تجام

درمنطقه ناگورنو-قره‌باغ تنش‌های منطقه‌ای با رقابت‌های جهانی گره خورده‌اند و مداخله ترکیه در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ آشکارترین چالشی است که آنکارا متوجه نفوذ روسیه در ‌کشورهای عضو شوروی سابق کرده است.

سرویس جهان مشرق - نشریه آمریکایی فارین افرز در مقاله‌ای به قلم جفری مانکوف عضو پژوهشی برجسته مؤسسه مطالعات راهبردی دانشگاه دفاع ملی آمریکا نوشت: منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ و مناطق پیرامونی طی سال‌های اخیر شاهد خشونت‌های ادواری بوده‌اند، اما نبرد جاری شدیدترین نبرد از زمان انعقاد آتش‌بس میان ارمنستان و آذربایجان در سال ۱۹۹۴ به شمار می‌رود. عوامل سیاسی داخلی در هر دو کشور مانع مصالحه و سازش هستند. بستر بین‌المللی پیرامون منازعه در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ نیز دستخوش تغییر شده و تلاش‌ها جهت حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مناقشه را پیچیده‌تر ساخته است. به خصوص، مداخله پررنگ‌تر ترکیه در منازعه‌ای که در آن روسیه از دیرباز بازیگر غالب به شمار می‌رود، می‌تواند به طرفین اصلی ــ به ویژه آذربایجان ــ انگیزه دهد تا به نبرد ادامه دهد و جبهه جدیدی در رقابت میان ترکیه و روسیه بگشاید، رقابتی که پیشاپیش سوریه، لیبی، و تا حدود کمتری اوکراین را در کام خود فرو برده است.


مخاطبان گرامی، محتوا و ادعاهای مطرح‌شده در این گزارش، صرفاً جهت تحلیل و بررسی رویکردها و دیدگاه‌های اندیشکده‌های غربی منتشر شده است و ادعاها و القائات احتمالی این مطالب هرگز مورد تأیید مشرق نیست.


شعله‌ور شدن خاکستر سرد منازعه

فارین افرز می‌نویسد: منشأ منازعه ناگورنو ـ قره‌باغ را می‌توان در تصمیم کرملین مبنی بر ایجاد یک منطقه عمدتاً ارمنی در درون آذربایجان در دوران شوروی جستجو نمود. در اواخر دهه ۱۹۸۰ که مسکو از محدودیت‌ها در خصوص جابجایی‌های جمعیتی کاست، ارمنی‌ها خواستار انتقال مالکیت منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ به ارمنستان شدند. مسکو با این درخواست‌ها مخالفت کرد و چند سال بعد که شوروی از هم فروپاشید، جنگی تمام و عیار میان ارمنستان و آذربایجان درگرفت که حدود ۳۰۰۰۰ کشته و بیش از یک میلیون آواره از خود بجای گذاشت. در شرایطی که آذربایجان در طول بخش اعظم جنگ تحت هدایت ابوالفضل ایلچی‌بیگ ملی‌گرای پان‌ترک قرار داشت، نیروهای روسی عمدتاً از ارمنستان حمایت می‌کردند. برقراری آتش‌بس با میانجی‌گری روسیه در ماه مه ۱۹۹۴ موجب توقف جنگ شد، اما مناقشه همچنان به قوت خود باقی ماند: در حال حاضر، ناگورنو ـ قره‌باغ و هفت منطقه پیرامون آن تحت کنترل ارمنستان قرار دارند، اما آذربایجان معتقد است این منطقه به صورت غیرقانونی اشغال شده است. اگرچه منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ معمولاً در غرب چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد، اما شاید خطرناک‌ترین نقطه در منطقه اوراسیا در دوران پساشوروی باشد.

درگیری‌های هفته گذشته را نمی‌توان اولین مورد از زمان برقراری آتش‌بس در سال ۱۹۹۴ دانست. تیراندازی پراکنده در محل خط تماس امری معمول قلمداد می‌شود. در ماه آوریل ۲۰۱۶، آذربایجان در قالب یک حمله چند نقطه راهبردی را تصرف کرد و حدود ۲۰۰ نفر در اثر این حمله کشته شدند. اگرچه مسکو پس از چند روز توانست دولت‌های دو کشور را نسبت به ازسرگیری مجدد آتش‌بس متقاعد کند، اما درگیری مذکور هشداری بود مبنی بر اینکه وضعیت موجود ــ که از سال ۱۹۹۴ به بعد پابرجا بود ــ در معرض خطر فروپاشی قرار دارد. درگیری در امتداد خط تماس بار دیگر در اوائل ماه جولای ۲۰۲۰ اتفاق افتاد و موجب افزایش تنش‌ها و انتظارات مبنی بر وقوع نزاع‌های بیشتر شد.

درگیری جاری برخلاف موارد قبلی ممکن است موجب تغییر چشمگیر وضعیت موجود شود. باکو و ایروان هر دو تحت فشارهای فزاینده قرار دارند. در ارمنستان، دولت نخست‌وزیر نیکول پاشینیان ــ که در جریان قیام مردمی سال ۲۰۱۸ به قدرت رسید، قیامی که روسیه عمدتاً مخالف آن بود ــ نگران آن چیزی است که رویکرد دمدمی‌مزاج روسیه در حمایت از وضعیت موجود می‌پندارد. علیرغم برخی علائم اولیه مبنی بر استقبال پاشینیان از یک راه‌حل توافقی، وی موضع سخت‌تری اتخاذ کرده و خواستار الحاق رسمی منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ به خاک ارمنستان شده است.

در آذربایجان، رکود اقتصادی و سرخوردگی ناشی از حاکمیت خودکامه رئیس‌جمهور الهام علی‌اف موجب نارضایتی مردم شده است. باکو که بازنده اولین جنگ میان دو کشور بود، در خصوص بازگشت منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ به خاک آذربایجان فراخوان عمومی داده تا بدین طریق حمایت ملی‌گراها را جلب کند، اما این خطر وجود دارد که افکار عمومی در این خصوص از دولت پیشی بگیرند. در جریان درگیری تابستان جاری، معترضان به ساختمان پارلمان در شهر باکو حمله کردند و خواستار جنگ با ارمنستان شدند.

تا به اینجای نبرد، آذربایجان به دو شهر فضولی و جبرئیل در مناطق تحت اشغال ارمنستان در خارج از ناگورنو ـ قره‌باغ یورش برده است. هموار بودن زمین در این مناطق موجب تسهیل عملیات‌های تهاجمی شده است. اکثریت جمعیت آذربایجانی در جریان جنگ در دهه ۱۹۹۰ از این مناطق گریختند و ایروان طی سال‌های اخیر اسکان ارمنستانی‌ها در این مناطق را آغاز کرده است. با اینکه این دو منطقه جمعیت ناچیزی را در خود جای داده‌اند، اما ادامه تهاجم آذربایجان به منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ می‌تواند موجی از پناه‌جویان را در مقیاس صدها هزار نفری رقم بزند.

در خط مقدم امپراتوری

برخلاف بسیاری دیگر از منازعات دیرپا در شوروی سابق، مناقشه ناگورنو ـ قره‌باغ تقریباً بطور کامل دارای بازیگران محلی است. روسیه مهم‌ترین بازیگر بیرونی به شمار می‌رود، اما این کشور از توانایی محدودی جهت مدیریت منازعه برخوردار است، چه برسد به اینکه بخواهد منازعه را کنترل کند.

روسیه بیش از ۵۰۰۰ سرباز در ارمنستان دارد که ارمنی‌ها آنها را به عنوان ضامن امنیت خود تحمل می‌کنند. مسکو اگرچه در طول منازعه طرف ارمنستان را گرفته است، اما با آذربایجان نیز رابطه برقرار کرده و تأمین‌کننده اصلی سلاح هر دو کشور است. در پی کاهش علاقمندی غرب به نفت و گاز آذربایجان و نگرانی فزاینده نسبت به حاکمیت خودکامه علی‌اف و به تبع آن بدتر شدن روابط میان طرفین، روسیه بیش از پیش به سمت باکو متمایل شده است.

با اینکه مسکو ابتکار عمل را در میدان در دست ندارد، اما هر دو طرف می‌دانند که هرگونه حل‌وفصل منازعه تنها با حمایت روسیه امکان‌پذیر است. در جریان نبردهای پیشین (از جمله در ماه جولای)، مقامات روسیه نقش مفیدی در برقراری آتش‌بس موقت ایفا کردند. در حال حاضر، روسیه علاقه چندانی به گسترش منازعه ندارد، زیرا در صورت گسترش منازعه شاید مجبور شود در خصوص میزان عمل به تعهداتش در قبال ارمنستان و تخصیص منابع بیشتر به قفقاز جنوبی آنهم در شرایطی که در جبهه‌های گوناگونی حضور دارد، تصمیمات سخت و دشواری اتخاذ کند.

ورود ترک‌ها

در ادامه این گزارش آمده است: اگرچه روسیه تنها دلال قدرت در منطقه به شمار می‌رود، اما یک قدرت بیرونی دیگرِ دارای پیوندهای تاریخی با منطقه نیز بطور فزاینده‌ای به دنبال آن است که پیامد منازعه را شکل دهد. ترکیه در جریان جنگ اول در دهه ۱۹۹۰ جانب آذربایجان را گرفت و دو کشور پیوندهای قومی و فرهنگی نزدیکی با یکدیگر دارند. مفسران و مقامات ــ اکثراً ترک ــ این روابط را در قالب عبارت «یک ملت، دو کشور» توصیف می‌کنند. با این حال، تا همین اواخر، مداخله ترکیه در منازعه نسبتاً محدود بود. اما از آنجا که ترکیه تحت زمامداری رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان یک موضع جسورانه‌تر در خاورمیانه و شرق مدیترانه اتخاذ کرده است، این کشور در زمینه حمایت از آذربایجان نیز صراحت بیشتری از خود نشان می‌دهد.

ترکیه طی یکسال گذشته طیف گسترده‌ای از تسلیحات از قبیل پهپاد، موشک، و تجهیزات جنگ الکترونیکی به آذربایجان فروخته است. پس از آغاز نبرد در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ، ترکیه همچنین قویاً از آذربایجان حمایت سیاسی به عمل آورد. اردوغان اعلام کرد ترکیه «در کنار دوستان و برادران آذربایجانی خود می‌ماند» و خواستار آن شد که ارمنستان «قلمرو اشغالی» را فوراً بازگرداند. احزاب مخالف اصلی در ترکیه در کنار حرب حاکم عدالت و توسعه با صدور قطعنامه‌ای اقدامات ارمنستان را محکوم کردند. ترکیه بارها مزدوران سوری را به آذربایجان گسیل داشته و ارمنستان طی هفته جاری مدعی شد که یکی از جنگنده‌هایش توسط یک فروند هواپیمای اف ـ ۱۶ ترکیه سرنگون شده است (ترکیه این ادعا را رد می‌کند).

بازی خطرناک ترکیه در مناقشه آذربایجان و ارمنستان

افزایش مداخله ترکیه در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ بازی خطرناکی است. در قفقاز جنوبی، حمایت قوی ترکیه می‌تواند باکو را ترغیب کند تا یک موضع آشتی‌ناپذیر اتخاذ کرده و در برابر درخواست‌ها جهت برقراری آتش‌بس و حفظ وضعیت موجود سابق مقاومت کند. به ویژه با توجه به قتل‌عام ارمنی‌ها به دست قوای عثمانی در جریان جنگ جهانی اول، مداخله ترکیه می‌تواند منازعه را به یک نزاع وجودی نزد عموم مردم ارمنستان تبدیل کند.

روابط میان روسیه و ترکیه علیرغم رقابت پساامپراتوری میان دو کشور شکوفا شده است. اما مداخله ترکیه در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ آشکارترین چالشی است که آنکارا متوجه نفوذ روسیه در کشورهای عضو شوروی سابق کرده است. روسیه از سلطه خود بر این کشورها به شدت حراست می‌کند. حتی اگر روسیه به محدودسازی نبرد میان ارمنستان و آذربایجان متعهد بماند، حضور همزمان نیروهای روسیه و ترکیه در بسیاری دیگر از مناطق دنیا فرصت‌هایی را جهت تشدید منازعه در اختیار مسکو می‌گذارد. در حقیقت، مداخله مستقیم ترکیه در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ موجب افزایش مخاطرات نه تنها در قفقاز جنوبی، بلکه در همه مناطقی می‌شود که آنکارا و مسکو در آنجا با یکدیگر اختلاف‌نظر دارند. این دو کشور در حال حاضر حامی طرفین مخالف در منازعات جاری در سوریه و لیبی هستند و عوامل نیابتی‌شان در آنجا گهگاه با یکدیگر درگیر می‌شوند. این دو در منطقه بالکان و اوکراین نیز از جاه‌طلبی‌های متفاوت برخوردارند. آنکارا احتمالاً مداخله در ناگورنو ـ قره‌باغ را به مثابه یک ابزار چانه‌زنی نه تنها در قفقاز، بلکه در رقابت فراگیرتر خویش با مسکو می‌پندارند. مداخله مزدورانی که ترکیه از سوریه به منطقه فرستاده است، حکایت از آن دارد که این بار منازعه ناگورنو ـ قره‌باغ شاید به قفقاز جنوبی محدود نشود.

روسیه به دنبال آتش‌بش و عدم درگیری

این نشریه آمریکایی در پایان مقاله خود آورده است: ازسرگیری نبرد در منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ و اطراف آن به هیچوجه غیرمنتظره نبود. اما با توجه گستره نبردهای جاری، نقش پررنگ‌تر ترکیه، و احتمال سرایت منازعه به دیگر مناطق مورد مناقشه، مخاطرات به میزان قابل توجهی افزایش یافته‌اند. در حال حاضر، روسیه ظاهراً در مواجهه با گستره نبرد و نقش ترکیه در آن غافلگیر شده و از همه طرفین خواسته تا از شدت منازعه بکاهند. مسکو به لطف موفقیت اخیر خود در زمینه برقراری رابطه با باکو، تمایلی به جانب‌گیری یا مداخله مستقیم ندارد. روسیه تنها قدرت بیرونی است که بواسطه جایگاهش این توان را دارد که طرفین را وادار به بازگشت به میز مذاکره کند. مداخله ترکیه تهدیدی برای نقش میانجی‌گرانه سنتی روسیه است، اما مسکو هنوز از اهرم فشار مالی و سیاسی قابل توجهی جهت متوقف ساختن نبرد برخوردار است. روسیه باید چنین کاری را صورت دهد، حتی اگر در نهایت بازگشت از لبه پرتگاه به باکو و ایروان بستگی داشته باشد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 101
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 158
  • یا ابوالفضل IR ۱۵:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    68 86
    سلام.اینا میخوان جنگ بندازن علیه ایران.ولی نگران نباشید،تا من زنده ام و نفس می کشم،مدافع دینم و کشورم هستم.قلب من واسه اسلام و ایران می تپه.پس مردم،صبر پیشه کنید و مقاوم باشید،فراموش نکنید که ما ملت امام حسینیم،ما ملت شهادتیم. بسم الله القاصم الجبارین. آیا صبح نزدیک نیست؟ اللهم کن لولیک الفرج یا علی
    • IR ۱۶:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      33 17
      احسنت به غیرتت
    • IR ۱۷:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      21 14
      بگو ما... همه هستیم
    • روزبه IR ۱۸:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      20 2
      مقاله به نهایت ماجرا و چرایی توقف جنگ و پس از جنگ اشاره ای نمیکنه، وقتی قراره طرف مهاجم از جنگ دست بکشه در قبالش چی بدست میاره که هیچ اشاره ای بهش نمیشه، در قبال دست کشیدن از پیشرویهای طرف آذربایجانی قراره طرف ارمنی چه چیزی رو مذاکره کنه؟ این وضعیت باز به تداوم نبرد منجمد منجر میشه و راهکار نهایی نیست
    • IR ۱۹:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      55 9
      الان تو مزر ازربایجانغربی نیاز است پزاک و دار ودسته های تروریستی کورد بیداد میکنند هفته قبل دو سرباز رو سر بریدند و شهید کردند زود برو احسن
    • IR ۲۱:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      13 5
      ابوالفضل.۱۴. ۱۵. چقدر عزیزی. این انقلاب مدیون جوانهای مخلص ،پاک، بی ادعا و بی ریایی مثل تو بوده و هست. انشالله همیشه بر مدار حق باشی.
    • IR ۲۲:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      19 30
      پژاک زیر نظر میت ترکیه است ....این همه لجستیک فکر کردی از کجا میاد ....گول زرگری سلطان اردوغان را نخور ....خودزنیهاش فقط در حدی است که ما باور کنیم ....
    • IR ۰۳:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      7 22
      اولا اذربایجان رو.درست بنویس درثانی اون شهرها کورد نشینند نه شهرهای اذربایجان غربی
    • IR ۱۰:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      6 5
      نکته جالب دیگه چرا حوزه تخصصی اعمال تروریستی پزاک فقط ازربایجان است تا حالا پزاک در سایر استانها تا کنون فعالیت نداشته لطفا مغلطه نفرمایید که داشته اگر داشته سایر گروههای تروریستی کرد اونجاها است
    • IR ۱۰:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      7 6
      اون شهرهای کوردنشین جزو استان ازربایجانغربی هستند مثل سردشت یا پیرانشهر
    • iran IR ۰۲:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۰۴
      1 1
      پانترکیسم معجونی است از بیسوادی و بیشعوری ! حتی اینقدر سواد ندارند که نام استان آذربایجان شرقی را صحیح بنویسند ؟ تنها هنر این جریان نفرت پراکنی علیه ایران و اقوام ایرانی است !
  • IR ۱۵:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    86 88
    اگر الان دم ترکیه را در سوریه و قفقاز قیچی نکنیم،فردا روزی باید در تبریز باهاش مقابله کنیم
    • علی IR ۰۱:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      28 22
      تو فعلا دم خودت رو از تله خلاص کن بعد..
    • محسن IR ۰۹:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      25 10
      اردوغان مرد بزرگی است.تمامی کشورهای اسلامی باید از ترکیه الکو بگیرند.
  • IR ۱۵:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    94 70
    آزادی قره باغ به نفع ایران فرانسه آمریکا روسیه نیست به خاطر همین دارن برای جلوگیری از آزادی قره باغ میگن
    • IR ۱۶:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      63 85
      تووطن فروش ترک مغول هستی وگرنه ایرانی اذری وکردوفارس ولرنداریم همه ایرانی هستیم چرااینقدرحرف میزنید بروید وزیرعلم ترکیه باشید ولی خاک ایران اغشته به خون مردم تبریزاست وارزش بسیاردارد
    • IR ۱۷:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      45 36
      امثال تو ورود وهابی های خون خوار و اسرائیل نجس را در این قضیه نمی بینید
    • ایرانی IR ۱۸:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      28 20
