انتخابات ایران - نمایه

«مؤسسه‌ی بروکینگز» می‌نویسد آن‌چه که دولت ایران را پای میز مذاکره نشاند، اضطرار اقتصادی نبود، بلکه امید ایرانی‌ها درباره‌ی رابطه با غرب بود؛ امیدی که اکنون همراه با محبوبیت روحانی رخت بر بسته است.

سرویس جهان مشرق - دولت اوباما و دولت ترامپ دچار این توهم بودند که با اعمال تحریم و فشار اقتصادی می‌توانند ایران را پای میز مذاکره بیاورند و جمهوری اسلامی را وادار به اعطای امتیاز کنند. امضای توافق هسته‌ای در سال ۲۰۱۵ به این توهم آمریکایی‌ها دامن زد، اما با وجود این‌که شکست سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ، اشتباه بودن این فرضیه را اثبات کرد، دولت بایدن همچنان حاضر نیست این واقعیت را بپذیرد و دارد مسیر اشتباه دولت سابق آمریکا را ادامه می‌دهد.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

جو بایدن (چپ)  دارد مسیر اشتباهی را می‌رود که دونالد ترامپ (راست)، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، رفت (+)

در طرف دیگر، همان بخشی از مردم ایران هم که زمانی امیدوار بودند مشکلات اقتصادی کشور از طریق مذاکره و توافق با آمریکا حل‌وفصل شود، اکنون دیگر امیدی به کشورهای غربی و وعده‌هایشان ندارند و بنابراین احیای برجام از هر زمان دیگری دشوارتر شده است. با توجه به انتخابات پیش رو و اقبال احتمالی ایرانی‌ها به نامزد(ها) ی مخالف اتکا به غرب، به نظر می‌آید طولی نخواهد کشید که لوله‌های تنفس مصنوعی برجام کشیده شوند و حیات نباتی توافق هسته‌ای (همراه با فرصت آمریکا و اروپا برای احیای این توافق) پایان یابد؛ مگر این‌که دولت آمریکا سیاست‌های خود در قبال ایران را دچار تحولی اساسی کند.

جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا، می‌گوید: «آمریکا برگشته است» (جرئیات بیش‌تر[دانلود]

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم
جواد صالحی اصفهانی

اندیشکده‌ی آمریکایی «مؤسسه‌ی بروکینگز» اخیراً طی گزارشی تحت عنوان «طبقه‌ی متوسط ایران و توافق هسته‌ای[۱]» به قلم «جواد صالحی اصفهانی[۲]» عضو ارشد برنامه‌ی «توسعه و اقتصاد جهانی» و کارشناس این اندیشکده در حوزه‌ی جمعیت‌شناسی و خاورمیانه، همین موضوعات را بررسی و نتیجه‌گیری کرده است که دولت بایدن بهتر است ابزار مورد علاقه‌ی دولت آمریکا، یعنی تحریم‌های اقتصادی، را رها کند و از راه دیگری برای مذاکره و توافق با ایران پا پیش بگذارد. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، ترجمه‌ی گزارش مؤسسه‌ی بروکینگز است.


لازم به ذکر است که مشرق صرفاً جهت اطلاع نخبگان و تصمیم‌گیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاه‌های محافل رسانه‌ای-اندیشکده‌ای بین‌المللی این گزارش را منتشر می‌کند و دیدگاه‌ها، ادعاها و القائات این گزارش‌ لزوماً مورد تأیید مشرق نیست.


اخیراً مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا برای گفت‌وگوهای غیرمستقیم در وین دیدار کردند و درباره‌ی روش‌های بازگشت دو کشور به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، که به طور رسمی تحت عنوان «برنامه‌ی جامع اقدام مشترک» (برجام) شناخته می‌شود، توافق نمودند[۳]. میلیون‌ها ایرانی همچنان از لحاظ اقتصادی تحت تأثیرِ هم تحریم‌های «فشار حداکثری» آمریکا و هم همه‌گیری [کرونا] هستند. در همین حال، دولت بایدن منتظر مانده تا ابتدا ایران به تعهدات خود برگردد، تا بعد کاهش تحریم‌ها را بررسی کند. دو جین یادداشت رسانه‌ای و نامه‌ی دوحزبی [با امضای اعضای دموکرات و جمهوری‌خواه] کنگره هم از پرزیدنت بایدن خواسته‌اند کارزار «فشار حداکثریِ» رئیس‌جمهور سابق آمریکا را حفظ کند و از خسارت واردشده به معیشت میلیون‌ها ایرانی به عنوان اهرم فشار برای گرفتن امتیازات بیش‌تر استفاده نماید.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

نشست مشترک ایران، روسیه، چین، اتحادیه‌ی اروپا، انگلیس، فرانسه و آلمان در وین در تاریخ ۱۷ فروردین ۱۴۰۰ با هدف تلاش برای احیای برجام (+)

