بندر گوادر

در سال ۲۰۱۵ چین در توافقی دوجانبه با پاکستان بندر گوادر را به مدت ۴۰ سال اجاره کرد. یک سال بعد چین اولین محموله‌های تجاری خود را از طریق بندر گوادر منتقل کرد تا به رؤیای خود جامه عمل بپوشاند.

سرویس جهان مشرق - بندر گوادر پاکستان در جنوب غربی این کشور قرار دارد.  این بندر  در نزدیکی تنگه هرمز و مشرف به دریای عمان و اقیانوس هند و در نزدیکی بندر مکران قرار دارد.  منطقه ای که یک سوم تجارت جهانی نفت از طریق آن انجام می‌شود. از سال ۱۹۷۷ گوادر تحت حاکمیت عمان قرار داشت، اما در سال ۱۹۵۸ به مالکیت پاکستان درآمد. این بندر تا سال ۲۰۰۲ بدون استفاده بود تا اینکه چین به دنبال پروژه‌ای برای تسلط بر این شاهراه آبی مهم  و استفاده حداکثری از آن افتاد. 

موقعیت جغرافیایی بندر گوادر

اهمیت این بندر این بود که در نزدیکی چین قرار داشت و چینی‌ها با عبور از عرض پاکستان می‌توانستند خیلی زود خود را به این بندر اقتصادی حیاتی برسانند.

چینی‌ها بویژه در منطقه شین جیانگ، این بندر را از سواحل شرقی خود نزدیکتر می‌دانستند، علاوه بر اینکه استفاده از آن، مسیر دریایی آنها را به بازار پر مصرف خاورمیانه هر چه بیشتر نزدیک می‌کرد. پاکستان نیز از اینکه بتواند این بندر متروک را به بندری برای لنگر انداختن کشتی‌های غول پیکر نفت‌کش و تجاری تبدیل کند، بدش نمی‌آمد. 

موقعیت بندر گوادر نسبت به چین و منطقه شین جیانگ

این معادلات باعث شد چین مسیری زمینی را در عرض پاکستان احداث کند تا خود را به گوادر برساند و از آنجا به سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس و خاورمیانه دسترسی سریعتری داشته باشد. در سال ۲۰۱۳ چین در چارچوب تلاش برای تبدیل شدن به قدرت برتر اقتصادی در جهان، پروژه بزرگ خود را تحت عنوان کمربند واحد و مسیر واحد کلید زد. 

این پروژه شامل چند مسیر زمینی و دریایی بود که با همکاری ۶۸ دولت احداث می‌شد و هدف از آن رساندن کالاهای چینی به صورت مستقیم به اروپا و خاورمیانه بود. هزینه سرمایه‌گذاری سالیانه در این پروژه بالغ بر ۱۵۰ میلیارد دلار ارزیابی شد، اما با این وجود این پروژه می‌تواند کمربند زمینی و مسیری دریایی را ایجاد کند که چین را به شاهراه اقتصادی دنیا تبدیل کند. البته پروژه چین منحصر به بندر گوادر نشد و از ۶ مسیر اصلی تشکیل شده بود. این پروژه علاوه بر غرب آسیا شامل شمال اروپا و جنوب روسیه و شرق آسیا نیز می‌شد و تا سواحل دریای مدیترانه نیز پیش می‌رفت. طول این مسیر ۱۸ هزار کیلومتر بود و از ۹ کشور منطقه عبور می‌کرد. 

موقعیت بندر گوادر نسبت به چین و منطقه شین جیانگ

در سال ۲۰۱۵ چین در توافقی دوجانبه با پاکستان بندر گوادر را به مدت ۴۰ سال اجاره کرد. چین از آمادگی خود برای سرمایه گذاری ۴.۵ میلیارد دلاری در این منطقه برای احداث هتل‌ها و فرودگاه‌ها و احداث مسیرهای مواصلاتی و دیگر زیرساخت‌های مورد نیاز خود در این منطقه خبر داد. 

یک سال بعد چین اولین محموله‌های تجاری خود را از طریق بندر گوادر منتقل کرد تا به رؤیای خود جامه عمل بپوشاند. مسیر زمینی اقلیم شین جیانگ چین تا دریای عمان ۳۰۰۰ کیلومتر بود. 

** آیا گوادر، دبی را ورشکسته می‌کند؟

در طرف دیگر این معادله دبی قرار دارد که تلاش دارد خود را به یک مرکز جهانی بازرگانی و تجارت و گردشگری در دنیا تبدیل کند. البته این منطقه اقتصادی فاقد هرگونه منابع طبیعی است و اقتصاد خود ا بر روی بخش خدماتی بنا گذاشته است. دبی خدمات خود را از طریق بنادر بزرگ خود نظیر بندر راشد و منطقه جبل علی ارائه می‌دهد. این بدان معنا است که تا زمانی که کشتی‌های غول پیکر قصد عبور از دبی را داشته باشند، این بندر مهم منطقه ای در سلامت خواهد بود، اما اگر روزی این واقعیت تغییر کند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟

امارات به همین علت تلاش زیادی به کار بست تا بتواند جلوی پروژه چین و پاکستان را بگیرد. این تلاش‌ها در دو مسیر متفاوت دنبال شد. بخش اول حمایت از مخالفان پاکستان در برابر نواز شریف نخست‌وزیر این کشور بود.

همکاری استراتژیک چین و پاکستان

این تلاش‌ها در جولای سال ۲۰۱۷ به ثمر نشست. رسانه‌های وابسته به امارات  پرونده‌های گسترده‌ای را در رابطه با فساد مسئولان پاکستانی منتشر کردند. 

محور دوم تلاش‌های امارات، تلاش  برای ایجاد یک ائتلاف منطقه‌ای از  تمامی کشورهایی بود که بازنده این پروژه بزرگ اقتصادی بودند. در همین راستا امارات به دنبال ائتلاف با هند به عنوان دشمن سنتی پاکستان برآمد.

نارندا مودی نخست‌وزیر هند در همان سالِ امضای توافق مذکور میان پاکستان و چین به  امارات سفر کرد. این اولین سفر نخست وزیر هند به امارات از ۳۷ سال پیش تاکنون بود. 

هندی‌ها نیز پروژه گوادر را  در تناقض با امنیت ملی خود برآورد می‌کنند. علاوه بر اینکه آنها چین را دشمن سنتی خود می‌دانند و هر نوع دستاورد این کشور در ابعاد اقتصادی و تجاری را برای خود یک شکست قلمداد می‌کنند، باید گفت که این پروژه از منطقه مورد تنازع کشمیر عبور می کند و به این معنی است که کشمیر پس از این در ثبات وضعیت موجود، مورد حمایت چین قرار خواهد داشت. 

تشدید اختلاف چین و هند با رونق بندر گوادر

آمریکا نیز به عنوان بزرگترین رقیب تجاری چین در جهان که اولویت اصلی خود را مبارزه با فعالیت های اقتصادی این کشور و تسلط بر بازار تجارت و اقتصاد جهان قرار داده، با این پروژه مخالف بود. آمریکایی‌ها معتقد بودند این پروژه می‌تواند قواعد تجارت خاورمیانه را تا حد زیادی تغییر دهد.

در این میان قطر نیز خود را وارد این بازی کرد و ۱۵ درصد از سرمایه‌گذاری‌های این مسیر را تامین کرد تا خود را وارد این رقابت منطقه‌ای کند. روسیه نیز از پروژه چین در بندر گوادر حمایت کرد.

مسکو این طرح را نقطه مثبت دیگری در افزایش روزافزون نفوذ خود در منطقه غرب آسیا و خاورمیانه می‌داند. به این ترتیب بندر متروکه پاکستانی به یکی از نقاط عطف رقابت‌های بین‌المللی  برای نفوذ در منطقه و تثبیت حاکمیت در آن تبدیل شد.

با این وجود عمیق ترین نگرانی‌ها در این پروژه متعلق به امارات است که راه‌اندازی کامل بندر گوادر را به معنی  پایان کارکرد بندر دبی به عنوان یک مرکز تجارت جهانی برای خود می‌داند. کارشناسان معتقدند که روند  تحولات به همین صورت باشد تا ۱۰ سال آینده دبی به  بندری ورشکسته تبدیل خواهد شد و گوادر با تکیه‌ای که بر اقتصاد و صنعت بزرگ چین دارد، خود را به عنوان جایگزین این بندر تثبیت خواهد کرد.

نمایی از منطقه توریستی و اقتصادی دبی

** تلاش جایگزین امارات برای اشغال سقطری

برخی تحلیلگران اصرار امارات متحده عربی مبنی بر  اشغال بندر سقطری یمن را در رابطه با تلاش‌های بازدارنده برای جلوگیری از جایگزینی بندر گوادر و ورشکستگی دبی ارزیابی می کنند. 

دولت امارات با اشغال این بندر راهبردی تلاش دارد کنترل آبراهه باب المندب و ورودی و خروجی آن را به صورت کامل تحت کنترل خود قرار دهد و به این ترتیب تا حد قابل توجهی از اهمیت بندر گوادر  پاکستان برای انتقال کالاهای چینی به کشورهای اروپایی کاسته می‌شود. گرچه چین مسیرهای جایگزین را از شمال سوریه و از طریق مسیرهای مواصلاتی زمینی دارد، اما همواره مسیرهای دریایی از آسان ترین و امن‌ترین مسیرها برای انتقال کالاهای مختلف میان کشور به شمار رفته و اقبال فراوانی نسبت به آنها وجود دارد. 

موقعیت استراتژیک جزیره سقطری یمن

علاوه بر اینها امارات تلاش دارد در صورتی که نقش و موقعیت این بندر در نتیجه جایگزینی بندر گوادر کاهش پیدا کرد، سقطری را به عنوان رقیبی جدید در برابر این بندر پاکستانی مطرح کند.

جزیره سقطری مجمع‌ الجزایری است که در غرب اقیانوس هند، در دهانه تنگه عدن و بین دو قاره آسیا و آفریقا قرار دارد و بین ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر را در خود جای داده است. مجمع‌الجزایر سقطری، در برگیرنده جزیره‌های مرجانی «سقطرا، عبدالکوری، سمهه، درسه» و چندین جزیره کوچک‌تر است که روی هم رفته ۳.۶۲۵ کیلومتر مربع وسعت دارند.

جزایر سقطری، علاوه بر موقعیت راهبردی ژئوپلتیک خود، با جاذبه‌های طبیعی که دارد، می‌تواند یکی از مهم‌ترین مکان‌های توریستی در منطقه غرب و حتی در کل جهان باشد. البته این در صورتی است که صلح پایدار و طولانی مدت بر این جزیره حاکم شود که با توجه به تحولات منطقه‌ای این اتفاق بعید به نظر می رسد.

اشغال جزیره سقطری توسط اماراتی‌ها

** جمع بندی

آنچه که اهمیت راهبردی جزیره گوادر را در معادله‌های منطقه‌ای افزایش داده، موقعیت نظامی این بندر علاوه بر کارکردهای تجاری و بازرگانی آن است.

همانطور که گفته شد، بندر گوادر می‌تواند مسیرهای مواصلاتی امن میان چین و به تبع آن روسیه برای دسترسی به منطقه خاورمیانه فراهم کند. این موضوع برای دو کشور که نیم نگاهی به حضور نظامی خود برای حمایت از منافع اقتصادی در منطقه دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

چرا امارات دست روی بندر سقطری یمن گذاشت؟

علاوه بر اینها تکمیل پروژه مذکور می‌تواند با اهداف و برنامه‌های آمریکا و عربستان برای استفاده از بلوچستان پاکستان در مسیر اهداف ضد ایرانی با تقویت رویکردهای تروریستی و وهابی در تناقض باشد. مجموعه این عوامل باعث قطب‌بندی جدید در منطقه شده که تا حد زیادی ساختارهای مربوط به تقسیم بندی گذشته در مورد محور آمریکایی و متحدانش در برابر روسیه و چین و محور مقاومت را حفظ کرده است. رقابت در این عرصه، گرچه با ویترین اقتصادی دنبال می‌شود، اما قطعا اهداف نظامی در آن نادیده گرفته نخواهد شد.

نظرات

  • انتشار یافته: 21
  • در انتظار بررسی: 12
  • غیر قابل انتشار: 2
  • DE ۱۲:۲۹ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    28 68
    قدرت همینه پول داریم هر غلطی دلمون خواست میکنیم دل شما هم بسوزه . حالا برو چاتا عکس دمپایی بزن و چارتا لایک هم بگیر . حقیقت نمیتونی عوض کنی . ایرانستان نمیتونی عوض کنی . یمنستان هم نمیتونی عوض کنی . لبنانستان هم به همین ترتیب .
    • سوسان IR ۱۳:۲۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      21 26
      پولها را دادی به آمریکا فکر میکنی قدرت خودته اگه راست میگی ارابتو از مملکتت مرخص کن ببینیم چند می ارزی نمیتونی بیرونش کنی اومده نشسته تو مستعمره اش
    • IR ۱۳:۵۵ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      21 5
      خفه شو مزدور بی ارزش.بخود لجن پراکنی نکن همه مردم اشغالهای کثیفی امثال تورو شناختن پس زور بیخود نزن که تموم میشی!
    • حسین IR ۱۶:۰۶ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      16 48
      الان این رو از عربی بادیه ای با گوگل به فارسی ترجمه کرده‌ای این قدر نا جور شده؟ اعراب اول استقلال به دست بیارند و از ذیل یوغ استعمار دربیان بعد بیان صحبت کنیم
    • 1234 IR ۱۹:۰۳ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      7 36
      از گفتنت معلومه خوب جاهایی رو میسوزونن خخخخخخخخخخخخخخ
  • IR ۱۲:۳۵ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    64 2
    بهترین موقعیت به لحاظ نظامی و اقتصادی رو توی منطقه همین بندر چابهار خودمون داره.ایران بجای سرمایه گذاری و تولید کارخانه ها در کنار دریای آزاد رفته تو کویر کارخونه فولاد و پتروشیمی ساخته که با هزینه ایی گزاف منتقل بشه جنوب که بعد با کشتی بتونیم بفروشیم به دیگر کشورها.در حالی که اگر کارخونه هامون کنار دریا در جنوب بودند دگیر پولی بابت حمل به جنوب نمیدادند و از همه مهمتر قدرت چانه زنی و رقابتشون با شرکت های دیگر منطقه به مراتب بالاتر میرفت. کارایی تو این کشور انجام شده که ادم بعضی وقت ها فکر میکنه پت و مت شاید عرضه شون از بعضی از این مسئولین بیشتره
    • حسین IR ۱۳:۲۴ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      38 9
      سالها پیش رهبری از اهمیت استراتژیک مکران گفتن اما همچنان کسی توجه نمیکنه! سالهاست که قراره پل خلیج فارس جزیره قشم رو به خاک مرکزی ایران وصل کنه ولی بازهم مسئولین بی کفایت توجه اصلی به این پروژه نمیکنن
    • FR ۱۳:۲۶ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      7 5
      شنیده شده آقای تکرار اهل یزد هستند.
    • IR ۱۴:۵۵ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      7 0
      . ای کاش طرح مرحوم دکتر هومن فرزاد در دستور کار قرار بگیرد که امکان احیاء شرق و مرکز ایران و بیابان زدایی کشور فراهم می گردد و از طرفی هم یک راه تجاری بزرگ برای ایران خواهد شد و هم این که جلوی قاچاق مواد مخدر گرفته می شود.
  • RO ۱۲:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    3 7
    الدنیا راس کل خطیءه
  • IR ۱۳:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    17 1
    باید یک فکر اساسی کنید برای ایران زمین . خیلی مهم است . مخصوصا درباره بنادر
  • IR ۱۳:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    13 6
    بنادر را هم ناوبود کنید توی این بی آبی دریا ها رو خشک نکنید تو رو خدا . حد اقل آب خوردن داشته باشید
  • 1362 IR ۱۳:۱۱ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    28 12
    تا سالهای بسیار دور این اتفاق نخواهد افتاد به دلایل زیز: 1- امنیت امارات عربی با پاکستان قابل قیاس نیست حتی اگه تنگه هرمز بسته شود. 2- دبی صرفا بخاطر رفت و آمد کشتی های عظیم تجاری و تبادل کالا دبی کنونی نشد . توریسم و سواحل دریا و قمارخانه ها و فروش مستقلات دبی را به این شکوفایی رساند. 3- سطح فرهنگی دبی نشینان به مرور غربی شده ولی پاکستان هنوز آمیزه ای از فرهنگ اسلامی و سنتی خویش را دارد که امکان تغییر در فرهنگ و پذیرش المان های غربی برای پیشرفت را بسیار پایین میآورد. 4- ثبات سیاسی در امارات یکی از دلایل پیشرفت بندر دبی می باشد آیا این ثبات را در پاکستان سراغ دارید؟ 5- وجود شرکت عظیم هواپیمایی امارات که دبی را پایگاه اصلی خویش قرارداده است به پیشرفت دبی بسیار کمک کرد امری که شرکت هواپیمایی دولتی پاکستان از آن عاجز است. 6- تنها نکته که شاید به توسعه محدود بند گوادر کمک کند ایجاد مروات تجاری گسترده با ایران و چین است به شرطی که ایران مراودات تجاری خویش را دبی به گوادر شیفت کند.
    • احمد IR ۱۶:۰۹ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      12 0
      ایران باید تا بحال دست میجنباند و خلیج مکران و بندر چابهار رو گسترش میداد، حتی سرسخت ترین دشمنان ما هم از امنیت و ثبات ایران به عنوان مهمترین دلیل استفاده از خاک و آب ایران برای انتقال کالا نام میبرند! ایکاش مسئولین ما از همه ی جناح ها کمی عاقل بودند
    • ناشناس IR ۲۱:۴۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      7 9
      این مسئولین و مدیران کشوری همچین توی خواب ناز تشریف دارند که آدم دلش نمیاد بیدار شون کنه ! این جور کارها نیاز به برنامه ریزی ،پشتکار،شب بیداری و ... داره.وقتی راحت میشه اختلاس و ...کرد دیگر چرا بروند خودشونو زحمت بندازن
  • سوسان IR ۱۳:۲۴ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    22 9
    میشه ایران هم از پاکستان حمایت کنه به جای عربهای سلفی با پاکستانیها معامله کنید حداقل درصدی از جمعیت ایران بلوچه
    • IR ۱۴:۵۶ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
      17 60
      یعنی ایران عرب ندارد؟
  • رضا IR ۱۶:۰۰ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    14 2
    با سلام و عرض ادب کارشناس محترم قبل از کلام از جنابعالی و همکاران بدلیل این اطلاع رسانی این مطلب مهم تشکر میکنم . شاید این حرکت چین در ابتدا در نظر برای ما سود آور نباشد اما باید پذیرفت هر کشوری منافع خودش را در نظر میگیرد انتخاب این بندر برای از این نظر عالیست در روی زمین ترانزیت کالا با یک کشور آنهم پاکستان مرتبط میشود نکته امیدوار کننده میتواند برتری و توان دریایی و بندری بسیار بالای کشورمان است این مهم در آینده در صورت میل به رقابت ایران را در حاشیه نمی برد باید پذیرفت صنعت سازی در دنیا حاصل تلاش و برنامه ریزی است و بدست آوردن آن آسان نیست و با زحمت و سختی در رقابت بدست میاید که انشالله با مدیریت آنهم حاصل خواهد شد این اطلاع رسانی بسیار مفید بود خدا قوت التماس دعا .
  • IR ۲۱:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    8 0
    آمریکا و متحدانش و روسیه و چین و محور مقاومت ، این آخری رو نمیدونم نویسنده از کجا آورد اونها مگه با مقاومت کاری دارن الان هم اگه میبینی که تو سوریه با ما هستن به خاطر منافع خودشونه بهتره که کمی واقع بین باشیم
  • IR ۲۱:۲۶ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    7 1
    اگر چین در بندر گوادر سرمایه گذاری می کند پس بندر چابهار چه می شود مگر قرار نشد چین در این بندر سرمایه گذاری کند
  • دکتر IR ۲۱:۳۸ - ۱۳۹۷/۰۴/۳۰
    2 17
    چینی ها از زمان رای دادن مردم ایران به روحانی و قبول برجام فهمیدن ایران تسلیم امریکا شده و در بلند مدت ایران اشغال و تجزیه میشه

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس