به گزارش مشرق، بیش از هزار روز از آغاز جنگ اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ می‌گذرد. این نبرد ابتدا متمرکز بر نوار غزه بود ولی به سرعت به جبهه‌های دیگری در کرانه باختری، لبنان، سوریه، عراق، یمن و ایران گسترش پیدا کرد. درباره پیامدهای اقتصادی این درگیری‌ها بر جامعه صهیونیستی گزارشهای مختلفی منتشر شده است، اما آنچه در این میان کمتر مورد توجه قرار گرفت آثار هزار روز جنگ بر ساختار نیروی انسانی ارتش اسرائیل بود.

در این خصوص بخش توانبخشی وزارت جنگ رژیم صهیونیستی آماری ارائه داده است که نشان می‌دهد تقریباً ۲۶۲۰۰ زن و مرد از نیروهای امنیتی از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به دنبال درمان بوده‌اند. از این تعداد، حدود ۶۵ درصد به دلیل مقابله با پریشانی روانی از جمله اختلال استرس پس از سانحه، اضطراب، مشکلات سازگاری و افسردگی، درگیر درمان هستند.

طبق برآوردهای این بخش، انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۸ تعداد مجروحانی که تحت درمان قرار می‌گیرند به حدود یکصد هزار نفر برسد که از این تعداد تقریباً ۵۰ هزار نفر با آسیب‌های روانی دست و پنجه نرم خواهند کرد. این یک جهش شدید بیش از ۴۰ درصدی تنها در سه سال است، عددی که سیستم توانبخشی را با چالشی بی‌سابقه مواجه می‌کند.

با توجه به افزایش یکباره تعداد نظامیانی که به اشکال مختلف آسیب دیده‌اند، امیر بارام، مدیرکل وزارت جنگ اسرائیل هشدار داد: «تداوم این روند می‌تواند سیستم توانبخشی مجروحان جنگی را دچار فروپاشی کند»

داده‌های منتشر شده توسط مرکز توانبخشی وزارت جنگ رژیم بیانگر آن است که حدود ۱۷۰۰۰ نفر با آسیب‌های روانی دست و پنجه نرم می‌کنند که از این تعداد حدود ۷۷۰۰ نفر نیز با آسیب‌های جسمی درگیر هستند. حدود ۹۰۰۰ بیمار فقط با جراحات جسمی مواجه هستند، از جمله ۹۷ مجروح که دچار قطع عضو دست و پا شده‌اند.

نکته مهم آنکه ۶۲ درصد از مجروحان نیروی ذخیره، ۲۱ درصد در خدمت نظامی اجباری، ۱۰ درصد جزو نیروی پلیس و ۷ درصد جزو کادر دائمی ارتش هستند. از نظر جنسیت، ۹۲ درصد مرد و ۸ درصد زن هستند.

۴۸ درصد از بیماران جدید جوانان زیر ۳۰ سال هستند. ۳۰ درصد دیگر بین ۳۰ تا ۳۹ سال سن دارند و ۲۲ درصد بالای ۴۰ سال سن دارند. فلذا این ارقام نشان می‌دهد یک نسل کامل از جوانان زیر بار سنگین جنگ هستند که تبعات آن در کوتاه مدت در حوزه اقتصادی و اجتماعی پدیدار خواهد شد.[۱]

موضوع دیگر آنکه با وجود ادامه سیاست نظامی‌گری رژیم صهیونیستی که خود را در قالب افزایش مدت زمان خدمت نظامی به ۳۲ ماه، حفظ ۵۰ هزار نیروی ذخیره در ارتش و درخواست حدود ۱۳ میلیارد دلار دیگر بودجه نظامی تا پایان سال، سیستم حمایتی از مجروحان و آسیب دیدگان بخش نظامی چندان کارآمد نیست. در این باره بازرس کابینه در گزارشی اعلام کرد اسرائیل با وجود کمبودهای شدید در حوزه‌های مختلف توانبخشی، در کنار استانداردهای قدیمی که از سال ۲۰۰۳ به‌روزرسانی نشده‌اند، وارد جنگ شد.

این گزارش از عملکرد بخش توانبخشی در وزارت دفاع انتقاد می‌کند و تأکید دارد تعویق برگزاری کمیته‌های پزشکی باعث ایجاد عدم اطمینان و تأخیر در دریافت مزایا توسط مجروحان جنگ شده است. از اکتبر ۲۰۲۳ تا ماه مه ۲۰۲۵، بیش از ۲۲۰۰ درخواست برای شناسایی به عنوان پرسنل معلول، بیش از یک سال - سه برابر حداکثر زمان تعیین شده- در انتظار بوده‌اند. حدود ۸۰ درصد از مجروحان اعلام کرده‌اند با تأخیرهایی در پرداخت‌های مالی و دریافت خدمات و غرامت روبرو هستند.

همچنین در این گزارش آمده است میانگین رضایت از خدمات اداره توانبخشی ارتش اسرائیل فقط ۵۳ درصد بوده است؛ و ۲۸ درصد اعلام کرده‌اند از خدمات «اصلاً راضی نیستند» یا رضایت بسیار کمی دارند. رضایت از کمیسیون‌های پزشکی داخلی اداره توانبخشی پایین‌تر از کمیسیون‌های برگزارشده در مراکز درمانی خارج از وزارت جنگ اسرائیل است. [۲]

پیامدهای هولناک عدم پشتیبانی سیستم توانبخشی نظامی از مجروحان صهیونیست

این مشکلات فقط یک مسئله درمانی نیست، بلکه مستقیماً بر قدرت جذب و تربیت نیروی انسانی ارتش اسرائیل، به‌ویژه نیروهای ذخیره اثر می‌گذارد که مهمترین آنها عبارتند از:

-کاهش انگیزه برای ادامه خدمت در نیروهای ذخیره:

بسیاری از نظامیان ذخیره شاهد هستند که مجروحان برای دریافت درمان و حقوق خود با روندهای طولانی و بوروکراسی ناکارآمد مواجه هستند. این موضوع می‌تواند اعتماد به سیستم حمایتی را کاهش داده و بر تمایلشان برای پاسخ به فراخوان‌های بسیج ارتش اسرائیل اثر منفی بگذارد. این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که بررسی‌ها نشان می‌دهد وضعیت اقتصادی خانواده‌هایی که یکی از والدین به عنوان نیروی ذخیره در ارتش حضور دارد نیز مناسب نیست. بنا به گزارش وب‌سایت «وای‌نت» ۷۳ درصد همسران خوداشتغال نیروهای ذخیره اعلام کردند درآمد یا کسب‌وکارشان آسیب دیده است. ۳۴ درصد خانواده‌های نیروهای ذخیره با مشکلات اقتصادی جدی مواجه شده‌اند.

براین اساس بسیاری از نیروهای ذخیره، به‌ویژه خوداشتغال‌ها و صاحبان کسب‌وکارهای کوچک، به دلیل ماه‌ها حضور در خدمت ذخیره ارتش اسرائیل، بخش قابل‌توجهی از درآمد خود را از دست داده‌اند و غرامت‌های پرداختی نتوانسته تمام خسارت را جبران کند. همچنین بسیاری از خانواده‌های نیروهای ذخیره برای تأمین هزینه‌های جاری، از پس‌انداز استفاده کرده یا وام گرفته‌اند و در نتیجه بدهی آنها افزایش یافته است.

نکته مهم دیگر آنکه تعدادی از نیروهای ذخیره پس از پایان خدمت با مشکلاتی از قبیل: از دست دادن مشتریان و قراردادهای کاری؛ کاهش درآمد نسبت به قبل از جنگ؛ دشواری در احیای کسب‌وکارهای شخصی و عقب افتادن از رقبا و بازار روبرو شده‌اند. در چنین شرایطی نگرانی بابت حمایت‌های سیستم توانبخشی در حوزه خدمات درمان جسمی و روانی، می‌تواند روی انگیره نیروهای ذخیره اثرگذار باشد.

-افزایش فرسودگی روانی:

بنا به گزارش وزارت جنگ اسرائیل افزایش شدید مجروحان، به‌ویژه مبتلایان به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) موجب فشار سنگین بر کارکنان بخش توانبخشی شده و در عین حال بسیاری از مجروحان به دلیل تأخیر در دریافت خدمات، مدت طولانی‌تری با مشکلات روحی زندگی می‌کنند. این امر بازگشت آنان به زندگی عادی و آمادگی برای خدمت مجدد را دشوار می‌کند. بنا بر این آمار، تا سال ۲۰۲۸ شمار قابل توجهی از مجروحان جدید را نیروهای جنگ‌های اخیر تشکیل خواهند داد و بخش بزرگی از آنان آسیب‌های روانی خواهند داشت. این وضعیت به معنای کاهش بخشی از نیروهای قابل اتکای ذخیره و افزایش نیاز ارتش به جذب و آموزش نیروهای جایگزین است.

- افزایش فشار بر یگان‌های رزمی

هرچه شمار بیشتری از نیروهای ذخیره به دلیل جراحات جسمی یا روانی از چرخه خدمت خارج شوند یا با محدودیت خدمت مواجه شوند، بار مأموریت بر دوش سایر نیروهای ذخیره باقی‌مانده قرار می‌گیرد؛ موضوعی که خود می‌تواند چرخه‌ای از خستگی و فرسودگی ایجاد کند.

اما آثار جراحات روانی و جسمی نظامیان محدود به خودشان نیست. براساس یک بررسی در بین خانواده نیروهای ذخیره ارتش رژیم صهیونیستی مشخص شد، ۷۵ درصد از کودکان این خانواده‌ها علائم اختلال استرس پس از سانحه را در سطح تحت بالینی (که سطح بالایی محسوب می‌شود) نشان می‌دهند. در میان همسران نظامیان نیز، ۴۲ درصد از علائم در سطح بالینی یا تحت بالینی رنج می‌برند. طبق این گزارش، اسرائیلی‌ها بر این باورند: «از زمان حمله ۷ اکتبر و جنگی که در پی آن آغاز شد، ما به مردمی تحت فشار تروما تبدیل شده‌ایم و خانواده‌های نظامیان ذخیره که فرزندان خردسال خود را بزرگ می‌کنند، مشکلات عظیمی را تجربه کرده‌اند و هنوز هم تجربه می‌کنند.»[۳]

در حالی که انتقادات زیادی در مورد عملکرد سیستم توانبخشی وزارت جنگ اسرائیل وجود دارد، بخشی از این مشکل را می‌توان به دلیل کمبود بودجه دانست. تا پیش از شروع جنگ در اکتبر ۲۰۲۳، این اداره حدود ۶۰ هزار مجروح را با بودجه ۵.۵ میلیارد شِکلی (۱.۵ میلیارد دلار در سال) پوشش می‌داد. اکنون شمار افراد تحت پوشش به حدود ۸۵ هزار نفر رسیده که بودجه مورد نیاز این اداره به حدود ۱۰ میلیارد شِکل (۳ میلیارد دلار) افزایش یافته است. براین اساس در هزار روزی که از شروع جنگ می‌گذرد برای این بخش نزدیک به ۸ میلیارد دلار هزینه شده که البته این رقم تا پایان سال بیشتر خواهد شد. مسئله بعدی آنکه روند آسیب و تلفات نیروهای نظامی اسرائیل ادامه دارد در حال حاضر بیشتر مجروحیت‌ها مربوط به جبهه لبنان است.

پانوشت:

[۱] . https://www.srugim.co.il/۱۰۱۰۰۵۵۰۴-۲۶۲۰۰-%D۷%A۴%D۷%A۶%D۷%۹۵%D۷%A۲%D۷%۹۹%D۷%۹D-%D۷%۹۱-۱۰۰۰-%D۷%۹۹%D۷%۹E%D۷%۹۹%D۷%۹D-%D۷%۹E%D۷%A۹%D۷%A۸%D۷%۹۳-%D۷%۹۴%D۷%۹۱%D۷%۹۹%D۷%۹۸%D۷%۹۷%D۷%۹۵%D۷%۹F

[۲]. https://www.emess.co.il/radio/۱۸۹۳۳۶۸

[۳]. https://www.ynet.co.il/news/article/yokra۱۴۸۱۷۹۴۱