نام عمر البشیر و سودان با کمک‌های بی‌دریغ ایران گره خورده است؛ در روزهایی که عربستان اجازه عبور هواپیمای او از آسمان این کشور را نمی‌داد، ایران تمام قد از او حمایت کرد. حالا انگار لقمه چرب‌تری گیر این بندباز سیاسی آمده است.

گروه گزارش ویژه مشرق - در هفته‌های اخیر، در جریان شکل گیری ائتلاف عربی برای تجاوز به یمن، یکی از کشورهایی که آمادگی کامل خود را برای همکاری با عربستان و حمایت از این اقدام جنایتکارانه اعلام کرد، سودان بود. عمر البشیر، ضمن اعلام حمایت کامل از عربستان، اقدام نظامی در یمن را امری واجب خواند که درنگ در آن دیگر جایز نبود. شاید با در نظر گرفتن مواضع و اقدامات عمرالبشیر علیه جمهوری اسلامی، در چندماهه اخیر و به ویژه در مهرماه سال گذشته که دستور به تعطیلی همه مراکز فرهنگی ایران در سودان داد، بسیاری از ناظران این موضع اخیر را چندان دور از انتظار ندانند. با این حال، همه کسانی که از سابقه حمایت‌ها و کمک‌های کشورمان از او (در سخت‌ترین دوران حکومتش) باخبر بودند، این حد از وقاحت و بی‌اخلاقی سیاسی را انتظار نداشتند. بی‌تردید، ما هم نیک آگاهیم که در دنیای مدرن سیاست، گویی توقع اخلاق و معرفت داشتن از دولت‌ها امری غیرعقلانی و نامعقول دانسته می‌شود (مع الاسف)، اما شاید وقتی موضع کشوری چون پادشاهی عمان را (که شاید هیچ گاه انتفاع مستقیمی هم از کشور ما نداشته است) پیش چشم بیاوریم، نمک ناشناسی بعضی‌ها بیشتر به چشم بیاید. در ادامه، به معرفی رییس جمهور سودان و مواضع او در سال‌های اخیر می‌پردازیم تا دیدی کلی از نمک‌خوردن و نمکدان شکستن یک بندباز سیاسی بدست آوریم.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

نظامی از عنفوان جوانی

عمر حسن احمد البشیر، در سال 1944، در «حوش بَنغا»، دهکده‌ای نزدیک شهر شمالی «شِندی»، در خانواده یک شیرفروش مسلمان به دنیا آمد. او متعلق به طایفه «بدیریه دهمشیه» از قبیله بزرگ «جعلیین»، یکی از گروه‌های قومی شمال سودان، است که بسیاری از چهره‌های سیاسی برجسته سودان از آن سر برآورده‌اند (بنا به برخی منابع تاریخی، اجداد این قبیله در قرن اول هجری از شبه جزیره عربستان پای در این منطقه گذاشتند). او تحصیلات ابتدایی خود را در همان شهر «شندی» گذراند و بعد برای تحصیلات دبیرستانی به خارطوم رفت. در دوران نوجوانی، همزمان با تحصیل، به عنوان شاگرد مکانیک هم کار می‌کرد، تا خرج زندگی خود را تامین کند. او در همین سنین وارد جنبش اسلامی سودان هم شد. در همین دبیرستان، با معاون آینده خود در ریاست جمهوری و شریک حکومتش، «علی عثمان طاها» آشنا شد.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

بنا بر برخی گزارش‌ها از زندگی رییس جمهور، او خیلی زود، در همان سنین 16-17 سالگی وارد ارتش سودان شد. بشیر بعد از اتمام تحصیلات در کالج نظامی سودان (حوالی 1966) تحصیلات تکمیلی خود را در مالزی، قاهره و دوباره در سودان گذراند. او به عنوان افسر چترباز، در کنار نیروهای مصری در جنگ 1973 (یوم کیپور) علیه اسراییل هم شرکت داشت.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

جنگ یوم کیپور؛ 1973

او به عنوان یک افسر زبده، خیلی زود مدارج ترقی را در ارتش سودان طی کرد و در اواخر دهه 1970 و اوایل 1980، فرمانده مبارزه با «جنبش آزادیبخش جنوب سودان» در نیمه اول دهه 1980 محسوب می‌شد. در همین دوران یک کودتا را به نفع «حسن الترابی»، رهبر «جبهه ملی اسلامی» سودان انجام داد که موفقیت آمیز نبود، ولی تنها منجر به تبعید غیر رسمی او به «موگلاد» در کوردوفان جنوبی شد تا آب‌ها از آسیاب بیفتند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

حسن الترابی

او در جنوب، سیاست «صادق المهدی»، نخست وزیر سودان را برای تسلیح گروه‌های قومی شبه‌ نظامی علیه مسیحیان شورشی (با آمادگی و همکاری افسران ارتش در منطقه) اجرایی کرد. تا یک هفته مانده به کودتای معروف 1989، او چهره اصلی ارتش در جنگ با شورشیان جنوبی در شهر «مایوم» بود که پیشنهاد ریاست شاخه نظامی جبهه و رهبری انجام کودتای احتمالی، از سوی حسن الترابی به او ارایه شد. پیش از او شاخه نظامی در اختیار «عثمان احمد حسن» بود که به جبهه اسلامی گفته بود که در صورت رهبری کودتا، وفاداری او در درجه اول به ارتش خواهد بود و نه حسن الترابی.

از حوالی سال 1983 تا آستانه کودتا، انواع و اقسام جنگ‌های داخلی، علاوه بر هزاران کشته، کشور را در معرض فقر مطلق قرار داد. نخبگان ارتش در ماه‌های منتهی به کودتا، یک اولتیماتوم به دولت صادق المهدی دادند، که یا خود جنگ ها را پایان بخشد، یا به ارتش اختیارات ویژه برای انجام این مقصود دهد.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

صادق المهدی

بنا به گزارش همان سال در «نیویرک تایمز»( 1 جولای 1980)، به گفته برخی دیپلمات‌های غربی در قاهره، تصمیم کودتای ارتش بعد از تصمیم 18 ژوئن نخست وزیر، برای دستگیری 18 افسر ارتش و 50 غیرنظامی، قطعیت یافت. صادق المهدی این گروه از افراد را به تلاش برای انجام یک کودتا برای بازگرداندن رییس جمهور سابق، ژنرال «جعفر النمیری»(معزول در 1985) متهم کرده بود.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

ژنرال جعفر النمیری

به هر حال در 30 ژوئن 1989، سرهنگ عمر البشیر و گروهی از افسران تحت فرمان او، با حمایت جبهه اسلامی ملی، که خود یکی از احزاب 4 گانه دولت وحدت ملی «شیخ صادق المهدی» بود، سرنگونی دولت او را رقم زد، و یک «شورای فرماندهی انقلابی برای رستگاری ملی» را حاکم ساخت.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

شادی طرفداران عمرالبشیر بعد از کودتا

شعار این شورا، نجات سودان از چنگال «احزاب سیاسی فاسد» بود. این شورای نخبگان نظامی(15 نفره) با کمک یک کابینه غیرنظامی، البشیر را همزمان به عنوان رییس جمهور، نخست وزیر و وزیر دفاع کشور منصوب کرد. او اتحادیه‌های کارگری، احزاب سیاسی، روزنامه‌ها و کلیه مؤسسات و انجمن‌های غیردینی را تعطیل کرد و پاکسازی وسیعی در سطح نیروهای حکومتی و نظامی انجام داد. کلیه افراد سکولار یا فرقه‌گرا (وابسته به احزاب مخالف) به شدت سرکوب و پاکسازی شدند. حتی خیلی زود، فرماندهان رده بالای ارتش که در کودتا همراه او بودند هم تصفیه و اعدام شدند. او از آن پس، قوانین «شریعت» را بر سودان حاکم ساخت.

در زمان به قدرت رسیدن او، کشور سودان 25 میلیون نفری، تقریبا به دو بخش تقسیم شده بود. از زمان به قدرت رسیدن جعفر النمیری، و اعلام حاکمیت قوانین اسلامی، بخش جنوبی سودان (ترکیبی از قبایل مسیحی و آنمیست) به رهبری «جنبش آزادی بخش جنوب سودان» علیه حکومت خارطوم اعلام جنگ کرده بود. در 1989، هزاران نفر از گرسنگی و عوارض جنگ تلف شده، و بنا به اعلام سازمان ملل، 100000 نفر از مردم جنوب در صورت نرسیدن کمک‌های بین المللی در شرف مرگ بودند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

یکپارچه‌سازی قدرت

در اکتبر 1993، عمرالبشیر شورای فرماندهی انقلابی را منحل کرد و خود را رییس جمهور نامید و به قدرت بی‌منازع سودان تبدیل شد. او یک واحد پول جدید را به اسم «دینار سودانی» جایگزین پوند سودان کرد که در طول آشوب‌های دهه 1980 تا 90 درصد ارزش آن سقوط کرده بود (البته دوباره پوند جدید جایگزین همین دینار شد).

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی
دینار سودان

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی
پوند سودان

در 1996، البشیر در انتخاباتی که خود تنها نامزد آن بود به مدت 5 سال دیگر، رییس جمهور سودان شد. در همان سال، انتخابات پارلمانی برگزار شد، و شریک سیاسی او، «حسن الترابی»، به نمایندگی مجلس و ریاست پارلمان رسید.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

بشیر و حسن الترابی

در 1998، رییس جمهور و شرکای پارلمانی او قانون جدیدی را به تصویب رساندند که اندکی فضای سیاسی را برای احزابی غیر از حزب رییس جمهور، «حزب ملی کنگره»، گشود که البته مخالفان رییس جمهور در دهه 1990 سهم قابل اعتنایی در قدرت سیاسی کسب نکردند. در 12 دسامبر 1999، روابط دو شریک تیره شد و رییس جمهور با اعزام تانک‌ها به پارلمان، حسن الترابی را برکنار کرد. رییس جمهور او را به زندان خارطوم فرستاد و تا 2003 در زندان به سر برد.

البشیر در سال 2000، یک دوره دیگر 5 ساله به عنوان رییس جمهور انتخاب شد. در سال 2005، گفتگوهای صلح با سودان جنوبی به نتایجی رسید که منجر به روی کار آمدن یک «حکومت انتقالی» بر اساس موافقت‌نامه صلح میان عمرالبشر و «سیلوا کِر»، رهبر «جنبش آزادی بخش مردم سودان» شد. حکومت انتقالی تا 2010 به طول انجامید.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر و سیلوا کِر

در سال 2010، بعد از سال ها یک انتخابات چند حزبی برگزار شد که در آن عمرالبشیر با حدود 68 درصد آرا (البته طبق معمول با حرف و حدیث‌ها و انتقادات فراوان از سوی رقبا درباره صحت انتخابات)، به ریاست جمهوری رسید. در منطقه خودگردان جنوب هم، طبق توافق صلح پیش گفته، «سیلوا کِر» به ریاست جمهوری انتخاب شد.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

در پی این انتخابات، اوضاع اقتصادی، به دلیل برقراری ثبات نسبی و افزایش استخراج نفت در جنوب سودان، رو به بهبود گذاست. البته این به معنای بهتر شدن وضع اقتصادی توده مردم سودان نبود. پیرو توصیه‌های صندوق در ازای دادن وام به سودان جنوبی، و انجام اصلاحات اقتصادی، یارانه‌های دولتی در بسیاری از حوزه‌ها قطع شد و نرخ تورم به حدود 36 درصد رسید. به علاوه، در سال 2011، با جدایی رسمی سودان جنوبی، دولت جنوب، بر خلاف توافق انجام گرفته در «قراداد صلح جامع»(2005)، مبنی بر تقسیم 50-50 عایدات نفت، بیش از 75 درصد درآمد نفتی را برای خود اختصاص داد، که این منجر به کاهش قابل توجه درآمد دولت سودان و تعمیق نارضایتی‌های اقتصادی شد. از آن جا که تنها راه انتقال نفت جنوب، خط لوله شمال است، دولت سودان توانست جلوی صادرات را بگیرد، تا بر سر حقوق انتقال و نگهداری خطوط لوله با «سیلوا کِر» به نتیجه برسد. این امر بودجه حکومت عمرالبشر را کاهش بیشتری داد. در نتیجه بودجه ارتش برای مقابله با گروه‌های ستیزه جو در مناطق بحران زده‌ای چون «بلو نایل»، «کوردوفان جنوبی» و «دارفور» کاهش یافت و قدرت سیاسی رییس جمهور حتی بیش از پیش تضعیف شد. طی یک همه پرسی در 9 جولای 2011، سودان جنوبی با جمعیت مسیحی و آنمیست حدودا 12 میلیون نفره استقلال یافت. نخستین اعلام شناسایی رسمی آن هم در کم تر 24 ساعت بعد از اعلام نتیجه، توسط رژِیم صهیونیستی صورت گرفت.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

قانون شریعت؛ اسلامی‌سازی در دوران عمر البشیر

اجرای قانون شریعت در سودان، به سال 1983، و روی کار آمدن ژنرال «جعفر النمیری» و نفوذ «جبهه ملی اسلامی» به ریاست حسن الترابی بازمی‌گردد. حقیقت این است که سودان کشوری با مناقشات نژادی، قومی و مذهبی فراوان است. دو گروه نژادی عرب و آفریقایی در آن حضور دارند و سه دسته مذهبی مسلمان، مسیحی و آنمیست (مذاهب سنتی آفریقا) در آن زندگی می‌کنند. از همین رو سیاست یکپارچه‌سازی مذهبی، همیشه موجب افزایش منازعات قومی و مذهبی گشته است. یکی از عوامل اصلی سرنگونی جعفر النمیری، همین مخالفت‌های فراگیر با اجرای قوانین شریعت بود. با این حال پس از یک دوره رکود از 1985، تا 1989، و با روی کار آمدن البشیر، دوباره شریعت اسلامی (با قرائت سنی) پایه قانونگذاری قرار گرفت. گرچه عمرالبشیر که به همه ناهماهنگی‌ها و تنوعات قومی نژادی و مذهبی واقف بود، و قوانین مجازات مذهبی در دهه 1990، نه به صورت معمول، که به صورت تصادفی (صرفا برای تاکید بر وجود این قوانین) انجام گرفت. با قرارداد صلح 2005، بین دو بخش سودان، و تشکیل دولت انتقالی، فشار اجرای قانون شریعت کاهش قابل ملاحظه‌ای یافت. اما در سال 2011، با جدی‌شدن همه‌پرسی استقلال جنوب، رییس جمهور اعلام کرد که اگر جنوبی‌ها رای به استقلال بدهند، قرار گرفتن شریعت در پایه قانون اساسی کشور در دستور کار قرار خواهد گرفت. او سه ماه پس از استقلال سودان جنوبی هم، در یک سخنرانی در خارطوم اسلامی‌شدن همه‌جانبه و اجرای شدید قوانین شریعت را برنامه حکومت خود اعلام کرد. به نقل از رویترز (13 اکتبر 2013)، او به میلیون‌ها جنوبی که هنوز در قلمرو سودان باقی مانده بودند، هشدار داد که تا بهار سال بعد یا باید کشور را ترک کنند یا تن به اجرای سفت و سخت قوانین اسلام بدهند.

"نود و هشت درصد مردم مسلمانند و قانون اساسی آینده این را منعکس خواهد کرد. اسلام دین رسمی و منبع اصلی (قانون گذاری) خواهد بود."

این جملات را بشیر در سخنرانی برای دانشجویان دانشگاه دولتی خارطوم بیان کرد.

بحران دارفور

یکی از رویدادهای بزرگی که خیلی زود به مساله ای بین المللی تبدیل شد و تاثیر بسیاری بر سودان و نقش سیاسی عمرالبشر گذاشت، بحران دارفور در سال 1998 بود. بحرانی که تا به امروز هم کاملا حل نشده است.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

دارفور منطقه ای در غرب سودان در مجاورت لیبی، چاد و جمهوری آفریقای مرکزی با جمعیت حدود 6 میلیون نفر است. از 1989، خود دارفور به سه استان شمالی، مرکزی و جنوبی تقسیم شده است که حاکم هر بخش توسط دولت خارطوم تعیین می‌شود. حدود صد قبیله عربی و آفریقایی در این منطقه سکونت دارند. عرب‌ها حالت کوچ نشینی دارند و آفریقایی تبارها عمدتا به کشاورزی مشغولند و دین تقریبا کل این جمعیت اسلام است. در فوریه 2003، دو گروه مسلح موسوم به «ارتش آزادیبخش سودان» و «جنبش عدالت و برابری» با این بهانه که آفریقایی تبارها به حاشیه رانده شده‌اند و حکومت در حفاظت از آفریقایی‌های یکجانشین در برابر عرب‌های کوچ نشین موفق نبوده‌، اقدام مسلحانه علیه حکومت سودان را آغاز کردند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

شبه نظامیان معارض دولت سودان در دارفور

این گروه‌ها رژیم عمر البشر را به آپارتاید علیه قبایل غیر-عرب منطقه از قبیل «فور»، «زغاوه» و «مسالیت» متهم می‌کردند. پاسگاه‌های پلیس و برخی پایگاه‌های ارتش توسط این گروه‌ها اشغال شد. مهم‌ترین عملیات آن‌ها حمله به فرودگاه «الفاشر» مرکز استان دارفور شمالی بود که منجر به کشته شدن دست کم 70 نظامی سودانی شد. پاسخ دولت سودان سریع و کوبنده بود. علاوه بر نیروهای ارتش سودان، شبه نظامیان عرب «جانجاوید»، به طرفداری از حکومت وارد نبرد با این گروه‌های مسلح شدند. بنا به گزارش‌ها حمایت‌های لجستیکی و تسلیحاتی از سوی اطلاعات ارتش سودان در اختیار جانجاوید (به معنای"اجنه اسب سوار") قرار گرفت.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

جانجاوید (اجنه اسب سوار)

بنا به گزارش سازمان‌های بین‌المللی، در پیامد این جنگ ده‌ها هزار نفر کشته و میلیون‌ها تن از اهالی دارفور از خانه و کاشانه خود آواره شدند. به علاوه گزارش‌های زیادی از تجاوز به زنان و دختران منطقه از طرف همه گروه‌های شبه نظامی و مسلح درگیر هم وجود دارد.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

از طرف کوفی عنان، رییس وقت سازمان ملل تلاش‌های زیادی برای توقف این درگیری‌ها انجام گرفت و او شخصا چند بار از مناطق بحران‌زده و اردوگاه‌های پناهندگان بازدید کرد. دولت‌های غربی، گرچه در کمک‌رسانی به غیرنظامیان تعلل زیادی به خرج دادند، اما از فرصت به دست آمده برای کوبیدن دولت غیر همراه و به اصطلاح یاغی عمرالبشر استفاده کردند. آن‌ها به حکومت سودان هشدار دادند که اگر قادر به کنترل اوضاع نیست، نیروهای بین‌المللی مداخله خواهند کرد. رسانه‌های غربی خط پاکسازی نژادی توسط دولت سودان و جانجاوید را برای اعمال فشار بر عمرالبشر پی گرفتند. البته این مساله با بازدید میدانی دبیر کل سازمان ملل از منطقه رد شد، و او از علاقه رییس جمهور به حل مساله از طریق مذاکره با گروه‌های مسلح خبر داد. بعد از صدور دو قطعنامه 1564 و 1706 از سوی شورای امنیت سازمان ملل علیه آن چه کارشکنی دولت یونان در امدادرسانی و بررسی بین المللی در موضوع دارفور خوانده می‌شد، صادر شد. نماینده سودان در سازمان ملل، با رد اتهامات، گفت که دولت سودان اجازه دسترسی مقامات سازمان ملل را به مناطق بحران‌زده صادر کرده است، ولی چون آن‌ها کارشکنی‌های دولتی و پاکسازی نژادی را تایید نکردند، در نتیجه گزارش آن‌ها مورد اعتنای شورای امنیت قرار نگرفت.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

در نهایت، در تاریخ 4 فوریه 2009، دیوان کیفری بین المللی، حکم بازداشت «عمر البشیر» را به اتهام جنایت علیه بشریت در دارفور صادر کرد. این حکم در تاریخ حقوق بین‌الملل بی‌سابقه بود، چرا که اولین بار حکم بازداشت یک رهبر قانونی بر سر کار صادر می‌شد.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی
عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

حمایت‌های جمهوری اسلامی از عمر البشیر

در حالی که حکومت عمرالبشر از سوی دولت‌ها و مجامع غربی زیر فشار شدید قرار داشت و سایه مداخله نظامی در فرامنطقه ای در این کشور می‌رفت، کشورمان حمایت قاطعی از او به عمل آورد و هم رهبر انقلاب و هم رییس جمهور وقت، بر لزوم حمایت از دولت مسلمان سودان در برابر هر گونه تلاش خارجی برای مداخله تاکید کردند (مساله‌ای که فاجعه‌بار بودن آن در جریان مداخله در لیبی بعدها به اثبات رسید).

ایران اولین کشوری بود که حکم بازداشت رییس جمهور سودان را محکوم کرد و باب شدن چنین رویه‌ای را خطرناک دانست. حسن قشقاوی، سخنگوی وقت وزارت خارجه، در 16 اسفند 1387، طی یک موضع‌گیری ضمن محکومیت این حکم و سیاسی دانستن آن، آن را مغایر حق حاکمیت ملی کشورها و مصونیت دولتمردان دانست. قشقاوی با یادآوری سکوت مجامع بین المللی در برابر جنایات صهیونیست‌ها، چنین حکمی را کاملا مبتنی بر اغراض سیاسی کشورهای غربی خواند. رهبر انقلاب، در تیرماه 1390 که عمرالبشیر و هیات همراه او را به حضور پذیرفتند، ضمن تقدیر از ایستادگی دولت سودان در برابر محور آمریکایی-صهیونیستی، بار دیگر بر حمایت ایران از حکومت اسلامی، دولت و ملت سودان در مبارزه بر حفظ تمامیت ارضی خود تاکید و جناح‌های سیاسی سودان را به هشیاری و اتحاد دعوت کردند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

احمدی نژاد در مهرماه 1390 پس از پایان سفرش به نیویورک مستقیما به خارطوم رفت و بر استحکام روابط ایران و سودان، به ویژه مقاومت در برابر صهیونیست‌ها پای فشرد.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

سابقه سیاست ایالات متحده و رژیم صهیونیستی برای سوار شدن بر موج‌های منطقه‌ای با هدف تجزیه کشورهای منطقه، و تسلط بر منابع نفت و گاز (مثلا منطقه نفت خیز جنوب سودان)، و همچنین خرد کردن هر نوع مقاومت منطقه‌ای علیه رژیم صهیونیستی، و در نهایت عملی‌کردن نقشه خاورمیانه بزرگ «برنارد لوییس» صهیونیست، (گزارش مشرق از برنارد لوییس) نگرانی‌ها نسبت به موضع‌گیری‌های این چنینی مجامع غربی را منطقی و قابل درک می‌ساخت. مضاف بر این که تلاش‌های بعدی قدرت‌های فرامنطقه‌ای و منطقه‌ای، برای تجزیه عراق و سوریه، نشان داد که موضع جمهوری اسلامی در جهت حمایت از عمرالبشیر موضعی درست و همسو با منافع ملی بوده است. به علاوه، ایجاد پایگاهی استراتژیک در منطقه شمال آفریقا، و استفاده از امکانات کشور همسو، سودان، و داشتن یک شریک عربی-آفریقایی قابل اعتنا در منطقه، در جهت تسلط بر دریای سرخ و تنگه باب المندب و چندین دلیل استراتژیک دیگر، می‌تواند پایه‌های حمایت از دولت سودان در دوران زمامداری عمر البشیر محسوب شود.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

علاوه بر حمایت‌های دیپلماتیک، که در زمانه عسرت البشیر و تلاش برای انزوای جهانی این کشور انجام گرفت، ایران نقش مهمی در دادن کمک‌های فنی، مشاوره‌ای و لجستیک در حوزه نظامی به سودان داشته است. به علاوه، با امضای توافقنامه‌هایی ایران در زمینه کمک به ارتقای کشاورزی و بهداشت در سودان کمک‌های شایان توجهی را به این کشور تعهد کرد. در تیرماه 93، در دیدار محمود حجتی، وزیر کشاورزی با اشراقه سید محمود، وزیر کار و منابع انسانی سودان، طرفین برای در اختیار گذاشتن آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و تجهیزات پیشرفته کشاورزی به سودان توافق کردند. در تفاهم‌نامه‌ای که در آذرماه 1393میان دکتر هاشمی وزیر بهداشت و ادریس ابوگاردا، همتای سودانی او در تهران به امضا رسید، قرار شد که ایران در زمینه تولیدات دارویی، ظرفیت‌سازی در حوزه بهداشت و درمان و آموزش‌های تخصصی پزشکی به سودان کمک کند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

در سال 1390 بانک توسعه صادرات ایران یک خط اعتباری 200 میلیون دلاری برای تسهیل صادرات به سودان تخصیص داد. مضاف بر این که ایران از سال 1389 ساخت دست کم 6 تصفیه‌خانه آب با اهداف بشردوستانه را در شهرهای مختلف سودان آغاز کرد و تحویل داد. گفتنی است که پیش از این‌ها، «علی سعید لو»، معاون وقت رییس جمهور، در اردیبهشت 1391، در راس یک هیات اقتصادی 48 نفره، به سودان رفت و ضمن امضای قراردادهای اقتصادی گسترده، چندین پروژه اقتصادی انجام گرفته توسط ایران را افتتاح کرد.

کمک‌های نظامی

"چنانچه به كمك نياز داشته باشيم قطعا به برادر خودمان ايران اعلام خواهيم كرد و اميدواريم در آينده نزديك از تجربه كارشناسان نيروي دريايي ارتش ايران در آموزش نيروهايمان بهره ببريم".

این اظهار نظر سرتیپ «محمد فضل الله»، فرمانده نیروی دریایی سودان در بازدید از ایران و دیدار با دریادار حبیب الله سیاری در اردیبهشت ماه 1392 بود.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

پایگاه خبری العربیه، در تاریخ 25 اکتبر 2012، در پی حمله موشکی رژیم صهیونیستی به کارخانه ساخت تسلیحات یرموک در قلب خارطوم، به نقل از کارشناسان دفاعی و امنیتی اسراییلی و غربی، مدعی شد که این کارخانه توسط سپاه پاسداران ایران ساخته شده بود و ایران برخی تجهیزات دفاعی پیشرفته در اختیار دولت سودان گذاشته است. این وبسایت خبری به نقل از «یونا لِف»[1]، پژوهشگر سوییسی از پروژه مستقل «اسمال آرمز سِروی»[2] نوشت، اسناد محکمی مبنی بر وجود هواپیماهای بدون سرنشین، مین‌ها و سایر سلاح‌های ایرانی هستند که به اعتقاد او مستقیما از طرف ایران به سودان داده شده است و در کارخانه‌های سودان تولید نشده‌اند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

موشکباران سایت اسلحه‌سازی یرموک توسط اسراییل

بنابر تحلیل روزنامه کانادایی «دِ گلوب اند مِیل»، چاپ کانادا (منتشر شده در وبسایت در 24 اکتبر 2012)، در باب همین رویداد، بعد از تحریم‌های وضع‌شده علیه سودان در قضیه دارفور، سودان علاوه بر ایفای نقش انتقالی برای رساندن سلاح ایران به دست گروه‌های مبارز فلسطینی، برای نیاز داخلی خود برای مقابله با تهدیدات، به ویژه از طرف سودان جنوبی، کارخانه‌های اسلحه‌سازی مدرنی ایجاد کرده است که با توجه به روابط عمیق ایران-سودان این کار احتمالا توسط ایرانی‌ها صورت گرفته است.

روزنامه «هاآرتص»، در مقاله‌ای در همین تاریخ، به قلم «آموس هارل» و «آری ایساکاروف»، مدعی شد که نه تنها نیروهای قدس ایران به ارتش سودان آموزش‌های دفاعی می‌دهند و کارخانه اسلحه برای ارتش این کشور می‌سازند، بلکه ایرانی‌ها پس از سقوط قذافی، سلاح‌های پیشرفته روسی را از زرادخانه‌های قذافی به دست آوردند که برای استفاده مشترک به سودان منتقل شده و در انبارهایی در استان دارفور شمالی توسط نیروهای سپاه قدس نگهداری می‌شود.

پایگاه تحلیلی«دیفنس-عرب»، با چاپ تصاویری از یک مسلسل بسیار مدرن(موسوم به اف ایدکس 2015) آن را مستندی دال بر کمک‌های تسلیحاتی ایران به سودان دانسته است.

پایگاه اینترنتی«سودان جِم»، متعلق به «جنبش برابری و آزادی سودان» (یکی از گروه‌های اصلی مسلح ضدحکومت در دارفور) در مقاله‌ای به تاریخ 28 فوریه 2011، شروع همکاری‌های محکم نظامی ایران با سودان را به سفر سال 2008، مصطفی محمد نجار، وزیر دفاع وقت ایران به خارطوم مربوط می‌داند، که طی آن سردار نجار قول در اختیار گذاشتن هر نوع کمک فنی و آموزشی مورد نیاز ارتش این کشور را به همتای سودانی خود داده بود و در نهایت دو کشور توافقنامه امنیتی و نظامی امضا کردند. این پایگاه، با برشمردن ملاحظات مشترک امنیتی و دفاعی دو کشور، سپاه قدس را مسوول اجرای کمک های نظامی و تسلیحاتی ایران به دولت سودان دانست.

بسیاری از تحلیل‌گران بین المللی، تصمیم دو سال پیش عراق را برای صدور نفت به سودان، به اعمال نفوذ ایران بر این کشور نسبت دادند. پس از جدایی سودان جنوبی، بخش عمده منابع نفتی دولت سودان در اختیار سودان جنوبی قرار گرفت. بنا به نظر مخالفان دولت سودان (مصاحبه سخنگوی جنبش برابری و عدالت با الشرق الاوسط، به تاریخ 5 مرداد 1392) ایران برای کمک به عمرالبشیر در مذاکرات برای تامین سهم سودان از فروش نفت سودان جنوبی، از نفوذ خود بر عراق برای صادرات نفت به این کشور استفاده کرد.

پایگاه اینترنتی «نشنال اینترست» (24 نوامبر 2014)، ضمن انتشار سندی که جلسه امنیتی میان چهره‌های نظامی و امنیتی دولت سودان برگزار شد، به نقل از ژنرال «عبدالرحیم محمد حسین»، وزیر دفاع این کشور، روابط دو کشور را "راهبردی و پایدار خواند". این پایگاه از قول او در این جلسه نوشت:

" آن‌ها (سپاه ایران) پایگاه‌های هوایی کنانه و جبل اولیا را برای ما ساختند. یک ماه قبل آن ها پرتابگرهای موشک (بالیستیک) و راکت‌های خود را برای ما فرستادند."

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

عبدالرحیم محمد حسین؛ وزیر دفاع سودان

در این جلسه سپهبد حسن بکری صالح، معاون اول عمرالبشر (و بنا به اقوال نفر دوم سودان پس از بشیر) نظر خود را به اجمال می‌گوید:

" یک توصیه اساسی: حفظ و حفاظت از روابط با ایران. مدیریت این روابط از طریق مؤسسات امنیتی و نظامی."

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

حسن بکری صالح؛ معاون اول رییس جمهور

در همین جلسه، ژنرال «صدیق عامر»، مدیر کل اطلاعات و امنیت سودان، روابط با ایران را این گونه توصیف می‌کند:

" ایران بزرگ‌ترین متحد ما در زمینه امنیتی و تولید تسلیحات است.... ما روابط خود با اسلام گرایان و ایران را به خاطر روابط اقتصادی با عربستان سعودی و دولت های خلیجی قربانی نخواهیم کرد."

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

صدیق عامر؛ مدیرکل اطلاعات و امنیت

دریافت دلارهای سعودی و آغاز لگدپرانی‌ها

در اواسط سپتامبر گذشته، دولت سودان طی تصمیمی عجیب و بدون مقدمه، تعطیلی مراکز فرهنگی جمهوری اسلامی در سودان را به بهانه تبلیغ مذهب شیعه، اعلام کرد. «علی کرتی» وزیر خارجه سودان، به رایزن فرهنگی و کارکنان ایرانی این مراکز 72 ساعت فرصت داد که این کشور را ترک کنند.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

"چندین مورد از فعالیت‌های مرکز فرهنگی ایران را در برخی مناطق شیعه‌نشین و برخی دانشگاه‌ها رصد کردیم و انحراف فعالیت‌های آن از فعالیت‌های فرهنگی بر ما مشخص شد."

این دلیلی بود که کرتی برای بستن این مراکز عنوان کرد. او در پاسخ به درخواست مسؤولان وزارت خارجه کشورمان، مبنی بر تجدید نظر دولت سودان در این تصمیم و جلوگیری از خدشه‌دار شدن روابط سابقه‌دار و عمیق دو کشور، گفت که رییس جمهور این کشور درخواست ایران را رد کرده است و هیچ جای چانه‌زنی وجود ندارد! ( به نقل از ایسنا، 12 شهریور 1393)


عمر البشیر، در مصاحبه ای با الشرق الاوسط(11 اکتبر 2014)، ضمن دفاع از تعطیلی مراکز فرهنگی ایران، آن را یک گام استراتژیک خواند و گفت که اجازه تبلیغ شیعه را در سودان نمی‌دهد. او آن چه را که درباره روابط استراتژیک ایران با سودان به گوش عربستان می‌رسد را اغراق شده خواند:

"تمام اطلاعاتی که در این زمینه به پادشاهی عربستان سعودی رسیده اشتباه، ساختگی و اغراق شده بوده است و این موضوع به وضوح در تصمیم ما برای تعطیلی مرکز فرهنگی ایران نشان داده می‌شود."

او در ادامه در موضعی از سر ضعف و کرنش در برابر آل‌سعود، از سعودی‌ها خواست که گوش به اطلاعات رسیده درباره پیوندهای سودان با ایران ندهد:

"ما هیچ روابط استراتژیکی با ایران نداریم. روابط ما با ایران بسیار عادی است. همان طور که گفتم برخی طرف‌ها و منابع می‌خواهند درباره رابطه ما با ایران اغراق کنند و آن را بیش از چیزی که هست ، نشان دهند. کسانی که می‌خواهند روابط سودان را با کشورهای برادر حاشیه خلیج (فارس) به ویژه عربستان سعودی تیره کنند، درباره رابطه ما با ایران اطلاعات نادرست منتشر می‌کنند."

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

وبسایت «سودان تریبیون» در خبری(22 اکتبر 2014) از قول وزیر سرمایه‌گذاری سودان، مصطفی عثمان اسماعیل افشا کرد که بعد از سفر ده روزه عمرالبشیر به عربستان برای انجام حج، و دیدار با ولیعهد وقت (سلمان بن عبدالعزیز)، سودان کمک‌های مالی از عربستان دریافت کرده است.

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

مصطفی عثمان اسماعیل

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی
سفر عمرالبشیر به عربستان با دریافت کمک‌های مالی از آل‌سعود برای پشت‌کردن به ایران همراه شد

همزمان با آغاز حملات هوایی ناجوانمردانه دولت سعودی، موسوم به عملیات «طوفان قاطع»، در 25 مارچ(6 فروردین)، سودان از اولین کشورهایی بود که به ائتلاف عربی برای کمک به عربستان پیوست.

عمرالبشیر، در مصاحبه با الشرق الاوسط در فردای شروع حملات (مقارن با دیدار دوباره‌اش از عربستان در عرض چند ماه) گفت:

"مداخله نظامی در یمن امری واجب بود که دیگر نباید در آن تأخیر می‌شد خصوصا اینکه امیدهایی وجود داشت که طرح «ابتکار خلیجی» را برخی‌ها که باید به آن توجه می‌کردند، توجه کنند، اما متاسفانه این اتفاق نیفتاد و حوثی‌های به نقشه‌های خود تا رسیدن به عدن ادامه دادند و این روند ، گزینه دیگری در برابر دیگران به جز مداخله نظامی باقی نگذاشت."(مشرق، 7 فروردین)

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

«سودان تریبیون» در 27 مارس، گزارش داد که «علی کرتی»، وزیر خارجه سودان، در پی بازگشت رییس جمهور این کشور از شرم الشیخ، وجود هر گونه روابط خاص با ایران را از اساس رد کرد، و گزارش‌ها در این مورد را بی‌پایه دانست! او گفت که آن چه که سودان را به کشورهای عربی پیوند می‌دهد، «همسایگی» و «عربیت» است، و سودان فارغ از نظر تهران روابط نزدیک خود با کشورهای عرب را خواهد داشت.

به علاوه، «احمد بلال عثمان»، سخنگوی دولت سودان به شبکه خبری «بلومبرگ» گفت که روابط خارطوم با تهران تنها یک رابطه «عادی» است. به علاوه او از آمادگی این کشور برای در اختیار گذاشتن 4 هواپیما و 6000 نیروی پیاده، در صورت حمله زمینی به یمن، خبر داد! او اضافه کرد:

" من مدتی در وزارت خارجه بوده ام. هیچ چیز مبنی بر ائتلاف با ایران نشنیدم."

عمر البشیر؛ نمک خوردن و نمکدان شکستن/نگاهی به زندگی و مواضع یک بندباز سیاسی

احمد بلال عثمان

تحلیل رفتار اخیر سودان

عمر البشیر، در یک چرخش غیر‌حرفه‌ای و البته توام با وقاحت، بدون در نظر گرفتن مسلمات امر سیاست، به هوای نسیه عربستان، روابط نقد با ایران را رها کرد. سال گذشته خبری به نقل از سندی افشا شده در «ویکی لیکس»، صحبت از پیشنهاد 1 میلیارد دلاری عربستان به سودان، در ازای قطع روابط با ایران بود. «سودان تریبیون» (14 آوریل) خبر داد که گزارش‌هایی مبنی بر انتقال 4 میلیارد دلار پول دولت سعودی به بانک مرکزی سودان وجود دارد، که منجر به تقویت جایگاه پوند سودان در برابر دلار شده است. گرچه مقامات سعودی این خبر را تکذیب کردند و سرمایه‌گذاری‌های عربستان را منحصر در بخش کشاورزی دانستند. در عین حال، گروهی از تحلیل‌گران سودان را به دورویی و عدم‌ صداقت در روابط خارجه خود متهم می‌کنند، که قصد بی‌خاصیت جلوه دادن روابط عمیق خود با ایران را در چشم دولت‌های عربی خلیج فارس دارد، تا به قولی همزمان هم از توبره و هم از آخور بخورد. مثلا، «امیر تاج السر»، تحلیل گر روابط خارجی، در گفتگو با الجزیره(به نقل از سایت دیپلماسی ایرانی 13فروردین 1394) چنین می‌گوید:

«شاید نتوان حرف‌های وزیر امور خارجه سودان را باور کرد. حداقل کشورهایی که تعامل با سودان را در پیش گرفته‌اند چندان حرف‌های او را باور نمی‌کنند...... همه نشانه‌ها و شواهد حاکی از آن است که روابط استراتژیکی میان خارطوم و تهران وجود دارد. شاید خارطوم مجبور شده است که موضع جدید خود را بعد از مشارکت در حمله به حوثی‌ها در یمن به این شکل بیان کند. برای این که می‌داند تهران چقدر از مشارکتش در این عملیات ناخرسند می‌شود و تا چه اندازه تاثیر سلبی و حتمی بر روابط دو کشور خواهد گذاشت."

اما واقع مطلب این است که سودان در یک حرکت بلاهت‌بار و ناپخته، پل‌های پشت سرش در روابط با ایران را تخریب کرد، و دورویی و نمک ناشناسی خود را به ایران ثابت نمود. صحبت های صریح رییس جمهور و وزیر خارجه، در کنار عملکرد چند ماهه اخیر، احتمال تاکتیکی بودن این مساله را به صفر می‌رساند.

در همین گزارش الجزیره، «عمر عبدالعزیز»، تحلیل گر روزنامه البیان امارات، تاکتیکی بودن اقدام سودان را زیر سوال می برد:

«آن چه وزیر امور خارجه سودان بیان کرد بیان موضع صحیح و روشن سودان در قبال ایران است. آن چه درعالم واقع می بینیم چیزی جز روابط دیپلماتیک میان کشورها نیست.»

یکی دیگر از عواملی که برای این تغییر جهت سودان ذکر می‌شود، تلاش در جهت بهبود روابط با آمریکا و همپیمانان غربی آن است. این کشوره از 1993، و بر سر حمایت از گروه‌های جهادی فلسطین، تحریم‌های اقتصادی خود را بر علیه سودان اعمال کرد. بعدتر تحریم‌های ایالات متحده بر سر مساله دارفور شدت بیشتری هم یافت.

اما یکی از مهم‌ترین دلایلی که می‌توان برای این رویکرد ذکر کرد، از دست‌دادن بخش زیادی از مناطق نفت خیز به واسطه استقلال سودان جنوبی است. بیش از 75 درصد منابع نفتی سودان که ارز خارجی وارد این مملکت می‌کرد، به واسطه جدایی بخش جنوبی، از دست دولت سودان رفت. اقتصاد از قبل بحران‌‌زده و آشفته سودان، به دلیل عارض شدن این معضل، دچار وخامت بیشتری شده است. ناظران اقتصادی از افزایش قابل ملاحظه نرخ تورم، نرخ بیکاری و مشکلات در تامین مواد غذایی در سودان پس از تقسیم سخن می‌گویند. بسیار محتمل است که عمرالبشیر و مقامات سیاسی و اقتصادی دولت سودان (و نه الزاما مقامات امنیتی و نظامی) به دنبال این باشند که کسری بودجه دولتی را با نزدیکی ناگهانی با عربستان و قطع روابط با ایران جبران کنند. غافل از این که قطعا، این نوع سیاست خارجی ماکیاولیستی و مزورانه، و پشت کردن به موئتلفی که تا دیروز استراتژیک محسوب می‌شد، قطعا عربستان و کشورهای عربی دیگر را هم در برقراری روابط عمیق با این کشور محتاط خواهد کرد. مگر این که عربستان برای دادن کمک به دولت سودان، آن را به انواع و اقسام دریوزگی‌ها و فرمانبری‌ها وادارد.

البته لازم به ذکر است که بنا به گزارش‌هایی از داخل سودان، یک نوع شکاف بر سر تعدیل روابط با ایران و نزدیکی با اعراب خلیج فارس، در بدنه حکومت سودان هم وجود دارد. به این مفهوم که چهره‌های نظامی و امنیتی این کشور همچنان خواهان حفظ روابط راهبردی با ایران هستند، ولی گروهی دیگر، به رهبری «علی کرتی»، وزیر خارجه، رابطه با ایران را مخل منافع درازمدت سودان می‌دانند و نزدیکی به عربستان را نسخه شفابخش حال حاضر سودان معرفی می‌کنند. در حال حاضر به نظر می‌رسد که این گروه دوم دست بالا را در سیاست یافته‌اند و موفق شدند به اصطلاح رأی رییس جمهور را بزنند. کما این که به گزارش «سودان تریبیون»(4 آوریل سال جاری)، علی کرتی تلاش‌هایش برای تغییر سیاست خارجی سودان در قبال ایران را به آگوست سال 2012 و جلسات حزب حاکم، «حزب ملی کنگره» (الموتمر الوطنی) برمی‌گرداند.

به هر حال آن چه مسلم است، در روابط دوجانبه سودان-ایران، طرفی که به طرز غیرقابل مقایسه‌ای بیشتر منتفع می‌شد، سودان بود. در تمام دوران زعامت عمرالبشیر، ایران شریکی قابل اعتماد و اتکا برای دولت سودان بود. ایران دست کم نشان داده است که برای رفقای خود، به شرط قدرشناسی، دوستی استوار و پایدار است؛ حال آنکه همین عربستان سعودی تا چند سال قبل از این، به هواپیمای حامل عمرالبشیر اجازه عبور از آسمان عربستان را نمی‌داد. حال باید دید که آیا نسخه دوستی با آل‌سعود و شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج فارس، برای سودان شفابخش خواهد بود یا نه؟ به هر حال رییس جمهور سودان اگر تنها کمی از فراست سیاسی برخوردار بود، می‌توانست روابط خود را با ایران، در کنار روابط با اعراب، به نحوی هوشمندانه‌تر مدیریت کند. مضاف بر این که، سرنوشت خالد مشعل، رییس دفتر سیاسی حماس، در آغاز بحران سوریه پیش چشم او بود که فریب در باغ سبز قطر و شرکای آن را خورد و دوستی قابل اعتنا را از دست داد، و اکنون از این جا رانده و از آن جا مانده است.

منابع:

http://www.sudantribune.com/spip.php?article54447

http://www.aawsat.net/2014/10/article55337439/sudanese-president-denies-strategic-relations-with-iran

http://www.sudantribune.com/spip.php?article52797

http://www.asriran.com/fa/news/366295/

http://www.alrakoba.net/download-1411986180942-2.pdf

http://nationalinterest.org/feature/double-trouble-beware-the-irani-sudanese-partnership-11719

http://www.shana.ir/fa/newsagency/213370/

http://www.theglobeandmail.com/news/world/air-strike-on-sudan-arms-plant-heightens-israel-iran-tensions/article4648867/

http://www.theguardian.com/world/2014/sep/02/sudan-expels-iranian-diplomats-closes-cultural-centres

http://www.alarabiya.net/articles/2012/10/25/245938.html

http://www.haaretz.com/news/middle-east/sudan-opposition-bombed-arms-factory-belongs-to-iran-s-revolutionary-guard.premium-1.472090

https://www.stratfor.com/analysis/sudans-expulsion-iranian-diplomat-signals-strategic-shift

http://www.aljazeera.com/news/africa/2014/09/sudan-orders-iranian-diplomats-leave-201492141938226714.html

http://www.sudantribune.com/spip.php?article54620

http://theglobalscout.com/2015/02/sudan-forgotten-proxy-battlefield-iran-saudi-arabia-china-us

http://hamshahrionline.ir/details/76588

http://fararu.com/fa/news/141571

http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1945946/

http://www.khabaronline.ir/detail/159595/Politics/leader

http://isna.ir/fa/news/93072011192

https://www.bellingcat.com/news/africa/2014/11/04/inside-the-machiavellian-sudanese-foreign-policy

http://www.entekhab.ir/fa/news/179412/

http://www.bashgah.net/fa/content/show/31710

http://www.asriran.com/fa/news/37342



[1] Jonah Leff

[2] Small Arms Survey



نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 103
  • در انتظار بررسی: 1
  • غیر قابل انتشار: 40
  • پوریا ۰۱:۰۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 3
    ممنون گزارش خوبی بود ولی اگه بشه غیر از کانال حکومتی و دولت عمر البشیر صدای شیعه رو به مردم سودان برسونیم خیلی خوب می شود. همین سودان مستبصرین خیلی بزرگی داشته که پته ی وهابی ها رو روی آب ریخنتند و کتاب های ارزشمندی نوشتند. اگه سودان هم تغییر کند و به جبه مقاومت بپیوندد، تقریبا ایران اسرائیل را محاصره کرده است. به امید پیروزی و نصرت الهی برای مردم یمن
  • ۰۱:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 8
    مظلبی سطحی و از سر بی اطلاعی و کم سوادی نگاشته شده است
  • پوریا ۰۱:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 1
    ممنون گزارش خوبی بود ولی اگه بشه غیر از کانال حکومتی و دولت عمر البشیر صدای شیعه رو به مردم سودان برسونیم خیلی خوب می شود. همین سودان مستبصرین خیلی بزرگی داشته که پته ی وهابی ها رو روی آب ریخنتند و کتاب های ارزشمندی نوشتند. اگه سودان هم تغییر کند و به جبه مقاومت بپیوندد، تقریبا ایران اسرائیل را محاصره کرده است. به امید پیروزی و نصرت الهی برای مردم یمن
  • یار ۰۱:۲۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    وقتی بانکم میری وام بگیری یه ضامن میخواد اشت ایران این بود که به قول معروف از بشیر ضمانت نخواست حالا این ضمانت هر چی میخواد باشه از اسرار نظامی تا ...
  • ۰۱:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 0
    قضیه بسیار ساده است. از زمانی که ایران وارد جنگ سوریه شد، بسیار از مسلمانان سنی که قبلا ایران را قهرمان جهان اسلام می دانستند، به این نتیجه رسیدند که ادعای اسلامگرایی ایران دروغ است چرا که ایران یک علوی سکولار مانند اسد را با مسلمانان سنی اسلامگرا عوض نمی کند. این دقیقا برداشتی است که بیشتر جهان سنی تحت تاثیر رسنه عربی به آن رسیدند. اگر دیروز عمق استراتژیک انقلاب اسلامی از مورو تا اریتره و از سنگال تا بوسنی بود، اما امروز فقط به چند مجموعه شیعه در خاورمیانه محدود شده است. عمرالبشیر هم احمق نبود او توانست با یک تیر دو نشان بزند. هم با همراهی با افکار عمومی مردمش محبویبیت خود را افزود و هم با ابراز انزجار از ایران خطر تجزیه دارفور را کاهش داد. حقیقت بسیار متفاومت از آن چیزی است که رسانه های ایران به مردم می گویند. جنگ در سوریه بسیار گرانتر از آنچه تصور می شد برای ایران تمام شد. البته به این معنا نیست که ایران اره دیگری داشت. در واقع جنگ سوریه نتیجه اشتباهات طولانی ایران در دوران سازندگی و اصلاحات بود. یعنی دوره ای که حنبش های اسلامی جهان رها شدند و یکی بعد از دیگری به دام دلارهای سعودی و قطری افتادند. حالا هم دیگر راهی وجود ندارد جز مفاومت. اما متاسفانه ایران با ادامه اشتتباهات وحشتناکش تلاش در نزدیک شدن به آمریکا دارد و همین مساله سبب شد تا امروز اینطور حتی کشورهای منطفه هم جری شوند. این یکی دم از جدا کردن اهواز می زند و آن یکی به مقامات عالی ایران توهین می کند. همه اینها نتیجه آن است که ابهت جهانی ایران به تدبیر دولت امید در هم شکسته است. واقعی درست برخلاف آنچه در ایران به مردم گفته می شود.
  • حسین ۰۱:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    5 1
    حلا هی به این افریقایی های نمک به حروم کمک کنید اینا آدم نمیشن امریکا باید بدتر از این سرشون بیاره بی غیرتهای خود فروخته همون بهتر که از گرسنگی بمیرن
  • ۰۱:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    6 2
    البشیر پشیمان خواهد شد فقط همین را میدانم
  • ۰۱:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    چرا گوشه همه عکس ها نام سایت خودتون حک میکنید؟؟ مگه پدر،،پدر ،جدتون رفته عکس گرفته خخخخخخخخخخخخخخ
  • ۰۱:۴۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 2
    حالکه دیگه نوکریتون رو نمیکنه امدی مطلب میزنن از بدبختی بیچارگی ملتش انوقت که غلام حلقه به گوش تون بود حرفی از مردم بدبخت سودان نمیزدید!!!!!!!!! لعنت به این سیاست کثیف
  • ۰۱:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 0
    اولا به این مسئله خیلی دیر پرداختی. دوما امیدوارم تجربه ای بشه برای مسئولین مملکت که الکی با کسی خیلی دوست نشیم.
  • مجتبی ۰۲:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 0
    تاریخ نشان داده به غیر شیعه هر چقدر کمک کنید سربه زنگا شیعه را تنها می گذارن نمونه اش سودا ن و حماس
  • خبرنگار سابق ۰۲:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 0
    به همون قیمتی که متحدین قبلی افریقایی ما فروختن! برادر اگر نگاه کنی به غیر از حزب الله تقریبا هیچ متحدی نیست که سر بزنگاه ما رو رها نکرده باشه حتی فلسطینی های حماسی و فتحی که تا الآن بارها دم خروشون بیرون زده البته خود ما هم یمنی ها رو این بار عملآ قربانی توافق هسته ای با غرب مجبور شدیم رها کنیم تا اینطوری محور عربی غربی اسراییلی اونها رو به خاک و خون بکشه...
  • ۰۲:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    یعنی چقدر طرف باید ابله باشه که اونهمه خدمات فنی مهندسی ایران از جمله در زمینه نظامی مثل پهپاد که حتی خیلی از کشور های اروپایی از جمله المان ارزوی داشتن فناوری همچین پهپادهایی را دارند را نادیده بگیره بعد به خاطر چند میلیارد دلار که تازه بعد از مدتی باید هزینه ومصرف بشه بره با کشور عقب افتاده ی عربستان که اصلا معنای پهپاد را نمیدونند رابطه برقرار کنه. خداوکیلی قبل از این که ایران با سودان رابطش خوب بشه این سودانی ها تا حالا از نزدیک ناو جنگی ندیده بودند یه چند لحظه به تصاویر دقت کنید خواهید فهمید.
  • حسین ۰۳:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 1
    عمر البشير اگر عرضه و شعور داشت كه به اين راحتى جنوب سودان و مناطق نفت خيز را از دست نميداد كه مستقيم بره تو چنگ اسراييل. پشيمانى و مصيبتى به مراتب بزرگتر از حماس كه به ايران پشت و به آل سعود اعتماد كرد در انتظار البشير هست
  • سروش ۰۳:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    واقعا گربه صفته
  • محمد ۰۳:۵۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    دولت سفارت سودان رو تعطیل کنه سفیرشو اخراج کنه سفارتشو تو سودان ببنده وقتی عربستان ولش کرد عمرالبشیر به 3.14 3.14 خوردن میافته.
  • یاسر ۰۴:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    هر چی میکشید از خودتان استو بس
  • ۰۴:۴۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 1
    ما از باب حمایت ازهرکس که درمقابل اسراییل ایستادحمایتش میکنیم تاحالا ازاو حمایت کردیم وپشیمان هم نیستیم واگربازهم بااساییل دشمنی واقعی کند بازهم حمایتش میکنیم
  • حامد گلشن ۰۵:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    بزودی انشاءا... این خائنین همگی نابود شوند و اما یک نکته به مسوولین گوشزد کنم در روابط با کشورها جای یک شبکه اط و امنیتی کم است که قبل از آن که اینهمه به آنها خدمت کنیم یه بررسی در خصوص حداقل صادق بودن آنها داشته باشیم شاید به همین زودیها سر سپردگی بیشتر این فرد ( عمر البشیر ) به صهیونیستها و امریکا بیشتر مشخص شود حیف نون که به آدمهای خائن داده شود جالا دیگه یه خورده ای وضعشان بهتر شده و می توانند دماغشان را پاک کنند !!!!!!!!!!!!!1
  • علی ۰۶:۲۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    باید دررفتارمان تجدید نظربکنیم بعضی عیبی ندارد نگاه آمریکایی داشته باشیم .باید در دراز مدت دنبال منافع خود باشیم اصولا نباید به کسی که روی درخت است کمک یا به او کار داد چون به محض استقرار دم درمیاورند قابل توجه مسولین مملکت که دلارهای نفتی مملکت را الکی خرج این کشورهای حزب باد نکنند
  • علیرضا اهواز ۰۶:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    مهم نیست سودان چکار کرده ؛ مهم اینه که سودانی ها هم فهمیدن هرچقدر لگد بپرونن یا اصلا گاز هم بگیرن باز ایرانیا با دوتا عذرخواهی کوچولو ازشون میگذرن و مثل قبل کمکشون میکنن ! خصلت ایرانیا رو فهمیدن ، قلق دستشون اومده که میشه ایران عصبانی و ناراحت رو با یه حرکت دوستانه راضی به ادامه دوستی کرد ولی پول عربستان رو همیشه نمیتونه در دسترس داشته باشی!
  • ۰۶:۵۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    آقا طراحی سایتتون بد شده. فضای اصل خبر کم تر شده.
  • حاج عمو ۰۶:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    2 0
    اگر این بابا غیرت داشت نمی گذاشت گشورش تجزیه شود.لیاقت او همان وهابی های نجس کودک کش است.بزودی شاهد سقوط ذلت بارش خواهیم بود.
  • حاج عمو ۰۶:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اگر این بابا غیرت داشت نمی گذاشت گشورش تجزیه شود.لیاقت او همان وهابی های نجس کودک کش است.بزودی شاهد سقوط ذلت بارش خواهیم بود.
  • حاج عمو ۰۶:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اگر این بابا غیرت داشت نمی گذاشت گشورش تجزیه شود.لیاقت او همان وهابی های نجس کودک کش است.بزودی شاهد سقوط ذلت بارش خواهیم بود.
  • ۰۷:۱۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    آقا طراحی سایتتون بد شده. فضای اصل خبر کم تر شده.
  • 62 ۰۸:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    آفرین بر تو آنچه میخواستم بنویسم نوشتی
  • علی ۰۸:۳۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    ئست شما درد نکنه جالب بود
  • علی ۰۸:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    دست شما درد نکنه، جالب بود.
  • ۰۸:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    ای مگس عرصه سیمرغ نه جولانگه توست ... آخه تو چه میفهمی ... برو پی بازیت بچه ...
  • ۰۹:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    بس کنید تو رو خدا کدوم متحد !? تاپول داری رفیقتم قربون بند کیفتم
  • امیررضا ۰۹:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    عالی بود
  • امیرک ۰۹:۱۶ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    روی عراق هم چندان حساب نباید کرد چون وزیر دفاعش چند وقت پیش گفته هزینه هایی که ایران در جنگ داعش کرده برای امنیت خودش بوده و عراق چیزی به کسی بدهکار نیست، البته هر چند این صحبت ها رو در پاسخ به غربی ها می داد ولی به نظر می اومد موضع پنهان شون هم همین باشه و این لبخند هاشون با مقامات ایران موقت و از سر نیاز برای مقابله با داعش است
  • جلال ۰۹:۲۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    پس بدانيد چرا روسيه با ايران دست و دل باز عمل نمي كند !!
  • ایرانی ۰۹:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    گه بشه غیر از کانال حکومتی و دولت عمر البشیر صدای شیعه رو به مردم سودان برسونیم خیلی خوب می شود. همین سودان مستبصرین خیلی بزرگی داشته که پته ی وهابی ها رو روی آب ریخنتند و کتاب های ارزشمندی نوشتند. اگه سودان هم تغییر کند و به جبه مقاومت بپیوندد، تقریبا ایران اسرائیل را محاصره کرده است.
  • ۰۹:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    خوشم مياد هر گداگشنه اي به قيمت خيار مي فروشتشون
  • ۰۹:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    ناحقّان عالم برای بقای خود تلاش کنند، درنهایت حقیقت پیروز است و نمی توان آن را پوشاند.
  • محمد 62 ۰۹:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اخوی..وجدانا خودت فهمیدی چی رو به چی ربط دادی؟ اول میگی این جدایی مسلمانان از ایران به دلیل حمایت از بشار علوی سکولار بود و در انتها می چسبونی به دوران سازندگی و اصلاحات و تدبیر و نقش دولت مهرورزی رو بیخیال میشی !!!!! در دوران اصلاحات و سازندگی ..چند جنبش اسلامی وجود داشت که ایران از آنها حمایت نکرده باشه؟؟؟ اون بخش تحلیلیت در مورد سوریه کاملا درسته که از دید دیگر مسلمانان ایران در حال حمایت شیعیان در مقابل اهل سنت در دنیای اسلام است...منتهی ربط دادن آنها به دولت سازندگی و اصلاحات و فراموشی نقش دولت مهرورز.. یعنی بستن چشم در برابر حقیقت...
  • صادقی ۰۹:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    مسئولین مملکت اینها رو می فهمن و به همین دلیل به رئیس جمهوری سودان اجازه سفر به ایران رو ندادن، ولی بعضی ها اصرار به ادامه گفتگوها دارن. متاسفانه
  • کاکرو یوگا ۰۹:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    سوریه چی؟؟؟
  • کاکرو یوگا ۰۹:۴۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    مطمئن باش مردم سوریه بشار اسد رو به این داعشیهای کثیف به قول تو اسلام گرا ترجیح میدن
  • کاکرو یوگا ۰۹:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    کشتار چند میلیون شیعه توسط صدام یادت رفت ؟؟ بحرین و یمن رو نمیبینی؟؟؟
  • ۰۹:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 0
    حماس،فتح،عمرالبشیر و... من نمیدونم کی می خواهید بفهمید جز حزب الله لبنان و بشار اسد ایران هیچ متحد دیگری ندارد
  • محمد 62 ۰۹:۵۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    جناب کاکرو یوگا !!! کشتار چند میلیون شیعه توسط صدام طبق چه سند و مدرکی است؟؟؟ در قیام شعبان 1991..در نهایت 1000 الی 2000 نفر کشته شدند..در طول تاریخ دیکتاتوری صدام هم در نهایت 100 هزار نفر کشته شدند..در مجموع جنگ هشت ساله ایران و عراق هم از دو طرف چیزی نزدیک به 1 میلیون نفر کشته شدند...آن وقت کشتن چند میلیون شیعه توسط صدام کی اتفاق افتاده؟؟؟؟
  • ۱۰:۰۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    این درسی باشه تا هرکی چراغ سبز نشون داد سریع با اون پسرخاله نشیم و هرچی داریم و نداریم به اون به دیم بعد کنف بشیم
  • ۱۰:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    این فقط صدای شیعه نیست. صدای جبهه مقاومت اسلامیه. از ونزوئلا تا امریکا
  • عباس ۱۰:۲۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    آن چه که سودان را به کشورهای عربی پیوند می‌دهد، «همسایگی» و «عربیت» است، و سودان فارغ از نظر تهران روابط نزدیک خود با کشورهای عرب را خواهد داشت این خیلی جالب بود برام. این نوع پشت کردن ها کم نیست... البته نمیشه ما بدون داشتن تخصص اظهار نظر کنیم در رابطه با روابط راهبردی با اینا
  • kambiz ۱۰:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    شب دراز است و قلندر بیدار. بهتون قول میدم چنان هرج و مرجی تمامی این کشورهای نمک نشناس عرب رو بگیره که روزی صد هزار مرتبه ارزوی مرگ رو بکنن و ارزو کنن که کاش به ایران پشت نمیکردند
  • حمید ۱۰:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    نظر شما درست است . نویستنده مطلب به جو حاکم بر افکار عمومی جهان عرب اهل سنت توجه نکرده . در ضمن رایزن فرهنگی ایران در سودان نیز عملکرد کاملا درستی نداشته . متاسفانه در انتخاب رایزنها دقت نمی شود . و به واقع اقایان به دنبال تغییر مذهب در آفریقا هستند و به همه اینها شیئه تبلیغ طیف شیرازی را در سودان نیز باید اضافه کرد . از نگارند مقاله در خواست دارم تا به بازتابهای صفحات اجتماعی کاربران سودانی نظرب بیندازد و با این پیوست مطالب را تصحیح کند . تشکر
  • ۱۰:۳۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    گزارش خوبی بود مطمین باشید چندوقت دیگه مثل حماس بی ابرو ونمک نشناس بعد از سیلی های محکمی که از شیخ نشینها بی مایه خوردن دوباره اویزون ایران میشن
  • ۱۰:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    4 0
    دوست عزیز امیدوارم واژه "سیاست های اصولی" برات قابل درک باشه. ایران دارای سیاست های اصولی منطقه ای و جهانی است به این معنا که به هیچ دلیلی از این سیاست ها عدول نخواهد کرد. مخالفت با رژیم صهیونیستی، پرهیز از قومیت گرایی و مذهب گرایی، حمایت از مقاومت بدون توجه به مسایل مذهبی و دفاع از مظلوم از این سیاست هاست.لذا دفاع از حکومت اسد در این راستا بوده. آنچه که شما اشتباه ایران می خوانی و آنرا مایه جدایی دول عربی از ایران می دانی، تداوم و پافشاری بر اصولی است که صحت آنها روز بروز بیشتر آشکار می شود. اگر یک نگاه به عملکرد کشورهای عربی جبهه مقابل ایران در امروز بیاندازی بهتر متوجه می شوی. مصر در صحرای سینا با داعش می جنگد و در یمن از آنها حمایت می کند. عربستان در مرزهای خود با تکفیریها تنش دارد و در یمن و سوریه همکاری. امارات همینطور. و البته دول غربی به همین ترتیب. به نظرت این رویکرد احمقانه آنها، موید صحت همین سیاست های اصولی ایران نیست.ایران از ابتدا با تقویت گروه های تکفیری مخالفت نمود و اکنون نیز همین رویکرد را دارد. اما اینکه برخی دولت های سنی مذهب نمک نشناسی می کنند بنظرم در نهایت موید رواج تعصب و غلبه نگاه متعصبانه مذهبی بر واقعبینی در میان برخی دولتمردان اهل تسنن است. در حالیکه ایران با حمایت از گروه های مقاوم سنی مذهب بر این نوع نگاه خط بطلان کشید.
  • ۱۰:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    به محمد 62 تغییرات فکری ملتها یک شبه شکل نمی گیرند. چچنیهایی که در سال 90 تروریستهای سوریه شدند در سالهای دهه هفتاد تعدادی نوجوان عاشق اسلام بودند. دولت سابق هم تلاش کرد مجددا نقش انقلابی ایران را در دنیا تقویت کند اما دیگر خیلی دیر شده بود. در واقع دیگر زمان کافی برای بازگرداندن شرایط به قبل از سال هفتاد وجود نداشت.
  • صادق ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اگر میخواهید مفت خور های منطقه با ایران دوست شوند ودشمنی نکنند وامنیت به منطقه بازگردد وجنایت تروریستی از بین برود باید به هر طریقی شده منابع مالی عربستان را از بین ببریم یعنی سر مار درعربستان است باید کوبیده شود تامنطقه حتی دنیا راحت گردد
  • یاسر ۱۰:۵۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    جان هرکسی دوست داری مشرق این اسم ها رو با آی پی ها همسان کن مثل خبرگزاری های خاجری و منطقه ای . یه هویت باشه برای کاربرا همه نیان سوء استفاده کنن! دمت گرم روش فکر کن
  • یاسر ۱۰:۵۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    من از همون روز اول به این نمک به حروم مشکوک بودم . ذات دیکتاتوریش رو آخر نشون داد . تف به ذات وهابیت . آخر خودت رو لو دادی فرزند شیطان !
  • امیر ۱۰:۵۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اعراب هرگز همدیگه رو به یک غیر عرب نمیفروشند فقط کافیه به این نکته توجه داشته باشید که دلیل دفاع اعراب از فلسطین ، عربی بودن فلسطین هست نه نامشروع بودن رژیم صهیونیستی
  • قلندر ۱۱:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 0
    متاسفانه ایدئولوژی سازشکارانه سنی طوری هست که در مواقع ضرور تصمیم گیری درستی نمیتوانند انجام بدن و سعی در سرپوش گذاشتن حقیقت و فریب افکارعوام با مسائل حاشیه ای دارن . نمونه اش حماس که رقص عربی رفت و حالا نمیدونه چکار کنه! از طرفی پادشاهان عربستان که خودشونو بزرگ جامعه سنی دارند و سعی در خریدن دولتمردان سنی دارند خودشون یهودی اند!!! مزدوران بی شعوری مثل داعش و نصره و القائده هم که اصلا شیعه و سنی براشون فرق نداره فقط بلدن سر ببرن!!! مشکل اینه
  • امیر ۱۱:۰۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    با پاراگراف اول موافقم
  • امیر ۱۱:۰۸ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    راست می گه
  • امیر ۱۱:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    حق دیگران را باید داد سودان جنوبی به سودان شمالی ربطی نداشت که تو یک کشور باشند
  • امیر ۱۱:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    حالا چهار تا ژ3 کهنه که این حرفا رو نداره
  • امیر ۱۱:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    وسط دعوا نرخ تعیین می کنی
  • ایرانی ۱۱:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اون موقع که این یارو طرف ایران بود یادم میاد صدا و سیما میگفت کشتار دارفور و تجاوز ... فقط یه دروغه صهیونیستیه!!!!!! حالا چی شد پس؟
  • سعیدی ۱۲:۲۰ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اگر در باره حماس هم تحلیلی نوشته شود مناسب است تحلیل خوبی بود باید ارزیابی و بررسی انهارا داشته باشیم
  • کاکرو یوگا ۱۲:۲۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اون عزیری که توله سگای صدام عدی و قصی رو شهید خطاب کرد هنوز که هنوزه صداو سیماتون بهش میگه شهید حالا عمر البشیر که جای خود داره
  • جواد ۱۳:۱۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    همین بحرین و یمن و عراق و سوریه حتی اگه حکومت دست شیعیان هم بیفته باز هم اون تعصب عربیت و جاهلیت خودشون رو دارن و مادامالعمر دشمن ایرانیان خواهند بود برای ایران مذهب مهم است ولی برای انها نژاد
  • ۱۳:۲۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    واضحتر میگفتی بهتر بود نه ؟؟
  • ح ح ۱۳:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    مشرق ناراحت نباش سیاست همینه... حرص نخور... برای همینه ما میگیم با کشورای بزرگ دوست باشیم دیگه که به خاطر دوزار ما رو نفروشن....
  • ۱۳:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    ایضا دولت های سکولار بقیه جفتک میزنند .
  • ۱۳:۴۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    به ناشناس 10:34 آنچه شما اسمش را سیاستهای اصولی گذاشته اید عملا تابعی است از متغییر سیاستهای قوه مجریه ایران. این سیاستهای اصولی نه تنها ثابت نبوده است بلکه تاکنون دایما در تغییر بوده است. به عنوان مثال ما که روزی شعار نه شرقی نه غربی می دادیم امروز به اجازه گرفتن از همان شرقیها و غربیها برای یک مساله داخلی مثل فن آوری هسته ای افتخار می کنیم! ما که روزی فتوای قتل سلمان رشدی می دادیم امروزی برای ترور شارلی ابدو ابراز تاسف می کنیم! گمان نکنید این چیزها از چشم مسلمانان دنیا دور مانده است. اگر از ایران بیرون بیایید می بینید که ایران ابدا سیاست اصولی نداشته است. حال آنکه غربیها یک سیاست اصولی داشتند و آن تضعیف فرهنگ انقلابی اسلامی در ایران و ایجاد یک آلترناتیو سنی برای آن در خارج از ایران بودند که کاملا موفق عمل کردند. هر چه دولتهای ایران رو به دیپلماسی آوردند و نبش های اسلامی را رها کردند ، وهابیت قوت بیشتر و بیشتری گرفت. تا اینکه الان به جایی رسید که می بینید. مصر و نظایر آن هم سیاست مستقلی ندارند. دشمن اصلی ما آمریکا است که کاملا ثابت قدم و ودرست عمل کرده است. از یک سو دم از مبارزه با داعش و القاعده می زند و به این ترتیب آن گروهها را به عنوان مجاهد و قهرمان مبارزه برای مسلمانان معرفی می کند. در عین حال ایران را پای مذاکره می نشاند تا دنیا دقیقا به همین نتیجه برسد که اسلام ایران قلابی و اسلام داعش واقعی است. البته نتیجه طولانی مدت این بازی هم ایجاد اسلام هراسی و گرایش روز افزون جوامع اسلامی به سکولاریسم است تا جایی که کسی جرات نکند اسم اجرای شریعت را ببرد. ماسونها دقیقا با همین روش در اروپا جنگهای سی ساله و مذهبی به راه انداختند تا بالاخره کلیسا را از سیاست بیرون کردند. ما می توانستیم با تمسک به حربه وحدت اسلامی و انقلاب اسلامی مانع آنها بشویم که در میانه راه کار را رها کردیم.
  • ۱۴:۱۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    بله اینها اشتباهات ما هست. همین اشتباهات در مورد حماس هم داریم می کنیم. این طرف کمکشون می کنیم و از طرف دیگه همین افراد در سوریه برعلیه خود ما همراه رژیم صهیونیستی می جنگند. گ
  • ۱۴:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    کمک های نظامی و بقیه ی کمک ها پیشکش!من واقعا از تغیرر و تحول نظام اقتصادی و کشاورزی این کشور مفلوک متاسفم.در اون زمانی که ایران حتی خود متخصص کشاورزی کم داشت،ایران به آن کشور کارشناس کشاورزی می فرستاد و این گدا گشنه ها را آدم کرد.در مقابل آنها چه داده اند؟فقط تسهیل کمک رسانی به همنوعان مظلومشان در غزه!
  • ۱۴:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    این همه برید پولهای بیت المال رو خرج کشورهای دیگه بکنید، آخرش هم این، دست اخر فقط ملت ایران هستند که پای این کشور ایستادگی خواهند کرد ،نه کس دیگری، قدردان این ملت باشید....
  • ۱۵:۰۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 0
    بله بروید پول به حماس و بشیر یدید برگردونیسشون ای وای عدم متخصص در وزارت خارجه همین هست. عدم مطالعه روی جامعه و سیاست سودان همین هست. می خواستید این مبالغ را در روستاهای یاسوج خرج کنید بهتر جواب می داد. متاسفم
  • ۱۵:۱۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    شما اسکلت خرابه ببر تعمیرگاه درستش کنه واست. البته اگه درست شدنی باشه. این مطلب دقیقا هیچ ربطی به ملت سودان نداشت
  • ۱۵:۱۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    خوب؟ الان گزارش چی نوشته که خلاف این حرف باشه؟
  • ۱۵:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 0
    دولت به فلسطینیان پناه داد جا و مکان داد اخر خیانت کردند ایران به حماس کمک وپشتیبانی کرد وهمان کسایی که حماس راقبول نداشتند فقط برای جداکردن انها از ایران با حماس دست دوستی فریبنده ای دادند و حماس به ایران خیانت کرد.سودان هم همین طور ... وقتی دولتهای سنی ووهابی انها را نجس می شماردند ایران شیعه بودکه با انها دست برادری داد.. واین سران سنی عرب متحد سابق ایران دست از پشت وباخنجربسمت ما کشیدندوخیانت کردند ... بقول امام صادقکه گفته بود عرب فقط بخاطر عرب بودنشانند که مسلمان شدند...اینها تمام تفکراتشان قومی وقبیله ای میباشد فقط بi نژاد عربیشان مینازند .. حالا میتوان فهمید که بین مسلمان تا مسلمان نماهای عرب چقدر فاصلهاست
  • ایرانی زاد ۱۵:۴۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    ..................دوستان ....نکته ای را مینویسم که در پیامهای مخاطبان نبود........اینکه : دستگاههای اطلاعاتی و دستگاه دیپلماسی ما آیا نشانه های روندی را که منجر به تصمیم گیریهای ضد ایرانی و سعودی پرستانه دولت سودان نشده دیده بودند ؟ آیا در این مورد از قبل به مراجع تصمیم گیر هشدار داده بودند ؟.........باید از قبل این نشانه ها دیده میشد و تصیمی گیریهای لازم و هشدار دهنده برای دولت سودان عملی میشد . .......متاسفانه در این مورد نه خبری نه گزارشی ؟.....در مورد برخی کشورهای دیگر وضع ما به نوعی همین است .معمولا سفرا و دستگاه دیپلماسی همواره روابط را خوب یا مناسب و ......گزارش می کند ..........در مورد سوریه هم باید دستگاهها و مراجع مسوول نشانه ها را می دیدند. ایجاد یک جنگ داخلی بزرگ در سوریه اقدامی نبود که طی یک شورش در فلان شهر و به صورت ناگهانی آغاز شود هر کس که با الفبای کار آشنا باشد میداند که تشکیل گروههای مسلح ، تصمیم گیریها و آموزشها و سلاح و پول و زمینه سازی سیاسی و... می طلبد. آیا دستگاههای ما اطلاعات و پیش بینی از اوضاع داشتند ؟...
  • محمد ۱۶:۰۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    به زودی عربستان ، عمر البشیر را خواهد فروخت
  • مجید ۱۷:۴۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 0
    عمر البشیر اصلا نمی داند سیاست چیست که بند باز سیاسی باشد. خطای راهبردی ماست که ماهیت این جور افراد گربه صفت رو نمی شناسیم.
  • سر به زیر ۱۸:۳۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    1 0
    نیکولای چائوشسکو رئیس جمهور رومانی که بعد از برگشت از سفرش به ایران و دیدار با هاشمی رفسنجانی که اعدام شد یادتونه ...محمد مرسی رئیس جمهور مخلوع مصر گه الان حکم 20سال زندان براش بریدن یا گفتین خالد مشعل .....بابا تا کی میخواهین در انتخاب اشخاص اشتباه کنیین و از کسانی که معلوم الحال هستن ...امثال بشیر که واقعا آدم کش هستن انتظار دارین با شما باشند (منظور مسئولین دولتی و حکومتی ما هستن)سودان ...ونزوئلا...گروههای فلسطینی...لبنان....افغانستان .....همه و همه به فکر منافع خود هستن ...مردانگی و حق در بین آنها مرده ...به راحتی بخاطر چند دلار مثل همین عمر البشیر خیانت میکنن ...در انتخاب دوست توصیه های زیادی شده ...چرا به این توصیه ها عمل نمیکنیین مسئولین محترم تا ایران را در جوامع بظاهر بین اللمللی حامی تروریست و دیکتاتورها ندانند.
  • ۱۸:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    کونا للظالم خصما و للمظلوم عونا ما به مظلوم برای خدا کمک می کنیم. نه برای استفاده خودمان. ضمنا اگر کمک به مظلومان چچن و ترکستان را رها نکرده بودیم امروز کارمان به اینجا نمی رسید.
  • ۱۹:۱۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    فقط و فقط بخاطر قدرت تبلیغ و رسانه وهابیته ما خیلی عقبیم اونا تو فضای مجازی بسیار پرسرعت و کاربلد دارن کار میکنن طرف رو از قلب اروپا با تویتر میکشونن تو سوریه اونوقت ما تو همین ایران بعضی روستاها مساجدشون روحانی نداره وای بحال باقی چیزها
  • آرش آذر ۱۹:۳۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اون نمک به حرومای بی غیرت خودفروخته الان توی آفریقا تو کاخهاشون دارن حال میکنن و اون بدبختایی که دارن از گرسنگی میمیرن یه مشت بچه بی گناهن
  • کاکرو یوگا ۲۰:۵۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    ابله حکومت سوریه که علویه در زمان جنگ هم ایران رو نفروخت
  • ۲۱:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    عمرالبشیر دچار تغییرات شخصیتی شده و به حاکمی مستبد و ظالم و ضعیف العقل تبدیل شده. اتفاقا ادامه روابط با چنین حاکمی برازنده ایران نبود. بزودی نسیم بهار اسلامی در سودان وزیدن میگیرد و جوانان انقلابی سودان، دولتی معتدل و متحد با ایران مستقر می سازند
  • ۲۱:۵۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    باید میزاشتیم تو قحطی میمردن....که الان واسه ما شاخ نشن
  • ۲۲:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    اتفاقا در یمن عاقلانه ترین استراتژی را اتخاز گردیم: اولا حوثی ها یاد گرفتند روی پای خودشون باستند و نه وبال گردن ایران بشوند. ثانیا عربستان ناچار شد بُعد وحشی و ابوسفیانی خودش را نشون بده و این ضربه بزرگی به اعتبار خارجی و مشروعیت داخلی و خزانه آنها بود و سقوط عریستان تضمین شد ثالثا ایران فرصت پیدا کرد با نقش میانجیگر و صلح طلب، جایگاه مردمی و سیاسی خودش را توسعه بده
  • سعید ۲۳:۱۶ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    تا حالا بیشتر از 10 بار نظر گذاشتم که حتی یه بارم محض رضای خدا نظرمو نذاشتی از این به بعد این سایت برای من ارزشه بازدید هم نداره
  • رضایی ۲۳:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    0 0
    این قوم بیش از بیش مدیون حضرت رسول و آل رسوالله هستندبا ولی نعمت خودچه کردند تا باماچه کنند
  • ۰۰:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۲
    0 0
    سلام ؛به آقای سوید ی تبریک میگم که اینطور تونسته بحث را گرم کنه 'اما ازایشان خواهشمندم که تنها به نحوه تحلیلهای آکادمیک بسنده نکنند چرا که بیشترین بهره برداری استکبار ازهمین هدایت نظری وعلمی صورت میگیرد.آنها باهمین نحوه مارا در اولویت بندیهایمان دچاراشتباه میکنندوبا ایجاد تفرقه مطامع خودرا پی میگیرند.خلاصه واقعیت این است که ما در یک جنگ همه جانبه با یک تفکر ضدانسانی هستیم که گاه از سرمکر وحیله دم از بشر دوستی وصداقت ورفاقت میزند تامارا وارد بازی انحرافی بکند کج اندازی هایی مثل سکولار بودن بشار اسدیاگرایش مسلمانان به عربستان بخاطررفتارهای پیشروانه ی ایران هدفش گسستن انسجام جبهه ی مقاومت است که به رهبری ایران شیعی در پی احقاق حقوق طبیعی خویش هستند اصلا اینجا بحث اسلام نیست بلکه بحث بحث استکبار واستضعاف است .برخلاف بعضی از دوستان من به شماامیدارم چرا که هوش ذکاوت شما عاقبت رشته های شیاطین را پنبه خواهد کرد وملتهای در یوغ استکبار اسیر را آزاد خواهد نمود
  • ۰۱:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۲
    0 0
    البته که ساده است اما نه آنقدر که بتوانی واقعیت را به این راحتی تغییر داده و مردم را گول بزنی. یعنی می گوئی داعش و شاه اردن و امرای دیگر عرب نماینده اهل سنت هستند و دارند با بشار اسد به عنوان نماد شیعه می جنگند؟ اما اولا چرا می گویی اسد شیعه است و بلافاصه می گوئی سکولار است؟ می خواهی موضوع حمایت ایران را شیعه سنی کنی و سپس این تناقض پیش می آید که خب اسد که سکولار است شیعه نیست که ایران بنا به شیعه بودن از او حمایت کند آنوقت بحث را منحرف می کنی که چرا نظام اسلامی و مسلمان (اینجا دیگر بحث شیعه سنی مطرح نیست) از یک سکولار در مقابل سنی ها (اینجا دوباره اهل سنت پیش می آید) دفاع می کند؟ اسد سکولار است، همانطور که شاه اردن هم سکولار است و شاه های و امرای دیگر عربی هم سکولارند. چطور شد اینجا که رسید ناگهان همه مدافع سینه چاک اسلام سنی شدند؟ مگر سکولار ها کاری به دین دارند؟ واقعا در کشور خودشان به مسلمانان سنی اجازه ابراز وجود می دهند؟ در کابینه اسد سنی زیاد است، حمایت ایران هم ربطی به شیعه یا سنی بودن او ندارد کما اینکه از حماس هم حمایت می کند. اسرائیل با این قبیل حرفها در جهان اسلام تفرقه انداخته است.
  • مجید ۰۸:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۲
    0 0
    خیلی گزارش خوب و کاملی بود. تشکر مشرق عزیز
  • ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۲
    0 0
    بنده خدا! اصلا نگفتم اسد چون سکولار است نباید از او حمایت کنیم! بلکه تلاش کردم نشان دهم دلیل موج نفرتی که از ایران بین مسلمانان دنیا ایجاد شده از کجا است. به هر حال اگر ما به دنیال ریشه یابی خطاهای قبلی خودمان نباشیم هرگز به فکر اصلاح آن نخواهیم افتاد. دلیل اینکه مسلمانان به جای مبیارزه با اسراییل به فکر مبارزه با اسد افتادند فقط ان بود که ما رهبری فکری بر مسلمنانان جهان را در طی دو دولت سازندگی و اصلاحات از دست دادیم. نتیجه همه بحث هم این بود که اگر ایران واقعا عاقل باشد فقط یک راه دارد و آن بازگشت به روش امام خمینی است. فقط با به دست گرفتن پرچم جهاد اسلامی است که می شود کاری کرد که این اختلافات فراموش شود.
  • ۱۱:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۲
    0 0
    به ناشناس 1:32 حرف حق انگار خیلی تلخ بوده! اولا کجای این مطلب مربوط به شاه اردن بود؟ اسد با جنبشهای اسلامگرای سنی مقایسه شد نه با شاه اردن. یادتان باشد، متاسفانه بخش عمده مسلمان اسلام را فقط به ظواهری مانند ریش و نماز و روزه و تکبیر و نظایر آن می شناسند. بنابر این به آسانی جذب گروههای وهابی می شوند. ثانیا: البشیر همیشه خود را یک رهبر انقلابی و حامی جنبش های اسلامی معرفی کرده است که بشدت پایبند به دین است. پس باز هم مقایسه او با وضعیت شاه اردن بی مورد است. خدا رحمت کند حاج سید احمد خمینی را که گفت همه مشکلات را گردن آمریکا نیندازیم! آری. قطعا اسراییل از این اختلافات نهایت بهره برداری را می کند اما کرم از خود درخت است. به جای پاک کردنصورت مساله به فکر حل آن باشید و شجاعت پذیرش اشتباهاتتان را داشته باشید.
  • ۱۹:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۲
    0 0
    باسوئدی کاملا موافقم 16سال حکومت هاشمی وخاتمی غيرازپسرفت درعرصه داخلی و خارجی هيچ چيز ديگری عاید مملکت نکرد ولی تادلت بخواد فساد اخلاقی واقتصادی وتجملگرايی, اختلاس ومهمترازهمه پدیده شوم آقا زادگی را رواج دادند
  • یزدانی ۲۰:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۳
    0 0
    یه حف هم بشنوید از مادر عروس
  • ایرانی ۱۲:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۴
    0 0
    نوشته بنا به گزارش سازمان‌های بین‌المللی، در پیامد این جنگ ده‌ها هزار نفر کشته و میلیون‌ها تن از اهالی دارفور از خانه و کاشانه خود آواره شدند. به علاوه گزارش‌های زیادی از تجاوز به زنان و دختران منطقه از طرف همه گروه‌های شبه نظامی و مسلح درگیر هم وجود دارد.
  • ۱۰:۲۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۲۹
    0 0
    یک نژاد پرستی احمقانه عرب گرایانه بر ضد افریقایی تبارها در حالی که خود سودانیهای شمالی ومصریها هم در اصل افریقایی تبار هستند ولی زبان انها عربی شده است شاید وبه احتمال زیاد همین ناحیه دارفور هم با حمایتهای غربیها واسراییل جدا شوند
  • ۱۲:۲۵ - ۱۳۹۴/۰۲/۲۹
    0 0
    لطفا به گربه توهین نکن
  • محمد ۰۹:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۹/۱۴
    0 0
    هرکس یه قیمتی داره اردوغان هم روزی از آزادگی امام حسین میگفت اما غافل از شریح قاضی بود
  • فرید ۱۵:۳۷ - ۱۳۹۵/۰۴/۰۸
    0 0
    ممنون گزارش خوبی بود .در ضمن اینم بگم که ایران از شخص اسد دفاع نمیکنه بلکه از محور مقاومت دفاع میکنه حالا اون شخص هر کس می خواد باشه.اینک بگم که بی خودی سر سنی و شیعه بحث نکنید دلیل این تغییر موضع سودان بیشتر از هر چیزی دلار های سعودیه.کشور های ضعیفی مثل سودان و جیبوتی و مالدیو رو میشه با حداکثر یکی دو میلیارد دلار خرید.
  • علی ۲۱:۵۰ - ۱۳۹۵/۰۷/۲۲
    2 0
    بالاخره منافع و اشتراکات عربستان با سودان خیلی بیشتر بود تا با ایران ، عربستان و سودان هر دو سُنی مذهب هستند ، سودان و عربستان با هم مرز آبی دارند هر دو عرب هستند از طرفی کمکهای مالی عربستان هم بسیار حائز اهمیت هست برای عمر البشیر. ولی اینکه در عرض یک سال همه روابط عادی دیپلماتیکش را سودان با ایران قطع کرد خیلی ناگهانی بود با آن روابطی که ایران داشت با سودان .

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس