سرویس سیاست مشرق _ در جریان آتش بس و مذاکرات اخیر ایران و آمریکا؛ موضوع تنگه هرمز و ماجرای اخذ عوارض تردد از آن تبدیل به یک نقطه کلیدی و کانونی شده است.

اگرچه برخی تحلیلگران معتقد بودند که ایران اساسا نباید گزینه تنگه هرمز را وارد مذاکرات می کرد و باید صلاحدیدهای جدید خود شامل قوانین عبور و مرور و اخذ عوارض تردد را به صورت علی الرأس بر آن اعمال کند لکن به هر حال سیاست تیم مذاکره کننده و مقامات تصمیم گیر کشورمان چیز دیگری بود و گزینه تنگه هرمز نه تنها وارد مذاکرات شد، بلکه ماجرای اخذ عوارض نیز به امر "دریافت عوارض خدماتی" فرو کاسته شده و از طرفی قرار است کشور عمان نیز در مدیریت جدید تنگه هرمز دخالت داده شود.

در این زمینه البته استدلال هایی هم وجود دارد و برخی معتقدند ایران نباید در رویکرد جدید خود در تنگه هرمز؛ خارج از قوانین جهانی عمل کند و یا همینطور دخالت داده شدن کشور عمان نیز می تواند جامعه پذیری سیاسی مدیریت جدید در تنگه هرمز را افزایش دهد.

تأکید می شود که برخی انتقادات و نظرات در این رابطه صرفا به دلیل اقتراح نخبگانی است و نباید این اقتراح را به فضای دوقطبی، تکفیر مقامات و عاملی برای ضعیف سازی مذاکره کنندگان کشورمان تبدیل کرد.

*عمان، ناگزیر از پذیرش شرایط ایران

کشور عمان پس از دور جدید مذاکرات و اعلام ساز و کار جدید ایران برای تنگه هرمز که به نقش عمان در این زمینه اشاره داشت؛ به صورت یکجانبه اعلام کرد که مسیر جدیدی را برای عبور کشتی ها از تنگه هرمز در نظر گرفته است!

مسیر جدیدی که البته وزیر خارجه عمان هم تأکید کرده بود عبور از آن شامل دریافت هیچ هزینه ای نیست.

این رفتار عجیب عمان البته بلافاصله با واکنش سپاه پاسداران مواجه شد و سپاه طی بیانیه ای رسمی اعلام کرد که عبور ایمن از تنگه هرمز تنها از مسیرهای اعلامی جمهوری اسلامی ایران ممکن است و هماهنگی با نیروی دریایی سپاه برای عبور از تنگه هرمز الزامی است. [۱]

این سکه البته یک روی دیگر هم دارد!

و آن اینکه بخش عمیق‌تر تنگه هرمز که قابلیت عبور ابر کشتی ها را دارد؛ داخل آب های ایران است و از بخش عمانی و کم عمق تنگه هرمز صرفا کشتی های کوچک و کم وزن قابلیت عبور دارند.

به نظر می رسد این کلیدی ترین بخش ماجراست و عمانی ها نیز با علم به این موضوع بوده است که سعی می کنند در قبال تنگه هرمز با چند نقش بازی کنند تا به اصطلاح آن ضرب المثل ایرانی "نه سیخ بسوزد و نه کباب"!

در همین رابطه به تازگی و در ساعات پایانی روز جمعه گذشته نیز خبر مهمی توسط خبرگزاری ایسنا به نقل از بلومبرگ منتشر شد.

بر مبنای این خبر، عمان به مقام‌های اروپایی اعلام کرده است که بازگشت به وضعیت پیش از جنگ در تنگه هرمز دیگر امکان‌پذیر نیست و کشتی‌های عبوری ممکن است در آینده ملزم به پرداخت برخی هزینه‌ها شوند. به گفته مقامات عمانی، این کشور همچنان به قوانین بین‌المللی دریانوردی پایبند خواهد بود؛ اما ممکن است برای خدماتی مانند پاکسازی آلودگی‌های زیست‌محیطی در تنگه هرمز یا راهنمایی و هدایت کشتی‌ها در این آبراه هزینه‌هایی دریافت شود. [۲]

*حقی که تنگه هرمز به ایران می دهد/ کوتوله‌ها در فشار قدرت ایران و بی تفاوتی آمریکا

باید منتظر ماند و نتیجه این رویدادها را دید.

لکن به نظر می رسد همانطور که مقامات مذاکره کننده کشورمان گفته اند، تنگه هرمز دیگر به روال سابق خود باز نخواهد گشت.

از طرفی باید به این حقیقت نیز واقف بود که آمریکا به این دلیل که یکی از کمترین تأثیرها را از تنگه هرمز می پذیرد؛ عملا اهمیتی به خواسته کشورهای عربی حاشیه خلیج و کشورهای اروپایی که به اخذ عوارض از تنگه هرمز اعتراض دارند، نمی دهد.

تکلیف متحدان ایران از قبیل چین و روسیه نیز مشخص است و آنها نیز نگرانی از بابت تنگه هرمز و عوارض آن ندارند.

می ماند همان کشورهایی که در طول جنگ با آمریکا و اسرائیل همراهی و همدستی کرده اند و حالا در فشار گازانبری قدرت ایران و بی تفاوتی آمریکا حیران مانده اند.

و البته این حق طبیعی ایران است که بخواهد خسارت های جنگ خود را به مرور از این دشمنان کوتوله که نیازهای شدیدی هم به تنگه هرمز دارند؛ بستاند.

***

1_https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1715038

2_isna.ir/xdWCZR