کد خبر 1071025
تاریخ انتشار: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۹:۴۵
گزارش|نگاهی به ۵ گام ایران در کاهش تعهدات برجامی/ برنامه ایران درصورت عدم رفع تحریم تسلیحاتی

باید اذعان کرد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای نتوانسته سازوکاری محکم و متقن از حیث حقوقی برای صیانت از منافع ایران در توافقنامه برجام تعریف کند.

به گزارش مشرق، محمدجواد ظریف در نامه‌ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد با اشاره به تصمیم اخیر آمریکا برای جلوگیری از لغو تحریم تسلیحاتی ایران تاکید کرد: هرگونه تحریم یا محدودیت جدید توسط شورای امنیت خلاف تعهدات اساسی داده شده به مردم ایران است و همه مسؤولیت آن بر عهده ایالات‌متحده و هر موجودیتی خواهد بود که یا به ایالات‌متحده کمک کرده یا تلویحا در قبال رفتار غیرقانونی‌اش سکوت کند.

روزنامه نیویورک‌تایمز روز یکشنبه ۲۶ آوریل در گزارشی خبر داد به‌رغم خروج دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا از توافق برجام در سال ۲۰۱۸، مایک پمپئو، وزیر خارجه او همراه با تیمی در حال تدوین متنی حقوقی است که بر اساس آن آمریکا به عنوان یکی از طرف‌های برجام به شمار می‌رود و می‌تواند مانع پایان یافتن تحریم‌های تسلیحاتی شورای امنیت سازمان ملل در اکتبر سال جاری میلادی شود. 

بیشتر بخوانید:

وعده توافق بهتر از برجام عملی نشده است

توافقی برای کاهش فشار یا اهرمی برای اعمال فشار؟

دنی دانون، سفیر رژیم صهیونیستی در نیویورک [سازمان ملل] نیز پس از آنکه ایران به طور موفقیت‌آمیز ماهواره نور را به فضا پرتاب کرد، در تلاش برای ایران‌هراسی و تهدیدآمیز جلوه دادن فعالیت‌های ایران در عرصه فضایی، از شورای امنیت سازمان ملل خواست این اقدامات را بررسی و ایران را محکوم کند. وی همسو با مقامات آمریکایی خواستار تمدید تحریم تسلیحاتی ایران شد.

اگرچه تصمیم اخیر آمریکا با واکنش طرف ایرانی مواجه شده است اما طبق نظر برخی کارشناسان، امکان طرح این موضوع از سوی آمریکا به خودی خود نشان از ضعف‌های حقوقی توافقنامه برجام دارد؛ توافقی که تجربیات چند سال گذشته نشان می‌دهد ضمانت اجرای تعهدات 2 طرف از یک موازنه مشترک برخوردار نیست و فقط سازوکارهای پایبندی ایران به تعهداتش به صورت تضمینی و مستحکم پیش‌بینی شده است.

بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل متحد، هر گونه دادوستد تسلیحاتی با ایران تا ۱۸ اکتبر امسال (۲۷ مهر سال جاری) ممنوع است و بعد از آن تحریم تسلیحاتی ایران لغو می‌شود. اکنون با نزدیک شدن به موعد مقرر لغو تحریم تسلیحاتی ایران، آمریکایی‌ها تمام تلاش خود را به کار گرفته‌اند تا مانع این امر شوند؛ مسأله‌ای که با واکنش دستگاه دیپلماسی ایران مواجه شد.

در همین راستا وزیر امور خارجه در نامه‌ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد تاکید کرد: هرگونه تحریم یا محدودیت جدید توسط شورای امنیت خلاف تعهدات اساسی داده شده به مردم ایران است و همه مسؤولیت آن بر عهده ایالات‌متحده و هر موجودیتی خواهد بود که یا به ایالات‌متحده کمک کرده یا تلویحا در قبال رفتار غیرقانونی‌اش سکوت کند. 

 محمدجواد ظریف در این نامه با اشاره به خروج یک‌جانبه و غیرقانونی ایالات‌متحده از برجام و خاتمه مشارکتش در آن و اعمال مجدد تمام تحریم‌هایی که وفق برجام رفع شده بود و «ناپایبندی اساسی» نسبت به برجام که در تناقض آشکار با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت ملل متحد است که خود آمریکا آن را ارائه کرده بود، خاطرنشان کرد: سازمان ملل متحد باید فورا به مسؤولیت دولت ایالات‌متحده رسیدگی کرده و آن دولت را به دلیل تبعات اعمال متخلفانه‌اش که در تناقض آشکار با منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل قرار دارد، پاسخگو سازد. بی‌کیفر ماندن ایالات‌متحده در این مورد و سایر موارد، به اعتبار سازمان ملل متحد بشدت لطمه خواهد زد. 

اگرچه از زمان اعلام خبر تصمیم آمریکا برای جلوگیری از لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران تاکنون، مقامات مسؤول دولتی واکنش‌های بسیاری به این موضوع نشان داده‌اند، اما سوالی که در این بین جلب‌نظر می‌کند این است: آیا ایران در مقابله با اقدام آمریکا غیر از اظهارنظرهای توئیتری و نامه نوشتن به سازمان‌های بین‌المللی، راهکار حقوقی و قانونی نیز بر مبنای تعهدنامه برجام پیش‌ رو دارد یا خیر؟

لازم به ذکر است در جریان مذاکرات برجام، طرف‌های مذاکره‌کننده مکانیزمی را برای حل اختلافات پیش‌بینی کردند که به مکانیزم ماشه معروف شده است. تجربه چند سال اخیر نشان می‌دهد ایران تاکنون نه‌ تنها از این مکانیزم نتوانسته به نفع خود استفاده کند، بلکه خلأهای موجود در متن حقوقی این توافق باعث شده مکانیزم ماشه به‌ عنوان دستاویزی برای فشار بر ایران مورد استفاده قرار گیرد. 

یکی از اصلی‌ترین نقدهای منتقدان در جریان مذاکرات برجام این بود که طبق مکانیزم حل اختلاف توافق هسته‌ای- بندهای 36 و 37 - اگر آمریکا یا هر کشور دیگری به تعهداتش عمل نکند، ایران حتی نمی‌تواند نسبت به این مسأله شکایت کند(!) چون در نهایت تحریم‌ها علیه خود ایران برمی‌گردد اما تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای این مسأله را رد می‌کرد و در تریبون‌های مختلف به تمجید از مکانیزم حل اختلاف موجود در برجام می‌پرداخت. به‌ عنوان یک نمونه از دفاع تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای از این مکانیزم، می‌توان به اظهارات عباس عراقچی ‌اشاره کرد که بهمن‌ماه سال 96 در برنامه «جهان‌آرا» گفته بود: «در بند 36 اگر ادعا کنیم طرف مقابل نقض تعهدات کرده، مکانیسمی وجود دارد که کمیسیون مشترک را در سطح معاونان و در قدم بعدی در سطح وزرا فعال می‌کنیم و اگر قانع نشدیم دوباره برنامه‌مان را فعال می‌کنیم. به همین آسانی! در صورتی که طرف مقابل به تعهداتش عمل نکند، ناظر و مجری خودمان هستیم!»

 در نتیجه همین سهل‌انگاری بود که اکنون کار به جایی رسیده است که به‌رغم انجام تمام تعهدات هسته‌ای توسط کشورمان، آمریکا که اساسا از برجام خارج شده یا اروپا که به گفته ظریف کمتر از یک درصد تعهداتش را انجام داده، از تهدید ایران به استفاده از مکانیسم ماشه سخن می‌گویند. این موضوع البته پیش از این به اثبات رسیده بود، چنانکه دستگاه دیپلماسی به جای شکایت از آمریکا به کمیسیون مشترک برجام، شکایت خود را به دادگاه لاهه برد.

همین ضعف‌های مورد غفلت واقع شده در متن توافق هسته‌ای این امکان را برای دولت ترامپ فراهم کرده تا به‌رغم خروج از برجام و عدم پایبندی به تعهداتش در قبال ایران، اکنون تصمیم بگیرد با استفاده از شگردهای حقوقی مانع رفع تحریم تسلیحاتی ایران شود. از سوی دیگر هم رفتارهای دستگاه دیپلماسی نشان می‌دهد ایران راهبرد مشخص حقوقی و قانونی برای طرح شکوائیه و جلوگیری از این اقدام آمریکا ندارد. 

به این ترتیب باید اذعان کرد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای نتوانسته سازوکاری محکم و متقن از حیث حقوقی برای صیانت از منافع ایران در توافقنامه برجام تعریف کند، در حالی که طرف غربی مکانیزم محکمی برای وادار کردن ایران برای عمل به تعهداتش پیش‌بینی کرده و حتی با استفاده از واژه‌های دوپهلو روند تحقق امتیازات توافق‌شده برای ایران را با اختلال مواجه کرده است. 

همین ضعف‌های ساختاری برجام است که این توافقنامه را به جایی رسانده که حتی از ادامه حیات خود نیز نمی‌تواند صیانت کند؛ مساله‌ای که باعث شد برایان هوک، نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا در امور ایران با اشاره به اظهارات برخی نامزدهای دموکرات در انتخابات ریاست‌ جمهوری برای بازگشت به برجام گفت تا انتخابات آمریکا «چیز زیادی از این توافق باقی نخواهد ماند که کسی بخواهد به آن بازگردد».

منبع: وطن امروز

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 17
  • در انتظار بررسی: 3
  • غیر قابل انتشار: 2
  • مختار IR ۰۹:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    14 1
    حسن روحانی اگر استیضاح نشه ضربه بزرگی به کشور خواهد خورد حسن روحانی باعث نابودی ایران میشود هر چه سریع تر باید حسن روحانی استیضاح و ماکمه بشه و انتخابات زود هنگام برگزار بشه
    • US ۱۳:۳۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
      10 0
      نظام باید این نخاله هارو بندازه بیرون امنيت شوخی بردار نیست.
    • حیدر صالح IR ۱۸:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
      3 0
      برجام مرده مراحل بعد از مرگ و تعفن را هم گذرانده و لاشه متلاشی شده مانده! این دولت تدبیر دار بنفش باز به امید این لاشه مملکت را تعطیل کرده
    • محمد US ۱۲:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۲
      0 0
      به نظرم ما مردم باید محاکمه بشیم که دور دوم به شخصی مثل حسن روحانی یا حسن کلید ساز رای دادیم تا سرانجام کشور، اقتصاد و قیمتها به اینجا برسه.حالا استیضاح این فرد که کمترین نقشی در بهبود کشور نداره و بیشترین نقش رو در خرابی اوضاع داره چه فایده ای داره؟
  • IR ۱۰:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    4 0
    برای حسین فریدون تلحی که هیچ جز خیر و برکت هیچی نداشته
  • شرقی IR ۱۰:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    4 0
    نتوانستند و نخواهند توانست. چون اصلا برجام را نخوانده بودند. و ظاهرا هنوز هم نه!! و همین در اثبات حماقت و سفیه بودن این جریان ( البته در حالت خوشبینانه اش ) کفایت می کند.
  • IR ۱۰:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    6 0
    در روزنامه ها نوشتند امیر کبیر زمان اما عاقل ها همون موقع خواندند امیر ذلیل جهان
  • DE ۱۰:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    5 1
    مرگ بر خائنین
  • IR ۱۱:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    6 0
    این توافق بسیار ضعیف هست، امریکا ازش خارج شد کاری نتونستیم انجام بدیم، اروپا به تعهدش عمل نکرد بازهم کاری نتونستیم انجام بدیم، الان هم امریکا تحریم تسلیحاتی دوباره تمدید، می کند و بازهم کاری نمیتونیم بکنیم، برای فعال سازی مکانیسم ماشه امریکا یا اروپای ها نیاز به رای شواری امنیت ندارند و با درخواست هم این کار انجام می شود. متاسفانه کسانی که زبان مذاکره را بلد بودند در ادعا همه چیز را به نفع غربی ها نوشتند
  • فدایی IR ۱۳:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    2 0
    سلام، ظاهراً برجام مثل سله آبکش برنجه ،هم میتوان وارد شد وهم میتوان خارج شد. واقعا خسته نباشند دیپلمات های فوق تخصص وپر مدعای واردات خارجه. صد رحمت به مرد پر جلیل ،اقای جلیلی حالا میفهمیم چرا زیر بارامضای اینچنین تعهداتی نرفت واین خسارت‌ها را به کشور وارد نکرد؟؟؟!!!
  • IR ۱۳:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    0 4
    همچین بد هم نشده که.تو این 5 سال کلی پیشرفت نظامی کردیم و اعتبار منطقه ایمون بیشتر شده. فرض کنید زمانی که داعش بود توافق نمی کردیم اون موقع قطعا شرایط فرق می‌کرد انصاف داشته باشید حالا شاید استفاده سیاسی کرده باشند ولی از تجربه های مذاکراتی دیگر بهتر بوده. حالا بهانه خروج از npt رو هم داریم این همه هم از خود کفایی رسیدیم در خیلی موضوعات مثل بنزین و وابستگی کمتر به نفت هم چنین کشور های عربی هم دچار اختلاف شدن(قطر) و هم فرسایش در یمن حالا دیگه وضعمون با 5سال پیش متفاوته و داریم به آمریکا زور میگیم.
  • بهرام IR ۱۳:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    1 0
    ظریف ظرافت بخرج داده اصلاعلکی میره میادسفرخارجی داره کیف میکنه کشورهم هرچی میشه بشه فداسرش خودش سالم باشه خارجکی حرف بزنه بقیه هم دیدید
  • IR ۱۶:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    5 0
    برجام با همه ید و بیضا باید یک واحد درسی در دانشگاه تدریس شود تا دانشجوها بفهمند نتیجه اعتماد به غرب و وادادگی سیاسی و کدخدا محور بودن نتیجه اش چی می شود.
  • IR ۱۷:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    3 0
    برجام تلخ و ترش سوغات دلباختگان به غرب که تمامی ندارد
  • IR ۲۰:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    6 0
    زنجیر برجام از صنعت هسته ای ایران باز نمی شد مگر به دست احمق های آمریکایی ...
  • IR ۲۰:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۱
    13 0
    باید به قبل از برجام برگردیم تا دوباره برای مذاکره به دست و پای ایران بیفتن سری قبل ده سال طول کشید به برجام برسیم اینبار به بیست سال زمان نیاز داریم سری قبل ۵ تا کشور امضاء کردن اینبار به ۵۰ تا کشور احتیاج داریم سری قبل یه قطعنامه صادر شد اینبار ده تا قطعنامه لازمه خلاصه برجام گور اعتماد به غرب رو کند.
  • IR ۱۵:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۷
    1 0
    مگه تلخ و بد نیست پس چرا خارج نمیشین فقط حرفای پا منبری رو قرقره میکنین.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس