سرویس جهان مشرق - پس از ماهها بحران سیاسی فرسایشی، ائتلاف حاکم و اپوزیسیون سرانجام امروز در اقدامی مشترک اما با انگیزههای متفاوت، به پیشنویس انحلال پارلمان رژیم صهیونیستی رأی مثبت دادند. با تصویب این طرح در قرائت مقدماتی (در صورت تصویب قرائت دوم و سوم)، طولانیترین دوران نخستوزیری در تاریخ رژیم صهیونیستی عملاً به خط پایان نزدیک شد و این رژیم بار دیگر در مسیر انتخاباتی زودهنگام قرار گرفت که میتواند معادلات سیاسی آن را برای سالها دگرگون کند.
جرقه بحران از کجا زده شد؟
در ظاهر، این بحران بر سر لایحه بحثبرانگیز معافیت خدمت نظام وظیفه برای یهودیان حریدی شعلهور شد. دادگاه عالی اسرائیل ضربالاجلی تعیین کرده بود که بر اساس آن، دیگر نمیتوان جوانان حریدی را بدون هیچ محدودیتی از خدمت سربازی معاف کرد. این حکم، احزاب قدرتمند حریدی یعنی شاس و یهودت هتوراه را در موقعیتی ناممکن قرار داد. آنها از نتانیاهو خواستند قانونی را به تصویب برساند که عملاً رأی دادگاه را دور بزند و معافیتها را دائمی کند.
اما در کنست رژیم صهیونیستی، جناحی دیگر به رهبری بنی گانتس، گادی آیزنکوت، لیبرمن و لاپید، با هرگونه مصونیتسازی قانونی برای فرار از خدمت مخالفت کردند. این شکاف که از ابتدا در دل دولت ائتلافی میان نتانیاهو و احزاب حریدی وجود داشت، با گذشت زمان و ناکامیهای مکرر نتانیاهو در تصویب این طرح، تبدیل پرتگاهی برای دولت نتانیاهو شد. وقتی احزاب حریدی دریافتند که نتانیاهو توان عبور لایحه مورد نظرشان را ندارد، چراغ سبزی به اپوزیسیون نشان دادند و اعلام کردند در طرح انحلال کنست شرکت خواهند کرد.
دو راهبرد متفاوت برای یک رأی مشترک
نکته قابل تأمل در رأی امروز این بود که هم ائتلاف حاکم و هم اپوزیسیون به یک طرح رأی مثبت دادند (۱۱۰ رای موافق)، اما با اهدافی کاملاً متضاد. نتانیاهو و مشاورانش به این جمعبندی رسیده بودند که کنترل زمان انتخابات بهتر از آن است که در ماههای آینده با فروپاشی تحقیرآمیز دولت مواجه شوند. آنها ترجیح دادند خودشان تاریخ انتخابات را تعیین کنند، پیش از آنکه اپوزیسیون با اکثریتی قاطعتر آنها را به گوشه رینگ ببرد.
در مقابل، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون و رئیس حزب یش عتید و همچنین نفتالی بنت، از این فرصت برای ضربه نهایی به دولتی استفاده کرد که از نگاه او، هم در عرصه امنیتی و هم در عرصه اقتصادی و اجتماعی ورشکسته شده است. بنت و لاپید و متحدانشان میدانند که برگزاری انتخابات در فضای کنونی، یعنی در میانه نارضایتی عمومی از شکست امنیتی هفتم اکتبر، تورم افسارگسیخته، تنشهای داخلی و ناکامی در جبهه نبرد با حزب الله لبنان و ایران، بهترین شانس برای بازگشت به قدرت است.
جدول زمانی انحلال و انتخابات
بر اساس رویه قانونی در اسرائیل، رأی امروز صرفاً یک قرائت مقدماتی بود. این طرح حالا باید به کمیته ویژه کنست ارجاع شود، جایی که جزئیات نهایی از جمله تاریخ دقیق انتخابات نهایی خواهد شد. سپس طرح برای قرائت دوم و سوم به صحن بازمیگردد. پیشبینی میشود که کل این فرایند حدود دو تا سه هفته به طول بینجامد و انتخابات سراسری احتمالاً در اواخر اکتبر یا اوایل نوامبر ۲۰۲۶ برگزار شود.
تا آن زمان، نتانیاهو به عنوان نخستوزیر دولت انتقالی بر سر کار باقی میماند، هرچند اختیاراتش محدودتر خواهد بود و هر تصمیم کلان نیازمند تأیید مشاور حقوقی دولت خواهد بود. این دوره گذار میتواند برای نتانیاهو هم فرصت باشد و هم تهدید؛ فرصت برای کارزار انتخاباتی از موضع قدرت، و تهدید از این جهت که هر تحول امنیتی یا اقتصادی منفی مستقیماً به نام او نوشته خواهد شد و پرونده شکستهای متعدد وی در ایام تبلیغات انتخاباتی نیز پررنگ تر خواهد شد.
جبههبندی احزاب در آستانه انتخابات
با انحلال کنست، عملاً ماراتن انتخابات آغاز شده و احزاب در حال آرایش نیروهای خود هستند. جبههبندی فعلی را میتوان به سه بلوک اصلی تقسیم کرد:
بلوک راست و مذهبی به رهبری لیکود همچنان یکی از دو نیروی سیاسی بزرگ است، اما جایگاهش متزلزل شده. نتانیاهو در نظرسنجیهای اخیر ریزش آراء قابل توجهی را تجربه کرده، هرچند هنوز پایگاه رأی وفاداری دارد. چالش اصلی او نه فقط رقبای بیرونی، بلکه متحدان سابق در داخل اردوگاه راست است. نفتالی بنت، نخستوزیر اسبق که در انتخابات قبلی غایب بود، این بار با حزب تازهتأسیس و با اتحاد با یائیر لاپید وارد میدان شده و مستقیماً رأی راستهای ناراضی از نتانیاهو را هدف گرفته است. آویگدور لیبرمن از حزب اسرائیل خانه ما نیز در کمین آراء راست سکولار است. در کنار آنها گادی آیزنکوت نیز که در نظرسنجیها جایگاه قابل توجهی را کسب کرده است، از رقبای اصلی نتانیاهو محسوب میشود.
گانتس که در ماههای اول پس از هفتم اکتبر محبوبیت بالایی داشت، اکنون با انتقادهایی از سوی راست و چپ مواجه است؛ راستها او را به خیانت به ائتلاف متهم میکنند و چپها میگویند حضورش در دولت نتانیاهو مشروعیت بخشید به فاجعه سیاستها و اقدامات وی. از این رو در حال حاضر برای وی جایگاهی در دولت آینده اپوزیسیون وجود ندارد و آراء وی به حزب متحد بنت - لاپید منتقل شده است.
بلوک احزاب عربی نیز در آستانه آزمونی سرنوشتساز قرار دارد. در انتخابات گذشته، مشارکت پایین رأیدهندگان عرب باعث شد احزاب این طیف کمترین کرسیها را در تاریخ خود به دست آورند. اکنون با توجه به تداوم وضعیت ناگوار غزه و افزایش تنشها در کرانه باختری، این پرسش مطرح است که آیا رأیدهندگان عرب این بار پای صندوقها خواهند رفت یا تحریم انتخاباتی را ترجیح میدهند. ائتلاف یا عدم ائتلاف احزاب عربی با یکدیگر نیز عامل تعیینکنندهای در تعداد کرسیهایشان خواهد بود. با این حال، نظرسنجیها نشان میدهد که احتمال کسب ده کرسی در کنست از سوی احزاب عربی وجود دارد.
پیامدهای بینالمللی فروپاشی دولت؛ نبرد نتانیاهو برای بقا
انحلال کنست و سقوط دولت نتانیاهو فقط یک تحول داخلی نیست، بلکه پیامدهای عمیقی برای سیاست خارجی اسرائیل خواهد داشت. روابط با ایالات متحده که در دوران بایدن به پایینترین سطح خود رسیده بود، اکنون در دولت دوم ترامپ شاید گرم شده باشد، اما بیثباتی سیاسی در تلآویو میتواند برنامههای مشترک و طرحهای منطقهای از جمله جنگ با محور مقاومت و ایران و برنامه عادیسازی روابط با عربستان سعودی را به تعویق بیندازد.
برای شخص بنیامین نتانیاهو، این انتخابات چیزی فراتر از یک رقابت سیاسی معمولی است. او که با پروندههای فساد سنگین، شکستهای متعدد نظامی - امنیتی و مسئولیت ایجاد درگیریهای داخلی گسترده در رژیم صهیونیستی روبروست، به خوبی میداند که از دست دادن قدرت میتواند به معنای پایان مصونیت سیاسیاش باشد. از همین رو، انتظار میرود کارزار انتخاباتی او یکی از تهاجمیترین و پرهزینهترین کارزارهای تاریخ رژیم صهیونیستی باشد.
نتانیاهو احتمالاً بار دیگر بر کارت امنیت تکیه خواهد کرد و خود را به عنوان تنها رهبری معرفی میکند که میتواند در برابر تهدیدات ایران و حزبالله ایستادگی کند. اما این بار حریفانش پاسخ آمادهای دارند: این نتانیاهو بود که در قدرت بود وقتی هفتم اکتبر رخ داد، و این دولت او بود که طولانیترین جنگ تاریخ رژیم صهیونیستی را در منطقه، بدون دستاورد قطعی مدیریت کرد و هیچ پیروزی برای این رژیم به ارمغان نیاورد.
رژیم صهیونیستی امروز وارد یکی از پرتلاطمترین دورههای تاریخ سیاسی خود شده است. انحلال کنست در میانه جنگی فرسایشی در چند جبهه، آن هم در شرایطی که جامعه از درون دچار شکافهای عمیق قومی، مذهبی و طبقاتی است، این انتخابات را به یکی از سرنوشتسازترین رقابتهای تاریخ این رژیم تبدیل میکند. پرسش اصلی این است: آیا این انتخابات به خروج از بنبست سیاسی منجر خواهد شد، یا رژیم صهیونی را وارد چرخه بیثباتی تازهای میکند؟ پاسخ این پرسش را باید در ماههای پرالتهاب پیش رو جستجو کرد.
۱۳:۵۶ - ۱۴۰۵/۰۲/۳۰
