به گزارش مشرق، افزایش کم‌سابقه تقاضا برای آب بسته‌بندی‌شده، مواد غذایی کنسروی و تجهیزات اضطراری در انگلیس، اکنون به کمبود برخی محصولات در فروشگاه‌ها و طرح پرسش‌های جدی درباره پیامدهای هشدارهای دولت منجر شده است.
این موضوع روز سه‌شنبه (۵ آبان ۱۴۰۵) به مجلس عوام نیز کشیده شد و دن جارویس معاون امنیتی وزیر کشور انگلیس، در اظهاراتی هشدارآمیز از ضرورت آمادگی خانوارها برای شرایط بحرانی و افزایش تهدیدهای پیش‌روی کشور سخن گفت. وی تأکید کرد: «تهدیدهایی که امروز با آن روبه‌رو هستیم بسیار جدی است و جهان از هر زمان دیگری پس از دوران جنگ سرد خطرناک‌تر شده است.»
جارویس با بیان اینکه دولت باید توجه مردم را به طیف گسترده‌ای از تهدیدهای امنیت ملی جلب کند، تصریح کرد که خانوارها باید برای دست‌کم سه روز آب آشامیدنی و مواد غذایی فاسدنشدنی ذخیره کنند.
در همین پیوند، روزنامه گاردین در گزارشی از افزایش چشمگیر فروش اقلام ضروری پس از انتشار دستورالعمل اضطراری دولت خبر داد و نوشت که تقاضا برای آب معدنی، کنسرو، چراغ‌قوه، رادیو و تجهیزات تأمین برق اضطراری به‌شدت افزایش یافته است.
براساس این گزارش، فروشگاه زنجیره‌ای آیسلند اعلام کرده است که فروش محصولات کنسروی این مجموعه تنها در آخر هفته گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته و تقاضا برای آب بسته‌بندی‌شده نیز رشد قابل توجهی داشته است.
در فروشگاه اینترنتی اوکادو نیز برخی محصولات برندهای شناخته‌شده آب معدنی ناموجود شده‌اند. تعدادی از محصولات کنسروی شرکت‌های «هاینز» و «بکسترز» نیز در فهرست کالاهای ناموجود قرار گرفته‌اند.
اما موج خریدهای اضطراری تنها به مواد غذایی محدود نمانده است. شرکت مپلین، عرضه‌کننده تجهیزات الکترونیکی، اعلام کرده است که فروش چراغ‌قوه در مقایسه با ماه گذشته ۲۸۴ درصد، شارژرهای همراه ۱۰۶ درصد و رادیوهای اضطراری ۹۲ درصد افزایش یافته است.
گاردین همچنین به نقل از فروشگاه تخصصی تجهیزات اضطراری «اواکیو۸» گزارش داد که این مجموعه تنها در یک آخر هفته حدود ۳۰۰ دستگاه رادیوی اضطراری فروخته است، در حالی که میزان معمول فروش این محصول در مدت مشابه حدود ۱۵ دستگاه بوده است.
این تحولات نشان می‌دهد توصیه دولت برای ذخیره اقلام ضروری، از سطح یک دستورالعمل اداری فراتر رفته و به رفتار مصرف‌کنندگان در بازار انگلیس راه یافته است.
هشدار امنیتی دولت به پارلمان کشیده شد
ابعاد سیاسی و امنیتی این موضوع با حضور دن جارویس وزیر مشاور امنیت انگلیس، در مجلس عوام برجسته‌تر شد. وی در گزارشی درباره برنامه ملی آمادگی در شرایط اضطراری، تصویری نگران‌کننده از میزان آمادگی جامعه انگلیس ارائه کرد و گفت تنها ۱۳ درصد شهروندان این کشور احساس می‌کنند برای رویارویی با شرایط بحرانی آمادگی دارند.
وی تأکید کرد که خانوارها باید بتوانند در صورت اختلال در خدمات حیاتی، دست‌کم سه روز بدون اتکا به امکانات معمول زندگی کنند. این مقام انگلیسی با اشاره به ضرورت ذخیره آب آشامیدنی و مواد غذایی ماندگار در خانه‌ها گفت که در شرایط بحرانی، نیروهای امدادی قادر نخواهند بود هم‌زمان به همه شهروندان کمک کنند و آمادگی خانوارها نقش تعیین‌کننده‌ای در تاب‌آوری ملی خواهد داشت.
وی همچنین اعلام کرد که از زمان آغاز برنامه دولت، پایگاه اینترنتی راهنمای آمادگی اضطراری صدها هزار بار بازدید شده و ده‌ها هزار نسخه از فهرست تجهیزات مورد نیاز خانوارها دریافت شده است.
اما بخش قابل توجه سخنان جارویس به ارزیابی او از محیط امنیتی اختصاص داشت. وی در پاسخ به پرسش یکی از نمایندگان درباره آمادگی دفاع غیرنظامی تأکید کرد که جهان امروز از هر زمان دیگری پس از دوران جنگ سرد خطرناک‌تر شده است.
جارویس افزود که دولت باید توجه افکار عمومی را به طیف گسترده‌ای از تهدیدهای امنیت ملی جلب کند و آمادگی شهروندان را برای مقابله با این تهدیدها افزایش دهد.
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که برنامه ذخیره اقلام ضروری را در چارچوب گسترده‌تری از سیاست‌های امنیت ملی انگلیس قرار می‌دهد. هرچند جارویس اعلام کرد که اجرای این برنامه ناشی از اطلاعات درباره یک تهدید مشخص و قریب‌الوقوع نیست، اما بر ضرورت تقویت آمادگی دفاعی و امنیتی کشور تأکید کرد.
پرسش نمایندگان از دولت: آیا باید برای جنگ آماده شویم؟
بحث بر سر هدف واقعی هشدارهای دولت، یکی از محورهای قابل توجه جلسه مجلس عوام بود. مارک پریچارد، نماینده حزب محافظه‌کار، با انتقاد از نحوه اطلاع‌رسانی دولت گفت که پیام‌های مقام‌های انگلیسی درباره ضرورت ذخیره آب و غذا برای مقابله با طوفان‌ها، مبهم و گیج‌کننده است.
وی با اشاره به اینکه انگلیس طی دهه‌های گذشته بارها با طوفان‌های شدید روبه‌رو شده است، این پرسش را مطرح کرد که چرا دولت اکنون چنین توصیه‌هایی را با این گستردگی مطرح می‌کند.
پریچارد در ادامه تصریح کرد که اگر هدف واقعی دولت، آماده‌سازی جامعه برای جنگ و قرار گرفتن کشور در وضعیت جنگی است، مقام‌های مسوول باید این موضوع را صریح و شفاف با مردم در میان بگذارند.
جارویس در پاسخ، ضمن تأکید بر آمادگی در برابر حوادث طبیعی، به تهدیدهای امنیتی گسترده‌تر از جمله مخاطرات ناشی از اقدامات کشورهای متخاصم از نگاه لندن اشاره کرد.
در همین جلسه چارلی دیوهیرست، دیگر نماینده حزب محافظه‌کار، با اشاره به گزارش‌های مربوط به ته کشیدن موجودی آب معدنی و کنسرو در برخی فروشگاه‌ها، از دولت پرسید آیا پیش از اعلام این توصیه‌ها با فروشگاه‌های بزرگ و شرکت‌های عرضه‌کننده کالا هماهنگی کرده است یا خیر.
وی همچنین خواستار توضیح دولت درباره هزینه اجرای این توصیه‌ها برای خانوارهایی شد که هم‌اکنون زیر فشار سنگین هزینه‌های زندگی قرار دارند.
جارویس در پاسخ گفت که خانوارها مجبور نیستند تمام تجهیزات اضطراری را یکجا خریداری کنند و می‌توانند به‌تدریج اقلام مورد نیاز را به سبد خرید هفتگی خود اضافه کنند.
خاطره قفسه‌های خالی دوران کرونا دوباره زنده شد
موج خریدهای اضطراری در انگلیس به آب آشامیدنی، مواد غذایی و تجهیزات ضروری محدود نمانده و به سایر کالاهای مصرفی نیز سرایت کرده است. این روند، خاطره روزهای نخست همه‌گیری کرونا را زنده کرده است که هجوم مردم به فروشگاه‌ها برای ذخیره اقلام ضروری، به خالی شدن قفسه‌ها و کمبود برخی محصولات منجر شد.
روزنامه ایندیپندنت امروز (چهارشنبه ۲۸ اکتبر) گزارش داد که تقاضا برای محصولات بهداشتی نیز به شکل محسوسی افزایش یافته است. براساس آمار منتشرشده، دو شرکت عرضه‌کننده این محصولات به‌ترتیب از رشد ۴۳ درصدی فروش نسبت به دوره مشابه سال گذشته و افزایش ۳۶ درصدی فروش طی پنج روز اخیر خبر داده‌اند. همچنین یکی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای انگلیس اعلام کرده است که فروش دستمال از زمان انتشار هشدارهای دولت ۱۹ درصد افزایش یافته است.
این افزایش تقاضا، نگرانی فعالان بازار را درباره تکرار خریدهای شتابزده دوران کرونا برانگیخته است. برخی شرکت‌های عرضه‌کننده با هشدار نسبت به پیامدهای خریدهای شتابزده، از شهروندان خواسته‌اند از انباشت بیش از نیاز کالاها خودداری کنند.
گسترش خریدهای احتیاطی به اقلام مختلف مصرفی نشان می‌دهد که هشدارهای دولت درباره آمادگی برای شرایط اضطراری، بر رفتار خرید بخشی از جامعه انگلیس تأثیر گذاشته و نگرانی از اختلال در دسترسی به کالاهای ضروری را بار دیگر به فضای عمومی بازگردانده است.
دولت انگلیس برای چه بحرانی آماده می‌شود؟
در پس هجوم بخشی از شهروندان به خرید آب و مواد غذایی، این پرسش جدی در افکار عمومی انگلیس شکل گرفته است که دولت برای چه شرایطی آماده می‌شود که از مردم می‌خواهد ذخایر اضطراری در خانه نگهداری کنند و خود را برای روزهایی بدون دسترسی به خدمات معمول زندگی آماده سازند؟
موج کنونی خریدهای اضطراری پس از آن شدت گرفت که دولت انگلیس سی‌ام مهرماه برنامه‌ای موسوم به «آماده باشید» را معرفی کرد و از شهروندان خواست برای احتمال وقوع بحران‌هایی که می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند، از پیش تدارک ببینند.
بر اساس این دستورالعمل، هر خانوار باید برای دست‌کم سه روز آب آشامیدنی، مواد غذایی فاسدنشدنی و اقلام ضروری ذخیره کند.
دولت توصیه کرده است که شهروندان به ازای هر نفر حداقل ۹ لیتر آب در خانه نگهداری کنند و برای شرایطی آماده باشند که ممکن است دسترسی به فروشگاه‌ها، شبکه برق، آب لوله‌کشی و خدمات ارتباطی با اختلال روبه‌رو شود.
فهرست اقلام پیشنهادی دولت به آب و غذا محدود نمی‌شود. کنسرو، چراغ‌قوه، باتری، رادیوی اضطراری، شارژر همراه، داروهای ضروری، تجهیزات کمک‌های اولیه و حتی پول نقد، بخشی از وسایلی است که شهروندان به نگهداری آن‌ها در خانه تشویق شده‌اند.
دولت انگلیس اعلام کرده که اجرای طرح آمادگی اضطراری دست‌کم سه سال ادامه خواهد داشت و بیش از ۵۰۰ نهاد دولتی، امدادی، خیریه و تجاری در آن مشارکت خواهند کرد.
گستردگی این برنامه نشان می‌دهد که موضوع از یک توصیه ساده برای مقابله با حوادث طبیعی فراتر رفته و به بخشی از سیاست‌های بلندمدت امنیت و تاب‌آوری ملی تبدیل شده است.
در بیانیه رسمی دولت، طوفان‌های شدید، حوادث طبیعی، قطع برق و اختلال در شبکه آب و ارتباطات از جمله مخاطرات احتمالی معرفی شده‌اند، اما اظهارات هشدارآمیز مقام‌های امنیتی در مجلس عوام، ابعاد دیگری از نگرانی‌های لندن را آشکار کرده است.
تهدید حملات سایبری، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی و پیامدهای احتمالی بحران‌های امنیتی، اکنون در کنار مخاطرات طبیعی در دستور کار آمادگی ملی انگلیس قرار گرفته‌اند.
این هشدارها در شرایطی مطرح می‌شود که انگلیس به طور هم‌زمان زیر فشار افزایش هزینه‌های زندگی، نگرانی از امنیت انرژی و پیامدهای جنگ‌های جاری قرار دارد. تنش‌های نظامی و ژئوپلیتیکی در اروپا و غرب آسیا نیز بر فضای نااطمینانی حاکم بر اقتصاد و امنیت این کشور افزوده است.
در چنین شرایطی، توصیه دولت به ذخیره آب، غذا و تجهیزات اضطراری، برای بخشی از شهروندان فراتر از یک اقدام احتیاطی معنا پیدا کرده است.
افزایش ناگهانی خرید اقلام ضروری، ناموجود شدن برخی محصولات و بازگشت تصاویر قفسه‌های خالی به رسانه‌ها، بازتاب نگرانی‌هایی است که اکنون از محافل امنیتی و سیاسی به زندگی روزمره مردم راه یافته است.
موضوعی که با انتشار یک دستورالعمل دولتی آغاز شد، حالا به بحثی جدی درباره میزان آسیب‌پذیری انگلیس در برابر بحران‌های آینده تبدیل شده است.
از فروشگاه‌هایی که با افزایش تقاضای اقلام ضروری روبه‌رو شده‌اند تا نمایندگانی که در مجلس عوام درباره احتمال جنگ پرسش می‌کنند، نشانه‌های این نگرانی رو به گسترش است.
اکنون پرسش فقط این نیست که شهروندان انگلیسی چه مقدار آب و غذا باید در خانه ذخیره کنند، بلکه این است که چه چشم‌اندازی از تهدیدهای پیش‌رو، دولت را به اجرای چنین برنامه گسترده‌ای برای آماده‌سازی جامعه واداشته است. پاسخ این پرسش، در سایه هشدارهای امنیتی مقام‌های لندن و تشدید بی‌ثباتی‌های بین‌المللی، بیش از گذشته برای مردم اهمیت پیدا کرده است.
