در راستاي دشمن‌شناسي و آشنايي با اقدامات مهره‌هاي اصلي و منحرفان در پروژه خيالي سرنگوني ايران اسلامي، "مشرق" اقدام به معرفي تعدادي از چهره‌هاي مهم و تأثيرگذار در عرصه سياست داخلي جمهوري اسلامي ايران با عنوان "ياران اصلاحات" كرده است.

گروه گزارش ويژه مشرق، در راستاي بصيرت افزايي و تبيين ناگفته‌هايي از تاريخ انقلاب، اقدام به معرفي منحرفين و مدعياني نموده است كه بعد از گذشت سه دهه از انقلاب، نقاب از چهره واقعي خود برداشته و در راه دشمني با جمهوري اسلامي ايران قدم گذاشتند، مشرق در سلسله گزارش‌هايي با عنوان "ياران اصلاحات"، اقدام به معرفي چهره‌هاي اصلي جريان اصلاحات مي‌كند كه دومین گزارش مختص به معرفي " حسین حاج فرج الله دبّاغ " (سروش) است.



در قسمت اوّل، بخش نخست زندگی و افکار و فعالیت های سروش از تولّد، تا سالهای آغازین پس از پیروزی انقلاب اسلامی تحت عنوان «در سراب روشنفکری دینی» بیان شد. در این قسمت ادامه سیر زندگی و افکار سروش تا زمان حاضر در دو بخش تحت عناوین «در گرداب غربزدگی علمی» و «در مرداب دین ستیزی غربی» بیان می گردد.

روشن است که مطالعه قسمت اوّل برای فهم بهتر این قسمت ضرورت دارد چرا که نویسنده در صدد است سیر تحوّلات شخصیتی و فکری سروش را در گذر زمان مورد توجّه قرار دهد. لذا مطالعه قسمت اوّل به عنوان مقدّمه لازم توصیه می گردد.


دوّم: در گرداب غربزدگی علمی

چنانچه ذکر گردید، سروش با شخصیتی ظاهراً مذهبی و انقلابی و باطناً لیبرال وارد فضای سیاسی پس از پیروزی انقلاب اسلامی گردید. امّا نگرش لیبرالیستی سروش تنها به مواضع سیاسی او ختم نشد و در حوزه معرفتی و علمی نیز به وضوح خود را نشان داد؛ حوزه ای که آسیب آن از مواضع سیاسی سروش و حتّی مواضع ضدّ دینی او در دهه 1370 به بعد، سنگین تر بوده است.


مقلّدی بی چون و چرا برای فلسفه غرب

هرچند سروش در دوران دانشجویی با فلسفه اسلامی آشنا شده بود و با نشر کتاب "نهاد نا آرام جهان" که تبیینی از حرکت جوهری بود، افرادی همچون استاد شهید مطهری را به خود امیدوار ساخت، اما وی در همان شهر لندن مقتدای دیگری برای خود یافته بود که هفت سال پیش از ورودش به شهر لندن، از جانب ملکه انگلستان مفتخر به لقب "سِر" شده بود و در سال ۱۹۷۲ که سروش پا به لندن نهاده بود، در سمت استادی منطق و روش علمی در مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن بازنشسته شده بود. این مقتدا کسی نبود جز، کارل پوپر.[1]

خود سروش می گوید؛ «واقعیت آن است که نام پوپر از همان زمان [دوران دانشجویی در لندن] در ذهن و چشم من پررنگ شد. ایده ابطال پذیری او جاذبه ویژه ای برای من داشت و احساس کردم که سخنی متفاوت و قابل تامّل است. من در آن زمان از ایده های اجتماعی و سیاسی پوپر مطلقاً اطلاعی نداشتم.

مدخل ورود من به فلسفه پوپر، فلسفه علم و فلسفه تجربی بود، نه فلسفه سیاسی». اگرچه مطالعه ی سروش پیرامون آراء پوپر در حیطه ی فلسفه علم، در پی ریزی کتابی چون «علم چیست، فلسفه چیست؟» او نقش مهمی داشت و در ترجمه ای کردن علوم انسانی در ایران پس از انقلاب هم تأثیر شگرفی گذاشت، امّا تفکّرات پوپر، در تفکّر سیاسی سروش بسیار اثر گذار بود. وجهه ی اجتماعی پوپر که در کتاب «جامعه باز و دشمنانش» نقادی بر آراء افلاطون و هگل بود، دستاویز مناسبی برای سروش بود که به مدد آن به نبرد با مارکسیسم برود و در مناظره های تلویزیونی رو در رو با احسان طبری و فرخ نگهدار از حملات مارکسیست ها در برابر اسلام دفاع کند.



البته کتاب «ایدئولوژی شیطانی» نیز در راستای همین برخورد با آنچه او «دگماتیزم نقابدار» می نامید نوشته شده بود. که ملهم از آراء سیاسی پوپر بود. سروش خود می گوید: «در غرب هم گفته اند که مارکسیسم بعد از حمله پوپر در [کتاب] جامعه باز و دشمنان آن، دیگر در این جامعه کمر راست نکرد.»[2] همین ایده فکری پوپر، دلیل به اصطلاح فلسفی سروش برای مخالفت با حکومت اسلامی در چند سال بعد گردید.

وی در مورد آشنایی با اندیشه های پوپر و نقد مارکسیسم این چنین با وَجد سخن می گوید: « به دنیای خیلی بزرگتری وارد شدم و مارکس را بسیار جذاب تر از آن یافتم که می پنداشتم. آثار او را پیدا کردم و خواندم، نقد پوپر بر او را هم بسیار جذاب یافتم و بدین ترتیب وارد فضای جدیدی شدم که صرفاً به دنبال نفی مارکسیسم نبود بلکه یک فضای فکری و فرهنگی تازه بود.»[3] این فضای جدید همانطور که خود او اقرار می کند، صرفاً نفی مارکسیسم نبود بلکه خود یک نظام معرفتی غربی بود که منجر به دیدگاه های خاصّ در حوزه سیاسی هم می شد.

دیدگاه هایی که در دهه 1350 تا 1360 در سروش شکل گرفت امّا در دهه 1360 تا 1370 در لایه ای از تظاهر دینی و انقلابی گری مخفی ماند و در دهه 1370 به بعد دوباره خود را نشان داد.

کارل پوپر، مقتدای فکری عبدالکریم سروش در غرب


  • میدان داری در پروژه غربی کردن علوم انسانی

چنانچه ذکر گردید، عضویت سروش در انقلاب فرهنگی، نه تنها به جهت اسلامی کردن دانشگاه ها و تغییر رشته های غربی به اسلامی نبود، بلکه او اساساً با اینکه رشته های دانشگاهی را می توان با رویکرد اسلامی اصلاح کرد و یا علوم اسلامی تولید و جایگزین آن کرد از ابتدا مخالف بود. در سال ۱۳۶۰ در گفتاری از وحشی و بی‌وطن بودن علم سخن گفت و بیان کرد «علم ایرانی و غربی یا اسلامی و مسیحی نداریم» سخنان او باعث شد که دانشجویان پیرو خط امام در نقد او مقاله نوشتند و منتشر کردند و به دفاع از علوم انسانی- اسلامی پرداختند[4].

سروش در زمره اوّلین کسانی بود که سنّت تقلید از غرب و تدریس کتب ترجمه ای را در علوم انسانی پس از انقلاب پایه گذاری کرد. عبدالكريم سروش برنامه علمی خود را با ترويج معرفت‌شناسي مدرن و نقدگرايي در ايران آغاز كرد. پيش از این، زماني كه در ستاد انقلاب فرهنگي بود، رشته فلسفه علم را در ايران بنياد نهاده بود.

حال موقع آن بود كه با تدريس فلسفه علم و معارف درجه دومي چون فلسفه تاريخ، فلسفه علوم اجتماعي، فلسفه سياسي و فلسفه دين اذهان دانشجویان را به معرفت‌شناسي جديد غرب گرایش دهد. وی تلاش زیادی نمود تا علوم انسانی غربی را به عنوان علم ناب و خالص که همانند علوم تجربی کاملاً بی طرف و به دور از نگاه ایدئولوژیک است، در فضای دانشگاهی مطرح نماید.

يكى از كتابهاى مهم عبدالكريم سروش كتاب «علم‌چيست؟فلسفه‌چيست؟» اوست كه پيش از انقلاب نوشته است و در اوايل سال ۱۳۵۷ بارها تجديد چاپ شد. «علم چيست؟ فلسفه چيست؟» از اين جهت مهم بود كه سروش براى نخستين بار در ايران، فلسفه علم كارل پوپر را به صورت ترجمه‌ای وارد متون آموزشى دانشگاه ها و محافل علمى مي كرد. پس از آن نیز سیل ترجمه آثار فلاسفه غربی توسط وی و تقلید محض از مبانی فکری آنها، کار و تلاش شبانه روزی سروش شد.



وی چهار كتاب مهم در اين باب ترجمه كرد:«مبادي مابعدالطبيعي علوم نوين» نوشته ادوين آرتوربرت، «فلسفه علوم اجتماعي» نوشته آلن راين، «تبيين در علوم اجتماعي» نوشته دانيل ليتل، و «علم‌شناسي فلسفي» ترجمه ۱۶ مقاله از دانشنامه فلسفه ويراسته پل ادواردز. او در اين دوره همچنين بر ترجمه كتاب «منطق اكتشاف علمي» نوشته كارل پوپر، نظارت كرد.[5]

گفتارهايي در اخلاق و صنعت و علوم انساني در سال 1366 با عنوان تفرّج صنع منتشر شد و سروش در آن مجموعه ديدگاه هايش را در دفاع از علم جديد و مخالفت با علوم اسلامی گرد آورد. سروش در اين كتاب صريحاً از در مخالفت با كساني در مي آيد كه به انديشه اسلامي و فقه و فلسفه اسلامي اتكا دارند.[6]

سروش در کتاب «فربه­ تر از ایدئولوژی» علوم انسانی را همچون علوم تجربی می داند و بیان می کند که نگاه ایدئولوژیک به علوم، نگاهی از روی منفعت طلبی!! و تحریف علوم برای مقاصد ایدئولوژیک است؛ این در حالی است که خود وی در آثار مختلف، از جمله در کتاب «رازدانی، روشنفکری و دینداری» که در دهه 1380 منتشر کرد، صراحتاً به مبانی ایدئولوژیک غربی علوم انسانی و اینکه این علوم بر پایه تفکر اومانیستی و مادّی گرائی غرب استوار است، اعتراف می کند.

با این حال وی در کتاب فربه تر از ایدئولوژی می‌نویسد: «در جوامع ایدئولوژیک] صورت ایدئولوژیک دادن به همه‌ی امور، دامنه­ اش تا علوم(و بالاخص علوم انسانی) هم می­‌کشد. کسانی گمان می­‌برند که قوانین جهان و جامعه هم می‌تواند صورت ایدئولوژیک پیدا کند و دنبال فلسفه‌ی حزبی (یا ایدئولوژیک) و جامعه­ شناسی ایدئولوژیک می­گردند.

لنین آشکارا چنین می­گفت و پاره ­ای از هموطنان ما نیز چنین می­اندیشند. غافل از این که قوانین جهان و جامعه، قبل از آن که ایدئولوژی در جهان باشد، بوده­ اند و از پیش خود، صورت و ماهیتی دارند و جزو امور اختیاری و مصنوع نیستند که هر کس آن‌ها را مطابق میل خود بسازد»[7]

اين همان تصوّري است که سروش بعد ها به صراحت بيان داشت. وي مارکسيسم و اسلام را از آن جهت که ايدئولوژيک اند يکسان مي انگارد و حق ورود ايدئولوژي به حوزه علم را نفي مي کند لذا علوم انساني اسلامي را بي معنا مي داند چرا که بر اساس آنچه وي از اساتيد غربي اش فهم کرده بود و در کتاب دانش و ارزش بيان کرد، ارزش و اخلاق از دانش جدا است و علوم بي طرف اند و ربطي به ارزش ها ندارند.[8]

اين نافهمي و کج فهمي سروش، به خاطر تقليد محض از غرب بود. او نمي فهميد که فلاسفه غرب علوم انساني را بر اساس و پايه ارزش هاي ماترياليستي و اومانيستي بنا نهاده اند و به دنبال جهاني سازي اين ارزش ها هستند امّا با فرافکني از تساهل و بي طرفي ليبراليسم و علوم غربي سخن مي گويند. علومي که آنان غير ارزشي مي نامند مشحون از ارزش هاي اومانيستي است. البته اگر منظور از ارزش، ارزش هاي الهي باشد، علوم مدرن غربي از اين ارزش ها بويي نبرده بود. امّا با کمي دقّت روشن مي شود که خود اين اصل که ارزش ها نبايد به علوم انساني وارد شوند و علم وايدئولوژي يا علم و دين بايد از هم جدا باشد، يکي از مهمترين ارزش هاي نگاه سکولار به علم بود و سروش اين مساله را نمي فهميد.



دکتر رضا داوري از کسانی بود که راه سروش در تقلیدی کردن علوم انسانی را نادرست مي دانست. وی هنگام انتشار اولين ترجمه كتاب «جامعه باز و دشمنان آن» در ايران، این کتاب را در كيهان فرهنگي نقد کرد و اینگونه نوشت كه «علم و آزادي آري، التقاط نه» و سوال کرد که «اين پوپر كيست كه هم دشمنان انقلاب اسلامي در خارج از كشور اثر او را وسيله مخالفت كرده اند و هم در داخل جمهوري اسلامي گروهي برايش سر و دست و پا مي شكنند و مخالفت با او را مخالفت با مقدّسات مي شمارند.» اين نقد پوپر با پاسخ تند و پرخاشگرانه سروش مواجه شد.

سروش‌ بعد از پاسخ‌ مجدّد رضا داوري‌ به‌ وي‌ در نشريه‌ كيهان‌ فرهنگي، طي‌ نامه‌اي‌ اعلام‌ كرد كه‌ ديگر حاضر به‌ پاسخگويي‌ به‌ وي‌ نيست‌ و مسوولان‌ كيهان‌ فرهنگي‌ را - كه‌ در آن‌ زمان‌ از دوستان‌ و شاگردان‌ وي‌ بودند - مجبور به‌ انتخابات‌ از ميان‌ وي‌ و داوري‌ براي‌ چاپ‌ مطالب‌ كرد.

كيهان فرهنگي پس از اين واقعه به ناشر تمام عیار آراي سروش تبديل شد. همه یاران جدید وی در كيهان فرهنگي گرد آمده بودند. برخي از اين نام ها در سال هاي بعد بيشتر به گوش رسيد: سيدمصطفي رخ صفت، رضا تهراني، ماشاءالله شمس الواعظين، اكبر گنجي و ... در كيهان فرهنگي نام مرتضي مردي‌ها، مجيد محمدي، حميد وحيد و ديگران نيز به چشم مي خورد.

اينها همان کساني بودند که به دنبال نهادينه کردن اصول ليبراليسم و سکولاريسم در ايران ابتدا به توليد ادبيات علمي و سپس به تربيت نسل دانشگاهي و در نهايت به طراحي نظام سياسي اقدام نمودند و گفتمان اصلاحات در ايران را با همان نگرش غربي پديد آوردند. حلقه کيان و شاگردان سروش را بايد مهمترين پايکاه معرفتي و نظريه پردازي اصلاحات دانست.[9]



سروش که مدّعی قداست زدائی از علم و عالمان بود و حتّی در طول دو دهه با تمام توان خود و شاگردانش، به قداست زدائی از اسلام و ساحت پیامبر اکرم پرداخت، وقتی پای پوپر به میان می آمد، چنان به او وفادار بود که گوئی از کسی دفاع می کند که از پیامبران الهی نیز بالاتر است!! وی در نامه ای به مناسبت روز فلسفه، به قول خودش پس از سی سال، خشم خود را از نقد دکتر رضا داوری بر پوپر اینگونه ابراز می نماید «سی سال پیش که آقای داوری جدال با پوپر را آغاز کرد و حمله عنیفی را علیه او سامان داد، البته رندی و زیرکی کرد. دشنام‌هایی کلان داد و پاداش‌هایی کلان‌تر از کلانتران گرفت. توده‌ای‌ها، لیبرال‌کُشی را آغاز کرده بودند و روحانیّت خام را به دنبال خود کشانده بودند.

داوری که در آرزوی نامی و نوایی بود، پا به میدان نهاد، ابتدا مقاله‌ای در کیهان فرهنگی نوشت، و پرده از روی «نفسانیّت» غرب برداشت و ذات فاسد و مستکبر و زوال محتوم آن را به «برهان» معلوم کرد. اما تحسینی نشنید... داوری، از پوپر آغاز کرد و انتقام هیتلر را از او گرفت ... پوپری که از فاشیسم هیتلری گریخته بود و چون نامداران بسیار دیگر، پس از تحمل دربه‌دری‌ها، به نیوزیلند رفته و سپس در انگلستان رحل اقامت افکنده بود...

حمله به پوپر، ادامه راه حزب توده بود، یعنی حمله به آزادی و حقوق بشر و جامعه باز غیراستالینی... به دنبال این حملات بود که لشکری از مهاجمان قلم به‌مزد به اردوی پوپرکوبان و پوپرکُشان پیوستند، و ادبیاتی پر از توهین و دشنام و خشونت و خصومت را در روزنامه کیهان تولید و ترویج کردند، و اسب وقاحت در میدان فصاحت دوانیدند.».[10]

سروش در این نامه ، شخصیّت پنهان خویش را هویدا ساخته و هر آنچه خود از او در رنج است را به مخاطبش نسبت داده است. البته این مقاله در صدد بررسی و قضاوت در مورد صحّت و سقم اتّهامات سروش به داوری اردکانی نیست. بلکه به روی دیگر این اتّهامات توجّه دارد به این معنا که با بررسی روان شناختی و کنار زدن فرافکنی های سروش، شخصیّت خود وی را در اتّهاماتی که به داوری اردکانی زده است، می توان شناسایی کرد.



فرافکنی یکی از دفاع های روانی و به معنای نسبت دادن غیر ارادی رفتار ناهشیارانه خود به دیگران است. به طوری که گویی این ویژگی ها صرفاً در دیگری یا دیگران وجود دارد. فرافکنی یکی از مکانیسم های دفاعی ناخودآگاه انسان علیه اضطراب درونی خویش محسوب می شود.

در این معنی خواسته ها و انگیزه های غیرقابل پذیرش که شناخت آنها در «خود»، ممکن است موجب ناراحتی شود، به دیگران نسبت داده می شود. با این وسیله دفاعی، فرد می کوشد تا تمایلات نامناسب و ناپسند خویش را به دیگران نسبت دهد و در نتیجه خود را عاری از هرگونه عیب و نقص بداند و خود را از احساس گناه برهاند. با این وسیله دفاعی، فرد در مورد دیگران با مقیاس خویش قضاوت می کند. چه بسا ممکن است که فرآیند فرافکنی به طور ناخود آگاه اتّفاق افتد و فرد نسبت به آن بی اطّلاع باشد.[11]

سروش داوری اردکانی را فردی می داند که «در آرزوی نامی و نوایی بود، پا به میدان نهاد.» و به این جهت که مشهور گردد به نقد پوپر پرداخت. و این دقیقاً احوال شخصی سروش در آغاز ورود به ایران و مقابله با مارکسیسم است. سروش می گوید مقابله داوری با لیبرالیسم و پوپر برای این بوده است که «پیشینه خود را تطهیر کند که نه انقلابی بود و نه دینی.

این بار تیر به هدف خورد و رویای دیرینش، تعبیری شیرین یافت. پس از آن بود که حاکمان قدرش را دانستند و درهای نعمت و حشمت را به رویش گشودند، و او با سرعتی که خود گمان نمی‌بُرد، از نردبان نام و مقام بالا رفت.» و این دقیقاً همان ایده های درونی سروش است، وقتی که پس از پیروزی انقلاب بدون هیچ سابقه مبارزه و بدون هیچ پیشینه معرفتی و مقبولیّت مردمی در فضای مذهبی ایران، وارد کشور شد و برای جبران خلأ معرفت دینی و سابقه انقلابی، از ابزار مقابله با مارکسیسم استفاده کرد و خود را در جامعه دینی ایران نه تنها تطهیر، بلکه تقدیس نمود!

شبيه همين فرافکني را در مصاحبه اي که در باب انقلاب فرهنگي و نقد آن داشت، و در قسمت اوّل مقاله آمد، نسبت به صادق زيبا کلام انجام داد. وي در آن مصاحبه در حمله با صادق زيبا کلام مي گويد «...حتي كسي مثل آقاي زيباكلام كه بارها از انقلاب فرهنگي حرف زده است.

اينجا بايد بگويم كه ايشان نه صادق‌اند و نه كلام زيبا مي‌گويند. ايشان چندين‌بار از انقلاب فرهنگي سخن گفته، گويي كه از مسوولان اصلي آن بوده و من به شما مي‌گويم كه مطلقا چنين نبوده است.» اين دقيقا فرافکني سروش و نسبت دادن نقاط ضعف خود به ديگران است چرا که اين سروش بود که نه عبد الکريم بود و نه سروش! و همواره حاج فرج الله دبّاغ درون او هويت خود ساخته و غير واقعي او را به چالش مي کشيد.



امّا فارغ از تحلیل روانشناسی شخصیّتی سروش، باید دید این همه دفاع از پوپر برای سروش چه معنایی دارد؟ روشن است که سروش، به لحاظ معرفتی خود را به پوپر منتسب کرده بود تا از نام او آوازه جوید. وی در فضای روشنفکری با اندیشه های پوپر شناخته شده بود لذا احساس می کرد با انتقاد دیگران از پوپر پشتوانه معرفتی و اتّکاء خود را از دست خواهد داد. لذا است که وی نقد پوپر را تخریب و نقد خود می دانست و در طرف مقابل تجلیل از پوپر و بزرگداشت مقام او را عامل ارتقاء و بزرگی خود بر می شمرد.


  • دستمزد خوش‌خدمتی به فراماسونری و صهیونیسم

روشنفکری در غرب، همواره رابطه نزدیکی با فراماسونری داشته است. در ایران نیز، اوّلین روشنفکرانی که در غرب تحصیل نمودند و به ایران بازگشتند، به جرگه فراماسونرها پیوستند به گونه ای که گویی هویت روشنفکری با عضویت در فراماسونری تکمیل می شد. میرزا ابوالحسن‌خان شیرازی و میرزا صالح شیرازی از اولین ایرانیانی بودند که در انگلستان به فرقة ماسونی پیوست.

نخستین کسی که انجمنی‌ همانند فراماسونری را با نام فراموشخانه در ایران بر پا کرد، میرزاملکم‌خان و پس از او آدمیّت بود. جریان روشنفکری در دوره مشروطه و افرادی از جمله تقی زاده فراماسونر بودند و به اعتقاد بسیاری از تاریخ نگاران، فراماسونری هدایت کننده روشنفکران مشروطه بود. در دوره پهلوی نیز فراماسونری رشد عجیبی کرد و بسیاری از افراد مطرح و روشنفکرانی از جمله محمد علی فروغی که به دولت مستبدّ پهلوی کمک کردند، فراماسونر بودند. با پيروزي انقلاب اسلامي فعاليت‌هاي لژهاي فراماسونري در ايران رو به توقف نهاد و اعضای آن از ایران گریختند.[12]

بی اعتقادی و عدم پایبندی به ادیان الهی و انبیاء(ترویج لائیسم)، تفسیر اومانیستی از عالم هستی، تسامح و تساهل مذهبی(ترویج پلورالیسم) اعتقاد به اباحی گری و آزادی(ترویج لیبرالیسم)، نظام تعلیم و تربیت و نظام علمی(با محوریت سکولاریسم)، تشکیل دولت جهانی با شعار برابری، برادری و آزادی،پیش برد اهداف استعماری بورژوازی صهیونیسم و انگلیس و آمریكا و دیگر سرمایه داران جهانی تحت عنوان پیشرفت و تمدّن از مهمترین اصول فکری فراماسونری است.

در طول سه دهه تاريخ انقلاب اسلامي سروش و شاگردان و اطرافیانش كوشيدند تا اصول موضوعه گفتمان ليبرال سرمايه‌داري را از دل اسلام استخراج و استنتاج كنند و تئوريهاي فراماسوني را با مستندات قرآني درآميزند. اين همان روشي بود كه عبدالكريم سروش و محمد مجتهد شبستري براي صورتبندي تئوري دين سكولار از پايان دهه 1360 در حلقه ماهنامه كيهان فرهنگي پيش گرفتند.

سروش از ارديبهشت 1367 تا هنگام توقف انتشار كيهان فرهنگي در زمستان 1369 به انتشار سلسله گفتارهاي قبض و بسط تئوريك شريعت پرداخت كه در آن تمام اركان ايدئولوژي ماسوني، از هرمنوتيك متن قدسي تا نسبي‌گرايي ديني تحت عنوان قرائت رحماني از اسلام جمع شده بود و ديري نپائيد كه در پائيز 1370 با انتشار ماهنامه كيان كوشش مستمر براي گسترش تفسير سكولار از اسلام انسجام و صورت تازهاي يافت.



علی احمدی و سروش در کنار فتنه گران


حلقه كيان، در نيمه اول دهه 1370، از يك سو با مشاركت مروّجان فراماسونري (مانند رامين جهانبگلو) به نهادينه ساختن تئوري جامعه مدني جان لاك (از نخستين فلاسفه فراماسون) پرداخت و از سوي ديگر، با انتشار آراء جناح موسوم به روشنفكران ديني مانند عبدالكريم سروش، محمد مجتهد شبستري، محسن كديور، محمدتقي فاضل ميبدي و... به قرائت سازي از متن قدسي قرآن روي آورد. [13] در نگاه اوّل شاید فراماسونر بودن سروش ادّعایی اثبات نشده تلقّی شود. امّا شواهدی وجود دارد که تردید در ارتباط سروش و شاگردانش با جریان فراماسونری را به حد اقل می رساند.

یکی از مستندات این ادّعا، این است که کارل پوپر، استاد و مقتدای سروش که وی در تمام دوران فعّالیت علمی خود، او را تقدیس و تکریم می نمود از اعضای اصلی فراماسونری در انگلستان بوده است. گرچه سروش سعی می کند با عباراتی، پوپر را از اتهام ماسون بودن تطهیر نماید امّا خود پوپر به ماسون زاده بودنش اعتراف نموده است.[14]

سروش در مورد نقد های داوری به پوپر می تویسد: «البته جای شکرش باقی است که مانند استاد فقیدش،[15] از واژه‌های مأبون و مفعول و ماسون یهودی و... استفاده نکرده، گرچه هر دو، یهودی‌زاده بودن پوپر را همواره گناهی نابخشودنی شمرده‌اند!» [16] امّا مهمترین دلیل بر فراماسونر بودن سروش، اعطای جایزه صهیونیستی و فراماسونری اراسموس به وی، در سال 1383 ه.ش است[17].




عبدالکريم سروش آخرين کسى بود که در هنگام حيات پايه گذار کلوب سرى فراماسونری بيلدربرگ و با تصويب شخص وى، جايزه اراسموس را دريافت کرد. جایزه ای که یک نهاد فراماسونری و با هزینه فراماسونر های اروپایی آنرا اعطا می کند و در طول تاریخ خود، در دستان کسانی قرار گرفته است که بیشترین خوشخدمتی را به فراماسونرها کرده اند و از معیار های اعطای آن تلاش برای تقویت اصول و مبانی فراماسونری است و البته از این حیث، سروش که از پیروزی انقلاب اسلامی به مثابه یک «مقلد محض» تئوریسین هاى یهودى سرمایه دارى ظاهر شده، و اصول اباحی گری و لیبرالیسم، سکولاریسم معرفتی، تساهل و تسامح و پلورالیسم، لائیسم و دین ستیزی، را در دانشگاه های ایران نهادینه کرده است، واجد این معیار است.[18] صوت زیر، سخنرانی شهریار زرشناس در مورد فراماسونر بودن سروش است.[19]



سوّم؛ در مرداب دین ستیزی غربی

دهه 1370 به بعد را می توان دوران بروز شخصیّت پنهان سروش دانست. اگرچه برخی این دوران را دوران چرخش ایدئولوژیک و تغییر 180 درجه در افکار سروش می دانند امّا به زعم نویسنده و بر اساس آنچه تا کنون به طور مستند بیان گردید، تغییر و تحوّلی در افکار سروش رخ نداده است بلکه آنچه در این سالها اتّفاق افتاد، ظهور کردن شخصیّت و افکار حقیقی سروش بود که در این سالها در درون وی در حال شکل گیری و پرورش بود و پس از طی مراحلی از به اصطلاح تکامل!! در این دوران ظهور پیدا کرد.

بنابر این سروش سالهای 1370 و به بعد تکامل یافته و ظهور یافته همان سروش سالهای آغازین انقلاب است با این ملاحظه که رفته رفته با رشد ایده های ضدّ دینی و لیبرالیستی وی، نقاب نفاق و تزویر کوچکتر از آن بود که افکار او را پشت خویش مخفی نماید. ظهور تقابل سروش با دین اسلام از قبض و بسط تئوریک شریعت آغاز شد و نهایتاً به انکار وحی و نبوّت و ردّ صریح احکام دین و صدور حکم ارتداد وی از سوی مراجع تقلید انجامید.


  • قبض و بسط تئوریک شریعت در کیهان فرهنگی

چنانچه پيش تر اشاره شد، سروش از ارديبهشت ماه 1367 مجموعه مقالاتي را در ماهنامه كيهان فرهنگي به صورت منظم به رشته تحرير درآورد كه گرچه نظريه اي فلسفي و كلامي بود اما در فضاي سياسي و اجتماعي ايران هم اثر گذاشت. اين مقالات «قبض و بسط تئوريك شريعت» نام داشت كه در كتابي به همين نام نيز به چاپ رسيد. سروش در اين مقالات كوشيد با جداسازي مفهوم دين از معرفت ديني و ایجاد پیوندی از افکار سکولار با معرفت ديني و معرفت بشري (علم و فلسفه) اثرات عقل در فهم وحي را بررسي كند.

به بیان سروش جدايي دين از معرفت ديني و قراردادن معرفت ديني در ترازوي معرفت بشري به معناي آن است كه هر تحول در معرفت بشري به تحول در معرفت ديني منتهي مي شود و لذا دین در هر دوره ای بر اساس معرفت بشری فهم می شود و هرکس هم با توجه به نوع و میزان بهره ای که از معرفت و علوم بشری دارد، به نحوی دین را تفسیر و فهم می کند. همه این تفسیر ها غیر از خود دین است و هیچکدام از آنها بر دیگری برتری ندارد. در مقابل این تفکّر که ریشه در پلورالیسم دینی غرب و مباحث هرمنوتیکی مطرح شده در فهم متون مقدّس مسیحیت داشت، عالمان برجسته دینی از جمله آیت الله آملی لاریجانی، آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله جوادی آملی و آیت الله جوادی آملی موضع گیری نموده و شبهات سروش را به تفصیل پاسخ گفتند. اما سروش در پاسخ، با روش همیشگی اش یعنی استفاده از جملات ادبی شامل شعر و نثر مسجّع و کلمات متکلّف سعی در مشوّش نمودن ذهن خواننده و آن‌گاه استنتاج بی استدلال نمود سروش در یکی از جوابیه هایش می گوید: «نقدها را بود آيا كه عياري گيرند؟ اين قلم خود را ناتوان نمي بيند كه در پاسخ نوشتاري طعن آميز و تمسخرآكند و نيش آلود، مقابله به مثل كند و اصناف تعبيرات خصمانه و موهن را در اين پاسخ به كار گيرد.

اما در اين كار فضيلتي نمي بيند و هنر را در اين بي هنري ها نمي جويد و روحانيون و فقه پيشگاني چون حجت الاسلام لاريجاني را مشفقانه تذكار مي دهد كه دفتر معرفت را به آتش مخاصمت نسوزانند و در محضر دانش، شرط ادب را فرونگذارند و جرعه صحبت را به حرمت نوشند و رقم مغلطه بر دفتر دانش نكشند و سر حق بر ورق شعبده ملحق نكنند و چون از فقه صفا و مروه فراغت حاصل كنند باري در وادي صفا و مروت نيز گامي بزنند و حال كه از قيل و قال مدرسه طرفي بسته و حظي اندوخته اند يك چند نيز خدمت معشوق و مِي كنند...»

دوگانگی شخصیتی که پیش از این، از آن سخن به میان آمد، در نامه ها و عبارات سروش به وضوح به چشم می خورد. سروش، در خطاب هایش به دیگران، همواره ضعف شخصیتی، معرفتی و اخلاقی خود را به گونه ای نشان داده است. وی در اغلب این موارد، با فرافکنی، نقاط ضعفی که از آن رنج می برد را به مخاطب خود نسبت می دهد تا از این طریق، مَرهمی برای آزار و رنجش درونی خویش فراهم سازد.




وی قلم خود را بَری از این می داند که به لحن طعن آلود و نیش آلود و تمسخر آمیز آلوده گردد، امّا دقیقاً همین کار را انجام می دهد و در سراسر نامه تلاش می نماید از زبان ادبی برای نیش و طعن و تمسخر استفاده نماید. سروش فقر ادب خود را در پس غنای ادبی مخفی می نماید و بی اخلاقی ترین رفتار ها و دشنام ها را در مقابل مخالفان خود در ظاهری کنایه آمیز و رنگ آمیزی شده با عبارات زیبا ارائه می دهد.


  • خروج از کیهان و شکل گیری حلقه کیان

با تغییر و تحول در مدیریت موسسه کیهان، طرفداران و شاگردان فکری سروش، ماهنامه اي ديگر به نام كيان راه اندازي كردند تا محفلی برای گردهمایی این گروه -که به «حلقه‌ی کیان» معروف گشتند- شود. افرادی چون اکبر گنجی، عباس عبدی و ... که سابقه‌ی امنیتی و اطلاعاتی داشتند به تدريج مايل بودند نام خويش را به روشنفكران ديني تغيير دهند لذا به دانشگاه رفتند و علوم انساني غربی را از زبان سروش و همفکرانش آموختند و برای شناخت جهان مدرن!! راهي غرب شدند.

در این ایام بود که سروش از فرهنگستان علوم و انجمن حكمت و فلسفه و هم چنین از تدریس در دانشگاه اخراج شد. وی مسبب این امر را دولت آقای هاشمی می داند. «وقتي كه در دوران آقاي هاشمي‌رفسنجاني بر من سخت مي‌گرفتند و از تدريس در دانشگاه محروم كردند من به ايشان نامه‌اي نوشتم و در آن نامه درد دل خود و دانشگاهيان را آوردم و به ايشان هشدار دادم كه دانشگاه‌ها در فشار شديد هستند و از اين دانشگاه‌ها انتظار عالمان بزرگ نداشته باشيد. در انتهاي نامه اين شعر را از هوشنگ ابتهاج آوردم كه: يك دم نگاه كن كه چه بر باد مي‌دهي. چندين هزار اميد بني‌آدم است.

اين بار اين چه ابر بود كه ما را فرو گرفت. تنها نه من، گرفتگي عالمي است اين. امروز من به چشم خود مي‌بينم كه شرايط از آن روز خزاني‌تر است بلكه زمستاني شده و با كمال تاسف باغبانان در خواب‌اند.»

در 1371 سروش به نقد شريعتي پرداخت و دين و انسان را فربه تر از آن قبايي دانست كه شريعتي بر تن ايشان دوخته بود و آن قبا، ايدئولوژي بود: قرائتي ثابت و انعطاف ناپذير از دين و انسان. اينك سروش نبرد را در مرزي ديگر گشوده بود: با جناح چپ سنتی كه در دهه 60 همواره حامي سروش بود. بخش عمده اي از اين جناح (در لايه هاي جوان تر و نوگرا) به سروش پيوستند و بخش ديگري از آن با وجود انتقاد از سروش در برابر انتقادهای اصولگرایان متحد او ماندند. سال بعد سروش با نگارش مقاله «مدارا و مديريت مؤمنان» در مجله كيان تئوري سياسي خود درباره دموكراسي ديني را تكميل كرد.[20]

تقابل سروش با روحانيت ديني روز به روز روشن تر مي شد. ابتدا در اولين شماره كيان؛ «تقليد و تحقيق در سلوك دانشجويي» موضوع «تقلید» را نفی کرد. اندكي بعد در روز وحدت حوزه و دانشگاه، در اصفهان تحت عنوان انتظارات دانشگاه از حوزه ساختارهای حوزوي را به سخره گرفت كه با واكنش شديد آيت الله ناصر مكارم شيرازي مواجه شد.


فریبا داودی مهاجر در کنار سروش و علی افشاری

در آغاز سال 1372 مقاله اي مشهور با نام حكومت دموكراتيك ديني نوشت، تا فلسفه سياسي خويش را روشن سازد. اين مقاله در كنار گفت وگوي مديران مجله كيان با مهندس مهدي بازرگان چاپ شد. چاپ گفتار سروش در كنار آن نشانگر اتحاد حلقه‌ی کیان با ملی‌مذهبی ها بود و این ها درحالی بود که اعضای این حلقه سال‌ها پیش جزء مخالفین اصلی دولت بازرگان بودند.


  • قرآن تجربه نبوی است و عاری از خطا نیست!

سروش در بهمن ماه سال 1386، در مصاحبه ای با میشل هوبینك روزنامه‌نگار هلندی رادیوزمانه به انکار عصمت قرآن پرداخت. وی وحی را تجربه شخصی پیامبر(ص) و ساخته ذهن بشری او دانست سروش بیان کرد که: «وحی «الهام» است. این همان تجربه‌ای است که شاعران و عارفان دارند؛ هر چند پیامبر این را در سطح بالاتری تجربه می‌کنند. در روزگار مدرن، ما وحی را با استفاده از استعاره‌ی شعر می‌فهمیم. چنان‌که یکی از فیلسوفان مسلمان گفته است: وحی بالاترین درجه‌ی شعر است.»

از نظر سروش: «شعر ابزاری معرفتی است که کارکردی متفاوت با علم و فلسفه دارد. شاعر احساس می‌کند که منبعی خارجی به او الهام می‌کند؛ و چیزی دریافت کرده است. و شاعری، درست مانند وحی، یک استعداد و قریحه است: شاعر می‌تواند افق‌های تازه‌ای را به روی مردم بگشاید؛ شاعر می‌تواند جهان را از منظری دیگر به آن‌ها بنمایاند».

وی می گوید: «بنا به روایات سنتی، پیامبر تنها وسیله بود؛ او پیامی را که از طریق جبرئیل به او نازل شده بود، منتقل می‌کرد. اما، به نظر من، پیامبر نقشی محوری در تولید قرآن داشته است... پیامبر درست مانند یک شاعر احساس می‌کند که نیرویی بیرونی او را در اختیار گرفته است. اما در واقع - یا حتی بالاتر از آن: در همان حال - شخص پیامبر همه چیز است: آفریننده و تولیدکننده... از دیدگاه سنتی، در وحی خطا راه ندارد؛ اما امروزه، مفسران بیشتر و بیشتری فکر می‌کنند وحی در مسایل صرفاً دینی مانند صفات خداوند، حیات پس از مرگ و قواعد عبادت خطاپذیر نیست.

آن‌ها می‌پذیرند که وحی می‌تواند در مسایلی که به این جهان و جامعه‌ی انسانی مربوط می‌شوند، اشتباه کند. آن‌چه قرآن درباره‌ی وقایع تاریخی، سایر ادیان و سایر موضوعات عملی زمینی می‌گوید، لزوماً نمی‌تواند درست باشد...

من دیدگاه دیگری دارم. من فکر نمی‌کنم که پیامبر «به زبان زمان خویش» سخن گفته باشد؛ در حالی که خود دانش و معرفت دیگری داشته است. او حقیقاً به آن‌چه می‌گفته، باور داشته است. این زبان خود او و دانش خود او بود و فکر نمی‌کنم دانش او از دانش مردم هم‌عصرش درباره‌ی زمین، کیهان و ژنتیک انسان‌ها بیش‌تر بوده است. این دانشی را که ما امروز در اختیار داریم، نداشته است. و این نکته خدشه‌ای هم به نبوت او وارد نمی‌کند چون او پیامبر بود، نه دانشمند یا مورخ»[21].

این در حالی است که با ادلّه عقلی و نقلی، وحی مطلق بودن قرآن و اینکه پیامبر در آن هیچ تصرّفی نداشته است، ثابت گردیده است که تبیین آن از عهده این مقاله خارج است.[22]



البته در این زمینه، عبدالكریم سروش از خود حرف تازه ای نداشت، او همچنان برای جبران فقر معرفتی خویش، به اندیشه های دیگران متوسّل می شد و آنها را با نام خود مطرح می ساخت. اینبار نیز، با تغذیه از آبشخوری فكری كسانی چون نصرحامد ابوزید بود كه علناً در «بسط تجربه نبوی» به انحراف کشید شد و مدعی شد پیامبر اكرم اسلام(ص) نه رسول خدا در رساندن وحی الهی به مردم، بلكه آفریننده! قرآن است و بنابراین كتاب خدا به دور از عصمت و آمیخته با خطاست.

ابوزید علناً كتاب آسمانی و الهی قرآن را آمیخته با خطا توصیف و حتی در اینكه كلام خدا باشد تردید می كرد ابوزید هم اینگونه می گوید:

«برای مومنان حتی کاغذ این کتاب هم مقدس است. اما برای من به عنوان یک محقق، این کتابی است که عده‌ای در ساختن‌اش مشارکت داشته‌اند. من شاهد دریافت هیچ کلمه‌ای توسط محمد از سوی خدا نبوده‌ام. من به عنوان یک مسلمان فقط شاهد گزارش محمد از مواجه او با خدا هستم.

می‌توان مسلمان‌ها را متقاعد کرد که این کتاب محمّد است. قرآن کلام محمد، بشری همچون خود ماست. کسی که مدعی شد از خدا وحی دریافت می‌کند و ما هم او را باور کردیم. اما ما فقط کلام محمد را در اختیار داریم و لذا با امر انسانی روبرو هستیم.»[23]


استاد و مقلّد؛ دکتر سروش در کنار نصر حامد ابوزید


آيت‌الله جعفر سبحاني طی یاداشتی ، با عنوان «انديشه‌هاي عصر جاهلي در آيينه ادبيات پر آب و رنگ امروز!» به اظهارات عبدالكريم سروش درباره قرآن واكنش نشان داد؛ آيت‌الله جعفر سبحاني به نامه سرگشاده خود به سروش در آذر ماه 84 اشاره كرده‌اند كه طي آن لغزشهاي وي را گوشزد كرده‌اند و سپس اظهار اميدواري كرده‌اند كه سروش بار ديگر به آغوش امت اسلامي بازگردد.

ایشان سکوت وی و عدم برائت از این نظرات را گناه نابخشودنی معرفی کرده و در ادامه به نقد دیدگاه سروش پرداخت. امّا سروش به جای پذیرش خطای خود، در نامه ای با عنوان بشر و بشیر، به نامه مذکور پاسخ هایی سراسر مغالطه آمیز داد.[24]


  • نفی صریح احکام اسلام، همجنس گرائی و زنای با محارم

گویی سروش بنا داشت به هر قیمت، نام خود را در فضای جامعه مطرح کند. نظریه ای تازه باعث شده بار دیگر نام سروش بر سر زبان ها بیفتد. نظریه ای آنقدر تند، که حتی صدای رسانه های بیگانه را نیز درآورده است.

عبدالکریم سروش در جلسه پرس و پاسخ که در دانشگاه تورانتو برگزار می شد اظهار نظرهایی کرد که تعجب همگان را برانگیخت. او با حرام خواندن همجنسگرایی از نگاه شرع، تکلیف مداری انسان دینی را مربوط به گذشته می داند و عصر حاضر را عصر حق مداری انسان یا به تعبیر او حیوان حق مدار می داند و با بیان این مساله اگر چه در کلامش بارها تظاهر می کند که در این مورد نظری ندارد، اما تلویحاً به جواز آن در عصر حاضر حکم می دهد. وی دین و دین مداران را یکی از گروه های جامعه -در کنار سایر گروه ها- تلقی می کند که اتفاقاً دورانشان هم گذشته است و می گوید: «داخل حوزه دینی که تکلیفشان روشن است اما بیرون از فضای دینی کمی اوضاع فرق می کند».

او گریزی به جوامع دین مدار می زند و می‌گوید، «همه اینها (ممنوعیت های شرعی) متعلق است به دوران تکلیف به اصطلاح!» سروش  تلویحاً به گونه ای صحبت می کند که گویی دوران دین و تکلیف دینی به سر آمده است. وی می گوید « ما امروز در دورانی زندگی می کنیم که دوران حق مداری است. یعنی آدمیان به جای آنکه خود را یک حیوان مکلف بدانند یک حیوان محق می دانند» وی بر همین اساس مساله همجنس گرایی را از حقوق انسان -یا به تعبیر او حیوان حق مدار- در عصر حاضر  و چالش آن را به چالش حق و اخلاق مرتبط می داند. و می گوید: در باره این مساله «به راحتی نمی توان سخن گفت. از جمله بنده به درستی نمی توانم در باره اش اینجا رایی بدهم، فتوایی بدهم» جالب اینجاست که این شخص همه جا خود را در حوزه دین، صاحب رای و فتوا  می داند (چنانچه ذکر خواهد شد وی در کتاب «رازدانی و روشنفکری و دین داری» فهم روشنفکرانی چون خود  از دین را بالاتر از فهم مراجع می داند) اما آنجایی که جای دو پهلو سخن گفتن و نان به نرخ روز خوردن است، خود را صاحب نظر ندانسته و نسبت به چالش میان حکم الهی و تصریح دین اسلام مبنی بر حرمت همجنس گرایی و حکم به جواز آن در جوامع به اصطلاح حق مدار غربی مانند یک انسان بی دین، پرچم بی طرفی بلند می کند.


سروش در کنار آیت الله منتظری


وی می گوید «بسیاری از مسائلی که در گذشته غیر اخلاقی محسوب می شد، امروز تحت عنوان حق اخلاقی محسوب می شود.» سروش در لفافه سخن می گوید و با مغالطه ای آشکار عملاً حکم دین را مربوط به گذشته می داند و در ادامه متعرض حکم حرمت زنای با محارم نیز می گردد. وي مي گويد «در گذشته ارتباط جنسی با محارم داشتن، اخلاقاً ممنوع بوده- اصلاً کاری به ادیان نداریم،خوب حرام هم بود- ولی امروز بعنوان یک حق شناخته می شود» و چنانچه رضایت طرفین باشد مشکلی ندارد. «در گذشته اینکه یک زن شوهر دار ارتباطی با مرد بیگانه داشته باشد، اخلاقاً جرم بود و شرعاً هم البته حرام [ولی] امروزه جزو حقوق زنان است. یعنی اگر زنی چنین کاری کند هیچ قانونی گریبانش را نمی گیرد... یعنی خطا نکرده جرم نکرده مجازید این کار را بکنید.» وی ضمن اینکه بیان می کند حکم این مساله «در داخل حوزه دینی اش خیلی روشن است» و حرمت آن واضح است می گوید «دیندار هم خوب مطیع است و عمل می کند و می گوید لابد خداوند مصلحت ما را بهتر می داند» ولی در ادامه در این حکم روشن الهی و عقلانی بودن آن تشکیک می کند و می گوید «داوری عقلانی در مورد آن به این سادگی نیست.» و با این عبارت اینکه واقعاً مصالح الهی که در قالب شرع بیان شده مصلحت انسان است را مورد تردید قرار می دهد. وی می گوید: «اینست آن چیزی که مرا باز می دارد از اینکه یک داوری دقیق و عمیق بکنم.» وی اگر چه مدعی است نظرش را بیان نمی کند اما اولاً صراحتاً حکم دین را مربوط به گذشته می داند، ثانیاً با زیرکی تکلیف دینی را در مقابل حقوق بشر قرار می دهد گویی دین حقوق بشر را تضییع نموده است، ثالثاً دین الهی را از عرش به زیر می کشد و در مقابل فهم ناقص بشر غربی که زندگی خود را بر حیوانیت استوار کرده است، قرار می دهد و داوری میان حقانیت هر یک از این دو را مشکل می داند! رابعاً حکم دینی اسلام را غیر عقلانی می انگارد دو خامساً نگاه حیوانی غرب به انسان را به دین تسری می دهد و انسان دینی را نه انسان الهی، بلکه حیوان تکلیف گرا یعنی حیوان در بند معرفی می کند. خلاصه آنکه او همجنسگرایی را یک حق حیوان حق مدار عصر حاضر می داند و به خود اجازه اظهار نظر در رابطه با چنین حقی را نمی دهد اين در حالی است که تمامی ادیان با همجنسگرایی مخالفت صریح خود را اعلام داشته اند.




نظرات سروش در باب همجنسگرايي و زناي با محارم دانلود

دقیقاً نگاه غربزده سروش در نگرش به حکم حرمت همجنس گرایی و زنای با محارم روشن است. وی با مبانی حیوانی و عقل ناقص انسان غربی به این حکم می نگرد.  این نظرات مخالف صریح نصّ قرآن کریم و احکام اسلامی است و معنای آن ارتداد عملی عبد الکریم سروش است. همانگونه که حضرت امام(ره) بیانیه جبهه ملّی در مخالفت با حکم لایحه قصاص را به خاطر مخالفت با نصّ صریح قرآن موجب ارتداد آنان دانست. به خاطر همین نوع رویکرد های ارتدادی بود که چنانچه در پایان خواهد آمد، طولی نکشید که مراجع حکم ارتداد سروش را اعلام نمودند.


  • ضدّیت با روحانیت و ولایت فقیه

سروش از همان ابتدا با روحانیت اصیل مشکل داشت و البته این ویژگی، مربوط به تفکّر روشنفکری غربزده اوست. عموم روشنفکران، با روحانیت زاویه داشته و دارند. روحانیت مسیحی(پاپ و کلیسا) از طریق تحقیر و استحمار مردم و تحریف دین بر آنان حکومت می کرد. آنها خود را نماینده مستقیم خداوند در پاداش و جزا می دانستند و با فروش بهشت و دریافت اموال مردم به زر اندوزی می پرداختند.

پاپ‌ها علم آموزی را منع می کردند چرا که جهالت مردم عامل جلب منافع برای آنان بود. در عصر روشنگری، روشنفکران اصلاح گر دین از جمله مارتین لوتر و کالون و دیگران، با ارائه الگوی ارتباط مستقیم با خدا و فهم دین بدون واسطه کلیسا، با حذف پاپ و روحانیت، مانع پیشرفت اروپا را از میان برداشتند و با ایده سکولاریسم و جدایی کلیسا و امر دین از اداره امور دنیایی دین تحریف شده مسیحیّت را کنار زده و باعث رنسانس علمی و صنعتی غرب شدند.

روشنفکران ایرانی نیز، با تقلید کورکورانه، روحانیت و دین اسلام را مانع پیشرفت ایران تلقّی کردند و به مقابله با آن برخاستند. این در حالی بود که اسلام دین جامع و تحریف نشده و دین خاتم بود. اسلام بر خلاف مسيحيت تحريف شده، به علم آموزي و پيشرفت تأکيد داشت و روحانیت شیعه نیز برای حفظ دین از تحریف، در طول تاریخ حتی جان خویش را در طبق اخلاص نهاده بود. روحانیت شیعه سردمدار نهضت های انقلابی مردم علیه ظلم و تاریکی در طول تاریخ بوده و اساساً مقایسه اسلام اصیل با مسیحیت تحریف شده و روحانیّت شیعه با پاپ خطایی نابخشودنی است.

به هر حال سروش نیز همان راه روشنفکران غربی را رفته است و به همین جهت برخی او را مارتین لوتر ایران نامیده اند! تئوری قبض و بسط شریعت و تجربه دینی او دقیقاً متأثر از همین تفکر حذف روحانیت از دین در غرب است. روشی که خود سروش در فهم اسلام در پیش گرفت و بدون کسب ابزار های لازم در فهم دین، و بدون تلمّذ نزد عالمان دینی به سراغ فهم دین رفت و با اجتهادی دینی!! که از استادان غربی خویش همچون پوپر فرا گرفته بود به سراغ فهم قرآن و دین رفت و رون است که نتیجه چیزی جز تباهی و انحراف نبود؛ ایده حذف روحانیت از حکومت و جدا کردن نهاد دین از نهاد سیاست هم همان سکولاریسم مطرح در غرب است که از زبان سروش و شاگردانش بیرون آمد.

اما جنجال جديد بر سر مقاله «حريت و روحانيت» پيش آمد. در سال 1373 او طي دو جلسه در مسجد امام صادق با استناد به استفاده از سهم امام، روحانیت را متهم به مال اندوزی نمود. مراجع، علما و روحانيون پاسخ دادند. از جمله آيت الله جوادي آملي که پاسخ سروش را در نماز جمعه قم داد. از اينها مهم تر و مسئولانه تر سخنان حکیمانه مقام معظم رهبري بود. ایشان نیز احساس خطر کردند و وارد مسئله شدند.



سروش در پی این قضیه در مقاله‌ای با قدری عقب‌نشینی در پاسخ به انتقادات اعلام مي كند: «كه در اين آرا (اعم از اين كه حق باشند يا باطل، مقبول باشند يا مردود) نه كوتاه كردن دست روحانيان از دامن سياست نهفته است و نه كوتاه كردن دست سياست از دامن دين.» هرچند نظریات بعدی او نشان ‌دهنده عناد او با دین سیاسی و سیاست دینی است.پس از اين مجله كيان در شماره بعد از شدت نگرانی از عکس‌العمل آتی علما از ادامه اين بحث خودداري كرد و سروش نيز ديگر تا مدت‌ها درباره روحانيت سخني به اين انسجام نگفت.

وی پس از روی کار آمدن دولت اصلاحات، مجال را برای طرح دوباره نظراتش در مورد دین، امن یافت و آنها را پس از چند سال، در سال 1376 منتشر کرد. کتابی که در آن در بحثی تحت عنوان قرائت فاشیستی از دین عالمان دینی و زهد و تقوا و علم آنها را به تمسخر می گیرد و معنای روحانیت در عصر حاضر را «ارتزاق از راه دین» می داند.[25] وی می گوید «روحانیت اینک نه تنها ارتزاق از راه دین می کند، بلکه برخورداری های سیاسی هم از این طریق یافته است» وی در قسمت های قبل کتاب رازدانی، روشنفکری و دینداری ابتدا امثال خویش را روشنفکر دینی می داند و سپس در بحث روحانیت دینی، روشنفکر دینی یعنی امثال خود را از عالمان دینی بالاتر و بر تر می داند؛. چرا که از یک سو از راه دین ارتزاق نمی کنند و به اصطلاح آزاد اندیش اند!! و از سوی دیگر در بعد معرفتی علاوه بر معارف دینی به معرفت بشری تسلّط دارند.

اینجا است که خود شگفتی و خود برتر بینی سروش باز هم خودنمایی می کند. او خود را در فهم دین از عالمان دینی برتر می بیند و آنها را به ارتزاق از راه دین متّهم می کند. [26] این در حالی است که چنانچه ذکر گردید، چند سال پس از نگارش این کتاب خود او از راه ضدّیت با دین و حمله به دین ارتزاق کرد و جایزه گرانبهای آراسموس را به خاطر خوشخدمتی به فراماسونر های ضدّ دین دریافت نمود.

در طول این دوران هم شهرت خود را از راه تقابل با دین و حمله به اعتقادات و احکام دینی از جمله نفی عصمت قرآن، نفی عصمت پیامبر، نفی حکم حرمت زنا و همجنسگرائی، نفی حکم ارتداد و ... بدست آورد.

سروش همکاری روحانیت با حکومت دینی را نه به خاطر دین بلکه به خاطر منفعت طلبی آنان می داند[27] و به خود اجازه نمی دهد هیچ توضیحی برای مبارزات و شکنجه های علما در دوران پهلوی و در طول تاریخ ارائه دهد و توضیح دهد بر اساس کدام منفعت این مبارزات شکل گرفته است.

وی در این کتاب علاوه بر سکولاریسم و جدائی نهاد دین و روحانیت از حکومت، به اصل دیگری از اصول فراماسونری اشاره می کند و آن جدا کردن نظام تعلیم و تربیت از حکومت دینی است.[28] پس از آن نیز در فصل مستقلّی به دفاع از اصل ماسونی لیبرالیسم و اصول دیگر مرتبط با آن از جمله تساهل و تسامح می پردازد. [29] ایده های سروش در این کتاب به تنهایی کافی است تا چند سال پس از نگارش آن، به او جایزه آراسموس اعطا شود!



سروش در ایّام فتنه نیز، نامه ای خطاب به علما نوشت و از آنان خواست که از ایران هجرت کنند. وی دیدگاه های گذشته خود در مورد روحانیت را اینگونه تکرار کرد:

«رُطب خوردگان ولایت و ثناگویان قدرت نه منزلتی نزد خالق دارند نه محبوبیتی نزد خلق، اما شما حاملان امانت دین و وارثان سنت سید المرسلین بر سر پیمان خود با خلق و خالق بمانید که از شما همین انتظار می رود و بس. مطمئن باشد که نه اسلامیت این سرزمین نه استقلالش، هیچکدام در گروی بقاء مشتی طراران حاکم نیست و پشتیبانی از این "طالبان نامطلوب" نه خشنودی ملت را در پی دارد نه آبروی روحانیت را.»

وی در این نامه به مراجع حامی ولایت شورید و یکی از مراجع بزرگوار انقلابی را به خاطر شعری که در لزوم تبعیّت از مقام معظم رهبری سروده بود بسیار گستاخانه و با الفاظی بی شرمانه خطاب کرد که از بیان آن در این مقاله معذوریم.

وی نوشت که اگر علما به نجف هجرت کنند: «آنگاه رُطب خوردگان ولایت می مانند و وعٌاظ السلاطین و خدٌام الشّیاطین و "مشایخ بی نشان از عشق" و سفلگانی که هرصبح و شام بر در سرای سلطنت سجده می برند و پشت بر قبله نماز می کنند و با غاصبان می نشینند و دست در خون مغصوبان می برند و عهد خالق را می شکنند.»[30]

او که «رُطب خورده» اربابان صهیونیست و فراماسونر انگلیسی و آمریکایی خود بود! و خود لسان شیطان و خادم و نوکر بی جیره مواجب شیطان بزرگ آمریکا گردیده بود، خوب می دانست که علمای برجسته اسلامی حوزه علمیّه قم، از شاگردان امام خمینی(ره) و از مدافعان راستین ولایت حقّه فقیه هستند و لغویّات و خُطُوات شیطانی او تأثیری در علمای راستین حوزه علمیه قم ندارد. امّا غرض از نگارش این نامه این بود که اوّلاً با نامه ای به مراجع، دوباره خود را از نردبان شهرت بالا کشد ثانیاً با تخریب جایگاه علما و روحانیت شریف، و به زعم خویش کاستن از جلال و عظمت شأن روحانیت برای خود آبرویی کسب کند. بعلاوه در موج فتنه، نامه او بر التهاب شرایط به نفع فتنه گران بیفزاید تا شاید بتواند لبخندی بر لب اربابان خود بنشاند.

سروش با مبانی غربی خود به حکومت اسلامی می نگرد، وی مانند استادش پوپر، آنچه مقابل لیبرالیسم و دموکراسی غربی قرار گیرد را حکومت فاشیستی می داند، حال آن حکومت خواه حکومت مارکسیسم باشد یا حکومت نازیسم و فاشیسم آلمانی و یا حکومت ولی فقیه عادل.

شاید او اگر جرأت بیشتری داشت حکومت معصومین را هم در همین جرگه قلمداد می کرد. روشن است که وی اساساً فهم درستی از ولایت فقیه ندارد و چارچوب غربزده اندیشه او اجازه فهم درون دینی مسأله ولایت را به او نمی دهد. لذا او همانند کدیور، با اصل ولایت مشکل دارد نه فقط با ولایت فقیه. مبنای فکری وی در فهم حکومت کتاب «جامعه باز و دشمنان آن» است که تألیف استاد وی پوپر است.




وی ولایت فقیه را همان حکومت افلاطونی می داند که پوپر آنرا دشمن جامعه باز می داند.[31] سروش حکومت ولایت فقیه را استبداد دینی می خواند و با آن به مقابله بر می خیزد. گویی سروش از ادبیات اوّلیه ولایت فقیه و حکومت اسلامی بی اطّلاع است و از شأنی که اسلام و حکومت اسلامی برای مردم قائل است چیزی نشنیده است.

ولایت فقیهی که اگر چه مشروعیّتش الهی است، امّا به خواست و اراده مردم شکل می گیرد و با حمایت و مقبولیت مردمی اقتداری می یابد که از سخنان و مکر سروش و حامیان آمریکائی و اسرائیلی اش گزندي نمي بيند و علی رغم همه دسیسه ها و توطئه های ابرقدرتهای خارجی و منافقین داخلی هر روز بالنده تر می شود.


  • کیش شخصیت و تخریب شخصیت‌ها

پدیده روانشناختی «خودشیفتگی و کیش شخصیّت»، بر پایه یک تضاد نهاده شده است که در ظاهر با یک الگوی فراگیر از «خودبزرگ بینی» و«نوعی بی نظیر بودن» نمایان می شود و در باطن و درون، احساس حقارت آسیب پذیری مشخص می شود. به گونه ای که فرد دارای تضادّ و دوگانگی شخصیّتی می گردد.

از سویی شخصیت درونی او دچار ضعف و کاستی است و از سوی دیگر تظاهر به توانمندی و قوّت می نماید و رفته رفته خود نیز این ظاهر خودساخته را باور می کند. خود شیفتگی دفاعی است آسیب پذیر در مقابل حس خودکم بینی که در عمق روان او، حضور فعال دارد و او را رها نمی کند.

از مهمترین ویژگی های خود شیفتگی روانشناختی می توان به اينن موارد اشاره کرد: حساسیت زیاد نسبت به انتقاد و تلقّی تهاجم و حمله داشتن از انتقاد دیگران، خود را مستحقّ تمجید دیگران دانستن، نیازمندی به جلب توجّه دیگران، بی اعتبار کردن منتقدين و کساني که خودستايي آنان را نپذيرند، کبر، غرور و رشک و حسد نسبت به دیگران، متهم کردن دیگران به غرور و تکبّر، استفاده از مکانیسم های دفاعی انکار و دلیل تراشی به منظور جلوگیری از قبول نارسایی ها، ناتوانی ها و شکست های عملکردی خود. [32]



این دقیقاً چیزی است که در روانشناسی شخصیّتی سروش مشهود است. سروش تاب نقد ندارد و اگر چه تظاهر به انتقاد پذیری می کند ولی در پاسخ به منتقدان خود چنان علیه آنان می شورَد که گویی با خصم جان خود مواجه است. سروش، با استفاده از الفاظ ادبی و شعر اگر چه ظاهری ادیبانه را رعایت می کند ولی اوج بی ادبی را در پشت این ظاهر مخفی نموده است.

نمونه هایی از این تخریب شخصیّت ها که نشان دهنده از کیش شخصیّت سروش است تا کنون ذکر گردید، کوچک شمردن شخصیّت سیّد احمد خمینی که یار و همراه همیشگی امام راحل(ره) بود و اهانت به خود حضرت امام(ره) از نمونه گستاخی های ناشی از این روان پریشی است که به طور مستند بیان گردید.

وی تاب نقد های دکتر داوری اردکانی را نداشت و در نامه ای به مناسبت روز جهانی فلسفه تمام تلاش خود را برای تخریب منتقد خویش به کار برد که شرح آن ذکر گردید، در پاسخ به علمای منتقد خویش از جمله آیت الله سبحانی و آیت الله جوادی آملی بی ادبی خویش را به حدّ اعلا رسانده و از موضعی بالاتر و با لفظ شیخ و به کار بردن اسم کوچک آنها را خطاب قرار داده است. جسارت و بی احترامی او نسبت به مراجع تقلید نیز در نامه فوق الذّکر به وضوح قابل مشاهده است.

توهین به علی لاریجانی و حداد عادل به جرم شاگردی منتقد سروش یعنی داوری اردکانی یکی دیگر از مصادیق این اختلال شخصیّتی است. سروش در این باره نوشت «کسانی چون علی لاریجانی و غلامعلی حداد عادل. از این دو شاگرد، یکی علی لاریجانی (رئیس کنونی مجلس) ... است دیگری غلامعلی حداد عادل (رئیس سابق مجلس) که می‌خواست کسی و چیزی بشود، اما نتوانست.

کاش به تدریس در دبیرستان قناعت می‌ورزید و پای طمع را از گلیم طاقت درازتر نمی‌کرد. سال‌ها در ابتدای انقلاب، گوشه گرفت و در پستو نشست و انشاهایی به نام کتب درسی علوم اجتماعی نوشت. سپس در میدان ظاهر شد و بخت خود را در انتخابات مجلس دوره ششم آزمود...» وی به حدّاد، اتّهام سرقت علمی زد و نوشت او از «بی‌تألیفی و سترونی زودرس علمی سخت در رنج است» و دیگر جملات مغرضانه ای که از سوی حدّاد عادل پاسخ داده شد و این یکی دیگر از تلاش های سروش برای تخریب رقیبان و مخالفانش بود.[33]

رنج روحی ناشی از خود شیفتگی، اثرات خود را در مقابله سروش با همقطاران اصلاح طلب خود نیز نشان داد. وی در برهه های مختلف حتی به هم حزبان سیاسی خویش نیز رحم نکرد.

به عنوان نمونه در همان مصاحبه خود در مورد انقلاب فرهنگی، به افرادی چون صادق زیبا کلام نیز حمله نمود. با این مستندات، روشن است که وی از عارضه ای روانی به نام فرافکنی و کیش شخصیّت و خود شگفتی رنج می برد. عارضه ای که بسیاری از رفتار ها و گفتار های او را از آغاز تا کنون تحت تأثیر قرار داده است.


  • حضور در فتنه

سروش در آستانه انتخابات رياست جمهوري نهم، با حضور در رقابتهاي انتخاباتي و اعلام حمايت از مهدي كروبي به موضع گيري انتخاباتی پرداخت! وي در فاصله 4 روز مانده به دور اول انتخابات در گفتگويي با سايت ضدانقلابی روز تأكيد كرده بود: «به دليل موانع ساختاري نيرومند و از جمله خود قانون اساسي و به دليل آرزوي وضعي بهتر براي آينده دور، فکر مي‌کنم مناسب‌ترين فرد براي اين‌که سرکار بيايد، آقاي کروبي است.» پس از فتنه هم وی از میرحسین موسوی حمایت جدّی کرد.

چندي بعد نيز سروش با تجليل از شخصيت بازرگان نخست وزير دولت موقت در مقابل امام خميني (ره)، به مقام شامخ بنيانگذار جمهوري اسلامي توهين كرده و مدعي شده بود: «مخالفت بازرگان با قائل شدن امتياز خاص براي روحانيان در حالي بود كه آقاي (امام) خميني براي روحانيان امتياز ويژه اي قائل مي‌شد، چنانكه در زمان انتصاب بازرگان اعلام كرد، وي اين انتصاب را به موجب حقي كه ملت به او داده و همچنين به موجب حق خود بر اساس مذهب انجام مي دهد و اين طنز تاريخ است كه بازرگان در چنين حكومتي به مقام نخست وزيري رسيد!»

سروش در ایّام فتنه با نوشتن نامه ای سرگشاده خطاب مسئولین عالی رتبه جمهوری اسلامی و انتشار آن در فضای مجازی حتی ظاهر عوام فریب نامه های پیشین خود را کنار گذاشت و با لحنی بی ادبانه و هتّاکانه حکومت جمهوری اسلامی را استبداد دینی در حال زوال دانست. وی در این نامه تمام مدّعیات فتنه گران را مهر تأیید زد.

وی «ندا آقا سلطان» را که دسیسه بودن قتل او توسّط فتنه گران روشن گردید، شهید می خواند و می نویسد: «ندای آقا سلطان که به خاک شهادت افتاد و حنجره اش به گلوله ستم سوراخ شد، به درگاه سلطان عالم نالیدم که بازهم ندای خلایق را نمی شنوی؟ چون عیسی بر صلیب گله کردم که خدایا چرا ما را رها کرده ای؟» خودشیفتگی فردی چون سروش باید در حدّ بیماری مزمن روانی باشد که علیرغم انکار وحی بودن قرآن و عصمت پیامبر و اهانت به پيامبر اسلام(ص) و سرگذاشتن به دامان صهیونیسم، خود را با حضرت عیسی(ع)مقایسه کند.



وی جسارت و هتک حرمت به نظام مقدّس جمهوری اسلامی که مزیّن به نام امام راحل(ره) و متبرّک به خون شهداست را به اوج رسانده و می نویسد: «دفتر ایام ورق خورده است و بخت از نظام برگشته است، آبرویش به یغما رفته است و طشت رسوائیس از بام تاریخ افتاده است کشف عورت شده است.» در حالی که به لطف الهی در ایّام فتنه این سروش و امثال او بودند که به تعبیر خود او زشتی هایشان نمایان شد و این نامه چنین کشفی را برای سروش در پی داشت و باطن پلید او را نمایان ساخت و اندک طرفداران جاهل او که وی را متدیّن یا حد اقل روشنفکر می دانستند، نیز به سرشت پلید وی پی بردند و روشن شد که سروش نه روشنفکر است و نه دینی بلکه او جهالت زده ای ضدّ دین است که خود را در پوشش لفظ زیبای روشنفکر دینی مخفی کرده است.

این نامه آنقدر وقیحانه است که حتی بیان قسمت های کمتر بی ادبانه آن در خور شأن ملّت شریف ایران نیست، لذا نویسنده بیش از این خاطر خواننده محترم را آزرده نکرده و از محضر خوانندگان به خاطر بیان همینقدر هم پوزش می طلبد.

سروش در ایّام پیش از فتنه و پس از پایان آن با قیام یوم الله 9 دی مردم، همچنان از فقنه گران حمایت کرده و می کند. فیلم زیر سخنان سروش در ردّ نظریه ولایت فقیه در همراهی با فتنه 1388 است:



وی جنبش سبز را رهکار عملی مقابله با استبداد دینی می داند و نعمتی که باید قدر دان آن بود! سروش بر لزوم برچیده شدن حکومت ولایت فقیه تأکید می کند و با بیانی مغالطه آمیز به نحوی سخن می گوید که گویا همه عالمان دینی مخالف حکومت اسلامی هستند.

وی می گوید؛ اینکه [ولایت فقیه] باید برچیده شود، بله از دیدگاه همه متفکّران باید برچیده شود!» سروش اقلیّت روشنفکر غربزده یعنی خود و همفکرانش را همه متفکّران می داند! گویا کیش شخصیّت و خود شگفتی سروش بُعد جمعی هم پیدا کرده است و باعث گردیده است تا سروش خود و شاگردانش را همه متفکّران! محسوب نماید.

سروش در سال 1390 در جمع فتنه گران فراری خارج نشین که در پاریس برگزار شد، فتنه سبز را اینگونه توصیف کرد که «این که شهروندان فریاد کردند "رأی من کو؟" تجلی و تبلور حق مدار شدن جنبش بود.

جنبش سبز کاملاً در راستای مفهوم حق مداری حرکت کرده و می کند. و امیدوارم که این مفهوم کلیدواژه ای ماندگار و بدیهی در جامعه شود.» این جنبش حق مداری که سروش از او دم می زند همان چیزی است که به گفته او در غرب بر علیه تکلیف مداری دینی قیام کرد. همان حق مداری که بر مبنای آن سروش حکم به اخلاقی بودن همجنس گرایی و زنای با محارم می نماید.[34]




منابع و مآخذ


[1] - سِر کارل رایموند پوپر ۱۹۰۲-۱۹۹۴ میلادی.

[2] - شهروند امروز، گفتگوی رضا خجسته رحیمی با سروش، شماره ۶۴

[3] - شهروند امروز، گفتگوی رضا خجسته رحیمی با سروش، شماره ۶۴

[5] - ن.ک.به: جلال توکّلیان، تورّقی در دفتر ایام سروش؛

http://soroush.malakut.org/2005/12/post_7.php

[6] - ن.ک.به: عبدالکریم سروش، تفرّج صنع.

[7] - عبدالکریم سروش، تفرّج صنع.

[8] - ن.ک.به: بدالکريم سروش، دانش و ارزش، مقدّمه و متن کتاب.

[9] - ن.ک.به: جهاندار اميري، اصلاح طلبان تجديد نظر طلب و پدر خوانده ها، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامي

[10] - نامه سروش به مناسبت روز جهانی فلسفه، آبان 1391؛ بیا کاین داوری ها را به نزد داور اندازیم

[11] - ن.ک. به: فرافکنی و خود شناسی، احمد فلّاح و سایر منابع روان شناسی شخصیّتی.

[12] - ن.ک.به: رایت، سردنیس؛ دو قرن نیرنگ، تألیف و ترجمه: محمود طلوعی؛ تهران: نشر علم، 1380

[13] - پیام فضلی نژاد، هفته نامه 9 دی، 27 فروردین 1389، شماره 12، صفحه 3

[14] - خود پوپر تصریح می کند که هم یهودی است و هم فراماسون زاده. ن.ک.به: کارل پوپر، جستجوی نا تمام ترجمه ایرج علی آبادی، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، ۱۳۶۹، ص 12-15

در کتاب «مبانی فراماسونری» نیز که مبتنی بر اسناد فراماسونری است. نام«کارل پوپر»در فهرست فیلسوفان فراماسونر به چشم می خورد.

[15] - منظور احمد فردید از فلاسفه معاصر منتقد غرب در ایران است.

[16] - نامه سروش به مناسبت روز جهانی فلسفه، آبان 1391؛ بیا کاین داوری ها را به نزد داور اندازیم

[18] - کلوب سرى «بيلدربرگ» در سال 1954 و سپس «بنياد اراسموس» در سال 1958 در هلند تاسیس شد. بيلدربرگ که مجمعى 130نفره از فراماسونرها و روتارين هاى برجسته، اعضاء خاندان سلطنتى و سران سياسى کشورهاى اروپايى و آمريکايى است، تاسیس شد تا از يک سو بنیاد معرفتى فراماسونرى براى توليد علم مدرن انسجام بيشترى يابد و از سوى ديگر، نبض سياستگذارى براى توسعه ليبرال جوامع را دردست گيرد. پرنس برنهارد، همسر ملکه جولياناى هلند در مقام يک روتارين برجسته، بنيانگذار کلوب سرى بيلدربرگ و بيش از دو دهه (1976- 1954) رهبر آن بود و از سال 1958 نيز جايزه گران قيمت «اراسموس» را پايه گذاشت. استراتژى او اين بود که نقشى نافذ در پروژه «ناتوى فرهنگي» ايفاء کند و با اهداء جايزه «اراسموس» کارگزاران يهودى تبار تئورى ماسونى علم و فلسفه مروجان همجنس بازى و هنرمندان آوانگارد را در جهان بستايد. مشهورترين فيلسوفان و علماى علوم اجتماعى غرب مانند توماس کوهن، آيزايا برلين، ريمون آرون، کارل پوپر، هانا آرنت، جيمز برنهام و دانيل بل که اغلب از يهوديان صهيونيست بودند، آگاهانه در خدمت شبکه جهانشمول «ناتوى فرهنگي» درآمدند تا بنيان هاى علم و فلسفه سرمايه دارى غرب را که از قرن هفدهم ميلادى در لژهاى فراماسونرى ساخته شده بود، تحکيم کنند. آنان به پاس نظريه پردازى هاى خود که بيشتر ارزش يک «رپرتاژ آگهي» را داشت، يا از سوى دربار سلطنتى انگلستان ملقب به لقب «شواليه» مى شدند، يا به ليست برندگان جايزه «نوبل» راه مى يافتند و يا از بيلدربرگى ها «جايزه اراسموس» مى گرفتند تا به اعتبارى تاريخى دست يابند. یکى از معيارهاى دريافت «جايزه اراسموس» جد و جهد براي «تقويت دانش و علوم اجتماعى غرب و گسترش سنت هاى فرهنگى اروپا» و تلاش برای تقویت بنیاد های معرفتی و اصول فراماسونری است. ن.ک.به: پیام فضلی نژاد، «سند وابستگی عبدالکریم سروش به کلوب (صهیونیستی) بیلدربرگ» ، روزنامه کیهان، 16 آذر 1387.

[19] - محقّقان و صاحب نظران مختلفی به صراحت به فراماسونر بودن سروش اذعان نموده اند. از جمله آنها پیام فضلی نژاد، جریان شناس معاصر و نویسنده کتاب شوالیه های ناتوی فرهنگی، شهریار زرشناس استاد دانشگاه و محقق حوزه غرب شناسی ، رائفی پور محقق حوزه صهیونیسم و فراماسونری را نام برد.

[21] - رادیو زمانه، رآن، کلام محمد، گفتگوی سروش با میشل هوبینک:

http://radiozamaaneh.com/idea/2008/01/post_236.html

[22] - به عنوان نمونه ن.ک.به: آیت الله جوادی آملی، وحی و نبوّت در قرآن، انتشارات اسراء و سایر کتب کلامی.

[23] - دانشنامه ویکی پدیا، صفحه معرفی نصر حامد ابوزید

[24] - هر سه متن در سایت سروش موجود می باشد. ن.ک.به:

www.drsorush.com

[25] - عبدالکریم سروش، رازدانی و روشنفکری و دین داری، ص 84.

[26] - عبدالکریم سروش، رازدانی و روشنفکری و دین داری، ص 95 و 96.

[27] - عبدالکریم سروش، رازدانی و روشنفکری و دین داری، ص 97.

[28] - عبدالکریم سروش، رازدانی و روشنفکری و دین داری، ص 99.

[29] - عبدالکریم سروش، رازدانی و روشنفکری و دین داری، ص 117.

[30] -

www.drsorush.com

[31] - ن.ک.به: نامه سروش به مناسبت روز جهانی فلسفه، آبان 1391؛ بیا کاین داوری ها را به نزد داور اندازیم

[32] - دکتر قربانعلی اسد اللهی، پدیده خود شیفتگی.

[33] - ن.ک.به: پاسخ حدّاد عادل به ادّعاهای سروش؛

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13911130001227

[34] - ن.ک.به: قسمت مربوط به نفی صریح احکام اسلام، همجنس گرائی و زنای با محارم




نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

نظرات

  • انتشار یافته: 149
  • در انتظار بررسی: 18
  • غیر قابل انتشار: 73
  • سیّدعلی ذوالفقاری ۲۳:۳۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۷
    17 9
    ألا لعنة الله على القوم الظالمين وسيعلم الذين ظلموا ....
  • ۲۳:۴۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۷
    25 19
    این همه تخریب کردیدد اید آیا فایده ای داشته است ؟ برید عمل و نفس خودتان را اصلاح کنید و دست از این کارها بردارید
  • ۲۳:۴۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۷
    12 10
    کاش نظرات معاندانه ایشان درمورد امام عصر را هم منتشر میکردید
  • ۲۳:۵۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۷
    2 2
    اقا شما از لخاظ فکری اصلا روحانیت قبول نداری یا بهتر بگم اصل دین قبول نداری پس چرا با کسانی قبولشون ندارید گفتگو میکنید این سوال هرجا به نفع تون هست رو بر مگردانید
  • HAPAL ۰۰:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    26 13
    لحن نوشته بسيار زننده منطق هم که زير صفر
  • ۰۰:۲۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    10 8
    مرگ بر منافق
  • بی خانمان ۰۰:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    10 12
    مقاله خوبی بود.تشکر
  • محمد ۰۰:۵۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    11 3
    الروم : 10 ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذينَ أَساؤُا السُّواى‏ أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ سپس سرانجام كسانى كه اعمال بد مرتكب شدند به جايى رسيد كه آيات خدا را تكذيب كردند و آن را به مسخره گرفتند!
  • عرفان ۰۱:۱۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    6 2
    ظهر الفساد فی البر و البحر، بما کسبت ایدی الناس. "فساد در خشکی و دریا به سبب کارهایی که مردم می کنند؛ ظاهر شد..."
  • عليرضامنصوري ۰۲:۲۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    6 4
    درانحراف آقاي سروش شكي نيست ولي درفيلمي كه گذاشتيددرموردتاييد زناي محارم ورابطه بازن شوهردار وبيان جدال اخلاق باحق وازاين قبيل مسائل آقاي سروش صراحتا ميگه كه اين جدال دردنياي غرب وجودداردوآن هااين مسائل رابراي خودشان حق ميدانندوعملا ازآن حمايت نميكندودرمورددين وشخصيت ديني هم ميگه كه درچارچوب دين اين مسائل كاملا حل شده است.اميدوارم خداوندهمه ماراهدايت كنند.
  • پیر ۰۷:۲۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    6 1
    آیا این جمله در مورد زنای محارم و.... نقد است یا به عنوان اعتقاد شخصی اگر نقد باشد شما که حکم ارتداد می دهی باید محاکمه کرد.
  • ۰۷:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    11 14
    تقریبا خیلی عالی و قابل استفاده بود. ممنون.
  • ۰۷:۴۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    6 21
    احسنت چنين روشن گري‌هايي لازم است موفق باشيد
  • انوري ۰۸:۱۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    11 6
    با اين گروه نويسندگان و دانشمندان و عالماني كه در هيئت تحريره دارين مقاله جالبي از كار در اومد. به نظر من نويسنده با اين قلم و منطق داشت از سروش حمايت ميكرد! يعني شما حرف نزنيد ميميريد؟ خود شيطان رو بخواهيد تخريب كنيد مطمئنا خواننده مقاله شيطان پرست ميشه! 2 تا نويسنده پيدا كن تا اين 2 نفر خواننده رو از دست ندي
  • ۰۸:۱۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    10 8
    اینقدر پست سر مردم حرف در نیارین بابا گناه داره
  • عبدالله مومن ۰۸:۲۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    7 3
    يعني تخريب كسي كه معتقد به همجنسگرايي ( قوم لوطي ) و زناي با محارم ( قوم يزيدي ) است از نظر نجس شما . مورد قبول است ؟! اگر چنين است بر تو و آن شيطان لعين . لعنت باد !!!
  • ۰۸:۲۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    7 16
    اين مرد يا بيمار است يا فراماسون و بي دين
  • ۰۸:۴۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    8 11
    به علم طرف نگاه نکنید . شیطان عالمترین شخص در دنیاست اما...امثال سروش هم شاگرد شیطانند
  • سعید اسلامی ۰۸:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    18 4
    مشرق همیشه سعی داره چیزیو بنویسه و نشر بده که مخالفین رو صد در صد مرتد اعلام کنه... آخه تاکی میخواید دست از اینهمه پرونده سازی بردارید
  • ۰۹:۰۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    7 3
    کاش به جای نقد دیگران خود را نقد می کردیم و خوبی های خود را میگفتیم !!!
  • امير احمد اكبري اسبق از تبريز ۰۹:۱۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    حداقل دو غلط املايي تو متنت بود ميگيري 18 امّا فارق از تحلیل روانشناسی... سرغت ادبي ... از واژه ژايگاه !!!! هم با ارفاق عبور كردم
  • ۰۹:۳۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    6 0
    این قسمتی که شما آورده اید گزارش وضعیت فعلی در مورد همجنسگرایی و غیره بود. نظر خود دکتر سروش را نیاورده اید.
  • کمی مومن ۰۹:۴۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    4 0
    خدا به راه راست هدایتت کنه برادر
  • محمد ۰۹:۴۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 7
    من کاری به این حرف ها ندارم انتخابات رو بچسبیم. فقط جلیلی
  • احمد ۰۹:۴۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    2 3
    جناب سروش! شاید به فرض محال از مکر شیطان در امان بوده باشید، اما قطعاً از تسویل او در امان نبوده اید؛ چه، جای جای آنچه از خامه خامخیالانه شما طراویده است رد پای آن سیه گلیم مطرود را بروشنی می توان دید...شما بازیچه هوای خودید و فریفته خود فرمندبینی وخود منجی پنداری سراب آلوده خویشتنید: حقیقت این راز را از سویدای قلب خود ، اگر هنوز شمع ایمانی در آن روشن است، و در خلوت ترین زوایای تنهائی خود کنکاش کنید، خواهید دانست، کما این که نیک دانسته اید، که تسویل ابلیس چه بر سرتان آورده است!
  • ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    مشرق جان چرا اصلاح نمیکنی
  • محمد رضا ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    خجالت بکش نامرد مرتد
  • حسن ۱۰:۰۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    3 1
    جناب آقای منصوری عزیز مشکل این نیست که غربی ها چه می اندیشند و چه می کنند مشکل این است که یک روشنفکر مسلمان سعی می کند مشکلات و تفکرات و نیاز های غربی ها را بدون هیچگونه نیاز و دلیلی به جوامع اسلامی وارد کند کدامیک از مسایل مطرح شده در فیلم در رابطه با جامعه اسلامی ایران موضوعیت داشت؟ کدامیک از موضوعات مطرح شده نو و جدید است؟ داستان قوم لوط و یا زنای با محارم ...؟ بنابراین دبنال دم خروس نگیردید و الا قسم ... که جای خودرا دارد
  • موافق ۱۰:۱۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 6
    تخريب موقعي معنا داره که بنايي وجود داشته باشه نشان دادن مخروبه با تخريب بنا فرق داره سروش مخروبه است نه بناي فکري
  • ۱۰:۱۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 6
    اين ملحد بايد به هلاكت برسد
  • کامران ۱۰:۱۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 4
    منطق جاش تو بحث استدلالي است اينجا جدله در مقابل بي منطقي مثل سروش حرف از منطق مي زني؟!
  • ۱۰:۱۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 5
    حکم ارتداد که مربوط به علماي قم بود شما در اين مساله هم شک داريد؟!
  • ۱۰:۱۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 4
    ؟آب که از سر گذشت چه يه وجب چه صد وجب شما ظاهرا خيلي عجله داشتي تا تهش نخوندي اون حکم ارتداد از سوي علماي جامعه مدرسين صادر شده!
  • ۱۰:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 5
    برو يه بار ديگه مقاله را بخون حکم ارتداد سروش را علماي حوزه دسته جمعي دادن!
  • ۱۰:۵۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    شايدم هر دو تاشه !
  • ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    2 1
    کاش يه ذره انصاف داشتي در کنارش يک يادي هم از لحن زشت و زننده و غير اخلاقي سروش که اين همه مستندات براش اومده مي کردي آقاي منطقي!
  • sina ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    3 0
    این همه از پوچ طرفداری کردید آیا فایده‌ای داشته است، برید عمل و نفس خودتان را اصلاح کنید و دست از این کارها بردارید
  • ۱۰:۵۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 0
    ربطي نداره هر دوش لازمه دشمن شناسي براي يک مومن شرطه
  • ۱۰:۵۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 10
    این آقا که در آقا بودنش نیز شک وجود دارد دجاله ای است که سر در آخور مال حرام غارت غرب برده و شکم او از مال حرام پر شده او مصداق کسی است که خداوند برفهم و بصیرت و انتخاب راه درست او پرده کشیده عاقبت به خیری را از او سلب کرده او بیمار روانی است که اساسا با استفاده از کلماتی که مخرج مشترک دارند ، مانند مار خوش و خط خال هوای مسموم می دمد . و خود را تافته جدا بافته و عقل کل در کشوری که مظهر تعقل و تفکر است می داند و توهین به بزرگان را و جسارت بی ادبی به ساحت مقدسات را کشف می داند. - روزهای اول پیروزی انقلاب بود از سیمای جمهوری اسلامی درسهای فلسفه علم تاریخ او را شبها پخش می کردند من که جوانی 20ساله بودم باچه اشتیاقی آن هارا یادداشت می کردم و آن روز فکر می کردم اگر یک روز غرب بتواند این همه اندیشه ناب را از ملت جدا کند به پیروزی بزرگی رسیده چون روند عملکرد ایشان ازایرانی موجودی می سازد که دیگر غرب نمی تواند از انسان بصورت ابزار غارت در خدمت خیانت به ملت ها استفاده کند اما اورا غرب از راهی که شیطان بلد است ربود به او صورت و سیرت شیطانی داد ابتدا از چشم ایرانی انداخت سپس ابزار سمپاشی غرب شده مانند پمپ سمپاش عمل می کند تا کی ! خود او باید روزهای مانده عمرش را نگاه کند - اما افسوس از دیروز او ووای به امروز او که امروز دنیای نجس سیاست زدگی مزورانه غرب و غارت اورا تبدیل به اسبی کرده که ناخواسته اسب تاخت سارق شده و طبیعت اسب همین است چون که سوارش را می برد کاری ندارد که او کیست و چه می خواهد بکند او متفکری است که در خدمت تجمیع التقاط کمونیسم و کاپیتالیسم به اضافه اسلام آمریکائی در خدمت سرمایه داری غرب و و ابزار سرکوب بیداری شرق اخص متفکرین اسلام ناب شده است التقاط غرب و شرق که بومی سازی نوع غربی باترکیب تفکر شبیه شرقی های دیروزش می باشد (آن روز این قبیل اشتلم گویی ها از دنیای کمونیسم صادر می شد امروز دنیای حرام لقمه لقمه غرب با حفظ صفات گذشته اش ماموریت کمونیسم را نیز با جذب این دجاله ها با تمرکز در یک نقطه(غرب)انجام می دهد و سروش و احمد شهید و... این قبیل آدم های صدتا یک غاز هستند که اسب درشکه طراحان و بازیگردانان ضد بشر هستند- بماند). - او با بی ادبی هایش بر خلاف فرهنگ ایرانی مانند کودک بی تربیتی که در خیابان گردی بزرگ شده باشد که این گونه نیز شد در بزرگسالی بیرون از خانه ماندن او وامثالش که مشق خود بزرگی بینی می کردند که مارا نیازی به ایران نیست و آسیبی دیده اند که طبیعت بیرن ماندن از دامن مهر مادری است البته زمینه را خود ایشان امثالهم فراهم کرده و داشتند - او با توهین به بزرگان آغاز کرد یادم نمی رود اولین بار با هجوم به حضرت آیت الله مکارم شیرازی آغاز کرد تا آنجا ادامه داده که دم مرگ نیز شهادتین او توهین به بزرگان دین و دیانت باشد وای بیشتر به حال او و تاسفی می ماند برای ایرانی از مشکلات سر راه هموطانش.
  • علیرضا ۱۱:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    6 1
    قبول کردیم که سروش بی دین فراماسونر مرتد نه فقط طرفدار زنای با محارم بلکه ... لطفا پاسخ سخنان و استدلالهایی را که وی بیان کرده است بدهید میزان سخن هر کسی شخصیتش نیست بلکه دلیلهایی است که ارائه می کند منطقا نمی توان گفت : الف ب نیست چون سروش بی دین و فراماسون و... گفته است الف ب است
  • ۱۱:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    4 0
    خوندی آقا جون؟ معنی نقد و تخریبو میفهمی؟ کلا شما رو نباید نقد کرد چون عصمت دارین و فقط ائمه و معصومین قابل نقدن؟
  • ۱۱:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    3 0
    آره داداش وقتی جواب نیست منطق رو باید هم زیر صفر ارزیابی کنی
  • ۱۱:۱۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    2 0
    باشه شما دو تاشو جواب بده. بعد عملیات روانی رو شروع کن
  • ۱۱:۱۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    مثل همان کاری که استاد سروش میکنند نه؟
  • رضا ۱۱:۱۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 2
    آقای منصوری عزیز آقای سروش ابتدا دو تفکر را از هم تفکیک می کند: تفکر تکلیف مدار (دینی) و تفکر حق مدار (سکولار) سپس می گوید که در تفکر حق مدار مسائلی مانند همجنس گرایی و زنای با محارم حل شده است ولی در تفکر تکلیف مدار دینی ، چنین نیست. تا اینجای کار اشکالی ندارد و می شود اسم آنرا تبیین بی طرفانه طرفین گذاشت. ولی وقتی آقای سروش در ادامه وارد طرفداری از جبهه حق مداران می شود و راه نجات ایران را هم در حرکت از مدار تکلیف بسمت مدار حق می داند قضایا کمی فرق می کند. یا علی
  • ۱۱:۴۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 4
    پس از اهانت های علنی سروش به پیامبر اسلام، احکام اسلامی مراجع تقلید و حکومت اسلامی و ولایت فقیه اعضاي جامعه مدرسين حوزه علميه قم ضمن هشدار نسبت به توطئه جديد دشمنان نظام عليه حوزه هاي علميه، سروش را مرتد اعلام كردند همانطور كه آمده نويسنده حكم ارتداد نداده و حوزه علميه قم اين حكم را اعلام كرده!!!!!
  • ۱۱:۴۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 0
    شما كجاي مقاله را ميفرماييد؟؟؟؟؟
  • ۱۱:۵۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    اگر آقای سروش این گونه می کرد که اینطور نمی شد مشکل همینجاست
  • ۱۱:۵۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    3 4
    متن این تحلیل خیلی طولانی بود و بی طرفی و انصاف در آن رعایت نشده و بیش از آنکه یک تحلیل علمی باشد یک نقد متعصبانه ی وبلاگی بود. هرچند سروش بعد از دبیرستان به واسطه ی هوش و ذکاوت و استعدادهایش به سرعت رشد و ترقی کرد اما چون بدون استاد و خود یافته بود از راه مستقیم خارج شد و بیراهه رفت. بیراهه ای که منتقدان و معارضان و روحانیون، طبق معمول و همانطور که با شریعتی رفتار کردند، او را بیشتر به گمراه شدن و ایستادگی بر عقاید باطلش سوق دادند. برخی از نقدهایی که وارد کردید جای شک و شبهه دارد. باید سخنان وی را کامل خواند و شنید تا بفهمیم نظر خودش را گفته یا در حال نقد و بررسی چیزی است. اگر واژه های ماسون و صهیونیست را در این نوشتار بشماریم از 50 تا بیشتر است. بگذریم از زنای با محارم و دیگر اتهاماتی که به نظر نمی آید وارد باشد. کاش تحلیلتان مانند پاسخ دکتر حداد عادل به ایشان علمی و مستدل و مستحکم بود و نه مقاله ای تخریبی. به واقع مقاله دکتر حداد عادل بسیار منطقی و علمی و روشن بود و اگر می خواستند می توانستند وی را با خاک یکسان کنند و کلا آبرویش را ببرند اما چنین نکردند. اخلاق اسلامی این است. نه اینکه طرف را دستی دستی کافر کنیم.
  • صالح نژاد ۱۲:۱۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    7 0
    به خدا پناه می برم از جهل مطلق و بی تقوایی شما . معلوم است که تإثیرات فکری استاد گرانقدر ما دکتر سروش بساط جهل افکنی و بی تقوایی شما را به خطر انداخته است. تنها سخنی که دارم این است به فرمایش امام بزرگوار شیعه اگر دین ندارید لااقل آزاده باشید یا نکند این ادامه ی همان پروژه ی حکم مباهته است که می توانید بر اساس این حکم فقی به هرکس که مخالف شما بود بهتان و تهمت بزنید. بترسید از خدا و یوم تبلی السرائر.
  • مجید آقا ۱۲:۵۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    بسم الله الرحمن الرحیم چندین سال پیش قبل از اینکه این آقای ( دباغ) از ایران تشریف ببرند با یکی از شاگردان ایشان ملاقاتی داشتم که منجر به بحثی پیرامون عقاید ایشان شد و نتیجه آن گفتار این بود که: "یکی از دلایلی که باعث شد تا چنین مضامینی بر زبان و قلم ایشان برود داده نشدن جایگاهی مناسب به وی توسط حکومت جمهوری اسلامی ایران بود". این بنده خدا در آن زمان به دنبال پست و مقام بود و کسی او را به بازی نگرفت واین سرخوردگی باعث شد تا به زمین و زمان بنای فحاشی را بگذارد و در این راستا حتی علما و فقها و دانشمندان و در نهایت هم خداوند و پیامبرانش را نیز به باد ناسزا گرفت. شاید بسیاری از ما نیز همینگونه باشیم که چون سختیها و ناملایمات به ما روی می آورد و خود را سزاوار آن نمی دانیم گناه همه چیز را برگردن دیگران می اندازیم و اگر هم کار کمی سختر شود خداوند عالمیان هم از تیغ جفاکاری ما مصون نمی ماند. البته بعد از آن جلسه شاگر آن آقا دوستان ما را متهم کرد که شما برنامه ریزی کرده بودید که : "بنده را خراب کنید" . تا سرانجام ایشان را به منزل ما آوردند و این سروش ثانی باور کرد که هیچ توطئه ای در کار نبوده است و بنده حقیر که ایشان را در آن مباحثه به قول خودشان شکست داده بودم یک شخص یک لاقبا بیشتر نیستم. اما جناب آقای دباغ هنوز هم در توهم نابودی جوانی از دست رفته اش و مقامات بلندمرتبه ای که می بایستی بدان عروج میکرده و نکرده باقی مانده است شاید انشاالله وقتی دیگر. و من الله التوفیق
  • ۱۳:۰۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    4 0
    اینها فکر می کنن اسلام رو کامل فهمیدن و هر اسلامی جز اسلام آنها منحرف هست حتی اسلام یمانی و...!!
  • ۱۳:۰۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 5
    حالا سروش ملعون تاب داره و حضرت مسيح رو مصلوب مي پنداره نويسنده مقاله جا داشت كه ننويسه سروش خودش رو مسيح ميدونه بلكه بهتره بگيم سروش ضد اسلام خودش رو شبيه همون كسي ميدونه كه مصلوب شده. اين مدل كه نوشته شده مصلوب شدن آن نبي جليل القدر تاييد شده كه غلطه!
  • ۱۳:۰۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 2
    غرور و تکبر شیطان که از بخل او ناشی می شد در نفس همه انسان ها هست که اگر سرکوب نشه انسان را به تغیان می کشاند
  • ۱۳:۱۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 2
    منطق از نظر مادی گرایان یعنی آزادی در ذلت و انحراف اخلاقی این منطق ماتریالیستی چون وابسته به افکار و وهم و خیال جسم مادی انسان است فانیست ولی منطق خدا جاودان و ما بر دایره منطق خدا سواریم
  • ۱۳:۱۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 2
    ملک عبدالله ایضا
  • ۱۳:۱۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    مردم!!!!!!!!!!!!..از نظر شما حتی کفار و مشرکان که خداوند آنها را در قرآن لعنک کرده و حتی حکم قصاص آنها را داده و از همه مهمتر کسی که این کارها را نکنده مسلمان نما خوانده نه مسلمان گناه داره!!!!!!!!!!!!!
  • ۱۴:۳۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    اين همه حرفاش واضح ضد اسلامه و ضد انقلاب اسلامي از نامه اش به علما تا صحبت هاش در مورد جنبش يا همون فتنه سبز ديگه بايد چيکار کنه که بعضيا به ذات اين آدم پي ببرند و تطهيرش نکنند! اين بابا ناپاکي ذاتي اش است ناپاکي برش عارض نشده که بشه تطهرش کني لذا هر چه بيشتر زحمت بکشيد زاتش بيشتر رو مي شه پس واقعا اگه مدافعشيد سکوت کنيد که اين حوض لجن بيشتر به هم نخوره و گندش بالا نياد
  • ۱۴:۴۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    آقاي "موافق "مجبور نيستي به همه كس و همه چيز پاسخ بدي و وقت خواننده هارا با اين جملات صدتا يك غاز بگيري ...برو يه كم قدم بزن
  • عاشق ولایت فقیه ۱۵:۱۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    سروش خودشو متفکر میدونه حرفای غربیها رو که بهش دیکته شده رو میزنه احساس تفکر کرده تو که عرضه درک فلسفه رو نداشتی چرا خودتو دیوونه کردی حالا تو حرف میزنی ودیوونهابرات کف از این به بعد وقتی از ولایت فقیه خواستی حرف بزنی دهنتو اب بکش لیبرال غرب زده
  • ۱۵:۲۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    تخريب ! اينو كه خدا تخريبش كرده ! مجبوره واسه واق واق كردن در خونه اجنبي از اين غلط ها بكنه ! نكنه انتظار دارين بره آيت الكرسي بخونه يا شرح بر عروه الوثقي بنويسه!؟؟؟؟؟
  • عليرضامنصوري ۱۵:۴۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    نقدشماخوب ومنصفانه بوداماتوجه داشته باشيدكه نقدمشرق راهم باكمي ارفاق بايدمنصفانه دانست چون مساله اينجاست كه ماباكسي مثل گنجي طرف نيستيم كه باوقاحت تمام دين رازيرسوال ميبرد درموردامثال گنجي مطلب بسيارروشن است ولي آقاي سروش بازيركي مسائل رامطرح ميكنند.گاهي اوغات دوپهلوصحبت ميكند.درهمين مساله همجنسگرايي وتفكرحق مدارانه غرب درجايي ازفيلم ميگويد*حالاكاري بادرستي ياغلط بودن اين موضوع ندارم*كه خوداين مطلب ازانحراف اين شخص به عنوان يك روشنفكرديني حكايت دارد.امابدانيدكه خدادست چنين انسانهايي راروميكندكه البته اين اتفاق افتاده است باتشكر.
  • ۱۵:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    4 0
    آقا حالا به هیچی کار نداریم ولی این فیلمی که گذاشتید که میگید سروش توش گفته همجنسگرایی و زنای با محارم مجازه کجاشه؟ الان هر چی دارم گوش میکنم بیچاره میگه این مسائل در چالش با اخلاقه. تو رو خدا بدون غرض بنویسید.
  • ۱۵:۵۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 0
    آقا بوالله اگه یه خرده سوال فارسی داری گوش کن به این فیلم (اول دانلودش کن البته) بعد گوش کن. لااقل گوش کن ببین آیا همچو حرفی زده یا گفته همجنسگرایی و زنای با محارم و ... در چالش با اخلاقه؟
  • ایرانی ۱۶:۰۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 4
    حتما اقای سروش اولین بار با دختر و خواهرش به جای تکلیف اخلاق مداری کرده و ...را افتتاح کرده ....
  • سبحان ۱۶:۲۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 2
    ببخشید این تخریب نبود تفهیم یک واقعیت بود
  • سلام ۱۶:۳۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    این درسته که کتب دانشگاهی ما زیر نظر این آقا تالیف شده؟
  • ۱۷:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 4
    قبل از هر چیز باید عرض کرد که این فیلم در تایید همجنس گرایی و زنای با محارم نبود ..... از یک طرف هم باید گفت ، مگر قوانین دینی که اقای سروش از آن به اخلاق یاد می کنند ، چیزی جدای از حق و حقوق است که بین این دو تفاوت قائل شویم؟ مشکل از آنجا شروع می شود که آقای سروش نه می داند حقوق چیست و نه اخلاق . تعریف روشنی از هیچ کدام ندارد. اگر ایشان از این دو تعریف روشن داشتند باید مواضعشان در مورد این مسئله کاملا روشن می بود که نیست!!!! حقوق باید در زیر سایه ی اخلاق تعریف شود . تصور عکس این امر ، باعث می شود برای هر جنایت تاریخ یا هر عیب و نقصی حقوق قائل شویم که در این حالت سنگ روی سنگ بند نمی شود.
  • ۱۷:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    تا منطق رو چی تفسیر کنی ؟
  • ۱۷:۱۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    وقتی به چنین شعاری ، بعضی منفی میدن ! مشخصه که دیدگاهشون در مورد این مقاله و نظرات دیگر کاربران چیه . منافین و حامیانشون ، خودشون ، خودشون رو رسوا میکنن .
  • ۱۷:۱۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 2
    خیلی از اونایی که الان اونور آب نون به نرخ روز میخورن شهرت و بودنشون رو از همین انقلاب و مردم دارن . شرمشان باد .
  • ۱۷:۱۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    1 1
    فقط باکلاس زرزر میکنه
  • لیلا ۱۷:۲۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 3
    ای مرتد خائن وطن فروش ننگ بر توکه با برداشتن نقاب از چهره فریبنده ات تو وتعدادی چون تو بانظریات انحرافی ات ایجاد نفاق وفتنه نمودید
  • ۱۷:۳۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    اصلا وقتی بحث وحیانی است نیاز به اتلاف وقت نیست برای این قبیل بحث ها امثال او بیکارند و تفکر مفیدی ندارند وقت می گذارند به نظر من حیف یک دقیقه برای زیرشکم او که از بی فکری او نشئت می گیرد این همه مشکلات فراراه بشر و نیاز منطقه به معرفی تفکر شیعی متفکری مثل ایشان دنبال این است که کی و چه چیزی برای زیرشکم ونمیدانم... شمارا بخدا بوقت خودتان ارزش قائل شوید این آدم خودش بی ارزش است و بحث های کمتر از خودش را نیز مطرح می کند.
  • سیدزاده ۱۹:۲۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    مثل اینکه آقای سروش یادش رفته بعضی چیزها هرچقدر هم بگزره قدیمی نمیشن مگه میشه کسی بگه چون 1400سال پیش آب و غذا می خوردن من دیگه امروز غذا نمی خورم اخلاقیات هم همین جوره اگه هزار سال هم بگذره قدیمی نمیشه
  • حسین ۱۹:۲۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    اگر فردا زنده به گور کردن دختران در جامعه باب شد و به عنوان یک حق شناخته شد به قول آقای سروش نباید اعتراض کرد چون حق در برابر اخلاق است. تمام پیامبران از اول تا اخر امدن تا انسان را اصلاح کنند و اخلاق را حاکم کنند بر جامعه بشری تا بشر زندگی راحت و با آرامشی داشته باشد اونوقت این آقایون میان خیلی راحت بحث هایی را مطرح می کنند که اگر به عنوان اصل شناخته بشه شما باید هرروز شاهد 100 هاکشتار خونریزی در کوچه تان باشید همان اتفاقاتی که در زمان پیامبر می افتاد و پیامبر باهاش مبارزه می کرد مثل زنده به گور کردن دخترا. کاملا مشخص است که این ها در راستای وجهه قانونی بخشیدن به جنایات یک عده خونخوار که امروز در سوریه قلب انسان ها را می خورند تلاش می کنند و حتما دستمزد قابل توجهی هم از سازمان های اطلاعاتی غرب می گیرند آنها جنایت می کنند این ها توجیح
  • ۱۹:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    ناشناس ! بالام جان مثل اینکه هوس همجنس بازی کردی ...
  • ۲۰:۱۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    میشه بگی تسویل یعنی چی؟
  • ۲۰:۱۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    مجید اقا که اهل مباحثه و شکست دادن خودت رو معرفی میکنی به نظر شما دیکتاتوری بده یا خوب؟ ازادی خوبه یا بد؟ اگه دیکتاتوری بده و ازادی خوب تو زندگی ات چی کار کردی که به نفع ازادی و علیه دیکتاتوری باشه؟
  • ۲۰:۱۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    خوبه تو یکی نتونستی چشمت رو بر محاسن اقای سروش ببندی!
  • ۲۰:۱۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    یعنی چی؟
  • گوش شنوا ۲۰:۴۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    ممنون که ما را با نظرات صائب ایشان آگاه کردید. مفهوم صحبت ایشان این است که ایشان موافق همجنس گرایی است یا طرح یک موضوع حقوقی است؟ خدا همه را به راه راست هدایت کند. چه طور میشود دم انتخابات یاد سروش میافتید؟ این موضوع جالبتره.
  • عین ۲۱:۰۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    2 0
    در سخنرانی دکتر سروش در فیلمی که در مورد هم جنسگرایی گذاشته اید اثری از تایید همجنس گرایی و زنای با نامحرم از سوی ایشان وجود ندارد. ظاهرا ایشان دارد وضعیت گذشته جامعه غربی را به وضعیت فعلی مقایسه می کند و اتفاقا چند بار تاکید می کند که حکم و داوری نمی کند و در محدوده ی دین هم تاکید می کند که تکلیف مسئله مشخص است. اتفاقا از نوع کلام ایشان برداشت می شود که ایشان دغدغه اخلاق در برابر ترویج افراطی حقوق از جمله حق همجنسگرایی در غرب است. بنابراین به نظر می رسد انتساب تایید همجنس گرایی به ایشان منطقا حاصل نمی شود در نتیجه شما به ایشان تهمت زده اید که جرم بس بزرگی است.
  • رحمن ۲۲:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 2
    سلام من نمی دانم این مرده را شما چرا زنده می کنید .الآن کی بحث ایشان دیگر کسی را منحرف می کند ببخشید چه به ایشان نزدیک شوی یا دور شوی ایشان پارس می کند.
  • محمدطاها ۲۲:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 4
    به کوری چشم اونهای که منفی زدن بسیار مقاله عای بود
  • ۲۳:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    احسنت...
  • مهدي ۲۳:۳۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    امثال اين عبدالشيطان فسيل مغز دوره شون تموم شده و دستشون برا همه رو شده! بريد سراغ منحرفين با طرز تفكر جديد
  • ۲۳:۵۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    بابا چرا شما نمی فهمین ایشون تلویحاً به دین به عنوان یک دیدگاه در کنار سایر دیدگاه ها نگاه می کنه؟! چرا متوجّه نیستین که اونجا می گه در دوران حق مداری انسان یا همان حیوان حق مدار همجنس گرایی اخلاقی است بعد در نامه ای که نویسنده هم آورده و در سخنرانی های ایام فتنه 88 دائماً تاکید می کنه که ایران هم دوره تکلیف مداری اش رو به پایانه و جنبش به اصطلاح سبز یا همون فتنه خیزش برای حق مداری است یعنی خیزش برای غربی شدن و آزادی همین همجنس گرایی و ... مثل فرانسه که همین امروز قاونو ازدواج همجنس بازان را تصویب کرد
  • ۲۳:۵۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 0
    چرا متوجّه نیستین که اونجا می گه در دوران حق مداری انسان یا همان حیوان حق مدار همجنس گرایی اخلاقی است بعد در نامه ای که نویسنده هم آورده و در سخنرانی های ایام فتنه 88 دائماً تاکید می کنه که ایران هم دوره تکلیف مداری اش رو به پایانه و جنبش به اصطلاح سبز یا همون فتنه خیزش برای حق مداری است یعنی خیزش برای غربی شدن و آزادی همین همجنس گرایی و ... مثل فرانسه که همین امروز قاونو ازدواج همجنس بازان را تصویب کرد
  • ۲۳:۵۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۸
    0 1
    ربطش به انتخابات که معلومه اینا عقبه فکری اصلاحاتند و اصلاحات هم یک جریان فکری حاضر در انتخابات البته مشرق باید اولویت بندی می کرد الان مهمتر از این آدما کسای دیگه ای اند که باید دستشون رو بشه!
  • ۰۰:۰۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 0
    تسويل، به معناي شر را براي او دوست داشتني كرد و ساده انگاشت و او را فريب داد یعنی فریب کاری شیطان و بد را خوب جلوه دادن برای نفس توسط شیطان
  • آرمیتا ۰۰:۰۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    1 2
    سروش که خودش گفته من نظری ندارم خوب نظر ندارم یعنی چه یعنی اگرچه دین حرام می داند ولی من نظری ندارم یعنی سکوتی که نشانه رضاست! مگه میشه آدم متدیّن باشه و نسبت به همجنس گرایی و زنای با محارم نظری نداشته باشه؟!!!
  • اقاقیا ۰۰:۰۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    واقعاً اگه کسی دچار سنّت استدراج بشه اینجوری از انحراف ذرّه ذرّه به قعر چاه ظلمت می ره
  • جزایری ۰۰:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    3 1
    وای به حال سروش !!!! و بیشتر وای به حال طرفدارای احمقش !!!!
  • سیدحمزه ۰۰:۲۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    یه چندتا عکس لو رفته ی سروش رو هم میذاشتید، گزارشتون کامل میشد.
  • بیسواد ۰۱:۰۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 0
    بدی ما مردم اینه که با هرسطح سوادی خودمانرا فیلسوف جامعه شناس سیا ستمدار روشنفکر میدانیم وهمیشه خودمان را محق سروش یا دباغ جای خود دارد خدایا ما ره گم کردگانیم خودبفریادرس
  • فدایی امام سیدعلی ازآذربایجان ۰۱:۳۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    1 1
    جدیدا اسم اطلاع رسانی وروشنگری اسمش تخریب شده؟؟؟
  • داود ۰۱:۵۹ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    2 1
    فقط میتونم اینو بگم سروش تو کافری و قتل به تو واجب شد خاک تمام عالم تو سرت
  • ۰۲:۵۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    مرغ ها قدقد می کنن بعد تخم می گذارند..اما بعضی ها خروس هم نیستند مرغ هم نیستند اما تخم می گذارند 2 زرده!! اما روی این تخم روباهی خوابیده که وقتی جوجه به دنیا آید نامش جوجه است اما ذاتا روباه این عاقبت منافقین در لباس خودیست...
  • ۰۳:۴۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    1 1
    تو برو همجنس بازیتو بکن داداش ! چرا حالا بهت برخورد؟!
  • احمد ۰۸:۱۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    ببخشید از سوش خان سوال می کردید که 1- ایا شما دیندارید یا نه ؟ 2- آیا خداوند متعال حقی بر گردن انسان دارد یا نه ؟
  • ۰۸:۲۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    1 1
    آغاز خوب کافی نیست...حتی ادامه ی خوب هم کافی نیست...پایان خوب مهم است...عاقبت به خیری ....خدایا همه ی ما را عاقبت به خیرفرما!
  • ali sadr ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    1 0
    سروش: کسی که هم وزن بنده و سایر دوستان کتاب تالیف نموده اند و با اندیشه های تابناک و روشن خود در دوره ای که نفاق و تزویر و دیندار نمایی بر جامعه اسلامی!کنونی سایه افکنده راه گشای دلهای خدا جوی سرگردان است . با عرض پوزش از دوستان منتقد معروض می دارد قضاوت در مورد ایشان فراتر از اندیشه های سطحی و روزمره است. هنگامی به بوعلی سینا آن فیلسوف بزرگ اعصار انگ کفر زدند در جواب گفت: در دهر یکی چون من و آنهم کافر پس در همه دهر یک مسلمان نبود
  • ۱۲:۳۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    بيسوادي مثل سروش را با ابن سينا مقايسه مي کنيد؟!! دوتا حرف حساب توي کتاب هاي سروش پيدا مي شه؟!! نيست من خوندم که مي گم! در قالب الفاظ و بهتر بگم لفّاظي بيشتر ميشه تحليلش کرد
  • ۱۲:۳۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 0
    دقيقاً مشکل همه داين و هيچ نداني است!
  • محمد ۱۲:۳۷ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    1 1
    آقا مساله اين آقا و ديگران عجب است خود بزرگ بيني و جهل مرکّب بيسوادي که خود را عالم بداند عجب پدر جدّ همه گناهانه يکي از نتايج عجب تکبّر و قياس خود با ديگران و خود را برتر ديدنه گناهي که شيطان را از آستان بندگي طرد کرد بالاتر ديدن خودش نسبت به انسان يعني استکبار و تکبّر بود اين عجب دام شيطانه خدا رحم کنه به ما و شما...
  • ۱۶:۲۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    خاک برسرش کنه مردک اینقدر درس خوند اخرش نفهمید خدا هست وحرفهای ضدخدایی میزند
  • ۱۷:۴۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 0
    خدایا عاقبتمان را ختم به خیرکن
  • آزاده ۱۹:۴۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۲۹
    0 1
    سلام خدا خیرتون بده درباره ی شریعتی هم اگر لطف کنید و روشنگری کنید ممنون میشیم
  • ۰۰:۰۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 1
    از آنجایی که عمده اشکالات و نظرات مخاطبان در مورد فیلم منتشر شده از سروش در مورد همجنس گرایی بود و خوانندگان محترم در دلالت سخنان سروش بر تأیید همجنس گرایی اشکال کرده بودند، نویسنده مقاله با اصلاح متن این قسمت از مقاله، دلایل خود در این مورد را به صورت شفّاف تر و تفصیلی تر به مطلب اضافه نمود لذا بخش نفی صریح احکام اسلام، همجنس گرائی و زنای با محارم در تاریخ یکشنبه 29 اردیبهشت توسط نویسنده اصلاح گردید.
  • ۰۰:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 1
    آقای حداد در نامه ای که در پاسخ به سروش داده بر این مساله مهر تایید زده بالاخره ظاهرا مستنداتش این را نشان می دهد باید از آقای زرشناس خواسته بشه مستندات بیشتری ارائه کنه
  • ۰۰:۲۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    کاش حد اقل شمام یه ذرّه ادب داشتی!! ایم چه طرز حرف زدنه!
  • ۰۰:۲۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    1 1
    سروش همه ارجیفش مغالطه است یه کم اطلاعاتت را ببر بالا توی متن هم اومده که آیت الله سبحانی آیت الله مکارم و آیت الله جوادی و البته شاگردانشون بارها و بارها به این شبهات پاسخ داده اند. قبض و بسط شریعت در کتاب شریعت در آینه معرفت وحی در کتاب وحی و نبوت آقای جوادی و دو سه نامه مفصل آیت الله سبحانی و ... کاش اینقدری که یاوه های سروش را خوندی البته اگر خونده باشی نقدهاش را هم می شناختی
  • ۰۰:۳۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 1
    البته سروش وضعش معلوم است اما با این گونه تقطیع جملات هیچ چیز اثبات نمیشود.دوران اینگونه خبررسانی گذشته
  • ۰۰:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 1
    به نظر می رسد همین حرف را این مقاله دارد به سروش می رند که اگر دین نداری لا اقل آزاده باش!!!! آزاده هم همجنس گرایی را محکوم می کنه نه مسکوت!!!!! جنابعالی هم در سلک استادت!!! در جهل مرکب دین فهمی قرار داری البته اگه در جهل مرکب شاگردی سروش نباشی
  • ۰۰:۳۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 1
    شما از کجا می گی هوش و زکاوت داشت؟ منم میگم نقد شما جانبدارانه است
  • ۰۰:۳۴ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 1
    بابا برای فراماسون بودنش مستندی به این مهمی به نام جایزه اراسموس هست مغالطه نکن خوب وقتی می خواهی فراماسون بودنش را ثابت کنی باید از لفظ فراماسون استفاده کنی در همین یه پاراگراف من 5 بار فظ فراماسون اومده این که نشد دلیلی بر غیر منصفانه بودن متن! شما اگه راست می گی مستندات را رد کن
  • ۰۰:۳۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    به زن به چاک ملحد استاد گرانقدر!!! بله البته اینجوری که شما می فرمایید حتما استاد الاساتید شما هم خود شیطانه
  • ۰۰:۳۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    خیلی روشنه ادعای بی طرفی و بی نظری در مورد حرمت مسلّم دینی یکی نوشته بود سکوت نشانه رضا است!
  • ۰۰:۴۰ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    خودش که انهم لمیّتون مرده است اما بحث اینه که تعفّنش داره بقیه را هم می میرانه! باید آگاهی داد
  • ۰۰:۴۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    اصل ریشه انحرافه ااول عجب و خود بینی دوم ادعای فهم دین بدون تلمذ نزد عالمان دینی
  • ۰۰:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    1 0
    از یه بی سواد بت می سازید
  • ۰۸:۰۵ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    1 0
    باز هم خوبه که این یکی عاقبت به خیر شد
  • ۰۸:۴۸ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 8
    فلسفه، فلسفه، فلسفه امان از فلسفه
  • ناشناس ۰۹:۱۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    شما که اینقدر خودت روشنفکر میگیری واعتقاد به زنای محارم داری خوب برو انجام بده خاک بر سر
  • ۰۹:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    امان از وقتی که آدمیزاد با کسی دشمن باشد. میشه بفرمایید از کجای حرف سروش تایید همجنسگرایی و زنای محارم در میامد؟
  • ۰۹:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    اين آدم خود خود شيطانه و تو اين سالها چه ضربات جبران ناپذيري به روح وانديشهءجوانهاي ما كه نزده.خدا اورا با دوستانش محشور كندآ
  • فرياد ۱۱:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۲/۳۰
    0 0
    راستي سروش طعم چگونه بود؟
  • ۱۱:۱۸ - ۱۳۹۲/۰۳/۰۲
    0 0
    اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد و ال محمدو اخر تابع له علی ذلک همان هایی که از حیدر بریدند حسین بن علی را سر بریدند این ملعون از نسل ... است
  • ناشناس ۱۱:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۷
    0 0
    باز که سانسور کردی
  • حسین ۰۱:۱۷ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۹
    1 0
    این سروش خبیث از شاگردان شیطان می باشد مردم باید بدانند که اوانقدرکه تصور می رود سواد ندارد سواد اودر همان واحد های دانشگاهی که گذرانده خلاصه می شود اصطلاحاتی را که در کتاب هایش به کار برده نباید باعث فریب کسی بشود هیچ چیز برای غربی ها خطرناک تر از اسلام ناب محمدی نیست انها سال های سال است که کوشش می کنند تا اسلام را تضعیف نمیند با چنین تلاش گستردهای اگر سروش وامثال او ایا غربی ها از افکار پلید او بهره برداری نکند ایا تره برای او هم خورد مکنند حاشا
  • حامی ولایت ۱۳:۵۷ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۳
    0 0
    به شما توصیه می کنم حتما بار دیگر فرمایشات این شخص را که در این سایت مندرج است مطالعه کرده و ویدیو سخنرانی ایشان را نیز از نو مشاهده کنید.اگر وقت کردید در گوگل سرچ کرده یا به سایتkhodnevis.org مراجعه کنید یا به کانال youtube. سر بزنید.حتما جواب سوال خود را خواهید یافت.خدا هممون رو به راه راست هدایت کنه مخصوصا اون هایی رو که دم از حق می زنند اما دنبال باطل هستند.
  • omid ۱۷:۳۴ - ۱۳۹۳/۰۴/۲۹
    2 0
    برید عمل و نفس خودتان را اصلاح کنید و دست از این کارها بردارید . این مقاله کاملا مقرضانه نوشته شده و حقیقت رو پنهان کرده.
  • صاعقه ۱۵:۱۴ - ۱۳۹۳/۰۹/۰۳
    1 1
    دوستان عزیز حسین حسن مهرداد آرمان امید محمد آقا مینا ایرانی ناشناس و هرکسی که میخواهی برای این مقاله در آینده پیغام موافق یا مخالف بگذاری یه حرف حکیمانه از یک حکیم که در حکمتش شکی نیست زده شده اون هم این هست که وقتی کسی رو میخوای بشناسی نگاه به دوستان و کسانی کن که با او همنشین هستند و در جایی دیگه میگه اعرف الحق تعرف اهله یعنی حق رو بشناس به واسته او اهلش رو میشناسی این کلام مولانا امیر المومنین علی بن ابی طالب هست اگر در باره آقای حسین حاج فرج دباغ میخوای تحقیق کنی این دو کلام ارزشمند رو برای ارزیابی خودتون در نظر داشته باشید وقتی با نا محرم نشست و برخواست داره وقتی با کسانی که تا دیروز پای این نظام بودند ولی الان مخالف ارزشهای نظام یا ارزشهای نظام دینی و اسلامی پس میشه خیلی راحت این آدم رو بشناسی.تارخ رو بخونید که چه کسانی در تاریخ این طور تغییر رویه دادند. قضاوت با خود شما فکر کنید نیاز به جواب دادن به من نیست.
  • دانشجو ارشد ۱۰:۵۴ - ۱۳۹۳/۱۱/۲۵
    2 1
    سلام فقط همين را ميتوانم بگويم ايشان مثل بلعم باعورا عاقبت بخير نشد متاسفانه علماء به يك ديوانه چاقو دادند و او به سمت خودشان گرفته و چون هنوز ياد نگرفته چطور از آن استفاده كند نه خوب فلسفه را ميشناسد و نه فقه را فقط با الفاط بازي ميكند تا دل صهيونسيم و مافيا رو بدست بياره .خاك تو سرت كنند سروش ديونه .
  • فففففففف ۱۷:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۱/۲۹
    1 1
    فقط میتونم بگم قضاوت سخته همین
  • حسین ۲۱:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۵/۳۱
    0 1
    مقاله خوبی بود مستند بودن مقاله یه طرف خود مقاله یه طرف احسنت بر گرد آورنده مقاله تون رو وقتی خوندم در سایت افسران به نام خودتون منتشر میکنم
  • محسن ۱۴:۱۰ - ۱۳۹۴/۰۶/۱۴
    3 0
    من به صحت مطالب این مقاله و افکار آقای سروش کاری ندارم و قضاوت هم نمیکنم ولی متاسفانه روشی که در این مقاله برای نقد افکار دگر اندیشان در پیش گرفته شده بدور از انصاف و مسلمانی میباشد. چون بهر تهمتی متوسل شده تا کسی را که تفکری غیر از خط فکری نویسنده را دارد تخریب نماید.دوره این گونه عوام فریبیها گذشته است.نقد منصفانه نقدی است که نقد شونده هم امکان دفاع از خود را داشته باشد که متاسفانه به مخالفین مجال دفاع داده نمی شود. نتیجه اینگونه رفتارها هم برعکس بوده است.
  • امام ۱۳:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۶/۱۹
    1 2
    فقط مي تونم بگم دكتر سروش هنوز نصف راه رو رفته هنوز انديشه اش كامل نشده . . . .
  • حمید ۱۹:۴۳ - ۱۳۹۵/۰۲/۲۶
    3 2
    متاسفانه سروش به عارضه شهرت طلبی دوچار است و لذا در هر عصری، یک جنجالی به پا کرده. واقعا مشمئزکننده است!
  • حافظ ۱۵:۵۴ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۰
    0 0
    کامران حرف دهنتو بفهم.
  • ۱۶:۱۶ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۰
    0 0
    چه حرفی زد آقای نا شناس! دمش گرم!
  • ۱۶:۱۷ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۰
    1 0
    چی میگی آب و غذا چه ربطی به فقهو اخلاق داره؟؟؟؟برو جمش کن عامو
  • ۱۶:۳۰ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۰
    0 0
    تو سواد داری باشه
  • ۱۶:۳۱ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۰
    0 0
    دقیقا
  • ۱۶:۳۶ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۰
    0 0
    ینی در همه عصر ها در طول تاریخ حضور داشته؟؟اه؟؟!!
  • ۱۸:۲۲ - ۱۳۹۵/۰۷/۰۴
    1 1
    آیا کسی که به این نظریه رسیده خودشم از این حق استفاده می کنه؟
  • حسین ۲۰:۱۸ - ۱۳۹۵/۰۹/۱۹
    2 2
    با عرض سلام , نمیدونم چرا در این دنیایی که هر روز پیشرفت علم حقانیت قرآن رو داره ثابت میکنه دکتر سروش نظریه رؤیا بودن قرآن رو داد( اینکه گفت پیامبر نه تنها مخاطب نبوده بلکه ناظر و راوی آن چیزی است که طرفدارانش وحی می خوانند.).در حال حاضر حتی دانشمندان منصف نیز به اعجاز آیات قرآن معترفند.
  • حسین ۲۰:۴۴ - ۱۳۹۵/۰۹/۱۹
    4 3
    با عرض سلام , نمیدونم چرا در این دنیایی که هر روز پیشرفت علم حقانیت قرآن رو داره ثابت میکنه دکتر سروش نظریه رؤیا بودن قرآن رو داد( اینکه گفت پیامبر نه تنها مخاطب نبوده بلکه ناظر و راوی آن چیزی است که طرفدارانش وحی می خوانند.).در حال حاضر حتی دانشمندان منصف نیز به اعجاز آیات قرآن معترفند.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس