از جمعیت دو میلیون نفری قطر، 40 درصد عرب، 10 درصد ایرانی و 50 درصد از دیگر ملیت‌ها هستند. در بیشتر شاخص‌های سلامت و رفاه قطر در رتبه‌های اول قرار دارد. سیاست خارجی قطر هم متناسب با شرایط اقتصادی آن، تحولات بسیاری داشته است؛ و چالش‌های فراوانی هم دارد. اما در پس این توسعه و رفاه، نقاط تاریک نیز کم نیست.

گروه گزارش ویژه مشرق- کوچک است اما نمی‌توان کوچکش دانست. یک پای ثابت رقابت‌های اقتصادی در منطقه و یک طرف هر منازعه سیاسی در خاورمیانه است. اصلاً رسانه سرشناس خود را دارد: الجزیره. موضع او در اجلاس عرب برای همه مهم است. ارگان‌های حاکمیتی آن با انسجام بالایی دست به کار شده‌اند و می‌خواهند تصویر جدیدی از قطر - همین شبه جزیره کوچک در خلیج فارس- را در افکار عمومی جهان ایجاد کنند. تا آنجا که به کشورهای غربی و سیاستمداران و شرکت‌هایشان مربوط است، نزدیک است بتواند جای عربستان را در سیاست منطقه و جای امارات را در اقتصاد خلیج فارس، تصاحب کند. این تحولات عجیب که زیر پای ایران اتفاق می‌افتد، نباید از چشم کارشناسان دولتی و خصوصی ایران دور بماند.


قطر: تاجر عجول خلیج فارس
قطر هم مرز با عربستان بوده و در نزدیکی بحرین واقع شده است

قطر را به چه می‌شناسند؟

  • پیش از هر چیز، مساحت اندک و جمعیت محدود این کشور، جالب توجه است. نزدیک به 2 میلیون مقیم که حدود 300 هزار نفر از آنان شهروند قطر هستند، در شبه جزیره‌ای به مساحت 11.5 هزار کیلومتر مربع زندگی می‌کنند که 563 کیلومتر خط ساحلی و 87 کیلومتر خط مرزی با عربستان سعودی دارد. قطر 166مین کشور از نظر مساحت و 146مین کشور از نظر جمعیت است. البته جمعیت اندک چیز عجیبی در کشورهای عربی منطقه نیست که عمدتاً منجر به تقسیم پول فروش نفت و گاز در میان همین جمعیت اندک و بالابودنِ درآمد سرانه شده است، اما به نظر می‌رسد با توجه به برنامه‌های توسعه در قطر، اگر محدودیت آب شرب در این کشور برطرف شود، هر چه بیشتر با هجوم جمعیت به قطر روبرو خواهیم شد.
  • قطری‌ها رشد پرشتابی را آغاز کرده‌اند و تلاش می‌کنند خود را هر چه بیشتر و زودتر به یک کشور اروپایی تبدیل کنند تا جایی که برگزاری جام جهانی 2022 را رزرو کرده‌اند. هزینه این رشد پرشتاب برای ایران، برداشت فزاینده قطر از حوزه‌های نفتی و گازی مشترک است. در بخش‌های مختلف این گزارش به چگونگی آغاز و روند توسعه قطر خواهیم پرداخت.
قطر: تاجر عجول خلیج فارس
پخش سخنان بن لادن در 2001 میلادی موجب شهرت جهانی الجزیره شد
  • یکی از مهمترین شاخصه‌های قطر، شبکه خبری دولتی «الجزیرة» است که در چند شبکه عربی، انگلیسی، ترکی، آمریکایی، بالکانی، مستند و ورزشی به نشر اخبار و بحث پیرامون مسائل روز جهان اقدام می‌کند. الجزیره همچنین دو مرکز دیگر را نیز تأسیس کرده: مرکز مطالعات و مرکز کادرسازی. دوره‌های مرکز دوم در کشورهای مختلف عربی برگزار می‌شود. الجزیره که از اوایل 1996 میلادی پخش برنامه‌های خود را آغاز کرد، قرار است به زودی شبکه جدیدی به زبان اردو راه اندازی کند. الجزیره با پخش سخنرانی بن لادن در 2001 میلادی به شهرت جهانی رسید و موجب شد کشورهایی چون عربستان با تأسیس شبکه «العربیة» به رقابت با آن بپردازند.
الجزیره تلاش می‌کند جهت متفاوتی به اخبار خود نسبت به شبکه‌های خبری دولتی در کشورهای دیگر بدهد و به ویژه رویکردی نسبتاً منفی در مورد دولت ایران، عربستان و مصر دارد. الجزیره از بیداری اسلامی در کشورهای عربی به ویژه مصر حمایت کرد و این موجب خشم دول عربی و زندانی شدنِ تعدادی از خبرنگاران این شبکه شد. این شبکه که خود را تنها شبکه بیطرف خبری در خاورمیانه می‌داند، شعارش را «الرأی و الرأی الآخر» اعلام کرده تا مبیّن رویکرد به چندصدایی باشد.


قطر: تاجر عجول خلیج فارس

قطر: تاجر عجول خلیج فارس
عکس یادگاری پادشاه پیشین قطر، حمد آل ثانی و همسرش موزه بنت ناصر در کنار مقامات آمریکا و بریتانیا


کودتای مسالمت آمیز، مقدمه رشد پرشتاب

قطر به عنوان یکی از سواحل خلیج فارس از اواسط قرن 19 میلادی تحت حکومت خاندان آل ثانی و قیمومیت انگلیس قرار گرفت. این وضعیت سال‌ها ادامه داشت و قطر به عنوان یک مستعمره فقیر به حیات خود با جمعیت اندک ادامه می‌داد. تا اینکه در سپتامبر 1971 و با توجه به عقب نشینی نظامی و سیاسی انگلیس از شرق سوئز، قطر نیز همزمان با امارات متحده عربی به استقلال رسید.

از سال 1972، امیر قطر به دلیل مدیریت ناکارآمد درآمدهای نفتی با کاهش محبوبیت در میان خاندان خود مواجه شد. فرزند وی «حمد بن خلیفه آل ثانی» از این اوضاع نابسامان اقتصادی و سیاسی استفاده کرده و در 1995 میلادی، وقتی پدرش به سفر خارجی رفته بود، حکومت را در دست گرفت و به وی پیغام داد که نیازی نیست به کشور برگردد. در واقع او با همراهی سایر ارگان‌های حاکمیتی قطر آمده بود تا قطر در مسیر توسعه قرار گیرد. گفته می‌شود بلندپروازی‌های موزه بنت ناصر همسر وی نقش مهمی در سیاست‌های وی دارد.

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم

از سال 2000 میلادی، تولید داخلی قطر سیر متفاوتی را طی کرده است

چندی نگذشته بود که امیر قطر شبکه الجزیره را تأسیس کرد تا شبه جزیره کوچک قطر را به همه بشناساند. مشکلات مرزی خود با بحرین و عربستان سعودی را در 2002 میلادی حل و فصل کرد و خود را به عنوان میانجی در اختلافات منطقه‌ای مطرح ساخت. قراردادهای جدید با شرکت‌های نفتی و گازی در غرب بست و با افزایش استخراج و مدیریت صحیح سرمایه‌گذاری درآمدها، سال 2007 میلادی رتبه نخست جهان را در شاخص درآمد سرانه به دست آورد.

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم
قلعه زباره 80 سال پیش برای مراقبت از ساحل شمال غربی قطر ساخته شد

دنیای شگفت انگیز نو

قطر به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، تابستان‌های گرم و مرطوب ولی زمستان‌های معتدلی دارد. سطح قطر تقریباً فاقد ناهمواری است. شبه جزیره مسطح قطر در بالاترین نقطه خود 103 متر از ارتفاع سواحلش بالاتر است. مسابقات اسب سواری و شترسواری از دیرباز در قطر مرسوم بوده است و امکانات جدید موجب شده ورزش‌هایی چون فوتبال، تنیس، صحرانوردی (خودرو و موتورسیکلت)، جت اسکی، گلف و غواصی در میان ساکنین قطر رایج شده و پای تعدادی از مسابقات منطقه‌ای و قاره‌ای را به این کشور باز کند.


قطر: تاجر عجول خلیج فارسقطر: تاجر عجول خلیج فارس
رشد فناوری، ورزش های جدیدی را در اختیار قطری ها و گردشگران قرار داده است

جدا از هوای گرم و مرطوب در فصول گرم سال، طوفان‌های شن نیز یکی از مصائب گردشگران است. اما قطری‌ها با ایجاد امکانات رفاهی بر این مشکلات غلبه کرده‌اند. در اینجا به معرفی دو مرکز بزرگ گردشگری در دوحه قطر و همچنین چند مرکزِ در حال ساخت می‌پردازیم:

  • مروارید قطر
این مجموعه در شمال دوحه و در نزدیکی دانشگاه قطر واقع شده و فضایی به مساحت 3.25 کیلومتر مربع را به این کشور افزوده است. مجموعه‌ای از مراکز تجاری، سواحل با امکانات تفریحی ویژه و هتل‌هایی با ظرفیت 15000 واحد، تنها با یک پل به سرزمین اصلی قطر وصل شده است و گردشگران را در دل خلیج فارس به پیش می‌برد.

قطر: تاجر عجول خلیج فارس

قطر: تاجر عجول خلیج فارس

  • موزه هنرهای اسلامی
در این موزه، آثاری از سه قاره جهان گردآوری شده است. هنرهای تجسمی، شمشیرها و خنجرهای قدیمی در کنار البسه بازسازی شده، عکس‌هایی از تاریخ کشورهای جهان از جمله ایران و ... همه و همه در ساختمانی که مانند ارگ‌های قدیمی اسلامی ساخته شده است، گردآمده و گردشگر را به دنیای تمدن اسلامی در سده‌های گذشته می‌برد.

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم


  •  شهر جشنواره دوحه
این مجموعه که با هزینه 6.5 میلیارد ریال قطری تا سال 2016 میلادی ساخته خواهد شد، 433000 متر مربع را پوشش می‌دهد که شامل 55 مغازه کوچک و فروشگاه بزرگ و رستوران و کافی شاپ و ... است. شهر جشنواره علاوه بر یک هتل 5 ستاره، شامل چهار سالن تفریحی است: Juniverse یک پارک آموزشی-تفریحی برای خانواده‌ها و نوجوانان، Virtuocity سالنی با 200 دستگاه برای بازی رایانه‌ای، پارک برف که نخستین تجربه تفریحات برفی برای بسیاری از خانواده‌های قطری بوده و در یک فضای سرپوشیده، دنیای متفاوتی نسبت به آب و هوای قطر را در خود جای می‌دهد، و نهایتاً پارک ماجراجویی angry birds. سالن‌های سینمایی 4D از دیگر جذابیت‌های این مرکز بزرگ، مجلل و متنوع است.

قطر: تاجر عجول خلیج فارس
بندر دوحه در پایین نقشه، مروارید قطر در بالا سمت راست و شهر جشنواره در بالا سمت چپ مشخص است

قطر: تاجر عجول خلیج فارسقطر: تاجر عجول خلیج فارس

  • مجتمع‌های تجاری در قطر
تا سال 2016 میلادی نزدیک به 30 مجتمع تجاری بزرگ در قطر وجود خواهد داشت که نیمی از آنها هم اکنون در حال ساخت است. Mall of Qatar یکی از بزرگترینِ آنها است، مجموعه‌ای شامل 388 هزار متر مکعب، با 400 فروشگاه در زمینه‌های مختلف و 7000 پارکینگ خودرو که در سال 2016 میلادی افتتاح خواهد شد.

قطر: تاجر عجول خلیج فارسقطر: تاجر عجول خلیج فارس


اقتصاد قطر در آیینه آمار منطقه

نفت، گاز و ماهی‌گیری، سه منبع اولیه رشد اقتصاد قطر بوده است اما با شروع رشد اقتصادی از اواسط هه 1990، صنعت، شهرسازی و خدمات مالی توانسته است به تدریج نیمی از تولید داخلی را به خود اختصاص دهد. البته نفت و گاز همچنان 90% از ارزش ریالیِ صادرات این کشور را شامل می‌شود. ذخایر گاز قطر، 25 تریلیون متر مکعب است و رتبه سوم را در جهان به خود اختصاص داده است. هم اکنون تولید ناخالص داخلی قطر بالغ بر 202 میلیارد دلار است. برای درک بهترِ این رقم، خوب است آن را با تولید ناخالص داخلی ایران یعنی حدود 370 میلیارد دلار مقایسه کنیم. این تولید بالا در کنار جمعیت پایین موجب شده درآمد سرانه قطری‌ها در رتبه نخست جهان و بالغ بر 140 هزار دلار باشد.

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم
اگر تورم قطر به مانع بزرگی به نام بحران اقتصاد جهانی برنمی‌خورد، احتمالا هنوز در حال پیشروی بود

در سال‌های دهه 2000 میلادی، رشد سالانه تولید داخلی قطر چندین بار توانست 10% را پشت سر بگذارد اما در دهه کنونی کمتر از 5% بوده است. بدترین سال در این شاخص، 2009 میلادی با حدود منفی 23% بوده است. در این سال البته نرخ تورم به صفر رسید و در سال بعد منفی شد. قطری‌ها بالاترین تورم را در سال‌هایی تجربه کرده‌اند که بالاترین نرخ رشد را داشته‌اند. اگر میزان هزینه‌ها را از تولید داخلی هر کشور بکاهیم، پس انداز سالانه آن باقی می‌ماند که قطری‌ها در این شاخص نیز مقام دوم را دارند یعنی در سال 2014 میلادی تنها 44% از تولید داخلی را خرج کرده‌اند. هر 3.64 ریال قطر یک دلار آمریکا است.

در زمینه چوب و زغال سنگ استعدادی ندارد. حدود 6% از قلمرو قطر زیر کشت است و باقی آن بیابان و خیابان است. این 6%، حدود 1% از تولید داخلی را تشکیل می‌دهد و باقی آن از صنعت (68%) و خدمات (31%) نشأت می‌گیرد. صنعت علاوه بر نفت و گاز و پتروشیمی، شامل سیمان و فولاد و کارگاه‌های تعمیر کشتی‌های تجاری نیز می‌شود.

عمده محصولات قطری به ژاپن (27%)، کره جنوبی (19%)، هند (10%)، چین (6%) و سنگاپور (6%) صادر می‌شود و عمده واردات آن از آمریکا (18%)، امارات متحده عربی (10%)، عربستان سعودی (8%)، بریتانیا (6%)، چین (6%)، آلمان (5%) و ایتالیا (5%) می‌آید. بنابر این قطر از غرب جهان وارد می‌کند و به شرق جهان صادر می‌نماید. ارزش صادرات قطر، سه برابرِ واردات آن است. بیشترِ واردات قطر، ماشین آلات، تجهیزات حمل و نقل، مواد غذایی و شیمیایی است.

قطر: تاجر عجول خلیج فارس
ساحل زیبای دوحه نشان می‌دهد قطری‌ها طی 20 سال، ظاهر کشور خود را تغییر داده اند اما ...

نسبت به کشورهای منطقه، زنان قطری از نرخ اشتغال خوبی برخوردارند و تنها 9% از آنان بیکارند. نرخ بیکاری در میان مردان از این هم کمتر و حدود 1.3% است.

99.2% از مردم قطر، شهرنشین هستند و 100% آنها به آب آشامیدنی سالم دسترسی دارند که البته با توجه به وسعت قطر، چیز عجیبی نیست. اگر چه یکی از مأموریت‌های تمیم بن حمد آل ثانی توسعه شبکه بهداشت و آموزش است ولی رفاه و بهداشت و درمان و آموزش در قطر به حدی رسیده است که 97% از آنان باسوادند و امید به زندگی 78 سال است. این کشور در شاخص نرخ مرگ و میر، پایین‌ترین نرخ جهان دارد: 1.5 نفر در هر 1000 نفر. در هر 100000 تولد، تنها 6 مادر جان خود را از دست می‌دهند و از هر 1000 نوزاد، تنها 6 نوزاد می‌میرند. قطر از این نظر در رتبه 165 و 166 جهان ایستاده است یعنی وضعیت بهداشت آن از 164 کشور بهتر است. هر 1000 نفر در قطر، 7.7 پزشک و 1.2 تخت بیمارستانی دارند.


قطر: تاجر عجول خلیج فارس
سال 2009 میلادی، خاطره تلخی برای اقتصاد قطر بر جای گذاشت


چه کسانی «قطری» هستند؟


قطر کمی بیش از 2 میلیون نفر جمعیت دارد. تنها 40% از قطری‌ها، عرب هستند.  36% پاکستانی و هندی و 10% هم ایرانی هستند. باقی آنها از شرق آسیا یا اروپا به قطر آمده‌اند. با توجه به حضور اقوام مختلف در قطر، اگر انگلیسی بلد نباشید کارتان لنگ می‌ماند. مسلمانان نزدیک 80% از مردم قطر را تشکیل می‌دهند، کمتر از 10% مسیحی و بقیه نیز بیشتر به ادیان هندی و شرق آسیا گرایش دارند.

میانگین سنی مردان، 33 سال و میانگین سنی زنان، 28 سال است. نرخ رشد جمعیت در قطر بالاست: 3.58%. قطر از این لحاظ رتبه پنجم را در جهان دارد. اما عمده این رشد به مهاجران برمی‌گردد زیرا از نظر نرخ تولد رتبه 194 را دارد (10 نوزاد در هر 1000 نفر و دو باروری برای هر مادر) ولی از نظر نرخ مهاجرت رتبه دوم را پس از لبنان در اختیار دارد (27 نفر در هر 1000 نفر). به دلیل حضور مهاجران، اوج هرم سنی قطری ها 25 تا 54 سال است که در این گروه سنی، بیش از 1.2 میلیون مرد و تنها حدود 250 هزار زن وجود دارد. یعنی مردان نزدیک 5 برابر زنان جمعیت دارند. جالب اینکه در گروه سنی 15 تا 24 سال نیز جمعیت مردان نزدیک به سه برابر زنان است.

رفاه زیاد کار دست قطری‌ها داده است. 41% از آنها دچار چاقی مرضی هستند که از این نظر رتبه شانزدهم را در دنیا دارند.


میزبان شدیم؟ نشدیم؟ شدیم؟...

یکی از مأموریت‌های اصلی تمیم بن حمد آل ثانی از زمان روی کارآمدنش در 2013 میلادی، توسعه زیرساخت‌های قطر برای برگزاری جام جهانی 2022 بوده است. راه اندازی خطوط مترو، تأسیس یک بندر جدید، تکمیل ده‌ها خیابان و چندین استادیوم ورزشی، ساخت زیرساخت‌های اسکان ورزشکاران و تجهیزات ورزشی و نهایتاً تأسیس یک فرودگاه جدید با ظرفیت اولیه 24 میلیون مسافر در سال، از جمله پروژه‌هایی است که برگزاری جام جهانی به قطر تحمیل کرده است.

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم
آیا رشوه ای که ریاست کنفدراسیون آسیا را از محمد بن همام گرفت، ممکن است میزبانی جام جهانی را از دست تمیم بن حامد آل ثانی بگیرد؟

اما ظاهراً میزبان جام جهانی شدن به مأموریتی غیرممکن برای امیر قطر تبدیل شده است. یکی از بزرگترین موانع، خبر ارتشاء مسؤولان فیفا در واگذاری میزبانی جام جهانی بود. این اتهام طبیعتاً به دولت‌هایی که رشوه داده‌اند نیز مربوط می‌شد و انگشت اتهام را به سوی آنها نیز نشانه می‌رفت، یعنی روسیه میزبان 2018 و قطر میزبان 2022. بلاتر پس از انتخاب مجددش اعلام کرد به اتهامات رسیدگی می‌کند. آمریکا 14 نفر از جمله 9 مقام عالی در فیفا را به اخذ رشوه متهم کرده است. اگر این اتهامات اثبات شود، قطعاً میزبانی از قطر پس گرفته خواهد شد.

محمد بن همام در رأس متهمان قطری قرار دارد اما مسؤولان قطری می‌گویند رشوه‌ای که منجر به برکناری وی توسط کمیته اخلاقی فیفا از ریاست کنفدراسیون فوتبال آسیا و کمیته اجرایی فیفا شده است، به نمایندگان کشورهای آفریقایی و برای حمایت از ریاست بن همام در فیفا داده شده است و ربطی به کسب میزبانی جام جهانی ندارد.

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم
پروژه‌های بزرگ نفتی و حمل و نقل با هزینه میلیاردها دلار در قطر به پیش می‌رود

اخیراً باز مشکل جدیدی به میان آمده است. خبرنگار گاردین در یک مستند خبری پرده از وضعیت اسفبار هزاران کارگر نپالی برداشت که به امید کار در پروژه‌های زیرساخت قطر و کسب درآمد بالا به این کشور آمده‌اند اما اکنون نه تنها با دستمزد اندک مواجه شده‌اند، بلکه شرایط سخت قانونی، اجازه خروج به آنها نمی‌دهد. دستمزد آنها چندین ماه عقب افتاده است و محیط زندگی و کار آنها چنان سنگین و آلوده است که هر روزه چندین نفر از آنان بر اثر ضربه به سر، ایست قلبی و ... جان خود را از دست می‌دهند. آیا این چیزی جز بردگی است؟

قطر؛ تاجر عجول خلیج فارس + عکس و فیلم

اتحادیه بین‌المللی کارگران که سال گذشته از روند ساخت و سازهای جام جهانی 2022 بازدید کرده‌اند، پیش‌بینی می‌کنند تا پایان آماده‌سازی این کشور برای رقابت‌های جام‌جهانی، بیش از چهارهزار کارگر خارجی در این کشور جان خود را بدلیل شرایط سخت کار و زندگی از دست بدهند.


رمزگشایی از سیاست خارجی پیچیده قطر

خاندان آل ثانی ارتباط خوبی با اخوان المسلمین دارند. از آنجا که عمده بیداری اسلامی یا بهار عربی با مدیریت این سازمان فرهنگی؛ اقتصادی و سیاسی پیش می‌رفت، حکومت قطر از تحولات سال های 2010 و 2011 میلادی در بسیاری از کشورها به ویژه لیبی، سوریه و مصر حمایت کرد. یکی از اتهامات مطرح شده در دادگاه محمد مرسی رئیس جمهور مخلوع مصر، «جاسوسی» برای قطر است.

دو دلیل دیگر برای حمایت از بیداری اسلامی توسط قطر وجود داشت. اول اینکه حکومت قطر از زمان کودتای مسالمت‌آمیز حمد بن خلیفه، تلاش می‌کند خود را از سایر کشورهای عربی متمایز کرده و برخلاف آنها حکومتی پیشرو از لحاظ فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جلوه کند. واکنش‌های تند دول عربی در قبال سیاست‌های حمد بن خلیفه در حمایت از تحولات کشورهای عربی، این تمایز را در افکار عمومی منطقه و جهان پررنگ‌تر کرد. ضمن اینکه با روی کارآمدن دولت‌های جدید پس از سرنگونی حکومت‌های وابسته و انحصارطلب عرب، دولت قطر می‌توانست خود را به عنوان حامی نظم جدید در منطقه نشان دهد  و بر نفوذ خود در خاورمیانه بیافزاید.

دوم اینکه اگر حمایت قطر موفقیت‌آمیز می‌شد، می‌توانست دو «رقیب» سرسخت خود در منطقه یعنی عربستان و مصر را به «متحد» تبدیل کند. ولی با وجود تحولات در کشورهای کم اهمیت‌تر، همچنان حکومت‌های این دو کشور، سر پا هستند و سیاست‌های گذشته را دنبال می‌کنند. قطر تنها کشوری در شورای همکاری خلیج فارس است که مخالف فصل الخطاب بودن عربستان است.

قطر: تاجر عجول خلیج فارس
قطر چوب لای چرخ ریاست عربستان بر شورای همکاری خلیج می‌گذارد. عربستان یک بار در 2002 میلادی برای 5 سال و یک بار دیگر در 2014 میلادی سفیر خود را از قطر فراخواند

در داخل قطر به دلیل جمعیت اندک و رفاه نسبی، ناآرامی جدی مشاهده نشد. مردم قطر ترجیح می‌دهند در مسیر رشد اقتصادی مانع‌تراشی نکنند و به خاطر اهداف دموکراتیک، رفاه خود را خدشه‌دار نکنند. اما به نظر می‌رسد حمد بن خلیفه نگرانی‌ها را درک کرده است. وی ابتدا یک رژیم غذایی سرسختانه را تجربه کرد تا ظاهرش بیش از امیر عربستان به امیر امارات شبیه شود. ولی نهایتاً برای در امان ماندن از رشد اعتراضات نسبت به حکومت پادشاهی یک خاندان در شبه جزیره قطر، در سال 2013 میلادی حکومت را به پسر 33 ساله‌اش «تمیم بن حمد آل ثانی» واگذار کرد.


جمع بندی

کشور کوچک قطر اگر چه انقلابی را در تاریخ سیاسی اخیر خود تجربه نکرده است، اما تمام آثار یک انقلاب در فرهنگ و جامعه و اقتصاد این کشور به چشم می‌خورد. تغییرات شتابانی در رفاه، دانش و سبک زندگی قطری‌ها به وجود آمده و سیاست خارجی آن توانسته جایگاه ویژه‌ای به این شبه جزیره در هندسه روابط کشورهای منطقه بدهد. سران این کشور تلاش می‌کنند از هر فرصتی برای تقویت قدرت منطقه‌ای و افزایش رشد اقتصادی قطر بهره گیرند و با ایجاد امکانات بهداشتی و آموزشی و فناورانه لازم، ظاهرِ یک زندگی اروپایی را برای اقوام متنوع ساکن در قطر فراهم سازند.

با این حال دو مانع اصلی در مسیر حرکت قطر وجود دارد: هیأت حاکمه انحصارطلب در یک نظام پادشاهی، وابستگی شدید به درآمدهای نفت و گاز. راه گریز از عواقب ناخوشایند این دو ویژگیِ ریشه‌دار در جامعه قطر، جلوگیری از افزایش جمعیت در این کشور است اما از طرف دیگر بدون افزایش جمعیت ماهر در میان قطری‌ها و بدون جذب سکنه مقیم از کشورهای دیگر، امکان تداوم رشد قطر وجود ندارد. این وضعیت به بن‌بستی در شبه جزیره کوچک خلیج فارس تبدیل شده؛ بن‌بستی که حل آن را امیر پیشین به تمیم آل ثانی سپرده ولی آمارها نشان از تداوم آن دارد.



منابع:
http://www.aljazeera.net/portal/pages
http://www.tradingeconomics.com/qatar
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/qa.html
http://www.theguardian.com/world/2013/sep/25/revealed-qatars-world-cup-slaves
http://edition.cnn.com/2015/06/07/football/fifa-scandal/
http://www.theguardian.com/football/2014/jun/15/qatar-world-cup-bid-2022
http://www.meed.com/knowledge-bank/top-100-projects/Pearl-Qatar
http://mycoreo.com/qatars-boom-maintains-high-levels-of-activity-in-residential-properties-market
http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=/data/internationbusiness/2015/April/internationbusiness_April97.xml§ion=internationbusiness
http://www.wgoqatar.com/wgoqnews-m/projects/item/558-doha-festival-city-2016
http://www.bqdoha.com/2013/10/number-of-malls-in-qatar-to-double-by-2015
http://www.tabnak.ir/fa/news/510364/
http://www.thenational.ae/world/middle-east/gcc-ambassadors-withdrawal-from-qatar-highlights-regional-differences



لینک جهت مطالعه بیشتر

http://www.qatartourism.gov.qa
http://aboutqatartourism.blogspot.com/2012/02/what-to-do-in-doha-qatar.html
http://www.mashreghnews.ir/fa/news/291878


نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 44
  • در انتظار بررسی: 3
  • غیر قابل انتشار: 20
  • هه هه هه ووووو ۰۰:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    1 0
    چقدر قشنگه......این قطر
  • پری بیسواد و بیکار ۰۰:۱۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    باید دم این قطر را بچینیم که پرو نشه
  • ۰۰:۲۵ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    ادم اگه توکشورای عربی بمیره گناه داشته باشه بخشیده نمیشه چون همش تو رفاهن اما ما تو ایران برا گناه کردن دلیل زیاد داریم
  • ۰۰:۲۷ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    1 0
    انرژی هسته ای دارن یا نه؟
  • ۰۰:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    گزارش جامعی بود
  • محمد ۰۰:۳۱ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    مسولین باید سرشان را بالا نیاورند از شرم
  • ۰۰:۴۲ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    قطر یکی از کشورهایی بوده که تا به الان توانسته با حفظ سنت و حفظ سیاست چهره ای نسبتا موجه را در میان کشورهای عرب از خود نشان دهد
  • ۰۱:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    2 0
    تمام کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بدون استثناء تا حالا فقط باخت دادند ، چون بدون اینکه فکر نسل های آینده کشورشان باشند نفت و گاز خودشان را با قیمت نازل حراج کرده اند و اجناس لوکس وارد کرده اند و با بستن قرارداد های میلیارد دلاری جیب کشورهای غربی را پر پول کرده اند . در 30-20 سال آینده که نفت تمام بشه چی ؟ هیچ کارخانه و علم و دانش و تکنیک و تکنولوژی در این مدت که یاد نگرفته اند و یا غربی ها بهشان اجازه ندادند که یاد بگیرند . اونوقت میخوان چیکار کنند ؟
  • ۰۱:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    دمت گرم فکر کردم نمیزاریش
  • ۰۲:۰۱ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    1 0
    بحرین ، امارات و قطر به خاطر اینکه جمعیت و وسعت ندارند در دراز مدت نمی تونن قدرتی در دنیا باشن شرایط فعلی که هم دارند بیشترش به خاطر بی فکری و اهمال خود ماست ، سال هاست که بازیچه و لنگ هندی ها برای بندر چابهار هستیم و پیشرفت ریل شرق مطلوب نیست ، سال هاست که پل قشم سانتی متر سانتی متر در حال ساخته و خبری هم از احداث بندر عمیق کاوه و پمپ سوخت کشتی نیست همین سیستم بندر جبل علی امارات را نابود می کند ، خط ساحلی جنوب دکور مونده می شود توریسم اسلامی راه انداخت ، ورزشگاه و کمپ برای تیم های اروپایی می توانیم در حدود این سواحل بسازیم ، هتل ها ، مراکز خرید باشکوه ، سینماها و مراکز تفریحی و ... بسازیم که بهترین منطقه باشد ، کمی بالاتر صحرا داریم که می شه همان سافاری را برگزار کرد اکوتوریسم داریم از قبل شیراز تا مرز عراق یه سره آثار باستانی به بلندای تاریخ داریم و .... همه اینا که گفتم کلا یا دکوریه یا درگیر بی فکری و اهمال هستن می شه ، مشوق بزاریم تاجرهای ایرانی برگردن یا اونجا نرن ، اگر ، اگر برنامه داشته باشیم طی دو دهه می شود شیرهای نفت رو ببندیم و امارات بحرین و قطر را ورشکست کنیم ، دقیقا این مطالب خود اقتصاد مقاومتی هستن که انقد از نظر اقتصادی آسیب پذیر نباشیم .
  • ۰۴:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    انرژی هسته ای به چه دردشون میخوره؟ پول که داشته باشن همه چی دارن
  • ۰۷:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    1 0
    مملکت ما فقط دنبال دم چیدن دیگران شده!!! اگه عرضه دارید شما هم مثل اونا اقتصاد قوی داشته باشد. نه اینکه ثروت کشور رو بدی دست 1 نفر که اندازه بودجه یه کشور اروپایی هست بعد بقیه مردم نون خشک سق بزنن
  • ۰۷:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    مسئولان ما باید ببینن با ثروت ایران چه کردن و قطری ها با ثروتشون چه کردن؟ اونوقت باید 2 دست خود رو به سمت آسمان بلند کنند و بعد محکم به سر خودشون بکوبند .
  • ۰۷:۴۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    حالا هی برید دعوای سیاسی راه بندازید...
  • ۰۸:۱۹ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    کاملا مدیریت درست اصولی وصحیح رو دراقتصادشون میبینیم که اینقدر پیشرفت کردن ماله ماهنوز بعد از سالها اندر خم یه روش اقتصادی هستن واقعا شرم داره کشوری مانند ایران با این همه امکانات منابعو نیروی انسانی اینطوری درجا میزنه
  • Arash ۰۸:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    ممنون،مقاله بسیار بسیار عالی.
  • reza ۰۸:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    وقتی با عربستان جنگمون شد و مکرو گرفتیم و جز ایران کردیم بعدش میریم قطرو بگیریم
  • ۰۹:۰۷ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    از اوضاع فرهنگی این مثلا مسلمانا چیزی ننوشتی!
  • ۰۹:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 1
    بیش از حد بزرگش کردی مشرق. قطر اقتصادش که صددرصد وابسته به نفت و گازه که با توجه به اینکه تا 50 سال دیگه نفت تموم میشه دیگه اقتصادی هم براش نمیمونه. و از لحاظ بافت جمعیتی هم که هر لحظه ممکنه قطر انقلاب یا کودتا بشه
  • سجاد ۰۹:۱۹ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    مشرق دمت گرم همیشه گفتم بهترین سایت خبری هستی ...
  • ۰۹:۱۹ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    جناب محمدخان!! تویی که نوشتی که " مسولین باید سرشان را بالا نیاورند از شرم " ؟؟!! بعید میدانم تا بحال زحمت یا بار یک خانواده دونفره را هم بردوش گرفته باشی واحتمالا پول تو جیبیت را هم هنوز از پدر زحمتکش محترمت میگیری ... تو اصلا معنا ی اداره کردن یک کشور جنگ زده تحت تحریم را که پای آرمانهای استقلال طلبانه اش برای آینده 80 میلیون انسان،( نه برده های رفاه زده وعیاش که هیچ دردی مثل قطری ها ودیگر مرفهین بی درد عرب ندارند) ایستاده اند را می دانی؟ اصلا بعید میدانم که معنی آزادی یا بردگی را بدانی ... ما به کشور مان وآرمانهایی که با شجاعت و بینایی پای آن ایستاده ایم وانشااله به یمن هوش وایمان جوانان ومردممان خواهیم ایستاد افتخار میکنییم ما با انبوهی از مشکلات مواجهیم که نیاز به کاروتلاش وهمدلی نه یاس و وادادگی دارد...قطر یک جامعه بی درد وفارغ از هم و غم انسانهای دیگر بویژه مسلمانان انقلابی است که در دریای پول وعیاشی غلت میزند ومیلیاردها پول بادآورده نفت وگاز را صرف فقط 400هزار قطری میکند پس این رفاه که به ضرب دریایی از پول بوجود آمده چندان هنر تعجب آوری نیست آنها سرشار از پول و آرزوها وهوسهای خام در سررهبرانشان هستند همه چیز رابا پول میخرند حتی شرف وافتخار... میگویی نه لااقل نگاهی به رشوه دادنهایشان برای خرید امتیازات ورزشی و تیم هایی از مزدوران چند ملیتی شان در تمام میادین ورزشی و تجهیز ترویج تروریسم وتجهیز آدمکش برای خانه خرابی ملتهای عراق وسوریه ولیبی وغیره بینداز... درنیابد حال پخته هیچ خام - پس سخن کوتاه باید والسلام...
  • ۰۹:۲۵ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    قدرت!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
  • ۰۹:۲۶ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    گزارشی علمی و بدور از سیاست ورزی تهیه کردید.به این روش جدیدتان ادامه دهید
  • reza ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    ببینچندنفر فقیر وبدبخت دارن؟ چندنفر معتاد دارن؟ چندنفر دزد دارن؟
  • reza ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    ببینچندنفر فقیر وبدبخت دارن؟ چندنفر معتاد دارن؟ چندنفر دزد دارن؟
  • ۱۱:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    نه
  • ۱۱:۰۴ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    من و پدرم چند روزی تو قطر اقامت داشتیم برای خرید و فروش کشور خیلی شیکی بود هم اینکه برعکس مردم عربستان و عراق و امارات که عوضی تشریف دارن این قطریا واقعا طرز رفتار و شخصیت خوب مهمان نواز داشتن من که راضی بودم
  • ۱۱:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    2 میلیون جمعیت دارن با کلی منابع؛ من نمیدونم چرا ایران اون موقع که خر تو خر بود این جزیره ها رو مال خودش نکرده
  • مهدی ۱۱:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    مگه مریضیم؟ یعنی نمی تونیم مث آدم باهاشون تعامل کنیم؟
  • سعید ۱۱:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    دست راستشون رو سر بعضی مسولین ما که فقط فکرخودشونن.حمد بعداز کودتا میتونست راه باباشو ادامه بده ولی چون دلسوز کشورش بود اونو به یه کشورمطرح تبدیل کرد
  • ۱۱:۴۸ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    شما فقط به جنگ فکر کن یه وقت به پیشرفتو ... فکر نکنیا
  • ۱۳:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    محض اطلاعتون عربها تاجر بالفطره هستند.... کافیه به اون قافله های تجاری قریش توجه کنی ضمن اینکه اکثر درآمد هاشونو صرف سرمایه گذاری، سهام و... در کشورها و صنایع مهم کرده اند از همه مهمتر در جذب سرمایه خارجی خارجی و به تبع اون رشد همه جانبه اقتصادشون استاد هستند دلبندم
  • ۱۳:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    با همین فرمون بره جلو در اینده وابستگیش به نفت میرسه به زیر 50 درصد با جذب توریست...
  • ناشناس ۱۳:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 1
    قطر کشوری 2میلیونی با وسعت کم ومنابع نفت وگاز بسیار زیاد من نمی فهمم چرا این کشور را با ایران مقایسه می کنید قطر که نه تکنولوژی دارد نه علم ودانش معمار همه این ساختمانها وپارکها و... هم غربیها هستند حتی مواد غذاییشون هم وارداتی است
  • محمد ۱۴:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    پاسخ منطقی بود.اصلا ایران و قطر قابل مقایسه نیست از نظر جمعیتی تقریبا ما 40 برابر اونها جمعیت داریم.درثانی مسولان ما همیشه دنبال سیاسی بازی و حزب بازی و مسخره بازی هستند اگر همه به فرمایشات رهبری ایمان داشتند و در جهت اون حرکت می کردند وضع ما 3 یا 4 ساله بسیار تغییر می کرد یه نمونه همین اقتصاد مقاومتی که واقعا بی نقصه ولی بعد از 2 سال که ابلاغ شده دولت درگیر رابطه با آمریکاست.یار در خانه و ما گرد جهان می گردیم.
  • ۱۵:۱۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    هرچی باعث رشدش شده باید درس بگیریم و هرچی حرکتهای منفی هست باید دوری کنیم تجارت مجددی که راه انداخته واقعا حرفه ای عمل کرده اند!
  • مهدی از قم ۱۵:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    دوستان چرا اینقدر به فضای سیاست ساده لوحانه نگاه میکنیید؟؟؟کشور ایران به دلیل ژئوپولوتیک کشور و عدم پتانسیل مردم برای سلطه بیگانه و خیلی از دلایل دیگه از نظر غرب باید تجزیه شود.ما در ایران باید برای امنیت هزینه زیادی بکنیم.اصلا نمیشه ایران را با کشوری مثل قطر مقایسه کرد.عرب های جنوب خلیج فارس همیشه زیرنظر یه قدرتی اداره میشدند و با این مسئله مشکلی ندارند(عثمانی.انگلیس.امریکا)ولی ایا مردم ایران حاضرند این ننگ را تحمل کنند؟؟؟خلق و خوی ما با اون ها یکی است؟؟؟
  • مصطفی ۱۶:۲۸ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    چون این چزیره ها تحت قیومیت انگلیس بود . همون بحرین هم که جزو ایران بود در زمان محمدرضا شاه دادن رفت .
  • ۱۸:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    اون نظر اصلیه که اصل مطلب و واقعیت قطر رو میگه بذار سانسور بکنی هیچ گره ای از این مملکت حل نمیشه
  • ۲۰:۵۴ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    اشتباه اساسی این مقاله اینه که قطر رو کشور بحساب اورده شما هر جایی نامی از قطر دیدین بردارین به جای اون انگلیس بذارین مساله حل میشه تمام
  • ۲۱:۰۷ - ۱۳۹۴/۰۷/۲۰
    0 0
    مگه 50 سال دیگه برای ایران اقتصادی خواهد ماند؟!!! مگه اقتصاد ما نفتی وگازی صرف نیست؟!!
  • محمد ۲۳:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۷/۲۰
    0 0
    موافقم باهات. مسئولین ما باید جهادی کار کنن. مثلا میگم ما الان چندتا کارگر بیکار داریم؟ که با این بودجه عمرانی من واقعا نگرانشون هستم! دولت میتونه با ایجاد کار های مختلف مثل کارخانه های سبک و زمینه های تفریحی و تاریخی و .... برای کارگرها کار ایجاد کنه. با کارگرها هم اینطور طی کنن که عزیزان ما تحریمیم مثلا اگر قانون کار X تومنه ما به شما X/n تومن میدیم تا نه شما بیکار بمانید نه چرخ اقتصاد بایسته! بدبختی اینه همه وایستادیم برجام تصویب بشه بعد اروپاییها بیان برای ما لالایی بخونن. این اروپاییها مار افعی چندصد ساله ان. راه و چاه سود کردن در دراز مدت رو هم بلد هستن. تا ما خودمون کاری نکنیم اونا برای ما کاری نمی کنن. ولی ....... کو کسی که بشنوه. همه سیاسی کاری میکنن. حتی خود من دیگه به خودمم شک کردم!!!! در ضمن اون محمد بالایی یکی دیگه است.
  • محمد ۲۳:۵۰ - ۱۳۹۴/۰۷/۲۰
    0 0
    آره خب . پهلوی بی شرف. هر چی بدبختی مردم بحرین میشکن تقصیر این پهلوی جوگیره. به قول خودش مثل چی از انگیلیسی ها می ترسید و عاشق آمریکاییها بود ولیییییییی نمیدونست آمریکا مار انگلیسی خورده و افعی شده جمله کارتر وقتی شاه در آمریکا مشغول مداوا بود: عقیده دارم که اگر بوی گند شاه در کشور ما به مشام برسد نه برای ما خوب است ونه برای خود او. اینه وفای آمریکایی جماعت
  • محمد ۲۳:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۷/۲۰
    0 0
    ایندفعه محمد راست میگه

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس