کتاب ارتداد - وحید یامین پور - سوره مهر - کراپ‌شده

اگرچه بستر رمان این اجازه را به نویسنده می‌دهد که شخصیت‌های دلخواهش را وارد داستان کند، اما وقتی یک اثر نسبتی با واقعیت دارد، این‌گونه حذف‌ها جالب نیست.

به گزارش مشرق، مصطفی وثوق کیا، دبیر فرهنگی روزنامه صبح نودر یادداشتی درباره داستان ارتداد،‌نوشته وحید یامین پور در روزنامه فرهیختگان نوشت:

۴۱ سال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، نوشتن از شکست انقلاب در بیست‌ودوم بهمن‌ماه شاید کمی عجیب به نظر بیاید و شاید اصلا در نظر عده‌ای اتفاق جذابی نباشد، اما همین ایده اگر در بستر یک رمان قرار بگیرد، می‌تواند رخداد شگفت‌انگیزی را خلق کند.

ادبیات انقلاب طی یک دهه گذشته به‌صورت بسیار جدی وارد خلق ادبیات انقلاب شده است، اما هیچ‌یک از نویسندگان وارد این حیطه نشده یا به فکرشان نرسیده که می‌توان از تاریخ جایگزین برای خلق یک رخداد ادبی انقلاب استفاده کرد. نویسنده در تاریخ جایگزین، یک رخداد واقعی را با تخیل درمی‌آمیزد و ادبیاتی خلق می‌کند.

حال، وحید یامین‌پور که اولین اثر شبه‌داستانی‌اش «نخل و نارنج» توانست نظر کتابخوانان را به خود جلب کند، در دومین اثر داستانی‌اش دست روی این موضوع گذاشته است.

«ارتداد» کتاب مهمی است در این دوره؛ در دوره‌ای که خلاقیت نویسندگان به بازی‌های زبانی و سوژه‌های نه‌چندان جذاب معطوف شده است. اینکه نویسنده‌ای خطر کند و دست روی یک موضوع حساس و ملتهب بگذارد، شاید کمی بیشتر از ریسک کردن باشد. اما در هر حال نویسنده این کار را کرده و ارتداد خلق شده است. ارتداد دقیقا از روز بیست‌ودوم بهمن‌ماه شروع می‌شود که در آن رژیم پهلوی با کودتا مانع از پیروزی انقلاب در گام نهایی می‌شود و این آغاز داستان است.

شکست انقلاب در رمان ارتداد به چند دلیل اتفاق می‌افتد که می‌توان از خلال آن دیدگاه نویسنده را دریافت. همگان می‌دانیم که یکی از عوامل اصلی پیروزی انقلاب اسلامی، فرمان امام برای شکست حکومت نظامی در شب بیست‌ودوم بهمن‌ماه بود و حالا دقیقا در ارتداد خلاف این مساله رخ می‌دهد و مثل ماجرای کودتای ۲۸ مرداد مردم در خیابان‌ها نیستند تا از حکومت و انقلاب‌شان پشتیبانی کنند؛ اتفاقی که نتیجه نهایی‌اش گران تمام می‌شود و آن شکست انقلاب است.

اما چرا انقلاب شکست خورد؟ چون امام فرمان شکست حکومت نظامی را داده بود، اما برخی اطرافیان امام به نام مصلحت از انتشار آن و رسیدن پیام به مردم جلوگیری کردند. در اینجا نویسنده بدون اشاره به مساله عوام و خواص مشخصا خواص نزدیک امام را مانع انتشار پیام و در نهایت شکست انقلاب می‌داند و اگر با خوانش امروزی بخواهیم به آن نگاه کنیم، نویسنده با نگاه امروز به مساله ۴۰ سال قبل نگاه کرده است.

افت این مساله اینجاست که ما قضاوت امروز را به ۴۰ سال قبل تعمیم داده‌ایم و دیگر این قضاوت بکر و دست‌نخورده نیست، بلکه آغشته به مسائل و حواشی دیگری شده است.  شکست انقلاب تبعات دارد و یکی از تبعات آن سرخورده شدن نیروهای فعال در انقلاب است. کسانی سرخورده می‌شوند که شاید چندان به رهبران اعتماد کافی نداشته و یا از اعتقاد قوی برخوردار نیستند. اینجاست که ریزش‌هایی رخ می‌دهد که نمونه مشخص آن در کتاب دریا است که بعد از شکست سرخورده شده به سمت گروه مجاهدین خلق سُر می‌خورد.

