E به عنوان پیشرفته ترین بالگرد تهاجمی عملیاتی ارتش آمریکا و شاید به ادعای خود آنها در کل جهان نیز با آتش رقیب سرنگون شده است.