      اگر ایران به کشوری کمک کند آشکارا کمک می‌کند بر اساس معیارهای ارزشی کمکمیکند باقدرت کمک می‌کندو درجای خودش کمک می‌کند هنوز ایران را نشناخته اید ضعف خود را به پای دیگران ننویسید
  • IR ۱۵:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    79 59
    مقاله رک و صریح و بیطرف هست . و چقدر ناراحت کنندست . خدا نگذره ازت اردوغان ، نسل کشی دوم تاریخ جهان از میان شیعیان اذربایجان و ارامنه رو رقم میزنی . قبلا هم بابابزرگات یک و نیم میلیون جمعیت ارامنه رو کشتند. بالاخره با تحریک شیطان بچه علیف موفق شدی دو طایفه رو که سالها کنار هم زندگی میکردن مقابل هم قرار بدی. . خدا ازت نگذره که با شبهه و توهم اسلام داری سعی میکنی با عوام فریبی سرپوش رو جنایاتت بگذاری. حضور تروریستهای چریکی تربیت شده تو داغ ننگی هست که اگه کسی نبینه شرف نداره. قطعا قطعا قطعا ایرانی نیست ، مسلمان اصلانیست . و اصلا پیرو امام حسین ع نیست کسی که حامی لونه دادن به این خوارج و چشمان فتنه باشه. خوارجی که علی ع خون دل خورد تا سر جاشون بنشونه.
    • IR ۱۷:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      58 52
      ساده لوح خوش باور اونها گفتند و شما باور کردی کل ارمنیهای صد سال قبل یک و نیم میلیون نبود چطور یک و نیم میلیون نفرشون کشته شدند با این اساس ما دیگر الحمدلله ارمنی نداریم اینو در نظر داشته باش زمان جنگ اول جهانی جمعیت ایران به اون عظمت هفت میلیون نمیشه چطور ارامنه فقط یک و نیم میلیون کشته دادن الان جمعیت ایران 80 میلیون نفره یعنی 11 برابرشده اونهم با جنگ و تحریم و انقلاب و فقر ارامنه کل دنیا الان 12 میلیون نفرن یعنی صد قبل یک میلیون ودویست هم نمیشدند
    • IR ۱۸:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      33 14
      شما 17.28. من دانشجوی ارشد و مستقلم همه مقالات رو میخونم، قرار نیست اصرار تو واقعیت و حق ماجرا رو تحریف کنه. پس جوش نیار. محققها با مدرک و اسناد معتبر جنایات شما رو تایید و کلی کتاب بعد از انقلاب در این مورد وجود داره. اصلا بحث با تو بیفایدست. همونطور که یه وهابی رو نمی تونی به ماهیت فرقه گرایی و از اساس اشتباه بودنش واقف کنی.
  • IR ۱۵:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    45 36
    اینو بخونین تا جناب اردوغان رو بهتر بشناسین. حضرت اقا زمانی در سخنرانی خود فرمودند : بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحیم‌ ما از اسلام آموخته‌ایم که باید با پیروان ادیان دیگر با انصاف و عدالت برخورد کرد؛ این حکم اسلام به ما است. آنچه امروز در دنیا مشاهده میشود، این است که قدرتها و دولتهای مدّعی انصاف و عدالت، هیچ انصاف و عدالتی را جز در دایره‌ی سیاستهای تنگ و محدود و ظالمانه‌ی خودشان ملاحظه و مراعات نمیکنند .
    • IR ۲۲:۳۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      13 5
      خوب این حرف و لزوم رعایت انصاف یعنی واگذاری قره باغ به ارمنی ها منظورتان همین است درست فهمیدیم
  • نادر IR ۱۵:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    87 76
    دم ترکیه گرم ک کمک می کنه مناطق اشغالی آزاد شن
  • IR ۱۵:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    63 57
    یک ملت ؟ چطور میشه وحشی گری های عثمانی رو در حق شیعیان آذربایجان فراموش کرد ؟ چطور میشه اون تجاوز کاری های اونها رو از یاد برد که حالا بگن یک ملت؟! یا رگ غیرت آذربایجانی ها خیلی ......که از یاد برده باشند تجاوز های عثمانی و به خاک و خون کشیدن شیعیان آذربایجان رو یا واقعا دولت نامسلمان باکو خیلی بی غیرتی که چنین فکری می‌کنه نظر شما چیه
  • IR ۱۵:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    65 59
    پانترکیسم دشمن ایراندو ملیت ماست
    • IR ۱۷:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      40 10
      ننگ بر نزاد پرست
    • پاپک آذری iran IR ۰۲:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۰۴
      1 5
      ننگ بر پانترک بی هویت وطن فروش !
  • IR ۱۵:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    42 45
    عردوغان پاشای مخدوم به شَر
  • IR ۱۵:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    34 44
    عردوغان پاشای مخدوم به شَر
  • IR ۱۶:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    63 56
    عامل اصلی جنگ بین ارمنستان و آذربایجان دخالتهای بی جای ترگیه هست.....
    • IR ۱۶:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      25 15
      راس میگی واقعا
    • IR ۱۷:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      27 26
      ترکیه به ارمنستان گفت مردم آذربایجان رو قتل عام بکنند و قره باغ رو اشغال کنند
    • IR ۱۷:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      37 21
      قره باغ رو ارمنستان اشغال کرده یا ترکیه قتل عام خوجالی رو ارمنستان انجام داد یا ترکیه شهر های آذربایجان رو ارمنستان هدف قرار میده یا ترکیه
    • IR ۲۱:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      27 14
      برو تاریخ بخوان بعد حرف بزن 27سال پیش ارمنستان قاراباغ را اشغال کرده و موجب قتل وعام 35هزار زن و کودک بی دفاع شده
  • دلیر ایرانی IR ۱۶:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    60 40
    من نمیدانم چرا بعضی ها از ازادی سرزمینهای اشغالی دل درد گرفته اند !!!!
    • IR ۱۸:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      52 39
      من هم نمیدانم چرا عده ایی کور مادر زاد شده اند و ارسال تروریست ها رو به سمت مرزهای ما از طرف ترکیه و علی اف نمیبینند؟؟؟ یا شاید هم میببییند و اینها همان هایی هستند که پشت نقشه شوم اینها هستند و ستون پنج دشمنند!!!!
    • IR ۱۸:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      16 6
      اینایی که با این مدل تفکر و الکی با اسم ایرانی میان اصلا ایرانی نیستن. .
    • رضا IR ۰۸:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      11 4
      احسنت .درود بر غیور مردان ارتش آذربایجان
  • IR ۱۶:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    50 34
    آذربایجان نمیتواند 30سال دیگر برای ازادسازی مناطق اشغالی صبر کند چه همراه ترکیه و چه بدون ان...
    • IR ۱۷:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      48 38
      شیعیان هم نمیتوانند سلفی گری رژیم باکو و ترکیه و ارتش جیش الشیطان را در ارسال تروریست ها به مرزهای ایران را تحمل کند
    • . IR ۰۰:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      17 21
      سوال من فقط اینه:کسی هست که 10متر از خونشو بده به همسایش؟ بعضیا زیادی کارشناس شدن، من کاری با سیاست یا چیزی ندارم اما قره باغ باید آزاد شه چه با ترکیه چه بی ترکیه، حق گرفتنیست نه دادنی، پس به هر طریقی که هست آذربایجان باید خاکشو پس بگیره
  • IR ۱۶:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    54 23
    از یه طرف میگه مردم آذربایجان خواهان آزادسازی سرزمینشون هستن از طرف دیگه میگه ترکیه تحریک میکنه. کلا قضیه رو برعکس میگید. ارمنستان خاک آذربایجان رو اشغال کرده نه آذربایجان خاک ارمنستان رو.
    • IR ۱۷:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      39 40
      پس ارسال تروریست ها توسط ترکیه و علی اف سمت مرزهای ایران چی میگه؟؟؟؟ غیرت داری ؟؟
  • DE ۱۶:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    23 38
    پوتین یک ارتش قوی در اختیار داره و میتونه در سوریه و لیبی و قره باغ و هرجای دیگر اردوغان رو به راحتی به خاک بماله ولی اینکار رو نمیکنه و اردوغان هم از این سوءاستفاده میکنند .
    • IR ۲۲:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      20 9
      شاید بابا پوتین به دادتون برسه ننگ بر شما جنگ چالدران 500 سال قبلو یادتونه ولی جنگهای 200 سال قبل و جدایی همین دو کشور ارمنستان و ازربایجان به دست روسها را نه؟
  • نادر IR ۱۶:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    40 35
    چقدر شما دست به دامن روسیه هستید
    • IR ۱۷:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      43 26
      اگه چشماتو باز کنی میبینی مقاله از طرف کی نوشته شده؟؟ نه اینکه نمیبینی کاریش نمیشه کرد. باید تروریست های ترکیه رو به درک واصل کرد مثل همونکاری که تو سوریه انجام شد. شکست تو سوریه بدجور عر عررر عررررردوغان رو کلافه کرده حالا اومده با کمک اسرائیل جبران کنه اونم توی آذربابجان با مرزهای ما
    • IR ۰۲:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      13 5
      دوست عزیز از کدوم شکست تو سوریه صحبت میکنی ؟ همین الان عفرین تحت اشغال ترکیه هست
    • IR ۱۰:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      1 9
      از همون شکستی صحبت میکنم که قرار بود ارتش جیش الشیطان به ریر حلب هم نفوذ کنه
  • IR ۱۶:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    36 33
    روسیه هیچ غلطی نمیتواند بکند
  • IR ۱۶:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    39 32
    آذربایجان داره سرزمینهای خودش را پس میگیره حتی ایروان هم جزو شهرهای آذری بود که بعد از رانده شدن توسط عثمانی ها به ایروان کوچ کردند،
    • IR ۱۸:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      51 39
      کل آذرباجان از باکو گرفته تا گنجه تا قره باغ کلش برای ایران بوده بخوای اینطوری حساب کن عمو جون
    • علی IR ۰۱:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      10 1
      18:01 خودت هم داری میگی بوده..گرجستان و ارمنستان فعلی هم جزو ایران بوده.. در دوره زندیه همش از دست ایران رفت و خان قاجار هم نتوانست حاکمیت دائمی بر آن جغرافیا داشته باشه.
  • سعید IR ۱۶:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    22 30
    اردوغان منافق خودش خاک سوریه رو اشغال کرده بعد دم از اشغالگری ارمنستان میزنه. خود ابن ملجم مرادیه.
  • مهدی IR ۱۷:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    58 34
    گویا نویسنده مقاله از شکستهای پی در پی ارمنستان ناراحت شده و بصورت یک جانبه طرف ارامنه رامیگیرد و هیچ اشاره ای به ورود تروریستهای پ پ ک به ارمنستان نمیکند طبق قطعنا مه سازمان ملل ارمستان اشغالگر است و بایستی خآک آذربایجان رآ ترک کند
    • IR ۱۷:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      28 17
      نویسنده اگه سواد خواندن داشته باشی میفهمی مال کجاست. نشریه امریکایی.
    • علی IR ۲۱:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      3 4
      عجب دوست عزیز
    • علی IR ۰۱:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      13 0
      امریکا از اعضای گروه مینسک و در ادامه اشغال قره باغ مقصر هست.
  • US ۱۷:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    29 19
    نباید از نقش اسرائیل هم غافل شد. خیلی مارموزانه همه رو داره میندازه به جون هم
  • IR ۱۷:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    29 25
    اردوغان خود را وارث سلاطین عثمانی می داند و حزب اسلامی او برای ایران نقشه ها دارد.
    • GB ۱۹:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      9 14
      بگو حزب ضد اسلامی او...
  • IR ۱۷:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    39 48
    اول شر و آخر شر خاورمیانه،عثمانی است.
    • IR ۲۱:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      11 12
      احسنت. در طول تاریخ، خونریزیهای گسترده کار آتاترکها بوده. از طرفی عربستان همیشه نیابتی کار کرده، پول داده فتنه انداخته. خخخ
  • الف IR ۱۸:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    32 32
    همانطور که در اصل وروح مقاله به اشغالی بودن قره باغ وهفت شهر اطراف ان اشاره شده وهمچنین قره باغ اشغالی را حتی دولت ارمنستان نیز به عنوان کشور مستقل نشناخته، و سازمان ملل و کل کشورهای جهان قره باغ را جزو کشور اذزربایجان می شناسند کجای کا ر تعجب و نیاز به دلیل تراشی دارد که یک کشوری می خواهد تمامیت ارضی خویش را حفظ کند حتی اگر دراین میان بخواهد از دوستان خویش کمک بخواهد. این حق طبیعی مشروع وقانونی ازربایجان است که می خواهد بعد از سی سال مذاره بی نتیجه سرزمینهای اشغالی خود راپس بکیرد.
    • IR ۱۸:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      33 23
      توی مزدور اردوغان چرااااااا آذربایجان رو مینویسی آزربایجان! ؟؟؟ چه عنادی با کلمه وضع شده توسط ایران داری؟؟؟؟؟ برو محو شو اینجا فتنه ننداز تو جوانها.
    • IR ۱۸:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      29 17
      در کجای عقل و غیرتت اجازه میدهد تروریست هایی که تا همین چند ماه پیش شیعیان را سر میبردند دقت کن آدمه حسابی سر میبردند شعیان ما را. حال ترکیه پدر تروریست ها تروریست های خودش را دقت کن آدمه حسابی خوب دقت کن تروریست هایش راااااااااا در مناطق مرزی ما پیاده کرده. حالا متوجه میشی یا دوباره طور دیگیری بگویم تا متوجه بشوی؟؟
  • IR ۱۸:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    16 13
    ای سلطان تروریست ها ای بوقلمون اعلا بس است فتنه و بلوا
  • IR ۱۸:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    23 13
    مرگ بر خائن به ایران.
  • محمد جوادی IR ۱۸:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    9 11
    "در آذربایجان، رکود اقتصادی و سرخوردگی ناشی از حاکمیت خودکامه رئیس‌جمهور الهام علی‌اف موجب نارضایتی مردم شده است" یعنی فارین افرز دقیقاً نوشته خودکامه ؟
  • IR ۱۹:۰۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    15 20
    اردوغان دزداست تفرقه می اندازدبین کشورها
  • کارشناس IR ۱۹:۰۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    33 32
    قره باغ را ازاد خواهیم کرد شما برین به مشکلات فلسطین برسینکه 40 سال است بیخودی پایین بالا میپرین و به جایی نرسیدین
    • IR ۱۹:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      10 21
      زودی گم رو. فاتحه برات میخونیم.
    • علی IR ۰۲:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      4 5
      واقعا چه ربطی داره؟
  • IR ۱۹:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    25 17
    جنگ چالداران رافراموش کردگذشت دوران ترک عثمانی ماسوریه نیستیم ارودغان از کشورهاباج می گیردو جنگ راه می اندازدهمینطوردرجنگ سوریه از اروپا باج می گرفت
  • mojtaba SE ۱۹:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    23 23
    مورچه چی هست که کله پاچه اش چی باشه.کل بازی ارمنستان و جمهوری اذرباپجان و دخالت ترکپه بدستور امرپکا است .که نتوانست ان غوغا سازی که تحرپک اپران باشه رو بدست بپاره.و حالا هم 2 تا کشور فقپر از جنگ داخلی هم که راه انداختن هپچ نتپجه که نگرفتن بلکه تهدپد اپران هم رو سرشون است .که اگر به کشتن مردمشان ادامه دهند اپران وارد میشه .البته قره باغ هرگز کشور نخواهد شد .پاپنده ابر قدرت اپران پاپنده رهبر عزپزم
    • انتقام LU ۲۳:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      3 8
      حرف حق را فرمودید
    • ES ۰۰:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      3 6
      آفرین
    • علی IR ۰۲:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      7 0
      فلفل نین چه ریزه بشکن ببین چه تیزه
  • سعید IR ۱۹:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    11 9
    سلام.هموطنان،دقت کنید تمام نقشه های شوم باهدف رودرو قرار دادن ایران و ترکیه پیش میره،مانند زمان صفوی و عثمانی،اروپا و امریکا و ودیگر طرفها میخواهند قدرت نوظهور ترکیه رو توسط ایران مانند هر زمانی کنترل کنند و متاسفانه ترکیه با بلند پروازی غافل از این مهم هست.اسرائیل بیشتر از همه دنبال این طرح میباشد. دخالت ایران اشتباه استراتژیک بزرگی هست.
  • IR ۲۰:۱۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    20 4
    هر دفعه می گویید ترکیه وارد بازی خطر ناکی شده است چه در سوریه یا ایلی و چه الان در آذربایجان و ارمنستان اما چطور ترکیه بدون هبچگونه ترسی به قول شما وارد بازی حطرناکی می شود بدون هیچ عواقبی جای سوال داره
  • ایرانی IR ۲۰:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    13 23
    خاک اشغالی قره باغ مال بابای علیف نیست بلکه متعلق به مردم جمهوری آذربایجان و شیعیان است.پس قبول نداشتن حکومت علیف، مجوزی برای حمایت از متجاوز نیست.با اصول دینی و اخلاقی ما هم جور نیست.اگر میتونید برید علیف را ساقط کنید پدر اسراییل و تروریستها را درآرید.اتفاقا آزادی قره باغ بشدت به نفع ایران است.
    • IR ۲۰:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
      14 11
      این نقشت هم نمیگیره. از جون خودت مایه بگذار. ایران هرگز مداخله نکرده و شروع جنگی هم نکرده! اما اگه شما تکفیریها که دارین یارکشی میکنین به خاک وطن چپ نگاه کنین غربال میشین. بعدشم تازه یادتون افتاد علیف دارین؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟! ؟؟
  • IR ۲۱:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    14 9
    هم وطنان! آرسین تاتار دوست اردوغان تو قبرس اومد رو کار. میبینید دامنه دخالت ایشون رو؟؟؟؟؟؟ قبرس، قره باغ، قشم،و... هرجا با ق شروع بشه و یا گ، اردوغان علاقه منده بهش. خخخخخخخ
  • علیرضا سلیمانی IR ۲۱:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    10 18
    ایران بایدبه ترکیه اخطاردهدتاازآذربایجان حمایت نکندوبجای آن میانجیگری کندتازودترجنگ تمام شود.
    • ایلار IR ۱۸:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      3 0
      چشم حتما بهش میگم
  • علی IR ۲۱:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    11 15
    اگر ترکیه نیت سوعی نسبت به کشور همیشه فاتح ما دارد باید بداند گنده تر از ترکیه و امثالهم دوروبر کشور ما هارت و پورت کردن و خوشبختانه تیرشان به سنگ خورده و خار و خفیف شدن . شب دراز است و قلندر بیدار. امریکا زیرهارت و پورتاش زاییده حالا نوبت نوکراشه.
  • حسین IR ۲۱:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    13 12
    ملت ماو نیروهای مسلح ما نیازی به اثبات خودشون ندارن. کشور ما در چند سال اخیر بارها و بارها شجاعت مردانگی قدرت و صلابت خوشو اثبات کرده . نیازی نیست مثل بعضی ها ( بخوانید ترکیه ) برای دیده شدن دست به هر حماقتی بزنیم. این ایران بود که پوزه اسراعیل رو در لبنان به خاک مالید . این ایران بود که پوزه امریکا و همچنین پوزه انگلیس رو در عراق و خلیج همیشه فارس به خاک مالید. حالا چندتا مگس اینور اونور وزوز کنن . خیالی نیست.
  • ممد SE ۲۲:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    19 21
    ترک زبان های ایران به جای اینکه خودشون رو از نسل شاهان صفوی مثل شاه عباس و شاه اسماعیل بدونن خودشون رو از دودومانی عثمانی میدونن همون کسایی که تو ایران و تو همین اذربایجان و تبریز جنایت های بیشماری کردن پان ترک ها فقط تجزیه طلب نیستن وطن فروشن پاش بیفته اردوغان و دارو دستش بلایی سر ترک زبان های ایران میارن که مغول ها سر ایران نیاوردن
    • علی IR ۰۲:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      18 9
      حالا تو چرا اینقدر نگران ترکهایی؟
  • حجت IR ۲۲:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    10 21
    دوستان ترکیه خودش می‌دونه بفکر تجربه ایران باشه اول از همه خودش تجزیه میشه اردوغان طرف ده سال آینده باعث تجزیه ترکیه میشه این اسکول وصیت آتا ترک و گوش نکرد آتا تورک به سیاست مدارا ش گفته بود بفکر ملت بزرگ ترک نباشید که باعث نابودی ترکیه میشه
  • US ۲۳:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
    30 13
    هیچ بازی خطرناکی نیست این حق آذربایجان است که مناطق اشغالی را آزاد کند
    • ES ۰۰:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      20 9
      قره باغ خاک اسلام است و باید آزاد گردد
  • یا زهرا ES ۰۰:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    25 9
    قره باغ پاره تن اسلام است و باید آزاد گردد
    • حمید IR ۰۱:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
      14 10
      دقیییییییقا.
  • بی نام NL ۰۱:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    6 23
    در ابتدا کشوری به نام آذربایجان وجود نداشته و قدمت کمی دارا است ، دوم ایرانی یکی است ترک ، لر ، کرد ، بلوچ ، فارس و غیره ندارد ، سوم کشور آذربایجان نه بردار دینی ما است و نه دوست ما نه همسایه ما ،چهارم اگر آذربایجان کمکی هم میخواهد باید برود از رفیق های گرمابه و گلستانش رژیم صهیونیستی و حکومت به ظاهر عثمانی اردوغان بخواهد ،و السلام
  • بی نام NL ۰۱:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    6 26
    در ابتدا کشوری به نام آذربایجان وجود نداشته و قدمت کمی دارا است ، دوم ایرانی یکی است ترک ، لر ، کرد ، بلوچ ، فارس و غیره ندارد ، سوم کشور آذربایجان نه بردار دینی ما است و نه دوست ما نه همسایه ما ،چهارم اگر آذربایجان کمکی هم میخواهد باید برود از رفیق های گرمابه و گلستانش رژیم صهیونیستی و حکومت به ظاهر عثمانی اردوغان بخواهد ،و السلام
  • IR ۰۹:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    4 3
    رویکرد دمدمی‌مزاج روسیه بهترین جمله این متن بود واسه ما هم روز مبادا همینه
  • IR ۰۹:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    18 6
    آذربایجان دارد بصورت قانونی اراضی خود را برمیگرداند و به هیچ کس ربطی ندارد صلح و اتش بس در صورتی میسر است که ارمنستان سریعا ۷ رایون اشغالی را ترک کند واقعا منطق برخی ها خیلی جالبه...
  • DE ۱۳:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    19 4
    تو کشور اسلامی چقدر طرفدار مسیحی داریم ؟؟؟؟
  • علیرضا IR ۱۸:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۳۰
    4 0
    فقط اردوغان زبان ارامنه رو خوب میفهمه

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس