به گزارش مشرق، فهیمه محقق، متخصص مغز و اعصاب در برنامه «مجله پزشکی» رادیو سلامت درباره انواع لرزش دست و ارتباط آن با بیماری پارکینسون توضیح داد.
متخصص مغز و اعصاب، با اشاره به اینکه لرزش دست میتواند علتهای متفاوتی داشته باشد، گفت: لرزش در حالت استراحت بیشتر با بیماری پارکینسون ارتباط دارد، اما لرزشهایی که هنگام انجام فعالیت یا حرکت ایجاد میشوند، در بسیاری از موارد به دلایل دیگری از جمله زمینه ارثی بروز میکنند و ممکن است از سنین پایین آغاز شوند.
وی با بیان اینکه هر نوع لرزش دست را نمیتوان به بیماری پارکینسون نسبت داد، گفت: لرزش یک علامت پزشکی است که ممکن است در شرایط مختلف و به دلایل گوناگون ایجاد شود. برای بررسی علت لرزش، پزشک باید زمان بروز، نحوه شروع، شرایط تشدید و علائم همراه با آن را مورد توجه قرار دهد.
محقق افزود: لرزشها از نظر زمان و شرایط بروز به گروههای مختلفی تقسیم میشوند. برخی لرزشها زمانی دیده میشوند که دست در حالت استراحت قرار دارد. به این نوع لرزش، لرزش استراحت گفته میشود. لرزش استراحت یکی از علائمی است که میتواند در بیماری پارکینسون مشاهده شود اما تشخیص پارکینسون تنها بر اساس وجود لرزش انجام نمیشود و نیازمند بررسی مجموعهای از علائم و نشانههای عصبی است.
این متخصص مغز و اعصاب تأکید کرد: در بیماری پارکینسون، معمولاً نشانههای دیگری نیز ممکن است همراه لرزش وجود داشته باشد. کند شدن حرکات، احساس خشکی و سفتی عضلات، تغییر در راه رفتن، کاهش حرکت دستها هنگام راه رفتن و دشواری در انجام حرکات ظریف از جمله آنهاست.
محقق ادامه داد: در بیماری پارکینسون، لرزش معمولاً زمانی بیشتر دیده میشود که اندام در حال استراحت است. ممکن است دست فرد زمانی که روی پا قرار گرفته یا بدون انجام فعالیت خاصی در کنار بدن قرار دارد، دچار لرزش شود. در برخی موارد نیز این لرزش در یک دست آغاز میشود و بعد از مدتی ممکن است اندام دیگر را هم درگیر کند.
وی تأکید کرد: مشاهده لرزش در دست به تنهایی به معنای ابتلا به پارکینسون نیست. بسیاری از افراد ممکن است در طول زندگی خود دچار لرزش شوند، بدون آنکه به بیماری پارکینسون مبتلا باشند. اضطراب، استرس، خستگی، مصرف برخی داروها، مشکلات تیروئیدی، کاهش قند خون و بعضی بیماریهای عصبی میتوانند باعث ایجاد یا تشدید لرزش شوند.
این متخصص مغز و اعصاب درباره لرزشهایی که هنگام حرکت ایجاد میشوند توضیح داد: نوع دیگری از لرزش وجود دارد که هنگام انجام فعالیت یا نگه داشتن دست در یک وضعیت خاص بروز میکند. برای مثال ممکن است دست فرد هنگام نوشتن، گرفتن لیوان، استفاده از قاشق، برداشتن وسیله یا نگه داشتن دستها در مقابل بدن دچار لرزش شود. این نوع لرزش، لرزش هنگام حرکت یا اکشن ترمور نام دارد.
به گفته محقق، لرزش هنگام حرکت معمولاً با لرزش استراحت تفاوت دارد و در بسیاری از موارد میتواند زمینه خانوادگی و ارثی داشته باشد. این نوع لرزش ممکن است از سنین پایینتر آغاز شود و حتی نوجوانان و جوانان را نیز درگیر کند؛ بنابراین اگر نوجوانی هنگام نوشتن یا انجام فعالیتهای دقیق دچار لرزش دست میشود، نباید بلافاصله این علامت را به پارکینسون نسبت داد.
وی افزود: در بسیاری از موارد، لرزشهای ارثی به تدریج در اعضای مختلف خانواده دیده میشوند. ممکن است یکی از والدین، پدربزرگ یا مادربزرگ فرد نیز سابقه لرزش دست داشته باشد. البته وجود سابقه خانوادگی به تنهایی برای تشخیص کافی نیست و بررسی دقیق توسط پزشک ضروری است.
محقق با اشاره به نگرانی خانوادهها درباره لرزش دست نوجوانان گفت: لرزش در این سنین دلایل متعددی دارد و نوع لرزش، زمان بروز و علائم همراه با آن اهمیت زیادی دارد. اگر لرزش فقط در زمان اضطراب یا هیجان دیده شود و با آرام شدن فرد کاهش پیدا کند، ممکن است با استرس و عوامل روانی مرتبط باشد. همچنین در برخی نوجوانان، مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین، کمخوابی و فشارهای درسی میتواند لرزش را بیشتر کند.
متخصص مغز گفت: صرف وجود لرزش در یک نوجوان، بدون وجود علائم دیگری مانند کندی حرکت، سفتی عضلات یا اختلال در راه رفتن، معمولاً به تنهایی برای مطرح کردن تشخیص پارکینسون کافی نیست. بیماری پارکینسون بیشتر در سنین بالاتر دیده میشود، هرچند شکلهای زودرس بیماری نیز وجود دارد و تشخیص آن باید توسط متخصص مغز و اعصاب انجام شود.
محقق ادامه داد: اگر لرزش به صورت مداوم وجود داشته باشد، به مرور زمان شدت آن افزایش پیدا کند یا انجام فعالیتهای روزمره مانند نوشتن، غذا خوردن و استفاده از وسایل را دشوار کند، لازم است فرد برای بررسی پزشکی مراجعه کند. پزشک در جریان معاینه، ویژگیهای لرزش را ارزیابی میکند و در صورت نیاز آزمایشها یا بررسیهای تکمیلی را درخواست خواهد کرد.
وی به خانوادهها توصیه کرد: از تفسیر خودسرانه علائم و جستجوی نگرانکننده در منابع غیرتخصصی خودداری کنند. گاهی لرزشهای خفیف و مقطعی، نتیجه اضطراب، خستگی یا عوامل ساده و قابل کنترل هستند. در مقابل، لرزشهای مداوم یا پیشرونده باید جدی گرفته شوند و تحت بررسی پزشکی قرار بگیرند.
این متخصص مغز و اعصاب همچنین بر اهمیت ثبت شرایط بروز لرزش تأکید کرد و گفت: خانوادهها میتوانند زمانهایی را که لرزش ظاهر میشود، شدت آن، ارتباط آن با فعالیت یا استراحت و وجود یا نبود علائم دیگر یادداشت کنند. این اطلاعات میتواند در روند تشخیص پزشک کمککننده باشد.
به گفته محقق، تفاوت میان لرزش استراحت و لرزش هنگام حرکت یکی از نکات مهم در ارزیابی بیماران است. لرزش استراحت ممکن است در بیماری پارکینسون دیده شود، اما لرزش هنگام حرکت بیشتر در شرایطی مانند لرزشهای ارثی یا برخی اختلالات دیگر مشاهده میشود. البته تشخیص نهایی به معاینه و بررسی کامل وضعیت فرد بستگی دارد.
وی گفت: نوجوانانی که دچار لرزش دست هستند نباید بدون بررسی پزشکی دچار نگرانی و ترس شوند. بسیاری از این لرزشها قابل کنترل هستند و ارتباطی با پارکینسون ندارند.
متخصص مغز یادآور شد: با این حال، در صورت تداوم لرزش، افزایش شدت آن، ایجاد اختلال در فعالیتهای روزمره یا همراه شدن با علائمی مانند کندی حرکت و خشکی عضلات، مراجعه به متخصص مغز و اعصاب ضروری است.