به گزارش سرویس جهان مشرق، چندی قبل، اندیشکده آمریکایی «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمل»(CSIS)، گزارشی از میزان خسارات داراییهای نظامی و استهلاک بیسابقه در مهمات راهبردی ارتش آمریکا در جنگ نامشروع رژیم ترامپ و نتانیاهو با ایران منتشر کرد که بسیار جنجالی شد.
طبق این گزارش، ایران حدود یک دوجین سامانه راداری آمریکا را در خاورمیانه منهدم یا آسیب رسانده است.
علاوه بر این، برخی منابع از نابودی ۴ سامانه «تاد» (THAAD) خبر دادهاند که رادارهای گرانقیمت AN/TPY-2 آن (هر کدام حدود ۵۰۰ میلیون دلار) منهدم شده است.
طبق گزارش CSIS، ایالات متحده حدود ۳۰ درصد از ذخیره موشکهای Tomahawk خود را مصرف کرده است.
برخی منابع، رقم کاهش به کمتر از ۵۰ درصد را مطرح کردهاند که ممکن است ناشی از برآوردهای مختلف یا احتساب کلاهکهای خاص باشد.
طبق گزارش این اندیشکده، نیروی پدافندی ایالات متحده بیش از نیمی از موشکهای رهگیر تاد (THAAD) خود (۳۶۰ فروند) را مصرف کرده است.
و با به گزارش CSIS، ایالات متحده حدود ۶۱ درصد از موشکهای پاتریوت خود را مصرف کرده است (از ۲,۳۳۰ فروند موجود، حدود ۱,۴۳۰ فروند شلیک شده).
علاوه بر این، بیش از ۲۰ درصد از کل موشکهای JASSM-ER و تا ۴۵ درصد از موشکهای جدید PrSM زرادخانهی ارتش تروریستی آمریکا مصرف شده است.
به گفتهی کارشناسان، بازسازی انبارهای مهمات مصرفشده (بهویژه موشکهای رهگیر) میان ۱ تا ۴ سال زمان نیاز دارد و این فرآیند تا رسیدن به سطح کافی برای رویارویی با دشمنانی مثل چین، به سالها بیشتر هم نیاز دارد
پیرو این گزارش CSIS، در روزهای اخیر یک سرهنگ دوم بازنشسته ارتش آمریکا مدعی شد: «پایگاههای آمریکا در خاورمیانه محو شدند، برخی از آنها از روی نقشه پاک شدند.»
سرهنگ دوم بازنشسته، تونی آگویلار، میگوید: «تلفات بسیار بیشتر از چیزی است که به ما القا میشود، و من فکر میکنم این تلفات برای سالهای آینده به ارتش آسیب خواهد زد.»
آگویلار خاطرنشان کرد که ایستگاههای خبری آمریکا اکنون همان چیزی را گزارش میدهند که آژانسهای خارجی مدتهاست گفتهاند: پایگاههای آمریکایی در منطقه «محو، نابود، منهدم شدند. برخی از آنها از روی نقشه پاک شدند.»
در همین حال، سیانان گزارش داده: «گزارش شده که فرماندهی ارشد سنتکام یک استراتژی نظامی بالقوه تحت عنوان "ضربه نهایی" علیه ایران را به دونالد ترامپ توضیح داده است؛ اقدامی که نشاندهندهی تشدید قابل توجه درگیری جاری آمریکا و ایران است. طبق گزارشها، این طرح شامل "موجی کوتاه و قدرتمند از حملات" علیه داراییهای نظامی ایران، زیرساختهای رهبری و سامانههای دفاع استراتژیک میشود.»
سیانان در یکی از ویدئوهای خود توضیح داد: «گزارشها حاکی از تشدید قابل توجه تنشهای رو به رشد آمریکا و ایران است، زیرا آمریکا استقرار سامانهی پیشرفته موشک مافوقصوت "دارک ایگل" خود را در خاورمیانه بررسی میکند. این اقدام در چارچوب یک استراتژی نظامی گستردهتر برای مقابله با توانمندیهای موشکی ایران که گفته میشود فراتر از برد سامانههای تهاجمی متعارف آمریکا جابهجا شدهاند، مورد بحث قرار میگیرد.»
الایجا جی. ماگنیر، خبرنگار کهنهکار جنگی، به اسپوتنیک گفت: «گزارش شده که دارک ایگل پیش از این به طور کامل عملیاتی اعلام نشده بود. بنابراین وقتی آمریکا تصمیم به استقرار آن گرفت، این نشاندهندهی فوریت، فشار تشدید، و مهمتر از همه، کمبود سلاحهای متعارف مناسب بود.»
ماگنیر میگوید که درخواست موشکهای مافوقصوت آزمایشنشده برای منطقهی خاورمیانه، ناتوانی آمریکا در خنثیسازی شبکههای پرتابگر ایران را آشکار میکند.
این کارشناس ادامه میدهد که این درخواست همچنین نشان میدهد که اظهارات قبلی پنتاگون مبنی بر نابودی کامل پرتابگرهای ایران با واقعیت مطابقت نداشته است.
ماگنیر میگوید: «از نظر نظامی، موشک مافوقصوت دارک ایگل به خودی خود موازنه قوا را بر هم نخواهد زد، به ویژه اگر موجودی در دسترس بسیار محدود باشد. ارزش آن سیاسی و عملیاتی است.»
سامانهی «دارک ایگل»، کارت تعیینکنندهی آمریکا؟
سامانه موشکی دارک ایگل (Dark Eagle) که نام رسمی آن «سلاح فراصوت دوربُرد» (LRHW) است، یک سامانه زمینپایه از نوع «بوست-گلاید» (پرتاب با پیشران و سپس سرسُرندهی جداشونده) است. این پروژه که توسط لاکهید مارتین به عنوان پیمانکار اصلی و با همکاری صنایع دیگر مانند دایِنِتیکس توسعه یافته، نخستین سلاح فراصوت عملیاتی ارتش آمریکا محسوب میشود.
معماری فنی و عملکرد
سامانه بر پایهی یک بدنهی گلاید فراصوت مشترک (C-HGB) طراحی شده که توسط ارتش و نیروی دریایی به صورت مشترک توسعه یافته است. موشک پس از پرتاب توسط یک بوستر دومرحلهای با سوخت جامد، در ارتفاعی مشخص (چندین ده کیلومتری جو) بدنهی گلاید را رها میکند. این سَرسُرنده که بدون نیروی پیشران است، با استفاده از انرژی جنبشی عظیم خود و مانورهای غیرقابل پیشبینی در لایههای بالای جو به سمت هدف حرکت میکند. بر خلاف موشکهای بالستیک که مسیری سهموی و قابل پیشبینی دارند، مانورپذیری بالای C-HGB در فاز پایانی و میانی پرواز، عملاً رهگیری آن را برای سامانههای پدافندی مرسوم بسیار دشوار و تقریباً غیرممکن میسازد.
مشخصات فنی کلیدی
منابع رسمی و گزارشهای دپارتمان دفاع آمریکا برد آن را حدود ۲,۷۷۵ کیلومتر و برخی ارقام تا سقف ۳,۵۰۰ کیلومتر اعلام کردهاند. کارشناسان تأکید کردهاند که اگر این سامانه در قطر مستقر شود، تهران را در محدوده برد خود قرار میدهد.
سرعت سامانه «دارک ایگل» بیش از ۵ ماخ (دریایی ۶,۱۰۰ کیلومتر بر ساعت) است. برخی تحلیلها حاکی از آن است که بدنهی گلاید در بخشهایی از پرواز میتواند به سرعتهای بالاتری همچون ۸ تا ۱۷ ماخ نیز دست یابد، اما این ارقام مربوط به شرایط آزمایشگاهی خاصی بوده و سرعت پایدار عملیاتی آن به طور قطعی اعلام نشده است.
طول هر موشک حدود ۱۰.۵ متر (۳۴ فوت) با قطری حدود ۸۷ سانتیمتر (۳۴.۵ اینچ) و وزن تقریبی ۷.۴ تُن گزارش شده است. هر پرتابگر بر روی ۴ کامیون تاکتیکی از نوع M983 HEMTT سوار و قابلیت حمل دو موشک را دارد.
هدف اصلی این سلاح، تخریب اهداف باارزش و مستحکم از طریق انرژی جنبشی ناشی از برخورد با سرعت بسیار بالاست، اما گفته میشود یک کلاهک کوچک ۱۳ کیلوگرمی نیز برای افزایش آسیب به اهداف نیمهسخت (مانند ایستگاههای راداری) همراه دارد. هزینهی تولید هر فروند موشک حدود ۴۱ میلیون دلار و کل یک آتشبار (شامل ۸ فروند) حدود ۲.۷ میلیارد دلار برآورد شده است.
موضوع انتقال به غرب آسیا: انگیزهها و چالشها
در تاریخ ۲۹ آوریل ۲۰۲۶ (۹ اردیبهشت ۱۴۰۵) و همزمان با آتشبس موقت میان واشنگتن و تهران، گزارش شد که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) رسماً درخواست استقرار اولین آتشبار عملیاتی این سامانه را در منطقهی غرب آسیا مطرح کرده است.
اگر این درخواست تأیید شود، نخستین استقرار رزمی یک سلاح فراصوت آمریکایی در تاریخ خواهد بود.
۱. چرایی درخواست استقرار
جابجایی پرتابگرهای ایران: تحلیل اطلاعاتی نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران، پرتابگرهای موشکهای بالستیک خود را به مناطق عمیقتری از خاک کشور منتقل کرده که این مناطق خارج از برد «موشکهای ضربتی دقیق» (PrSM) آمریکا (با برد حداکثر ۴۸۰ کیلومتر) قرار دارند.
در مقابل، «دارک ایگل» با برد ۲,۷۷۵ کیلومتری خود میتواند این اهداف را در لایههای دفاعی عمیق ایران تهدید کند.
فرسایش سامانههای متعارف: درگیریهای اخیر در منطقه (که در گزارش قبلی به «جنگ رمضان» اشاره شده) منجر به مصرف حجم بالایی از مهمات دقیق و استراتژیک آمریکا (مانند حدود ۱,۱۰۰ فروند موشک کروز JASSM-ER) شده است. استقرار «دارک ایگل» میتواند به نوعی کمبود مهمات راهبردی متعارف را جبران کند.
۲. معادلات عملیاتی و چالشها
آمادگی رزمی و تعداد محدود: برنامهی «دارک ایگل» علیرغم بودجه ۱۲ میلیارد دلاری، با تأخیرها و شکستهای متعددی در مرحلهی آزمایش مواجه بوده است. اولین آتشبار عملیاتی این سامانه (شامل ۸ فروند موشک) در اواخر سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ به صورت کامل تجهیز شده است. در حال حاضر نرخ تولید ماهانهی این موشکها تنها یک فروند است و واشنگتن به دنبال دو برابر کردن آن در آینده نزدیک میباشد.
آسیبپذیری زنجیره شناسایی: با وجود قابلیتهای استثنایی «دارک ایگل» در نفوذ به پدافند، اثربخشی واقعی آن در برابر اهدافی مانند پرتابگرهای متحرک ایران، کاملاً به دادههای لحظهای و دقیق اطلاعاتی وابسته است. استتار، جابجایی مداوم و تنوع بالای اهداف در میدان نبرد مدرن میتواند عملاً استفاده از این سلاحِ پرهزینه را با چالش مواجه کند.
ملاحظات راهبردی و اعتبارسنجی: کارشناسان نظامی معتقدند که ارزش اصلی استقرار احتمالی این سامانه در خاورمیانه، بیشتر ماهیتی «سیاسی و عملیاتی» دارد تا تحولآفرینیِ صِرفاً نظامی. با توجه به تعدد اهداف و شبکه گسترده توان نظامی ایران، کارشناسان ارشد سابق پنتاگون هشدار دادهاند که استقرار تنها یک آتشبار هشت تایی از این موشکها قادر به تغییر بنیادین موازنه قدرت در منطقه نخواهد بود و همچنین نشانهای از «اضطرار و فشار ناشی از کمبود جنگافزارهای متعارف در زرادخانه آمریکا» تفسیر شده است
۱۰:۳۰ - ۱۴۰۵/۰۲/۱۶