وحید یامین‌پور در کتاب علاوه بر داستان‌پردازی سعی کرده تا برخی مسائل ذهنی‌اش را در قالب سخنان حکمت‌آمیز بیان کند و در حقیقت این سخنان مانیفست نویسنده است که در جای‌جای کتاب مشاهده می‌شود؛ از سخنان دریا گرفته تا محاکات یونس که اکثر اوقات باعث ملال‌آور شدن داستان و از ریتم افتادن آن می‌شود.

نکته دیگر ماجرا این است؛ وقفه‌ای که نویسنده در داستان با زندان فرستادن یونس ایجاد می‌کند و در اصل ۱۵ سال در کتاب خالی می‌ماند تا یونس بعد از آزادی با واقعیت‌های شهری تهران در دوره پهلوی آشنا شود. یکی از مهم‌ترین تمرکزهای نویسنده در ارتداد، بحث‌های فرهنگی و آن عبارت فحشای سیستماتیک است که به کار می‌برد و روی آن می‌ایستد، گویی نویسنده می‌خواهد تمام ضعف‌های فرهنگی این ۴۰ سال اخیر را به گردن آن بیندازد.

از منظر داستان‌پردازی، ارتداد برای نویسنده یک پیشرفت رو به جلو است. از نخل و نارنج که یک زندگینامه داستانی ساده بود تا ارتداد، نویسنده مسیر خوبی را طی کرده است.

خط داستانی کتاب با توجه به سیر وقایع و استفاده نمکی نویسنده از سورئالیسم باعث شده کتاب در این بخش قابل‌قبول باشد. البته همانطور که در بالاتر گفته شد، داستان‌پردازی این کتاب یک‌دست نیست و ورود محاکات نویسنده این مساله را مختل کرده است، هرچند نقطه‌ضعف اصلی کتاب را باید در شخصیت‌پردازی آن جست‌وجو کرد. تنها شخصیتی که نویسنده در آن پرداخت درست و قابل‌قبولی داشته، یونس است که عقبه مشخص آن بیان می‌شود و چون تمرکز نویسنده بر اوست، وقت کافی هم برایش گذاشته و شخصیت را ساخته و پرداخته است، اما شخصیت‌پردازی دریا به عنوان همسر یونس و کسی که دچار شک و تردید در ادامه مبارزه می‌شود، به‌خوبی پرداخت نشده است. نه آن سفت و سخت بودن در ابتدای مبارزه و نه آن بریدن سریع در عرض دوماه و پیوستن به سازمان مجاهدین هیچ‌یک برای مخاطب باورپذیر نیست، چراکه نویسنده عقبه درستی برای دریا نساخته و همین مساله باعث می‌شود بریدن مجدد وی از مجاهدین و پیوستن به مقاومت حزب‌الله هم دور از باور باشد.

استفاده از شخصیت‌های تاریخی در ارتداد اما گزینشی است. نویسنده، سیدعلی خراسانی و حاج احمد را کاملا در داستانش آورده و برخی چون هاشمی رفسنجانی را کاملا حذف کرده است. اگرچه بستر رمان این اجازه را به نویسنده می‌دهد که شخصیت‌های دلخواهش را وارد داستان کند، اما وقتی یک اثر نسبتی با واقعیت دارد، این‌گونه حذف‌ها در این دوره شاید ناشی از مسائل سیاسی تلقی شود که به‌نظر برای کتاب جالب نیست.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 15
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 3
  • AU ۱۸:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
    10 1
    هاشمی رفسنجانی بود که کروبی و موسوی را تحریک کرد که به خیابان بیایید و اعلام کنید که تقلب شده و اون فتنه ی ۸۸ را بپا کرد.خدا از سر تقصیراتش نگذره.
    • IR ۱۹:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
      0 8
      چرت نگو
    • حمزه IR ۲۰:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
      0 6
      کاش به حرفش گوش می دادیم احمدی نژاداتحادمملکت راازبین برد
    • IR ۱۲:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۶
      4 0
      هاشمی برای اینکه دکتر محمود رئیس جمهور نشود هر کاری میتوانست انجام داد دیگر کاری نبود که انجام دهد با اینکه میدانست تقلبی در کار نبوده ولی هیچگاه در ملا عام ابراز نکرد این نگفتن حقایق خیلی معنی ها میدهد حتی جناب خاتمی هم با اینکه میدانست و حتی گفته میشود که در جمع خصوصی بیان کرده که اعتقادی به تقلب ندارد اما حاضر نگردیده که همانطور که در کلیب تکرار میکنم پیام خاصه داد در ملا عام اعتراف کند که تقلب نشده است واین رفتار ها بیان گر پیام مهم دیگری میباشد که اولینش ادامه دار بودن فتنه ودوقطبی میباشد البته دودش مستقیما در چشم ملت میرود و این رفتارها در تاریخ ثبت خواهد شد
    • IR ۱۶:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۷
      0 2
      آنهمه چرت وپرت میگین خسته نمیشین
  • IR ۲۱:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
    2 3
    رفسنجانی مردی بزرگ با اشتباهاتی بزرگ
  • علیرضا 3 IR ۲۳:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
    1 7
    هاشمی مرد تاریخ و یار امام بود
  • IR ۲۳:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
    8 0
    رفسنجانی باجمایت ازخاینین افسادطلب وازجمله روحانی ضربه ای سی ودوساله به مملکت زدحتی به خاطرانقلاب یک پسرش نه شهیدشدنه جانبازدرواقع همه اصلاحاتیهاسرمایه داروضدمنافع مستضعفین که نشات گرفته ازراه کج رفسنجانی بوده
  • نادر IR ۲۳:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
    0 8
    اگر.کتابی وسخنی نقش آیت الله هاشمی را نگوید یا کمرنگ کند اعتبار چاپ ندارد.ونخواهد داشت سهم ایشان از انقلاب غیرقابل انکار است
  • مهدی IR ۲۳:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۵
    0 8
    هاشمی زنده هست چون نهضت زنده هست.
    • IR ۰۳:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۶
      1 0
      شاید بشود اینطور گفت ولی ای کاش در استخر فرح به دیار باقی نشتافته بود
  • IR ۰۳:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۶
    5 0
    در تاریخ شیعه خواص و بزرگانی اعم از پیر و جوان در ایستگاهای فتنه دنیوی پیاده شدند و جوانانی و کنهسالانی درهمان ایستگاه ها سوار شدند در بحث قطار انقلاب اسلامی ایران هم همین تبلور و جود دارد جوانانی که نه انقلاب و نه امام را درک کرده بودند در ایستگاه هایی از فتنه ی دنیوی دنیا را رها کرده و سوار قطار انقلاب اسلامی شدند ولی متاسفانه خواص و بزرگانی حالا چه پیرمرد و چه میان سال که شاید در عنفوان جوانی سوار قطار شده بودند مرد راه نبودند و در ایستگاه های فتنه ی دنیوی از قطار پیاده شدند و ای کاش فقط پیاده شده بودند اما با تزویر نیرنگ و فریب چوب لای چرخ قزار گذاشتند و اجازه سرعت را از قطار گرفتند اینکه در پیشگاه خدا وند چگونه پاسخ خواهند داد با خودشان ..
  • IR ۱۳:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۶
    1 0
    تاریخ اسلام علل الخصوص شیعه پر از فراز و فرود ،سعود و سقوط و متاسفانه و شور بختانه (سهم خواهی خواص )در صدر اسلام واقعه غدیر و جریان های بعد از پبامبر اکرم(ص)،، در زمانهای مختلف و در زمان علی بن ابیطالب جنابان (طلحه وزبیر )نمونه عینی میباشند در قیام کربلا حضرات اشقیا در یک طرف سقوط میکنند و جناب حربن ریاحی به بالا ترین سعود تاریخ دست پیدا میکند در قیام مختار ثقفی تنها گذاشتن جناب مختار بوسیله جناب (ابراهیم اشتر ) و شکست قیام وهمینطور تا انقلاب اسلامی ایران(فتنه ها) و مسببان فتنه ادامه دارد متاسفانه تا مردم اگاه نشوند قیام ها و انقلاب ها از داخل ضربه میخورد بقولی شهید امیر کبیر فرمودند من ابتدا فکر می‌کردم که مملکت. وزیر دانا می خواهد ؛و مدتی بعد به این نتیجه رسیدم که مملکت. شاه دانا می‌خواهد ؛اما اکنون میفهمم که مملکت. ملت دانا می‌خواهد،( ملت دانا )،، این یک اصل است تا مردم فریب بخورند وضعیت بهمین منوال میباشد امروز هرکس در مبانی فکری امام حاضر خود شک کند منحرف شده است همانطور تاریخ شیعه گواهی این مهم میباشد واین مردم هستند که باید انزجار و برائت خود را از فتنه گران و حامیان فتنه اعلام نمایند وگرنه همان جریان فتنه ای که علی بن ابیطالب را در محراب شهید کرد و حسن بن علی را در خانه زهر کینه خورادند و همان حضرات اشقیا در کربلا فاجعه افریدند امروز در هزاره سوم اوائل قرن بیست و یکم هم وجود دارند..
  • IR ۱۶:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۷
    0 1
    بدخواهان بدانندهاشمی زنده هست چون نهضت زنده هست امام خمینی
  • IR ۱۵:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۳۰
    1 1
    این آقای یامین پور موقعی که هاشمی وامثال هاشمی داشتن کشورداری میکردن پوشک پاش بود

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس