به گزارش مشرق، وقایع روزهای اخیر در شمال سوریه، مهمترین موضوع بسیاری از گزارش ها و گفتگوهای خبری در رسانه های ترکیه است.

رسانه های نزدیک به دولت اردوغان و حزب حاکم می گویند: دولتی احمد الشرع با حمایت مستقیم آنکارا به قدرت رسیده و مهمترین مانع اعمال حاکمیت خود یعنی گروه شبه نظامی «قسد» را نیز از سرِ راه برداشته است.

این رسانه ها معتقدند که پایان پذیرفتن حمایت نظامی آمریکا از قسد به عنوان یک نهاد اقماری پ.ک.ک، نقطه عطفی در تاریخچه ۵۰ ساله این گروه منحله به رهبری عبدالله اوجالان است.

با این حال، متخصصین بر این باورند که پ.ک.ک در پنج دهه گذشته، در برابر انواع فشارها و تاب آوری بالایی داشته و بعید نیست یک بار دیگر، وارد فاز تهدید شود.

این اظهارنظرها در شرایطی صورت گرفته که تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه ترامپ در پرونده سوریه، صراحتاً اعلام کرده که ماموریت اصلی و مهمترین دلیل شراکت آمریکا و قسد که مبارزه با داعش بود، حالا از بین رفته و این خود دولت سوریه است که می تواند با داعش بجنگد.

دونالد ترامپ نیز آشکارا به این اشاره کرد که شبه نظامیان کُرد قسد در چند سال اخیر، پول، تسلیحات و چیزهای دیگری از واشنگتن دریافت کردند و بیشتر به فکر خواسته های خودشان بودند تا خدمت به آمریکا. در چنین فضایی است که صحبت از مرگ کامل گروه منحله پ.ک.ک به میان آمده است.

تحلیلگران، درباره فرجام گروه منحله پ.ک.ک اختلاف نظر دارند. برخی معتقدند که به طور کامل از بین رفته و دسته ای می گویند: نباید عجولانه قضاوت کرد. دکتر آیدین اونال از تحلیلگران و سیاستمداران مشهور ترکیه، در یک یادداشت تحلیلی به بیان این موضوع پرداخته است.

آیدین اونال که سال ها به عنوان مشاور رئیس جمهور و مشاور نخست وزیر ترکیه خدمت کرده و دو دوره نیز نماینده مردم آنکارا در پارلمان ترکیه بوده، در تازه ترین تحلیل سیاسی خود، درباره سرنوشت پ.ک.ک مطلب مفصل و جالب توجهی نوشته که بخش هایی از آن را با هم مرور می کنیم:

زمانی برای تدفین پ.ک.ک

سازمان تروریستی پ.ک.ک در سال ۱۹۷۸ میلادی، در یک جلسه مخفی در روستای فیس در حومه شهرستان لیجه در استان دیاربکر ترکیه تأسیس شد. اعضای این گروه، در ابتدا خود را «آپوچی» (پیروان آپو یا عبدالله اوجالان) معرفی می کردند. اما رفته رفته به سازمانی تبدیل شد و نام خود را به «حزب کارگران کردستان» (پ.ک.ک) تغییر داده و شروع به انجام اقدامات کوچک کرد.

در سال ۱۹۸۰ میلادی، عبدالله اوجالان رهبر این سازمان، پس از دریافت اطلاع قبلی از کودتای ژنرال کنعان اَورَن، به سوریه گریخت. او در سوریه و لبنان آموزش مسلحانه دید. سپس اعضای سازمان خود را در کوه‌های قندیل در شمال عراق مستقر کرد. این سازمان در میان کردهای ترکیه و همچنین در ایران، عراق و سوریه سازماندهی شد.

از سال ۱۹۸۴ به بعد، پ.ک.ک شروع به حمله نظامی علیه نظامیان و نیروهای امنیتی ترکیه کرد و دوره بسیار خونینی آغاز شد. حملاتی به ایستگاه‌های پلیس انجام می‌شد، بمب‌های انتحاری در میان جمعیت غیرنظامی منفجر می‌شد، روستاها مورد حمله قرار می‌گرفتند و حتی نوزادان، معلمان، کارگران و امامان جماعت، قتل عام می‌شدند.

از زمان تأسیس پ.ک.ک در سال ۱۹۷۸ تا به امروز، اقدامات این گروه تروریستی منجر به مرگ چهل هزار نفر غیرنظامی و نزدیک به ۱۰ هزار نفر پرسنل نظامی و انتظامی شده است.

گفته می شود، میزان خسارات اقتصادی این سازمان برای ترکیه به ۴ تریلیون دلار رسیده است. پ.ک.ک در حالی که اقدامات خشونت‌آمیز انجام می‌داد، پایگاه و حمایتی هم در ترکیه و هم در اروپا پیدا کرد. این گروه با مشکلات مالی مواجه نشد. از دهه ۱۹۹۰ به بعد، احزاب سیاسی وابسته به خود را تأسیس کرد و توانست حدود ۱۰٪ از آرای بخشی از جمعیت کُرد ترکیه را به دست آورد. در عین حال، به ظهور ملی‌گرایی کردی و سکولاریزاسیون برخی از کردها دامن زد.

با ظهور پ.ک.ک و از دهه ۱۹۸۰ به بعد، «تروریسم» به بزرگترین مشکل ترکیه تبدیل شد. مشکل تروریسم حتی بر مشکلات اقتصادی سایه افکند. با وجود همه تلاش‌های نظامی، سیاسی و دیپلماتیک، تروریسم ریشه‌کن نشد. مذاکرات هر از گاهی انجام می‌شد، اما به سرعت به بن بست ختم می شد. عملیات جامع علیه تروریسم، یا به دلیل فشار خارجی یا خیانت داخلی، ناموفق یا ناکافی بود.

ولی حالا باید گفت: پ.ک.ک، همان سازمانی که نزدیک به نیم قرن ترکیه را به ستوه آورده، خون ریخته، بر سیاست داخلی و خارجی تأثیر گذاشته، باعث بدبینی و ناامیدی در جامعه شده، کشور را دچار تفرقه کرده و گاهی آن را تا آستانه تجزیه پیش برده بود، سرانجام چند روز پیش در شهر قامشلی در سوریه به خاک سپرده شد. این نه یک ادعا است و نه یک آرزو. پ.ک.ک برای مدت طولانی توانایی خود را برای فعالیت در داخل ترکیه تا حد زیادی از دست داده بود. با اقدامات سختگیرانه انجام شده، به ویژه استحکامات در امتداد مرز، اعضای این سازمان نمی‌توانستند وارد ترکیه شوند. عملیات‌های برون مرزی و پیشرفت در صنعت دفاعی، به ویژه با استفاده گسترده از هواپیماهای بدون سرنشین، اقدامات تروریستی را به حداقل رسانده بود. همزمان با آغاز دُور جدید مذاکرات تحت عنوان «پروژه ترکیه عاری از ترور»، که در پایان سال ۲۰۲۴ آغاز شد، پ.ک.ک ناچار شد خود را منحل کند.

پ.ک.ک در شرایطی موجودیت خود در ترکیه را منحل کرد که تمام توجه خود را به شمال سوریه معطوف کرده بود. حزب اقماری این گروه منحله در شمال سوریه، حزبی به نام پ.ی.د (حزب اتحاد دموکراتیک) و دو گروه شبه نظامی به نام های ی.پ.گ و قسد تاسیس کرد و عملاً نوعی دولت محلی غیررسمی به وجود آورد و با حمایت آمریکا، یک سوم سوریه را اشغال کرده و نفت سوریه را نیز در اختیار داشت.

برنامه نهایی پ.ک.ک، تاسیس یک دولت نیمه فدرال در سوریه بود تا موجودیت خود را از این راه حفظ کند. ولی این نقشه‌ها شکست خوردند. به خاطر اقدامات ترکیه و مبارزه قهرمانانه ارتش سوریه، پ.ک.ک در مدت زمان کوتاهی، حدود یک هفته، از سرزمین‌های اشغالی عقب‌نشینی کرد و در مناطق کوچکی در عین العرب و منطقه حسکه-قامشلی محصور شد.

حالا اگر پ.ک.ک باز هم بدعهدی کند، با حمله سنگین ارتش سوریه روبرو خواهد شد. حتی اگر ارتش سوریه وارد این شهرها نشود، پ.ک.ک قادر به ادامه حیات نیست و نمی تواند با حفظ حضور یا مقاومت طولانی در آن جغرافیای کوچک که فاقد برق، آب، غذا و ارتباطات خارجی است، زنده بماند.

خلاصه اینکه، پایان راه از همین حالا قابل مشاهده است. پ.ک.ک که در روستای لیس ترکیه متولد شده بود، در شمال سوریه مُرد و در قامشلی دفن شد. بعد از این، چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟

پ.ک.ک می‌تواند فعالیت‌های خود را در شمال عراق یا ایران ادامه دهد. خیر. به این آسانی نیست. ایران با اقدامات بسیار سختگیرانه، این سازمان را سرکوب می‌کند. در شمال عراق، پ.ک.ک اکنون منبع دردسر است. بنابراین، بقای پ.ک.ک در آنجا نیز دشوار خواهد بود.

با این حال، پ.ک.ک برای ترکیه و سوریه تهدید نیست و تروریسم تمام شده است. اکنون، آنچه برای ادغام بیشتر کردها باید انجام شود، روی میز خواهد بود و همه مسائل، صرفاً در صحنه سیاسی مورد بحث قرار خواهد گرفت. بنابراین، دوره‌ای در ترکیه در حال پایان و دوره جدیدی در حال آغاز است.