سرویس سیاست مشرق - «وبلاگ مشرق» خوانشی روزانه در لابه‌لای اخبار و اتفاقات کشور است. ما درباره این خوانش البته تحلیل‌ها و پیشینه‌هایی را نیز در اختیار مخاطبان محترم می‌گذاریم. هر روز با بسته ویژه خبری-تحلیلی مشرق همراه باشید.

***

با گرانی دلبخواهی ایران‌خودرو چه کنیم؟

محمد رستمی، نماینده مجلس و سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن در گفت وگو با ایسنا در پاسخ به این پرسش که نگاه این کمیسیون به افزایش قیمت خودرو چگونه است؟ گفت: کمیسیون صنایع و معادن جلساتی را با نمایندگانی از شرکت ایران خودرو و سایپا برگزار کرده است. افزایش قیمت در شرایط فعلی اصلاً منطقی نیست.

او می‌افزاید: حتی اگر این شرکت‌ها ادعا می‌کنند که به‌دلیل افزایش قیمت مواد اولیه چاره‌ای جز بالا بردن قیمت نداشته‌اند، ما این بدسلیقگی در انتخاب زمان را نمی‌پذیریم. این اقدام نباید در این مقطع زمانی اتفاق می‌افتاد.

سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تاکید بر اینکه پیش از هر اقدامی، این افزایش قیمت باید مسیر قانونی خود را طی می‌کرد تصریح کرد: یعنی ابتدا موضوع در مراجع ذی‌صلاح بررسی می‌شد، سپس به شورای رقابت و سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان ارجاع داده می‌شد و پس از دریافت نظر این نهادها، در صورت تأیید و بر اساس قانون، افزایش قیمت انجام می‌گرفت.

رستمی در ادامه با بیان اینکه افزایش قیمت به شیوه ایران خودرو غیر قانونی است، افزود: هرگونه افزایش قیمت خارج از این چارچوب، قابل قبول نیست.[۱]

*اقدام عجیب و دلبخواهی ایران‌خودرو در افزایش شدید قیمت‌ها سبب بهت عمومی شده است.

اقدامی که اگرچه با دستور دادستانی فعلا جلوی آن گرفته شده لکن دستگاه‌های مسئول دولتی و نظارتی نیز از این اقدام در حیرت فرو رفته‌اند.

در این زمینه حتی خبر می‌رسد که ایران‌خودرو دولت رئیس‌جمهور پزشکیان را تهدید به توقف تولید هم کرده است!

تهدیدی که البته با پاسخ قاطع محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور مواجه شد. [۲]

مع‌الوصف باید تأکید کرد که این رفتار خودسرانه ایران‌خودرو و ژست شورش‌گری این شرکت در مقابل قانون که پیش از این هم مسبوق به سابقه است [۳] با سخنرانی و جلسه و یک حکم توقف قضایی رفع نمی‌شود و قاطعیت بیشتری در این زمینه نیاز است تا اولا یک‌بار برای همیشه جلوی "گرانی دلبخواهی" برخی خودروسازها را بگیرد و ثانیا عبرتی شود برای سایر گرانفروشان که بدانند حاکمیت بر سر عقلانیت‌های اقتصادی و مصالح خود و مردم با کسی شوخی ندارد.

***

درس رفتار معقول قطر برای کشورهای عربی پس از حمله ایران به پایگاه‌های آمریکا

اینجا کشور شما نیست، اینجا خاک آمریکاست!

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان که اخیرا مذاکراتی غیر مستقیم را با آمریکا در عمان انجام داد، در بخشی از یک مصاحبه با خبرگزاری منطقه‌ای الجزیره به یک دغدغه مهم کشورهای عربی پاسخ داد.

به گزارش ایسنا، وی با بیان اینکه "اگر واشنگتن به ما حمله کند، نمی‌توانیم به خاک آمریکا حمله کنیم، اما به پایگاه‌های آن در منطقه حمله خواهیم کرد"، افزود: ما به کشورهای همسایه حمله نمی‌کنیم، بلکه به پایگاه‌های آمریکایی در داخل آنها حمله می‌کنیم. تفاوت قابل توجهی بین این دو وجود دارد.[۴]

*بزرگترین دغدغه کشورهای عربی منطقه از بابت درگیری احتمالی بین ایران و آمریکا؛ هدف قرار گرفتن منافع آمریکا در داخل خاک این کشورهاست.

رویدادی حتمی که جمهوری اسلامی ایران در جریان حمله به پایگاه آمریکایی العدید قطر در ایام درگیری اول موسوم به درگیری ۱۲ روزه؛ نشان داد آنرا با قاطعیت انجام خواهد داد.

قضیه‌ای که البته عکس‌العمل کشورهای عربی نیز در قبال آن برای ایران اهمیتی ندارد زیرا همانطور که عراقچی توضیح داده است؛ تصور ایران، حمله به خاک آمریکا و منافع این کشور است نه حمله به خاک کشورهای عربی. ضمن اینکه ایران توانایی نبرد همزمان در چندین جبهه را نیز به صورت تأثیرگذاری داراست.

اعراب نیز از دو جهت از این قضیه واهمه دارند:

نخست اینکه تصور می‌کنند اقتدار و حاکمیت آنها از بابت حملات ایران دچار خدشه می‌شود و آنها نمی‌توانند کاری بکنند و دو دیگر اینکه آنها با احتمال خطرناک‌تر و بدتری به نام "جنگ منطقه‌ای" نیز مواجه‌اند.

جنگی که همه می‌دانند اگر رخ بدهد؛ بیشترین ضرر آن شامل کشورهای عربی منطقه خواهد بود نه دیگران.

بدین‌منوال کشورهای عربی منطقا باید بیشترین تلاش خود را برای کاهش بهانه‌جویی‌های آمریکا انجام دهند و در قبال اقداماتی که امکان آنها پس از آغاز درگیری بین ایران با آمریکا و اسرائیل وجود دارد نیز توجیه باشند.

در این زمینه، رفتار معقولانه قطر پس از حمله ایران به پایگاه آمریکایی العدید می‌تواند یک الگو برای اعراب باشد.

***

اصلی نخبگانی در حکمرانی اقتصادی که دولت باید به آن توجه کند

ابوالفضل روغنی گلپایگانی، دبیرکل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی در بخشی از یک مصاحبه با خبرگزاری ایرنا پیرامون اصلاحات اقتصادی اخیر دولت گفته است: دولت تصمیم شجاعانه و درستی در سیاست های جدید ارزی گرفت اما باید قبل از این تصمیم به فکر دهک‌های پایین جامعه می‌بود چرا که افزایش قیمت ها در همه حوزه ها خواهیم داشت ولی در نهایت به نقطعه تعادل و ثبات می رسیم.

او می‌افزاید: اکنون دولت مسیرهایی از جمله کالابرگ الکترونیک، تسهیلات ۳۰ میلیون تومانی برای شهروندان و بسته حمایتی از تولید اختصاص داده است تا تولید آسیب نبیند زیرا حذف ارز یارانه ای باعث افزایش هزینه های تمام شده تولید می شود اما در نهایت این افزایش قیمت ها در نقطه ای به تعادل می رسد که همین امر باعث شفافیت در اقتصاد می شود. در چنین شرایطی باید از قشرهای آسیب‌پذیر حمایت کرد. مثلا در حوزه دارو باید از بیماران صعب الاعلاج حمایت شود؛ به همین دلیل معتقدم دولت باید با مردم صحبت کند تا با همراهی مردم این سیاست جدید ارزی اجرا شود.

روغنی همچنین تصریح می‌کند:‌ اگر مردم تاثیر تصمیمات اقتصادی را در معیشت خود ببینند با دولت در اجرای اصلاحات ارزی همراهی خواهند کرد. بسیاری از مردم از اینکه دولت کالابرگ را پرداخت می‌کند ابراز خرسندی کردند هر چند این طرح دارای نقاط قوت و ضعف است. [۵]

*تئوری مهم و قابل اثبات "انجام اصلاحات اقتصادی پس از تضمین معیشت مردم و نه قبل از آن" که در کلام آقای روغنی مورد اشاره قرار گرفته یک اصل مهم در حکمرانی اقتصادی است که پیش از این از سوی برخی محافل تحلیلی بارها و بارها به دولت محترم هشدار داده شد. [۶]

هرچه بود اما دولت اکنون باید راهکارهای عاجلی برای تضمین معیشت مردم در پیش بگیرد و ایضا اصلاحات مهمی را در قضایایی مثل کالابرگ به کار ببندد.

مُرّ قانون کالابرگ خوب است لکن شیوه دولتی فعلی اجرای آن چندان دلچسب نیست و طبق اذعان برخی نمایندگان مجلس نتوانسته آنطور که باید برای مردم ایجاد رضایتمندی کند.

از طرفی بنا به اذعان رئیس مجلس برخی کالاهای بیربط به دلار و ارز ترجیحی نیز بر اثر کشش تورمی دچار افزایش قیمت و گرانی دلبخواهی شده‌اند که دولت باید در این زمینه هم نسخه‌ای فوری را به کار ببنند.

ضمن اینکه عمده عقلا و نخبگان اقتصادی هم اذعان دارند دولت در کنار عزم خود برای اصلاحات اقتصادی اما متأسفانه بر بازار و قیمت‌ها نظارت ندارد و همین مسئله سبب می‌شود که طرح‌های خوب دولت هم حتی در خطر عقیم شدن و بیدستاوردی قرار بگیرند.

امر مهمی که قضیه گرانی دلبخواهی قیمت‌های شرکت ایران‌خودرو یک مثال بارز آن است.

در این میان البته رویدادهای عجیبی مثل حمایت نامعقول وزیر اقتصاد از نرخ سود بالای بانکی هم وجود دارد که باید نسبت به آن هشدار داد. [۷]

در کنار تمام این مقولات همچنین می‌دانیم که مردم در مباحث دیگری مثل مسکن، دارو و درمان و تسهیلات ازدواج و فرزندآوری نیز با مشکلاتی مواجه‌اند.

هرچه هست اما مردم باید با تمام وجود لمس کنند که دولت حافظ معیشت آنهاست و سیاست‌های خود را به این سمت معطوف کرده است.

اکنون چنین چیزی آنطور که باید قابل لمس نیست و قانون کالابرگ هم مصوبه مجلس است نه طرح ابتکاری دولت!

***

1_ isna.ir/xdVSWF

2_ mshrgh.ir/1782880

3_ mshrgh.ir/1747691

4_ isna.ir/xdVTPJ

5_ https://irna.ir/xjWxfW

6_ mshrgh.ir/1779614

7_ mshrgh.ir/1782880