در همین‌باره بخوانید:

›› موضع بایدن درباره‌ برجام را نتانیاهو تعیین می‌کند

›› سیاست‌های بایدن درباره‌ی ایران چه تفاوتی با سیاست‌های ترامپ خواهد داشت؟

تأخیر در وصله‌وپینه کردن توافقِ پاره‌شده‌ی هسته‌ای صرفاً به دلیل دشواری در هماهنگی این مسئله نیست که چه کسی باید اول چه کاری را انجام بدهد. مسئله این است که این باور وجود دارد که تحریم‌ها موضع ایران در مذاکرات را نرم می‌کنند. این اعتقاد، که البته شواهد زیادی برای اثبات صحت آن وجود ندارد، نتیجه‌ی برداشت اشتباه از تاریخ توافق هسته‌ای‌ست. آن‌چه ایران را سال ۲۰۱۳ پای میز مذاکره نشاند، اضطرار اقتصادی ناشی از تحریم‌های دولت اوباما نبود، بلکه اقبال مردمی و تمایل طبقه‌ی متوسط ایران به بهبود اقتصادی از طریق دسترسی به اقتصاد جهانی بود؛ اگر نگوییم از طریق برقراری روابط بهتر با غرب.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

بخشی از جمعیت ایران پیش از مذاکره با آمریکا و امضای برجام، تصور می‌کرد راه‌حل مشکلات اقتصادی کشور تلاش برای لغو تحریم‌هاست (+)

در همین‌باره بخوانید:

›› مجله‌ی آمریکایی: بایدن باید در بازگشت به برجام پیش‌قدم شود

سال ۲۰۱۳، حسن روحانی، با حمایت قوی طبقه‌ی متوسط، به عنوان رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد تا درباره‌ی توافق هسته‌ای با آمریکا مذاکره کند؛ چیزی که خواسته‌ی اصلی رأی‌دهندگان بود. پیروزی روحانی ناشی از اضطرار اقتصادی نبود، بلکه ناشی از امید بود. اگرچه تحریم‌های اوباما روی دستورکار [و مباحثات] انتخاباتی تأثیرگذار بود، اما نتیجه‌ی انتخابات را تعیین نکرد. چند ماه پس از اعمال تحریم‌ها، ارزش پول ایران سقوط کرد و تورمی ایجاد شد که دستاوردهای قبلی در بهبود سطح زندگی مردم عادی ایران، از جمله طبقه‌ی متوسط، را تحت‌الشعاع قرار داد. با این حال، تحریم‌ها به‌تنهایی نمی‌توانستند منجر به توافق هسته‌ای بشوند؛ چنان‌که تحریم‌های بسیار شدیدتر در دوره‌ی ترامپ به‌خوبی این واقعیت را نشان دادند.

وعده‌ی اِعمال «شدیدترین تحریم‌های تاریخ» در سخنرانی «مایک پمپئو»  وزیر خارجه‌ی دولت ترامپ، تحت عنوان «بعد از توافق: یک استراتژی جدید درباره‌ی ایران» [دانلود]

در همین‌باره بخوانید:

›› چرا با آمریکا مذاکره کردیم و چرا دیگر نمی‌کنیم؟

›› چرا ترامپ از مذاکره مستقیم با مقامات ایران سخن می‌گوید؟

›› هیاهوی ترامپ برای هیچ؛ چرا «شدیدترین تحریم‌های تاریخ» علیه ایران بی‌فایده خواهد بود؟

یک دهه رکود اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و وعده‌های پوچ بین‌المللی، طبقه‌ی متوسط ایران را به جایی رسانده است که احتمالاً درباره‌ی نقش آینده‌ی خود به عنوان محرکی به نفع میانه‌روی سیاسی و جهانی‌سازی، تجدیدنظر خواهد کرد. دستاورد تیم‌های بایدن و روحانی طی هفته‌های آینده در وین می‌تواند این آینده را رقم بزند.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

تحریم‌های اقتصادی آمریکا و وعده‌های پوچ غرب، احتمالاً طبقه‌ی متوسط ایران را در انتخابات ریاست‌جمهوری پیش رو به سوی نامزدهایی سوق خواهد داد که شعارهایی غیر از «میانه‌روی» و «رابطه با جهان» بدهند (+)

در همین‌باره بخوانید:

›› وعده‌های روی هوای اروپا و آرزوهای بربادرفته‌ی دولت روحانی

›› روحانی اگر «میراث دیپلماسی» می‌خواهد به شرق رو کند

 

ظهور طبقه‌ی متوسط ایران

طی ۱۵ سال منتهی به تحریم‌های سال ۲۰۱۱ اوباما، رشد اقتصادی پایدار در ایران سرانه‌ی تولید ناخالص داخلی را دو برابر کرد، و میلیون‌ها نفر را از فقر بیرون آورد و وارد طبقه‌ی متوسط نمود. این اتفاق، نتیجه‌ی اصلاحات بازارمحور پس از پایان جنگ با عراق،  سرمایه‌گذاری دولتی روی زیرساخت‌ها، آموزش و پرورش، و درمان با اتکا روی روستاها، و همچنین افزایش قیمت نفت در دهه‌ی ۲۰۰۰ بود.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

طی سال‌های قبل از تحریم ایران در دولت اوباما و متعاقب آن امضای توافق هسته‌ای، جمعیت فقیر در ایران روبه‌کاهش یافته و سهم طبقه‌ی متوسط از کل جمعیت ایران به‌سرعت رشد کرده بود (+)

داده‌های نظرسنجی نشان می‌دهد در همین دوره سطح استاندارد زندگی در مناطق شهری، یعنی محل زندگی طبقه‌ی متوسط، بیش از دو برابر شده است[۴]. طبق یک رقمِ عموماً پذیرفته‌شده درباره‌ی حداقل درآمد[۵] (یعنی هزینه‌های سرانه‌ی بالای ۱۱ دلار طبق شاخص برابری قدرت خرید، یا دو برابرِ خط فقرِ ۵/۵ دلاری تعیین‌شده توسط بانک جهانی برای کشورهای دارای درآمد «متوسط به بالا»)، در این دوره، طبقه‌ی متوسط در ایران به‌سرعت از ۲۸ درصد به ۶۰ درصد جمعیت رسید. اکثر این افراد از طبقه‌ی فقیر آمده بودند؛ طبقه‌ای که سهمش از جمعیت از ۳۳ درصد به ۷ درصد کاهش یافت. (در همین مدت، طبقه‌ی «متوسط به پایین» از ۳۸ درصد به ۳۲ درصد کاهش یافت و سهم گروه دارای درآمدِ بالا دو برابر شد؛ از ۱ درصد به ۲ درصد.)

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

طی سال‌های منتهی به مذاکرات و توافق هسته‌ای، سطح استاندارد زندگی در مناطق شهری ایران، یعنی محل زندگی طبقه‌ی متوسط، بیش از دو برابر شده بود (+)

قدرت انتخاباتی طبقه‌ی متوسط

طبقه‌ی متوسط ایران، به عنوان بزرگ‌ترین طبقه‌ی اجتماعی با بیش‌ترین تحصیلات، گروه قدرتمندی از رأی‌دهندگان را تشکیل می‌دهد. سال ۱۹۹۷، زمانی که ایران اولین رئیس‌جمهور میانه‌رو و طرفدار آشتی [با غرب]، یعنی محمد خاتمی، را انتخاب کرد، طبقه‌ی متوسط فقط ۳۰/۵ درصد از کل جمعیت و ۵۶/۱ درصد از جمعیت تحصیل‌کرده و حائز سن رأی‌دهی (بالای ۱۶ سال و حداقل دارای تحصیلات دبیرستانی) را شامل می‌شد. این طبقه تا سال ۲۰۱۱، سهم خود را از جمعیت کل، دو برابر (۵۹/۸ درصد) کردند و سهمشان از جمعیت رأی‌دهندگانِ تحصیل‌کرده به ۸۰/۹ درصد رسید.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

طبقه‌ی متوسط ایران قدرت زیادی در تعیین سرنوشت انتخابات در این کشور دارد؛ این طبقه‌ی اجتماعی سال ۹۲ از دستورکار روحانی، یعنی «اصلاح روابط با جهان» حمایت می‌کرد، اما تجربه‌ی برجام احتمالاً نتیجه‌ی دیگری را برای انتخابات امسال رقم خواهد زد (+)

انتخاب روحانی در سال ۲۰۱۳ به لطف حمایت طبقه‌ی متوسط رقم خورد که از وعده‌های او درباره‌ی پایان دادن به تحریم‌ها و ترمیم روابط با غرب هیجان‌زده بودند. روحانی در دور اول در رقابت با شش نامزد دیگر با ۵۱ درصد آرا پیروز شد. چهار سال بعد، پس از آن‌که دولت او توافق هسته‌ای را امضا کرد، و اقتصاد ایران با کاهش کوتاه‌مدت تحریم‌ها در سال ۲۰۱۶ دوباره جان گرفت، روحانی مجدداً با رأی بالا در انتخابات پیروز شد؛ ۵۷ درصد آرا را در مقابل رقیبش ابراهیم رئیسی، که در حال حاضر رئیس قدرتمند قوه‌ی قضائیه است، به دست آورد. سهم روحانی از آرای مردم در منطقه‌ای پررونق در شمال تهران (شمیرانات)، از ۴۹ درصد در سال ۲۰۱۳ به ۷۹ درصد در سال ۲۰۱۷ رسید؛ که نشان‌دهنده‌ی افزایش محبوبیت او در میان طبقه‌ی متوسط بود.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

«دوباره روحانی»؛ رأی بالای مردم به حسن روحانی در انتخابات سال ۹۶، نتیجه‌ی امیدِ بخشی از رأی‌دهندگان به اصلاح اوضاع اقتصادی کشور از طریق مذاکره و توافق با آمریکا و اروپا بود (+)

 

تحریم‌ها و برجام

تحریم‌های اوباما از آن‌جایی به تحقق توافق هسته‌ای کمک کرد که توافقنامه [ی مدنظر او] مسیری صلح‌آمیز را برای رسیدن به اقتصادی فراهم می‌کرد که طبقه‌ی متوسط ایران با آن آشنا بودند و زندگی‌شان در چارچوب آن رونق پیدا کرده بود. کمک دیگر تحریم‌ها این بود که شکننده بودن پیوندهای جهانی ایران و نیاز این کشور به محدود کردن آرمان‌های هسته‌ایش به منظور دسترسی به اقتصاد جهانی را به طبقه‌ی متوسط ایران نشان دادند. این تحریم‌ها کارساز بودند، چون هدف کلی سیاست اوباما، تغییر رژیم و قرار دادن طبقه‌ی متوسط ایران در برابر مقامات این کشور و نیروهای امنیتی قدرتمند ایران نبود.

در همین‌باره بخوانید:

›› هدف اوباما از توافق هسته‌ای «تغییر صلح‌آمیز رژیم» در ایران بود

در طرف مقابل، دونالد ترامپ و مایک پمپئو، وزیر خارجه‌اش خواهان تسلیم ایران بودند و غالباً درباره‌ی تغییر رژیم صحبت می‌کردند. از ایرانی‌ها دعوت می‌کردند در سرنگونی دولتشان مشارکت کنند، بدون این‌که به آن‌ها اطمینان بدهند اوضاع در ایران بهتر از کشورهای دیگر منطقه خواهد شد که تغییرات رادیکالِ مشابهی در آن‌ها اتفاق افتاده بود. طبقه‌ی متوسط ایران علاقه‌ای به انجام این کار نداشت، چون پیشاپیش داشت با بحران‌های اقتصادی و درمانی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. به عنوان نمونه، پاییز سال ۲۰۱۸، وقتی اعتراضات در پی افزایش قیمت بنزین آغاز شد، جای طبقه‌ی متوسط در اعتراضات تهران و سایر شهرهای بزرگ به طرز محسوسی خالی بود[۶].

شروط دوازده‌گانه‌ی مایک پمپئو، وزیر خارجه‌ی سابق آمریکا، برای ادامه‌ی برجام؛ از تعلیق برنامه‌ی هسته‌ای تا رها کردن برنامه‌ی موشکی [دانلود]

در همین‌باره بخوانید:

›› «یورش فوجی»؛ نقش آمریکا در اغتشاشات ایران چه بود؟

›› طرفداران «تغییر رژیم» ترامپ را محاصره کرده‌اند

›› کتاب جان بولتون: هدف من و نتانیاهو تغییر رژیم ایران بود

 

آینده‌ی طبقه‌ی متوسط

بایدن ادعا می‌کند سیاست خارجی‌اش در خدمت طبقه‌ی متوسط خواهد بود[۷]؛ البته طبقه‌ی متوسط آمریکا. با این وجود، سیاست خارجی او باید نگاه بلندتر و گسترده‌تری هم به طبقه‌های متوسط در کشورهای در حال توسعه، به‌ویژه در خاورمیانه، داشته باشد. اغلب طبقات متوسط را محور ارزش‌های دموکراتیک می‌دانند، اما این ارزش‌ها در دوران‌های دشوار اقتصادی شکوفا نمی‌شوند. همان‌طور که «جان مینارد کینز[۸]» [اقتصاددان انگلیسی که جنبه‌های تئوری و عملی «اقتصاد کلان» و سیاست‌های اقتصادی دولت‌های جهان را متحول کرد] سال ۱۹۱۹ هشدار داد[۹]، اضطرار اقتصادی به‌راحتی می‌تواند کفه‌ی ترازو را به نفع حاکمان مستبدی سنگین کند که امنیت اقتصادی را ارائه می‌دهند.

بخشی از مواضع جو بایدن،  نامزد وقت انتخابات ریاست جمهوری آمریکا،  درباره‌ی ایران [دانلود]

طبقه‌ی متوسط ایران از سال ۲۰۱۱ تا کنون سوار یک قطار وحشت اقتصادی بوده [و با بالاوپایین‌های زیادی مواجه شده] است. طی سال‌های پیاپی شاهد رشد منفی و مثبت اقتصادی بوده‌اند؛ معمولاً متناظر با افزایش یا کاهش تحریم‌ها. سال گذشته [۲۰۲۰ میلادی]، متوسط واقعی هزینه‌های سرانه در ایران به سطح قبل از افزایش قیمت نفت در سال ۲۰۰۱ برگشت. از سال ۲۰۱۱ تا کنون، جمعیت طبقه‌ی متوسط ایران حدود ۸ میلیون نفر کاهش یافته است.

نتایج یک نظرسنجی در اوایل سال ۲۰۲۱ نشان می‌دهد مشکلات اقتصادی، ایرانی‌ها را از حمایت از سیاستمداران میانه‌رو و جهانی‌سازی دور کرده است[۱۰]. حمایت از برجام از حدود ۸۰ درصد در زمان امضای آن به ۵۰ درصد در حال حاضر کاهش یافته است. اکثریت شرکت‌کنندگان در نظرسنجی معتقد بودند دولت ایران قبل از گفت‌وگو با بایدن باید منتظر لغو تحریم‌های آمریکا بماند. نظرسنجی همچنین کاهش محبوبیت روحانی و دولتش را نشان داد. از هر سه ایرانی تنها یک نفر [حدود ۳۳ درصد] نظر مثبتی درباره‌ی روحانی دارد؛ این در حالی است که این آمار درباره‌ی ابراهیم رئیسی (که روحانی سال ۲۰۱۷ به‌راحتی او را شکست داده بود) سه نفر از هر چهار ایرانی [معادل ۷۵ درصد] است. محبوب‌ترین عضو کابینه‌ی روحانی، یعنی جواد ظریف، وزیر خارجه، هم محبوبیت کم‌تر از رئیسی دارد.

پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی از نتیجه انتخابات ایران/ ایرانی‌ها دیگر دنبال توافق با غرب نیستند +عکس و فیلم

برخی نظرسنجی‌ها حکایت از افزایش محبوبیت «سید ابراهیم رئیسی» و کاهش محبوبیت حسن روحانی و اعضای کابینه‌اش دارند و همین مسئله احتمال احیای برجام در دولت بعدی ایران را ضعیف‌تر می‌کند (+)

با توجه به این‌که برجام تا ماه ژوئن سال جاری (یعنی زمانی که ایرانی‌ها رئیس‌جمهور جدید خود را انتخاب می‌کنند) احیا و اجرا نخواهد شد، به احتمال زیاد محافظه‌کارها در سال‌های آینده بر همه‌ی قوه‌های حکومتی در ایران مسلط خواهند شد. در این صورت، کار بایدن برای بازگشت به برجام و تمدید [و توسعه‌ی] آن دشوارتر خواهد شد. به هر حال، هر قدر هم برای آمریکا سخت باشد که ابزار مورد علاقه‌اش، یعنی تحریم‌ها، را کنار بگذارد، باز هم از منظر بلندمدت بهتر است واشینگتن استفاده از طبقه‌ی متوسط ایران به عنوان اهرم فشار علیه دولت این کشور را متوقف کند.

در همین‌باره بخوانید:

›› کارشناس استرالیایی: بایدن برای دستکاری برجام منتظر دولت بعدی ایران می‌ماند

›› دولت بایدن چه تفاوتی با دولت‌های قبلی آمریکا خواهد داشت؟


[۱] Iran’s middle class and the nuclear deal Link

[۲] Djavad Salehi-Isfahani Link

[۳] Iran and U.S. Agree on Path Back to Nuclear Deal Link

[۴] Iran Under Sanctions Link

[۵] The unprecedented expansion of the global middle class Link

[۶] As Iran Erupts in Protest, Tehran Is Notably Quiet Link

[۷] Biden’s ‘Foreign Policy for the Middle Class’ Is a Revolution Link

[۸] جان مینارد کینز لینک

[۹] The Man Who Predicted Nazi Germany Link

[۱۰] Iranian public opinion in the Biden era Link

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 48
  • در انتظار بررسی: 5
  • غیر قابل انتشار: 8
  • آرش IR ۱۲:۴۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    9 148
    یادش بخیر دولت اصلاحات
    • IR ۱۳:۱۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      92 3
      خب برو تو صف مرغ یادش رو زنده نگه دار! :)))))))
    • RO ۱۳:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      63 3
      چرا یادش بخیر؟؟ مگر این دولت، دولت اصلاحات و مورد تایید خاتمی نیست؟؟ مگر ۹۰ درصد وزرا اصلاح طلب نیستند؟ البته ۱۰ درصد هم اعتدالی هستند (... برادر ...). واقعا بعد از ۸ سال بی عملی و بی عرضگی دولت اصلاح طلب، آدرس غلط دادن به مردم وقاحت میخواهد که البته به وفور در یک جریان خاص وجود دارد. ان شاء الله ۴ ماه دیگه خواهیم گفت: یادت دولت اصلاح طلب به شر. خدا نسیب نکند.
    • IR ۱۴:۰۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      59 1
      خدا لعنتش کند
    • IR ۱۵:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      49 1
      یادش بخیر رقص و آواز و کرسنت و بدهی خارجی و استقراض از IMF و سکه های کرباسچی و خصوصی سازی لیبرالی و ورشکست شدن ده ها هزار کارخانه چون ایران فقط مزیت اقتصادی در صنایع نفت و گاز دارد!
    • IR ۱۵:۱۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      33 3
      خفه
    • IR ۱۵:۱۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      45 2
      عمر ما چقدر در این دولت اصلاحات و اعتدال تباه شد با این رییس جمهورها و...
    • IR ۱۵:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      39 0
      چرا یادش بخیر؟خوب دارین خودتون به کوچه ی علی چپ میزنینا ولی فایده نداره همه میدونن روحانی با چه شعاری و با حمایت چه کسانی وارد میدون شد روحانی خود اصلاحاته. اصلاح اینا با ... فرقی نمیکنه.
    • عمار IR ۱۵:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      36 0
      افتضاحات بهتربه اون میخوره!!!!!
    • IR ۱۹:۳۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      17 1
      دولت تخریب و نا امید دقیقا عین هشت سال جنگ خسارت به این مردم مظلوم و کشوری با هفت هزار سال قدمت تاریخی مقاوم رساند
    • IR ۱۹:۴۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      12 0
      حتی کارشناسان ، اندیشمندان و متفکرین خارجی بارها به اشتباه بودن راهبرد هشت ساله دولت حسن روحانی در اینکه تمام تخم مرغ ها یش را درسبد مذاکره با کدخدا (برجام) گذاشت اذغان کردند اما نه جریان رسانه ای اصلاح طلب نه دولت مردان دولت تدبیر نخواستند این به این مهم وقعی بنهند چنانچه دولت حسن روحانی کمی تامل میکرد و راهبرد چندگانه ای در برابر تحمیل تحریم های غرب و اروپا را امتحان کرده بود امروز اینقدر مورد عتاب قرار نمیگرفت مردم نیز در این بین فهمیدند که چهار سال دوم دولت اقای روحانی را اشتباه کردند که به ایشان رای دادند اما در این بین در کل و دراین هشت سال بازنده اصلی مردم و علل الخصوص قشر محروم جامعه بودند ایا در ۱۴۰۰ مردم به بصیرتی خواهند رسید که که دچار اشتباه نشوند
    • IR ۲۰:۴۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      13 1
      اره یادش به خیر می خواست جزایر سه گانه رو تجزیه کنه
  • محمدایوب IR ۱۲:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    29 3
    ایرانی ها دنبال توافق با غرب نیستند اما سربازان آمریکا تلاش کشنده خودرا میکنند بلکه یک گلابی بگیرند
  • IR ۱۳:۰۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    21 3
    غربی ها بیشتر از اینکه از محبوبیت آقای رئیسی بابت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری نگران باشند ، نگران ابقای ایشان در مقام فعلی و همزمان انتخاب شدن شخصی در تضاد کامل با غرب و دارای اعتقادات انقلابی و همسو با دو قوه دیگر مثل آقای سعید جلیلی هستند ، چون اگر چنین شود خودشان میدادنند که ایران حداقل در چهار سال آینده غیر قابل محدود سازی خواهد شد. به خاطر همین چه در رسانه های تحلیلی غربی و چه رسانه های داخلی همسو با غرب به خاطر ناامیدی از پیروزی غرب گرا ها داره سعی میشه تا با نشان دادن اقبال عمومی به آقای رییسی ایشان را به کارزار انتخابات بکشانند
    • بابک IR ۱۶:۵۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      15 1
      دقیقا. آی گل گفتی...
    • Ebi IR ۲۰:۳۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      14 3
      رای فقط سعید محمد
  • IR ۱۳:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    22 1
    البته چون این حکومت بهترین حکومت برای آمریکا است و مردم ایران کاری از دستشان بر نمیآید. خودکرده را تدبیر نیست
    • IR ۱۶:۱۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      22 2
      دولت تدبیر و امید برای آمریکا خوبه نه حکومت
  • علی IR ۱۳:۲۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    24 6
    سعید محمد، اگه نشد جلیلی
  • IR ۱۳:۳۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    2 1
    عجب
  • IR ۱۳:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    2 8
    مشرق جان یه سوال چرا از دولت خاتمی و روحانی نام برده شده ولی از دولت احمدی نژاد نامی برده نشده؟نکنه عمدا حذفش کردی
    • محمد IR ۱۶:۰۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      22 2
      چون احمدی نژاد با تمام مشکلات و انحرافاتی که داشت امتیازی به غرب نداد
    • مرگ بر ضد ولایت فقیه IR ۲۰:۴۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      12 1
      ولی اگر دوباره بیاد مثل روحانی خیلی چیز ها را به غرب خواهد داد جدیدا مصاحبه ای ازش دیدم نظراتش دقیقا مثل روحانی غرب‌گرایانه و چه بسا بدتر بود چند جا گفتم باز هم میگم احمدی نژاد رو بر اساس آنچه بود قضاوت نکنید بلکه بروید تحقیق کنید الان چجور آدمی هست زاویه دار با انقلاب هست یا خیر؟
  • IR ۱۴:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    17 4
    اصلاحطلب و اصولگرا دیگه تمومه ماجرا؟!!!
  • IR ۱۴:۰۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    5 2
    مردم نظرشون راجع به غرب و شرق چیه؟!!
  • IR ۱۴:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    26 1
    تنها فایده برجام این بود که چهره پلید، مکار و کثیف غربیها را به یکسری افراد ساده لوح، جاهل و زود باور نشان داد. افراد خائن و وطن فروش هم که توبه شان فقط مرگ است
  • IR ۱۴:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    7 0
    جواد صالحی اصفهانی؟!
  • US ۱۴:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    5 2
    با تشكر از نويسنده محترم مقاله كه با تحليل دقيق
  • IR ۱۴:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    24 4
    ایرانی ها از توافق و اعتماد به غرب بیزارن و از شما غربی ها متنفرن منظورم ایرانی ها بود نه عده ای وطن فروش اصلاحاتی که دنبال تسلیم ایران هستند
    • IR ۱۷:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
      2 11
      از طرف خودت صحبت کن آبمیوه خور
  • IR ۱۵:۱۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    17 2
    واقعا مردم چرا اینجوری اند میبینین غرب بده بازم دنبال رابطه با غرب اند بعدش میگن انتخابات نمیاییم
  • DE ۱۶:۱۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    9 4
    «طی ۱۵ سال منتهی به تحریم‌های سال ۲۰۱۱ اوباما، رشد اقتصادی پایدار در ایران سرانه‌ی تولید ناخالص داخلی را دو برابر کرد، و میلیون‌ها نفر را از فقر بیرون آورد و وارد طبقه‌ی متوسط نمود.» این تحلیل هیچ مبنای حقیقی در آمار و ارقام موجود چه در ایران و چه خارج از ایران ندارد. آقای صالحی اصفهانی ظاهرا چند منطقه محدود اعیان نشین در چند کلان شهر ایران را مساوی با کل کشور ایران فرض کرده اند که عادت همه روشنفکران ایران است.
  • DE ۱۶:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    12 1
    برجام بی برجام
  • IR ۱۷:۰۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    13 4
    اگر دکتر سعید محمد رئیس جمهور آینده بشه، انقلاب بسیار بزرگی در اقتصاد، تجارت و تولید بوجود خواهد آمد، قوانین بدرد نخور و دست و پاگیر برچیده شده و ساختارهای اشتباه وزارتخانه‌ها همانند کشورهای موفق در کشورداری، نظیر چین و کانادا دگرگون خواهند شد، این نیرو و قدرت جوانان نخبه، مومن، انقلابی و وطن پرست است که تجارب موفق کشورهای دنیا را میتواند به مملکت ما و ساختار زنگار بسته کنونی تزریق و ایران عزیز را بعنوان موفق ترین کشور جهان در تمام زمینه‌ها معرفی کند. انشاالله
  • بابک IR ۱۷:۲۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    3 3
    قرن گذشته آمریکا بخاطر قدرت نظامی، اقتصادی و فرهنگی (بواسطه تبلیغ رسانه‌ای)، اولین قدرت جهانی محسوب میشد. الان عامل اصلی فروپاشی آمریکا افتادن پرده و ظاهر شدن فرهنگ واقعی آمریکایی است. اتحاد روسیه (قدرت نظامی)، چین (قدرت اقتصادی) و ایران (قدرت فرهنگی مکتب اهل بیت علیهم السلام) چالش اصلی و پاشنه آشیل و کابوس آمریکا است که داره اتفاق میافته. خود آمریکاییها خوب میدونن که اثر گذاری فرهنگ بالاتر از قدرت نظامی و اقتصادی است. البته اگر غربگرایان تو ایران توسط مردم کنار گذاشته شوند اقتصاد ایران هم رشد محسوس و ملموسی خواهد داشت.
  • ایرج IR ۱۸:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    4 9
    مردم ایران نه به انتخابات فک میکنند ونه به توافق ، تنها به دنبال ضرری که دولت در بورس به مردم زد فک میکنند اگر ضررشان جبران نشه رای نمیدهیم
  • آرش IR ۱۸:۵۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    3 12
    چرا بی ربط نظر میدید.خداوکیلی اقتصاد در دوره خاتمی عالی بود.اما امریکا هم داره فرصت رو از دست میده رییسی یا قالیباف بیایند بعید است که به سادگی به برجام تن بدهند
  • IR ۱۹:۲۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    12 11
    من شرکت نخواهم کرد
  • IR ۱۹:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    4 8
    آبروریزی بزرگی است اگر اصلاح طلبها از دوباره بیان که مناسفانه احتمالا سرکار میآیند
  • IR ۱۹:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    2 5
    آبروریزی بزرگی است اگر اصلاح طلبها از دوباره بیان که مناسفانه احتمالا سرکار میآیند
  • علیرضا IR ۱۹:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    11 1
    سلام ،هموطنان عزیز بهترمیدانید امریکا بدون اجازه اسقاطیل اب نمیخورد،روندفرسایشی مذاکرات برجام نافرجام ،بازی دادن به کشورمان ودرصورت لزوم گرفتن امتیازات بیشترخصوصا موشکی،عزت ما اقتدارماست لطفا توسعه غنی سازی رابشدت ادامه دهید چیزی که شاهدبودیم حتی غربیها درتبعیت ازفرزندناخلفشان وتروریست هسته ای یک بیانیه ومحکومیت نداشتند
  • IR ۱۹:۴۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    15 2
    بوی خیانت از وین میآید
  • IR ۱۹:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    8 1
    ای کاش برجام و مدل اشتباه اجرایی ان درکتب درسی مدارس و دانشگاه ها تدریس گردد تا نوجوانان جوانان به درک درستی از خود باوری برسند وروی غرب واروپا به هیچ عنوان اعتماد نکنند
  • IR ۱۹:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    7 0
    اگر دولت حسن روحانی در برجام اینهمه امتیاز یک طرفه به طرف غربی و اروپایی نمیداد و همگام با برجام سند همکاری راهبردی با دیگر قدرت های اقتصادی جهان نظیر چین و روسیه وضع کرده بود هیچگاه کشور هشت سال در باتلاق برجام نمی افتاد تا انجا که امربکا و اروپا به این اشتباه بیفتند که میتوانند یک طرفه امتیاز ات گسترده بگیرند
  • IR ۲۰:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    3 2
    مشرقیون ، انتقاداتی که به اصلاح طلب ها و اعتدالیون دارید شامل عملکرد اصول گرایان نیز می شود . به نتایج عملکرد احمدی نژاد و پیامدهای آن توجه کنید .
  • مرگ بر ضد ولایت فقیه IR ۲۰:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    16 2
    فقط سعید محمد اگر نشد سعید جلیلی مردم به خدا قسم اگر دوباره پای غربگرا ها و اصلاحات چی ها به پاستور باز شود چنان اقتصادی درست کنند که شب و روز خودمان را به خاطر انتخاب آنها لعن کنیم سعید محمد پاسدار هست و پاسدار جماعت هر جا پا گذاشته جز آبادی نیاورده این را از من بشنوید لیبرال ها که همه عمرشان در غرب بودند نمی توانند دل به مردم بدهند و سازندگی انجام دهند همه فکر و ذکرشان مذاکره و عشق غرب است هموطنان من اگر من و شما رای ندهیم یک عده دار و دسته غربگرا ها می روند رای می دهند و یکی می آید صد بار بد تر از حسن روحانی مراقب باشید اصلاح طلب ها و لیبرال ها شما را فریب ندهند این جماعت با افتضاح های پی در پی خود را ثابت کردند یک انقلابی واقعی را انتخاب کنید یا سعید محمد (که من ایشان را بیشتر قبول دارم هم جوان هستند هم در قرار گاه خاتم الانبیا خود را ثابت کرده اند) یا سعید جلیلی من کاندیدای انقلابی دیگری بین این همه آدم ندیدم همه یا لیبرال و دار و دسته روحانی بودند یا .. نکته آخر این که خواهش میکنم به خاطر خودتان هم که شده باز اگر سلبریتی ها دم انتخابات یکی را تبلیغ کردن مثل دوران روحانی و حمایت کردند از آن شخص بترسید که منافع آنها در آن شخص است و مردم را فدا خواهند کرد
  • mojtaba SE ۲۱:۲۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۸
    8 2
    روضه خونی و داستان سرائی و نق زدن هیچ اندیشکده ای نمی تونه خیانت تسلیم طلبهای بی ارزش و خائن رو که با ظاهر سازی میخواستند مردم رو گول بزنن که غرب فاشیست و آدم خوار دوست ما است,رو بزگ کنه..اما ابر قدرت ایران امروز غنی سازی 60 درصد و رهبری منطقه رو داره و هیچ جریان و کسی نمیتونه سرنوشت تاریخ بشر که بزرگی و ابرقدرتی ایران است, رو عوض کنه..مرگ بر تسلیم طلب پاینده رهبر عزیزم و سعید محمد
  • IR ۰۵:۵۷ - ۱۴۰۰/۰۲/۰۲
    0 1
    این طبقه متوسط که البته به نظر میاد قشرخاکستری نام مناسبی برای اونها هست خدا کند همان ها نباشند که مُلِئَتْ بُطُونُكُم مِنَ الحَرَامِ شدند.چون همین قشر بودند که امام حسین (ع) را در برابر یزید تنها گذاشتند و حرف حق را نشنیدند .

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس