سرویس فرهنگ و هنر مشرق - برنامه رئالیتیشوی «شفرونی» با شکایت سازمان صدا و سیما، توسط قوه قضائیه توقیف شد. این برنامه که پس از پخش تنها سه قسمت از فصل جدید خود متوقف گردید، از پلتفرم فیلیمو پخش میشد. منبع آگاه اعلام کردهاند که گزارش اعمال مجرمانه این برنامه بر اساس مواد ۲۱ و ۲۳ قانون جرائم رایانهای (تحریک و تشویق به فساد و فحشا) به دادسرای فرهنگ و رسانه ارائه شده و دستور توقیف صادر گردیده است.
* شفرونی از ابتدا چگونه بود و محتوای آن چه بود؟
«شفرونی» یک رئالیتیشوی آشپزی-طنز ایرانی است که از ترکیب واژه «شف» (سرآشپز) و «ایرونی» ساخته شده و به معنای «آشپز ایرانی» است. این برنامه با اجرای نیما شعباننژاد، کارگردانی رضا مهرانفر و تهیهکنندگی حسین ربانی غریبی (در فصل اول با همکاری احسان علیخانی) تولید و از پلتفرم فیلیمو پخش میشد.
قالب اصلی برنامه ساده و تکرارشونده بود: در هر قسمت دو چهره شناختهشده (اغلب بازیگران و هنرمندان پرکار در رئالیتیشوها) در دو آشپزخانه مجزا به رقابت میپرداختند تا غذایی مشخص را طبخ کنند. یک «مهمان مخفی» چالشهایی را برای آنها طراحی میکرد که مسیر آشپزی را دشوارتر میساخت. در پایان، همه دور یک میز جمع میشدند و غذا را با تماشاگران حاضر در استودیو میخوردند. مدت هر قسمت حدود ۵۰ تا ۶۰ دقیقه بود.
فصل اول (مهر ۱۴۰۴ بر محور غذاهای ملل مختلف طراحی شده بود: شب مکزیک (تاکو با حضور بهرنگ علوی و نعیمه نظامدوست)، شب هند (کاری با سوسن پرور و متین ستوده)، شب ژاپن (سوشی) و قسمتهای بعدی با تمهای مشابه. فصل دوم (تابستان ۱۴۰۵) به غذاهای مناطق مختلف ایران اختصاص یافت و با سفر به استانها و معرفی غذاهای محلی (کرمانشاه، گیلان و غیره) ادامه پیدا کرد. فضای برنامه ترکیبی از رقابت آشپزی، شوخیهای کلامی، چالشهای فیزیکی و لحظات دورهمی بود و بیشتر بر سرگرمی سطحی و تعامل مجری با مهمانان تکیه داشت تا آموزش واقعی آشپزی یا محتوای عمیق فرهنگی.
فاقد سرگرمی واقعی، سرمایه و پشتوانه اجتماعی
برخلاف ادعاهای سازندگان، «شفرونی» از نظر فنی و محتوایی فاقد جذابیت پایدار و کیفیت سرگرمی بود. نقدهای رسانهای متعدد آن را به برنامهای سطحی، تبلیغزده و تکراری تشبیه کردند که بیشتر شبیه «آگهی بازرگانی با چاشنی شوخی» بود تا یک رئالیتیشوی خلاق. شوخیها اغلب نخنما، کپیشده از برنامههایی مانند جوکر و سایر تولیدات مشابه بودند و ارزش افزودهای ایجاد نمیکردند.
این مجموعه هرگز بازخورد اجتماعی مانند «جوکر» نداشت. حضور چهرههای تکراری رئالیتیشوها (که بسیاری از آنها در چندین برنامه مشابه ظاهر شده بودند) به جای تازگی، حس یکنواختی ایجاد میکرد. برنامه سرمایه اجتماعی قوی، مخاطب وفادار گسترده یا حمایت رسانهای مثبت پایدار نداشت و بیشتر تلاش میکرد با شوخیهای هنجارشکن، رقصها، حرکات جنجالی و محتوای نزدیک به مرزهای اخلاقی، لحظات کوتاه وایرال در فضای مجازی بسازد تا مخاطب دستوپا کند. هشدارهای رسانهای و انتقادات درباره حرکت روی مدار ابتذال و شوخیهای جنسی از همان قسمتهای اولیه مطرح بود، اما سازندگان مسیر خود را ادامه دادند و به جای ارتقای کیفیت، روی حاشیه و وایرال شدن حساب کردند.
نتیجه این رویکرد، برنامهای بود که نه عمق سرگرمی داشت، نه پشتوانه اجتماعی قوی، و نه توانست جایگاه تثبیتشدهای در شبکه نمایش خانگی پیدا کند. پس از پخش سه قسمت از فصل جدید، همین ضعفها و عبور از خطوط قرمز زمینهساز اقدام قضایی شد.
در مقابل ابتذال کوتاه نیامدند
توقیف «شفرونی» نشاندهنده رویکرد در مقابله با محتوایd مبتذل است. برخلاف دورههای قبلی که گاه با تساهل بیشتری همراه بود، دوران فعلی مانند دوران مدیریت سعید مقیسه نیست و در برابر ابتذال، شوخیهای جنسی و محتوای مغایر با موازین اخلاقی کوتاه نمیآید. گزارش به دادسرای فرهنگ و رسانه و استناد به مواد قانونی جرائم رایانهای، مصداق این سیاست سختگیرانه است که از پخش محتوای تحریکآمیز و هنجارشکن جلوگیری میکند.
این اقدام در ادامه روند نظارت جدی بر تولیدات نمایش خانگی طی ماههای اخیر قرار میگیرد و پیام روشنی دارد: مجوز داشتن به معنای آزادی مطلق نیست و عبور از مرزهای عفت عمومی و اخلاق با واکنش قانونی روبهرو خواهد شد. «شفرونی» نمونه دیگری از برنامههایی است که با تکیه بر حاشیه و ابتذال به جای محتوای سالم و سرگرمکننده واقعی، مسیر خود را به بنبست رساندند.
