یه گزارش مشرق، «جیدی ونس» معاون رئیسجمهور آمریکا، در واکنش به گزارشها درباره حمله مرگبار آمریکا به یک مراسم عروسی در شهر کوهستک ایران در روز سهشنبه، نسبت به روایت مطرحشده درباره این حادثه ابراز تردید کرد و گفت به روایت ایران اعتماد ندارد. با این حال، ونس در اظهارات خود افزود: «گاهی اتفاقاتی رخ میدهد.»
ونس روز پنجشنبه، دو روز پس از این حمله، در نشست خبری کاخ سفید گفت اطلاعات جدیدی درباره این حادثه ندارد، اما در عین حال مدعی شد که آمریکا «هرگز غیرنظامیان را در جریان عملیات نظامی هدف قرار نمیدهد» و اعلام کرد که این حادثه بررسی خواهد شد.
اظهارات ونس بازتابدهنده سابقهای طولانی از تلاش دولت آمریکا برای کماهمیت جلوه دادن یا مورد تردید قرار دادن گزارشهای مربوط به تلفات غیرنظامیان در عملیات نظامی این کشور است.
در ایران چه اتفاقی افتاد؟
به گفته جمعیت هلال احمر ایران، شامگاه سهشنبه یک حمله موشکی به مراسم عروسی در شهر کوهستک در استان هرمزگان در جنوب ایران، چهار نفر شامل دو زن و دو کودک را شهید و ۶۷ نفر دیگر را زخمی کرد. دفتر استانداری هرمزگان روز چهارشنبه اعلام کرد قربانیان این حمله «امیرعلی کریمی» چهار ساله، «محمد ملاحی» ۱۶ ساله، «کلثوم ملاحی» ۴۳ ساله و «زرخاتون طاهری» ۴۳ ساله بودهاند.
هلال احمر ایران اعلام کرد این حادثه بهطور کامل مستندسازی شده و تصاویری از محل حادثه و همچنین کودکانی که در این حمله زخمی شدهاند منتشر کرد. این نهاد همچنین با ارسال نامهای به دفتر دادستان دیوان کیفری بینالمللی، خواستار اقدام قضایی علیه عاملان این حمله «فاجعهبار» شد.
تصاویر منتشرشده نشان میدهد چند پرتابه به یک برج مخابراتی در نزدیکی ساحل اصابت کرده و آن را تخریب کرده است. ساکنان محلی گفتهاند گمان میکنند از پهپاد برای این حمله استفاده شده است.
کارشناسان حوزه دفاعی با بررسی قطعات ترکشهای بهدستآمده در کوهستک اعلام کردند که این قطعات ممکن است مربوط به گونهای از موشک «AGM-۸۴K SLAM-ER» باشد؛ موشک کروز پیشرفته و هدایتشوندهای که از هوا پرتاب میشود و شرکت سازنده آن، بوئینگ، از آن به عنوان موشکی با قابلیت «حمله دقیق» یاد میکند.
خبرگزاری رویترز نیز به نقل از کارشناسان تسلیحاتی که تصاویر و ویدئوهای این حمله را بررسی کردهاند، گزارش داد که خسارتهای ایجادشده احتمالاً ناشی از اصابت مستقیم یک مهمات آمریکایی بوده است. وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد حملات به کوهستک «فهرست جنایتهای آمریکا علیه ملت ایران» را تکمیل کرده است. آمریکا اعلام کرده است که تحقیقات درباره این حادثه را آغاز کرده است.
ونس و دیگر مقامهای آمریکایی چه گفتند؟
روز سهشنبه «تیم هاوکینز»، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، گفت واشنگتن از گزارشهای مربوط به تلفات غیرنظامیان که «منشأ آنها رسانههای دولتی ایران» بوده، مطلع است و در حال بررسی آنهاست. او مدعی شد: «ارتش آمریکا هرگز غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد؛ برخلاف سپاه پاسداران.»
ونس نیز بعدتر گفت درباره گزارش حمله به مراسم عروسی «بسیار تردید» دارد. او گفت رسانههای دولتی ایران در پوشش درگیریهای جاری «راوی چندان قابل اعتمادی نبودهاند»، این در حالی است که حادثه توسط جمعیت هلال احمر ایران مستندسازی شده است.
ونس در ادامه سخنانش ادعا کرد: «با اطمینان صددرصد میتوانم بگویم که برخلاف سپاه پاسداران، آمریکا هرگز غیرنظامیان را در جریان عملیات نظامی هدف قرار نمیدهد. ما هرگز چنین کاری نخواهیم کرد و هرگز هم این کار را نکردهایم.» او افزود: «متأسفانه، بدیهی است که گاهی اتفاقاتی رخ میدهد.»
سخنان ونس با ادعاهای قبلی آمریکا درباره حمله به غیرنظامیان چه شباهتی دارد؟
این نخستین بار نیست که دولت آمریکا گزارشهای مربوط به آسیب دیدن غیرنظامیان در جریان جنگ را زیر سؤال میبرد؛ حتی در درگیری کنونی با ایران نیز نمونه مشابهی دیده شده است.
حمله به مدرسه دخترانه میناب
پس از حمله مرگباری که روز ۲۸ فوریه به یک مدرسه دخترانه در میناب ایران اصابت کرد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ابتدا اعلام کرد که تصور میکند ایران مسئول این حمله بوده است.
اما با ادامه تحقیقات آمریکا و انتشار دادههای ماهوارهای، تصاویر و تحلیلهای کارشناسی بیشتر که مسئولیت آمریکا را مطرح میکرد، از جمله کشف قطعات یک موشک آمریکایی تاماهاوک، ترامپ بعداً گفت: «هیچکس عمداً این کار را نکرده است» و در جریان جنگ «اشتباهاتی رخ میدهد».
تلفات غیرنظامیان در یمن
دولت آمریکا در پی چندین حمله خبرساز که به کشته شدن غیرنظامیان در افغانستان، یمن و عراق منجر شد، در مواردی مواضع و روایت خود را تغییر داده است. ماه گذشته، آمریکا برای نخستین بار پذیرفت که عملیات هوایی این کشور علیه حوثیها در یمن در آوریل ۲۰۲۵ احتمالاً به تلفات گسترده غیرنظامیان منجر شده است.
بر اساس بررسی پنتاگون، در این عملیات ۱۵۳ غیرنظامی کشته و ۲۴۳ نفر زخمی شدند. این ارقام با ارزیابی سال ۲۰۲۴ پنتاگون تفاوت چشمگیری دارد؛ در آن سال، ارتش آمریکا اعلام کرده بود عملیات نظامی این کشور تنها موجب کشته شدن دو غیرنظامی و زخمی شدن دو نفر شده است.
افزایش آمار تلفات غیرنظامیان در افغانستان
در افغانستان نیز نمونه مشابهی رخ داده است.پس از حمله هوایی آمریکا در سال ۲۰۰۸ به نیروهای طالبان در روستای عزیزآباد که اعتراضهای گستردهای را درباره تلفات غیرنظامیان به دنبال داشت، ارتش آمریکا ابتدا اعلام کرد هیچ غیرنظامی کشته نشده است.
این رقم بعدها به هفت کشته و سپس به ۳۳ غیرنظامی افزایش یافت. دولت افغانستان اما اعلام کرد ۹۰ غیرنظامی، عمدتاً زنان و کودکان، در این حمله کشته شدهاند. در روزهای پایانی خروج آمریکا از افغانستان در اوت ۲۰۲۱ نیز یک حمله پهپادی آمریکا خودرویی را در کابل هدف قرار داد. واشنگتن ابتدا اعلام کرد اعضای گروه داعش خراسان در این حمله کشته شدهاند.
چند هفته بعد، ارتش آمریکا پذیرفت که تحقیقات نشان داده است این حمله در واقع به کشته شدن ۱۰ غیرنظامی، از جمله هفت کودک، منجر شده است. ژنرال «سامی سعید»، بازرس نیروی هوایی آمریکا، این حادثه را «یک اشتباه صادقانه» توصیف کرد.
زندان ابوغریب عراق
در عراق نیز مقامهای آمریکایی در ابتدا ابعاد جنایتها در زندان ابوغریب را پس از انتشار تصاویر آزار و اذیت زندانیان توسط نیروهای آمریکایی کماهمیت جلوه دادند. تحقیقات بعدی از الگوی گستردهتری از بدرفتاریها، از جمله آزار جنسی، تجاوز و شکنجه جسمی و روانی پرده برداشت که دستکم به مرگ یک زندانی منجر شد.
در سالهای بعد، ۱۱ سرباز آمریکایی به اتهامهایی از جمله کوتاهی در انجام وظیفه، بدرفتاری و حمله و ضربوجرح شدید محاکمه شدند. آنها در دادگاههای نظامی محکوم شدند و ۹ نفر از آنها به زندان افتادند. در نوامبر ۲۰۲۴ نیز یک هیئت منصفه آمریکایی حکم داد شرکت پیمانکار دفاعی «CACI» مستقر در ویرجینیا باید ۴۲ میلیون دلار به سه عراقی که در سال ۲۰۰۴ در این زندان شکنجه شده بودند، غرامت بپردازد.
جنگ ویتنام
در جریان جنگ ویتنام بین سالهای ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۵، ارتش آمریکا در ابتدا گزارشهای مربوط به کشتار «مایلای» را پنهان کرد؛ کشتاری که در آن نیروهای آمریکایی تا ۵۰۰ ویتنامی، بسیاری از آنها زن و کودک، را کشتند یا زخمی کردند. پس از انتشار شواهد مربوط به این کشتار، تحقیقات آمریکا نشان داد مقامهای نظامی این کشور در پنهانکاری درباره این حادثه نقش داشتهاند.
«امیلی تریپ»، مدیر اجرایی سازمان «ایروارز» که موارد آسیب به غیرنظامیان در جریان درگیریها را رصد میکند، گفت: تردید ونس درباره جدیدترین حمله مرگبار آمریکا در ایران، نشاندهنده گرایشی است که موارد آسیب به غیرنظامیان را بیشتر به عنوان «بحران روابط عمومی» تلقی میکند تا موضوعی که باید از مسیر قانونی و با رعایت تشریفات بررسی شود.
تریپ به الجزیره گفت: «همیشه شرایط علیه غیرنظامیان سنگینی میکند؛ از لحظهای که در نتیجه یک عملیات با برنامهریزی ضعیف آسیب میبینند تا زمانی که تلاش میکنند آنچه را رخ داده به جهان نشان دهند و در نهایت خواستار پاسخگویی و پذیرش مسئولیت شوند.»
او افزود: «مخالفت ونس با این ادعاها پیش از آنکه تحقیقات نظامی انجام شود، نشاندهنده نوعی بیاعتمادی غریزی به آسیبپذیرترین افراد است؛ موضعی که بارها و بارها نادرستی آن ثابت شده است.»
