به گزارش مشرق به نقل از نشریه مدرن دیپلماسی، احتمال دارد چین در ماه نوامبر از تمدید توافق موقت خود با آمریکا درباره محدودیتهای صادراتی عناصر نادر خاکی خودداری کند؛ اقدامی که میتواند بار دیگر یکی از مهمترین اهرمهای اقتصادی پکن در برابر واشنگتن را فعال کند. با این حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجهگیری درباره تصمیم نهایی چین کافی نیست.
چین همچنان بازیگر مسلط در زنجیره جهانی تأمین این عناصر است؛ موادی که در صنایع خودروسازی، الکترونیک، تراشه، هوافضا و صنایع دفاعی کاربرد دارند. پکن از سال ۲۰۲۵ محدودیتهایی را برای صادرات برخی عناصر نادر و محصولات مرتبط اعمال کرده است و این محدودیتها همچنان بهطور کامل لغو نشدهاند.
در چارچوب توافقی که سال گذشته میان دو کشور شکل گرفت، چین اجرای برخی از سختگیرانهترین محدودیتهای صادراتی خود را متوقف کرد و برای صادرات عناصر نادر و برخی مواد معدنی راهکارهای مجوزدهی عمومی در نظر گرفت. این توافق موقت قرار است در نوامبر ۲۰۲۶ مورد بازبینی قرار گیرد.
با این حال، نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد پکن همچنان از صادرات عناصر نادر بهعنوان ابزار فشار در مناقشات تجاری و ژئوپلیتیکی استفاده میکند.
در ماههای ژوئن و ژوئیه، چین محدودیتهایی را علیه برخی شرکتها و صادرات مرتبط با عناصر نادر اعمال کرد؛ اقدامی که نشان میدهد آتشبس به معنای کنار گذاشتن کامل سیاست کنترل صادرات نیست.
در عین حال، صادرات برخی مواد به آمریکا اخیراً افزایش یافته است. صادرات اکسید ایتریم چین به آمریکا در ژوئیه به ۲۹ تن رسید که دومین حجم ماهانه بالای صادرات از زمان اعمال محدودیتها در آوریل ۲۰۲۵ بود. صادرات آهنرباهای دائمی عناصر نادر به آمریکا نیز در همین ماه به ۶۴۷ تن رسید.
با وجود این افزایش، کارشناسان هشدار میدهند که شرکتهای آمریکایی همچنان در برابر اختلال در عرضه عناصر نادر آسیبپذیرند.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی گزارش داده که جریان صادرات چین به آمریکا همچنان پرنوسان است و واردات آمریکا از چین به سطح پیش از محدودیتهای سال ۲۰۲۵ بازنگشته است.
اهمیت این موضوع به وابستگی صنایع راهبردی آمریکا به عناصر نادر بازمیگردد. این مواد در ساخت آهنرباهای قدرتمند، تجهیزات دفاعی، سامانههای هوافضایی، خودروهای برقی و محصولات الکترونیکی استفاده میشوند و چین در بخش فرآوری و تولید آهنرباهای عناصر نادر همچنان جایگاه مسلطی دارد.
بنابراین، اگر پکن در ماه نوامبر تصمیم بگیرد آتشبس را تمدید نکند یا محدودیتهای صادراتی را تشدید کند، شرکتهای آمریکایی و سایر مصرفکنندگان جهانی ممکن است بار دیگر با افزایش هزینه و اختلال در زنجیره تأمین روبهرو شوند. با این حال، در شرایط کنونی هنوز نمیتوان گفت چین تصمیم قطعی برای پایان دادن به این توافق گرفته است.
