به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
روزنامه واشنگتن پست در گزارشی اختصاصی فاش کرد که فرماندهان ارشد نظامی آمریکا به پیت هگست، وزیر دفاع، هشدار دادهاند که تداوم عملیات گسترده علیه ایران «ناپایدار» است و توانایی واشنگتن را برای مقابله با تهدیدات در سایر نقاط جهان از جمله خاک آمریکا تضعیف میکند. بر اساس این گزارش، در ارزیابی محرمانه ۱۴ اوت که برای هگست تهیه شده، فرماندهان ارشد ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی و همچنین فرماندهان چهارستاره اروپا، آسیا و آمریکای لاتین، نگرانی خود را ابراز کردهاند.
دریاسالار ساموئل پاپارو، فرمانده فرماندهی اقیانوس آرام، و فرماندهان اروپا و آمریکای جنوبی با دستور تمدید استقرار نیروهای خود «مخالفت» کردهاند. دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی، تاریکترین تصویر را ارائه داده و اعلام کرده که «نیروی دریایی نمیتواند سطح فعلی پشتیبانی از جنگ ایران را حفظ کند، زیرا هیچ تاریخ پایانی متصور نیست.» وی تأکید کرده که تنها یکچهارم از ناوگان ناوشکنهای آمریکا آماده استقرار است؛ کاهشی شدید نسبت به سطوح پیش از جنگ.
این گزارش تصریح میکند که تنش بر سر طولانی شدن جنگ به حدی رسیده که «حال و هوای کلی رهبری نظامی این است که عملیات ایران به نقطه ششماهگی رسیده و "بیش از حد طولانی شده است."» همچنین، تلفات سنگین به ذخایر تسلیحاتی از جمله رهگیرهای پاتریوت و تاد، موشکهای تاماهاوک و پهپادهای ریپر، نگرانی متحدان آمریکا در آسیا و اروپا را برانگیخته است. واشنگتن پست خاطرنشان میسازد که با وجود ادعاهای ترامپ درباره کنترل تنگه هرمز، ایران با آگاهی از محبوبیت نداشتن جنگ در آمریکا و فشار بر زرادخانه این کشور، از تسلیم خودداری کرده است. تنها ناو هواپیمابر مستقر در اقیانوس آرام نیز برای جایگزینی ناو مستهلکشده دیگر به خاورمیانه اعزام شده است. این گزارش پرده از بحران عمیق نظامی پشت لفاظیهای پیروزمندانه کاخ سفید برمیدارد.
روزنامه گاردین در تحلیلی به قلم سینا طوسی، کارشناس ارشد مرکز سیاست بینالملل، هشدار داد که راهبرد «روز دی اقتصادی» ترامپ علیه ایران، به جای تسلیم، احتمالاً خطرات را افزایش خواهد داد. به نوشته این تحلیلگر، «ترامپ بار دیگر فشار را با استراتژی اشتباه گرفته است.» وی با اشاره به اینکه اقتصاد ایران تحت فشار تحریمها، جنگ و محاصره دریایی به شدت آسیبپذیر است، تأکید میکند که «نیاز ایران به توافق با تسلیم شدن ایران یکی نیست.»
طوسی استدلال میکند که واکنشهای اخیر مقامات ایرانی از جمله هشدار محسن رضایی مبنی بر اینکه مشارکت در کارزار اقتصادی آمریکا «اقدام جنگی» تلقی خواهد شد و تهدید به مسدود کردن مسیرهای جایگزین صادرات نفت، «منطق راهبردی سازگاری» را بازتاب میدهد: ایران نمیتواند آمریکا را از نظر اقتصادی شکست دهد، اما میتواند «خفه کردن اقتصادی ایران را برای واشنگتن و کشورهایی که برای اجرای آن نیاز دارد، به طرز غیرقابل تحملی پرهزینه کند.»
این تحلیلگر نقطه ضعف اصلی طرح آمریکا را چین میداند که به عنوان خریدار اصلی نفت ایران، آشکارا در جهت مخالف حرکت میکند و به شرکتهای چینی دستور داده تحریمهای آمریکا را اجرا نکنند. طوسی با اشاره به اعتراف بسنت که «چرا باید بخواهم نظام مالی جهانی را منفجر کنم؟» نتیجه میگیرد که واشنگتن با یک «دوراهی ناخوشایند» مواجه است: یا تجارت ایران با چین را تحمل کند، یا به تشدید بیسابقه رویارویی اقتصادی دست بزند که به انزوای بینالمللی خودش میانجامد.
گاردین در پایان با یادآوری شکستهای متوالی راهبرد ترامپ از خروج از برجام در ۲۰۱۸ تا جنگ نظامی، هشدار میدهد که «اگر ترامپ چند حرکت جلوتر فکر نکند، آخرین تلاش او برای وادار کردن ایران به تسلیم میتواند ایالات متحده را با قیمتهای انرژی حتی بالاتر، دشمنی رویاروگرتر و تشدید تنشی دیگر مواجه کند که هرگز حسابش را نکرده بود.»
رسانه های چین و روسیه
رسانههای روسیه از جمله اسپوتنیک و راشاتودی امروز پیام مقام معظم رهبری به مناسبت هفته وحدت را بازتاب دادند؛ پیامی که در آن بر ضرورت شناسایی آمریکا و رژیم صهیونیستی بهعنوان «دشمن واقعی» و مقاومت کشورهای اسلامی در برابر آنها تأکید شده است.
بر اساس گزارش اسپوتنیک، مقام معظم رهبری از حاکمان کشورهای اسلامی، بهویژه کشورهای غرب آسیا و منطقه خلیج فارس، خواسته است دشمن واقعی خود را شناسایی کنند و در برابر آن مقاومت نشان دهند. در این پیام، آمریکا و رژیم صهیونیستی نه تنها دشمن ایران، بلکه تهدیدی علیه کشورهای اسلامی در شمال آفریقا و غرب آسیا معرفی شدهاند.
اسپوتنیک در ادامه به انتقاد رهبر انقلاب از سران برخی کشورهای اسلامی اشاره کرده که به گفته مقام معظم رهبری با آمریکا و رژیم صهیونیستی همکاری میکنند. این رسانه بر بخشی از پیام تمرکز دارد که در آن از کشورهای اسلامی خواسته شده است در برابر سیاستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی ایستادگی کنند.
راشاتودی نیز با بازتاب این پیام، بر فراخوان مقام معظم رهبری برای مقاومت مشترک کشورهای اسلامی در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی تأکید کرده است. راشاتودی در گزارش خود به آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ۲۸ فوریه و افزایش دوباره تنشها میان تهران و واشنگتن پس از توافق توقف درگیریها نیز اشاره میکند.
در مجموع، گزارشهای اسپوتنیک و راشاتودی عمدتاً بر دو محور پیام مقام معظم رهبری متمرکز هستند: هشدار درباره تهدید مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورهای اسلامی و دعوت از دولتهای اسلامی برای مقاومت و مقابله با این تهدید.
روزنامه «چاینا دیلی» در گزارشی اختصاصی با عنوان «پنجره مذاکرات ایران و آمریکا هنوز بسته نشده است»، بر ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ و امکان ازسرگیری مذاکرات تهران و واشنگتن تمرکز کرد. این گزارش بر گفتوگوی اختصاصی با «عاصم افتخار احمد»، نماینده دائم پاکستان در سازمان ملل، استوار است.
این مقام پاکستانی گفت با وجود پایان اعتبار تفاهمنامه ایران و آمریکا در ۱۷ اوت، مسیر مذاکره همچنان باز است و اسلامآباد به تلاش برای تسهیل گفتوگو میان دو طرف ادامه میدهد. به گفته او، رهبری پاکستان با تهران و واشنگتن در تماس است و تفاهمنامه پیشین میتواند همچنان چارچوبی برای مذاکرات بیشتر با هدف دستیابی به توافقی جامع و نهایی باشد.
نماینده پاکستان در عین حال وضعیت منطقه را «سیال» توصیف کرد و گفت مشخص نیست جنگ چگونه پایان خواهد یافت. او افزود گفتوگوهای اخیر اسلامآباد و تهران بر جلوگیری از تشدید تنش، بازگشایی تنگه هرمز و پایان سریعتر درگیریها متمرکز بوده است.
چاینا دیلی در این گزارش به تغییر تدریجی ترتیبات امنیتی منطقه و توافق دفاعی مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان نیز اشاره کرده است. محور اصلی گزارش، تأکید بر ظرفیت میانجیهای منطقهای و باز ماندن مسیر دیپلماسی در شرایطی است که آینده تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین مسائل بحران ایران و آمریکا محسوب میشود.
