سرویس دفاع و امنیت مشرق _ مبحث بروزرسانی و تهیه جنگنده های جدید برای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر و خصوصا بعد از جنگ رمضان از جمله داغ ترین و پر بحث ترین مسائل در حوزه نظامی کشور بوده است.

خرید جنگنده هایی نظیر سوخو۳۰ و سوخو۳۵ همواره ورد زبان کارشناسان نظامی بوده است و به تازگی و پس از درخشش جنگنده جی۱۰ چینی در نبرد کشمیر میان پاکستان و هند بسیاری از منابع از احتمال خرید این جنگنده ها در آینده نزدیک توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سخن می گویند.

مدل خاص با ماموریتی خاص از سری J-۱۰

روایت ها در خصوص خرید خانواده J-۱۰ برای نهاجا حول محور مدل B این جنگنده مطرح شده که در بین مدل های اصلی این جنگنده یعنی سری های A ، B و C کمترین نرخ تولید را داشته است که دلیل آن ماموریت و شرایط خاص توسعه این مدل بوده است.

در ابتدا از سال گذشته شایعاتی مبنی برای قرارداد کشور اندونزی برای خرید این جنگنده ها مطرح شده بود که اخیر مشخص شده این کشور سفارش خود را به نمونه های تازه ساخته شده مدل CE مخصوص صادرات تغییر داده است.

در حقیقت مدل B جنگنده J-۱۰ که بر اساس روایت های مختلف گفته می شود بین ۴۰ الی ۶۰ فروند کلا از آن ساخته شده یک پروژه برای ایجاد نوعی پرنده برای آماده کردن نسل قبلی خلبانان ارتش چین برای عبور از سری J-۱۰A و یا دیگر پلتفرم های قدیمی موجود در ارتش چین در آن دوره ( اوایل قرن جدید میلادی ) و آمادگی برای پرواز با جنگنده جدید از جمله J-۱۰ مدل C بوده است.

پرنده ای برای تربیت اژدها سواران نسل جدید

طرح J-۱۰B به عنوان یک اثباتگر فناوری و پر کننده مسیر برای سری C این جنگنده دقیقا از همین جا آغاز شد. بر اساس اطلاعات موجود پروژه J-۱۰B در سال ۲۰۰۴ میلادی آغاز شده و اولین پرواز خود را در سال ۲۰۰۸ میلادی انجام داده است. تولید این جنگنده از سال ۲۰۱۴ آغاز شده و از سال ۲۰۱۶ نیز به صورت رسمی وارد خدمت نیروی هوایی ارتش چین شده است.

این هواپیمای جنگنده دارای طول حدودا ۱۷ متر ، فاصله بین دو نوک بال در حدود ۹.۷۵ متر ، ارتفاع در حدود ۵.۴ متر و وزن خالی نزدیک به ۱۰ تن است. ارتفاع پروازی این جنگنده در حدود ۱۸ کیلومتر و برد رزمی آن نیز در حدود ۱۰۰۰ کیلومتر است.

اما ببینیم چه تفاوت هایی بین مدل اولیه جنگنده J-۱۰ و مدل B وجود دارد:

در نگاه اولیه و ظاهری از بیرون یکی از متفاوت ترین تفاوت ها بین دو مدل طراحی جدید ورودی هوای جنگنده در مدل B است که نسبت به مدل اولیه باعث جریان بهتر هوا برای موتور ، کاهش سطح مقطع راداری ، کاهش میزان زمان لازم برای بررسی و تعمیر و نگهداری این بخش از جمله مزایای طرح جدید است که در مدل C نیز حفظ شده است.

یک ارتقای بسیار مهم و مناسب در مدل B که اصولا در A وجود نداشت سیستم جستجو و کشف فروسرخ ( IRST ) که کاونده آن به صورت واضح در جلوی کابین خلبان دیده می شود.

طراحی دماغه جنگنده نیز در مدل B تغییر کرده و نسبت به مدل اولیه بزرگتر و البته با طراحی آیرودینامیک تر است که باعث می شود فضا برای نصب رادار جدید ایجاد شود.

در بحث سیستم پیشران این جنگنده به موتور روسی AL ۳۱ FN M۱ مجهز شده که نسبت به مدل اولیه نصب شده روی J-۱۰A تقریبا ۳ هزار پوند توان رانش بیشتری را ایجاد کرده و می تواند این جنگنده را به راحتی به سرعت ۲ ماخ برساند. در بحث موتور این مسئله نیز مطرح شده که در صورت لزوم و یا سفارش مشتری امکان نصب مدل چینی WS-۱۰B نیز بر روی این جنگنده وجود دارد.

در حوزه رزم هوا و موشک های برد کوتاه هم موشک های سری PL ۸ و هم PL ۱۰ را در روی این جنگنده می توان در اختیار داشت.

سلاح اصلی این جنگنده در نبرد فراتر از میدان دید و موشک هدایت راداری فعال سری PL ۱۲ است که بسته به نوع بردی در حدود ۷۰ تا ۱۰۰ کیلومتر داشته و می تواند با سرعت ۴ ماخ به سمت هدف خود برود.

موشک معروف هوا به هوای PL ۱۵ ساخت چین که در درگیری سال گذشته بین هند و پاکستان توسط جنگنده های J-۱۰C پاکستانی حمل و پرتاب شده و شهرت هراس انگیزی با سرنگون کردن جنگنده پیشرفته ای مثل رافال برای خود کسب کرد اصولا سالها بعد از توسعه جنگنده J-۱۰B ساخته شده و به صورت استاندارد در سری J-۱۰ صرفا برای مدل C ارائه می شود. اما در صورت سفارش مشتری و انجام ارتقاء های لازم بر روی سیستم راداری ، کامپیوتر کنترل سلاح و سیم کشی های داخل جنگ امکان نصب و شلیک این موشک از سری B این جنگنده نیز وجود خواهد داشت.

اما در بحث تسلیحات هوا به سطح هم جنگنده J-۱۰B می تواند به طیف متنوعی از تسلیحات چینی برای انواع ماموریت ها مجهز شود. موشک ضد رادار سری YJ-۹۱ ، موشک دورایستای تهاجم به اهداف زمینی سری KD ۸۸ در کنار انواع بمب های هدایت لیزری و ماهواره ای از جمله تسلیحات این جنگنده در حملات هوا به زمین است.

انواع پاد های جنگال ، شناسایی و جمع آوری سیگنال های الکترونیکی نیز می تواند برای این جنگنده سفارش داده شده و نصب شود. برای نمونه پاد های هدف گیری سری WMD ۷ یا سری موسوم به " آسمان آبی " یا پاد جنگ الکترونیک KG۶۰۰ از این نمونه ها هستند.

چرا J-۱۰B یک گزینه مناسب برای شروع است ؟

در حال حاضر بحث اصلی برای نهاجا مسئله تهیه جنگنده در سریع ترین زمان ممکن است. جنگنده هایی با یک سری از توانایی های مشخص که البته فاکتور زمان در تحویل آنها دخیل نباشد. در کنار بحث های آموزشی و زیرساختی که قطعا باید مد نظر قرار بگیرد ، بحث سفارش و ساخت جنگنده های جدید به زمان تحویل اضافه می کند ، خصوصا که در حال حاضر هم سفارش های ارتش چین و هم اندونزی در خط تولید برای مدل C و CE وجود دارد.

جنگنده های J-۱۰B در حقیقت هم می تواند در نقش یک پل برای خلبانان نهاجا برای ورود به عصر نبردهای هوایی مدرن ایفای نقش کند و هم در نقش یک رهگیر سبک می تواند در کنار سنگین وزن های جدید نهاجا یعنی سوخو ۳۵ و سوخو ۳۰ اس ام ۲ بخشی از بار دفاع هوایی یا تهاجم هوا به سطح را به دوش بکشد. در عین حال و در ادامه مسیر با ارتقاهای مناسب می توان تا حد زیادی همین جنگنده ها را نیز به نمونه CE نزدیک کرد که لبه فناوری در سری جنگنده های J-۱۰ به حساب می آیند.