به گزارش مشرق، کانال تلگرامی اندیشکده تهران با انتشار تحلیلی کوتاه نوشت:
اگر تا قبل از هفت اکتبر، منازعه بزرگ خاورمیانه میان ایران و اسرائیل بود، اکنون یک بازیگر دیگر نیز به آن اضافه شده است: ترکیه. در سه سال گذشته، تنش لفظی میان مقامات اسرائیلی و ترکیهای افزایش یافته است که وخامت روابط این دو بازیگر را نشان میدهد. نقطه عطف این روند نیز سقوط بشار اسد و به قدرت رسیدن هیات تحریر الشام مورد حمایت آنکارا در سوریه بود که تهدید ترکیه را برای هژمونیطلبی اسرائیل جدیتر کرد. حال اسرائیل نگران است کمکهای آمریکا نیز به قدرت در حال افزایش ترکیه اضافه شود.
اجلاس ناتو و اف-۳۵های ترکیهای
براساس گزارشها، ترامپ قصد دارد در اجلاس ناتو در آنکارا با اردوغان دیدار کرده و مجدداً پروژه فروش جنگنده اف-۳۵ به ترکیه را احیا کند. پیشتر این فروش به دلیل اقدام ترکیه جهت خرید سامانه پدافندی اس-۴۰۰ روسی در سال ۲۰۱۹ لغو شده بود. حال به نظر میرسد ترامپ در حال تغییر رویکرد خود است که ریشه در اقدامات اردوغان در جلب نظر ترامپ دارد. ترکیه کوشیده تا جولانی را متحد آمریکا نشان دهد، به حدی که اخیراً ترامپ جولانی را گزینه بهتری برای مهار حزبالله دانست. وقتی اواخر ماه گذشته از ترامپ پرسیده شد که آیا برای ترکیه «هدیهای» خواهد داشت یا نه، او پاسخ داد: «احتمالاً کاری انجام خواهم داد که آنها را خیلی خوشحال کند.»
برهمخوردن معادله قدرت به ضرر اسرائیل
اسرائیل دههها از برتری کیفی نظامی - به خصوص نیروی هوایی - در برابر کشورهای غرب آسیا بهرهمند بوده است. در حال حاضر ترکیه در مقایسه با سایر کشورها، به توان هوایی اسرائیل نزدیکتر و در حال توسعه جنگنده نسل پنجم بومی خود (Kaan) است. در صورتی که اردوغان بتواند جنگنده اف-۳۵ را به نیروی هوایی خود اضافه کند، مانع مضاعفی برای توسعهطلبی اسرائیل میشود. اسرائیل میکوشد تا آمریکا را از فروش این جنگنده منصرف کند و این تلاش حتی پس از نتانیاهو نیز ادامه خواهد یافت.
متحدان اندک اسرائیل در واشنگتن علیه ترکیه
اسرائیل برای جدایی آمریکا از ترکیه نیاز به لابی قدرتمند خود در واشنگتن دارد. اما تحولات سیاسی درون آمریکا - که بخشی از آن ناشی از کشتار فلسطینیان پس از ۷ اکتبر است – موقعیت لابی اسرائیل را در مقایسه با گذشته تضعیف کرده است. حزب دموکرات تنها خط قرمز خرید سامانه اس-۴۰۰ را داشت و اکنون با رفع آن دغدغه حاضر نیست برای اسرائیل هزینه سیاسی بدهد. حزب جمهوریخواه هم اگرچه هنوز متحد اسرائیل است، اما به دلیل روابط خود ترامپ و اردوغان نمیتواند به صورت منسجم در برابر فروش اف-۳۵ بایستد.
تاکنون سیاستمداران یا شخصیتهای رسانهای اندکی در حزب جمهوریخواه در برابر تصمیم ترامپ ایستادهاند. به عنوان نمونه، مارک لوین، مجری فاکسنیوز و از نزدیکان ترامپ ضمن مخالفت با این فروش، دولت اردوغان را یک دیکتاتور نسلکش خواند که آمریکا باید در برابرش بایستد. لوین همچنین میگوید که آمریکا باید ترکیه را از ناتو خارج کند. نکته جالب این است که جو کنت، رئیس سابق مرکز مبارزه با تروریسم نیز اشاره کرده بود اسرائیل قصد دارد ترکیه را از ناتو جدا کند تا بتواند با آن رویارویی نظامی داشته باشد.
آمریکا کجای مختصات منازعه ترکیه و اسرائیل قرار میگیرد؟
کاهش نسبی نفوذ اسرائیل در واشنگتن تنها یک بعد رویکرد آمریکا در منازعه میان اسرائیل و ترکیه را توضیح میدهد. پس از جنگ با ایران، این گرایش تقویت یافته که آمریکا باید خود را از درگیریهای نظامی در غرب آسیا فاصله دهد و به اولویتهای دیگر خود بپردازد. همچنین، ترکیه نیز از سیاستهای حساسیتبرانگیز برای آمریکا اجتناب میکند و در مسائلی همچون پرونده سوریه، سعی در همراهی آمریکا دارد، سیاستی که تاکنون موفق بوده است. با این وجود، تضعیف روابط اسرائیل و آمریکا نه به معنای قطع یا گسست، بلکه تنزل سطح رابطه میباشد.
در چنین شرایطی، آمریکای ترامپ میکوشد تا حد ممکن خود را از درگیری میان ترکیه و اسرائیل فاصله دهد، اما روابط مساعد خود را با هر دو بازیگر حفظ کند. اسرائیل تنها در صورتی میتواند امید به تغییر وضع کنونی داشته باشد که در آینده آمریکا یک رئیس جمهور نومحافظهکار و طرفدار سرسخت اسرائیل بهقدرت برسد تا حمایت از آنکارا را کاهش دهد. هرچند در سناریوی مذکور نیز این تصور دشوار است که آمریکا همچون پرونده ایران، خود را درگیر یک مسئله جدید در منطقه به نام ترکیه کند.
*بازنشر مطالب شبکههای اجتماعی به منزله تأیید محتوای آن نیست و صرفا جهت آگاهی مخاطبان از فضای این شبکهها منتشر میشود.
