سرویس جهان مشرق - در روزهای پایانی مرداد و اوایل شهریور، دولت دونالد ترامپ کارزار تازهای از تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران را با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» اعلام کرد. این اقدام که از سوی مقامات آمریکایی «روز دی اقتصادی» یا «تهاجم اقتصادی بیسابقه» توصیف شد، بخشی از فشار حداکثری برای قطع منابع درآمدی ایران، بهویژه صادرات نفت و شبکههای دورزدن تحریمها، است.
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، حمایت صریح و قاطع خود را از این اقدامات اعلام کرد و آن را تحمیل «قیمت سنگین» بر حکومت ایران و حامیانش دانست.
زمینه و اعلام تحریمهای جدید علیه ایران
پس از حدود شش ماه از درگیری نظامی که از اواخر فوریه ۲۰۲۶ با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شده بود، دولت ترامپ تمرکز بیشتری بر ابزارهای اقتصادی گذاشت. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد که به دستور ترامپ، عملیات طرد اقتصادی برای قطع تمام «راههای تنفس اقتصادی» ایران آغاز شده است. هدف اعلامشده، انزوای کامل تهران و بستن هرگونه منبع درآمدی است که به فعالیتهای نظامی، هستهای و منطقهای نسبت داده میشود. اقدامات اصلی شامل موارد زیر است:
صدور تعیینهای بخشی طبق فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ برای پنج حوزه کلیدی: داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی. این حوزهها به عنوان ابزارهای ایران برای حفظ اقتصاد و دورزدن محدودیتها معرفی شدند و خطر تحریمهای ثانویه برای هر نهاد خارجی فعال در این زمینهها افزایش یافت.
تحریم نزدیک به ۶۰ فرد، نهاد و کشتی در کشورهای مختلف (از جمله امارات، سنگاپور، هنگکنگ و چین) که به شبکههای تأمین تجهیزات موشکی و هستهای، عملیات سایبری و تجارت نفت مرتبط دانسته شدند.
هشدار به شرکای تجاری ایران (از جمله چین به عنوان خریدار اصلی نفت) برای قطع روابط، با مهلت مشخص و تهدید حذف از سیستم دلاری در صورت عدم همکاری. بسنت تأکید کرد که «ساعت شروع به تیکتاک کرده» و هرگونه تسهیل پولشویی یا تجارت منجر به اقدام یکجانبه خواهد شد.
ترامپ پیشتر در پستهای خود از «جنگ اقتصادی و انزوا در مقیاس بیسابقه» سخن گفته و هر کشوری را که خط تنفسی مالی، تجاری یا لجستیکی به ایران بدهد، تهدید به «عواقب اقتصادی عظیم» کرده بود. دادههای خزانهداری نشان میدهد از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ در ۲۰۲۵، بیش از هزار تحریم مرتبط با ایران اعمال شده است. محاصره دریایی بنادر ایران نیز بخشی از این فشار محسوب میشود.
جنگ اقتصادی آمریکا بر محور «نشت صفر» طراحی شده: ردیابی شبکههای نفتی سایه، واسطههای مالی، کشتیها و انتقالهای طلا و ارز دیجیتال. با این حال، موفقیت کامل به همکاری شرکای تجاری بزرگ، بهویژه چین بستگی دارد و مقامات آمریکایی در اعلام تحریم مستقیم بانکهای چینی احتیاط نشان دادهاند تا از تنش با پکن پیش از دیدارهای دیپلماتیک جلوگیری شود.
از سوی دیگر، به اذعان کارشناسان صهیونیست و آمریکایی، ایران با تجربه دورزدن تحریمها از طریق صادرات غیررسمی، روابط با کشورهای همسایه و توسعه ظرفیتهای داخلی، اعلام کرده که آماده مقابله با جنگ اقتصادی دولت تروریستی آمریکا است. در سطح منطقهای، این فشار اقتصادی در کنار تنشهای نظامی در تنگه هرمز و بنادر، بر قیمت انرژی جهانی و زنجیره تأمین تأثیر گذاشته است که برای تصمیمگیران کاخ سفید موضوعی نگران کننده محسوب میشود.
جمهوری اسلامی ایران این اقدامات را «تروریسم اقتصادی» خواند و اعلام آمادگی کامل برای مقابله با جنگ اقتصادی کاخ سفید کرد. دکتر مدنی زاده، وزیر اقتصاد ایران گفت این تحریمها به شکست دیگری برای آمریکا منجر خواهد شد.
حمایت قاطع رژیم صهیونیستی از جنگ اقتصادی علیه ایران
رژیم صهیونیستی پس از آغاز جنگ اقتصادی جدید آمریکا علیه مردم ایران، بلافاصله از این کارزار استقبال کرد. نتانیاهو در پیامی رسمی و پست در شبکه اجتماعی، به ترامپ و بسنت تبریک گفت و اظهار داشت: «شما بهدرستی قیمت سنگینی از ایران و کسانیکه مداوم آن کمک میکنند، میگیرید.» این حمایت در رسانههای صهیونیستی و بینالمللی بهعنوان همسویی استراتژیک واشنگتن و تلآویو در تضعیف منابع مالی ایران و مقدمهای برای آغاز دور جدیدی از اقدامات امنیتی و نظامی علیه تهران تفسیر شد.
تلآویو درواقع تحریمهای اقتصادی را مکمل اقدامات نظامی قبلی میبیند؛ اقداماتی که شامل حملات مشترک به برخی از زیرساختها در اوایل درگیری بوده و به بنابر ادعای همیشگی و دروغین مقامات آمریکایی و صهیونیستی، توان نظامی و هستهای ایران را تضعیف کرده است. از سوی دیگر، این جنگ اقتصادی را، پیش مقدمه جنگی دیگر علیه کشور ایران میداند، جنگی که در نگاه صهیونیستها میتواند سرنوشت تنش با ایران را مشخص کند.
از دیدگاه تلآویو، قطع درآمدهای نفتی و شبکههای تجاری، ظرفیت حمایت از محور مقاومت و بازسازی توان نظامی را کاهش میدهد، آنهم بدون نیاز فوری به عملیات نظامی جدید. این موضع با دیدگاه کلی رژیم صهیونیستی مبنی بر فشار حداکثری برای تغییر رفتار یا تضعیف جمهوری اسلامی ایران همخوانی دارد.
کارزار «عملیات طرد اقتصادی» نمایانگر تداوم استراتژی فشار حداکثری ترامپ است که با حمایت آشکار رژیم صهیونیستی همراه شده است. هدف اعلامشده آمریکا، انزوای کامل و وادار کردن ایران به تغییر سیاستها یا مذاکره از موضع ضعف است، در حالی که رژیم صهیونیستی آن را گامی ضروری برای مهار قدرت جمهوری اسلامی ایران و زمینه اقدام نظامی بعدی در آینده نزدیک میداند.
زمینه سازی صهیونیستها برای آشوب داخلی
در این میان که تلآویو درصدد ورود به جنگ سوم علیه جمهوری اسلامی ایران است تا شکست و ناکامیهای خود در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان را در تحقق اهداف اصلی خود، یعنی براندازی کامل جمهوری اسلامی جبران کند، اقدامات خود به منظور زمینه چینی اغتشاشات و آشوبهای داخلی در ایران را آغاز کرده است.
تحریک واکنشهای التهابی در بازار ایران، هماهنگی رسانههای معاند و عملیات مشترک جریان سلطنت طلب به همراه منافقین با مدیریت میدانی سرویس جاسوسی رژیم صهیونیستی به منظور ایجاد تنشهای اقتصادی همگی حکایت از آن دارد که صهیونیستها بار دیگر عزم خود را جزم کردهاند تا موج دیگری از ناآرامی و خرابکاریهای داخلی به منظور بدتر کردن وضعیت معیشتی مردم ایران به راه انداخته و از این طریق، زمینه آغاز دور سوم جنگ را فراهم کنند.
همانطور که برای نهادهای نظامی و امنیتی و سایر مسئولین نظام قابل پیشبینی بود، تلآویو از سیاستهای خود علیه منافع عالی جمهوری اسلامی ایران عقب نخواهد نشست و تا زمانی که امکان آن را داشته باشد، از هیچ فرصتی برای اقدام علیه ایران دریغ نخواهد کرد و روند فعلی در به راه انداختن جنگ اقتصادی نیز در همین راستا ارزیابی میشود. اما تجارب جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان و همچنین شکست کودتای آمریکایی صهیونیستی ۱۸ و ۱۹ دی، یک مسئله را به وضوح ثابت کرده است و آن اینکه هر اقدامی از سوی رژیم خبیث صهیونیستی علیه مردم و کشور ایران، تبعات سخت و غیر قابل جبران برای صهیونیستها به همراه خواهد داشت و در صورت آغاز جنگی دیگر علیه ایران از سوی این رژیم، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با حمایت مردم، ضربهای عمیق بر پیکره و موجودیت نحس رژیم صهیونیستی وارد خواهند کرد.
