سرویس جهان مشرق - اتحادیه اروپا با تصمیمی شتاب‌زده و تحت فشار ایالات متحده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده است. این نخستین بار است که این اتحادیه یک نیروی نظامی رسمی یک کشور را در چنین فهرستی قرار می‌دهد.

ایران این اقدام را "شتاب‌زده"، "برخلاف رویه‌های حقوقی" و صرفاً اقدامی با "بهانه‌های سیاسی" دانسته است. وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، این تصمیم را یک "اشتباه راهبردی بزرگ" خوانده و تأکید کرده که اروپا به جای کمک به آرامش منطقه، در حال دمیدن در آتش بحران است. درواقع انگیزه اصلی این تصمیم، نه دفاع از حقوق بشر، که تبعیت از دستورکار ایالات متحده و اسرائیل و تلاش برای پوشش دادن به "افول شدید نقش و جایگاه اروپا" در نظم جهانی ارزیابی می‌شود.

تصمیم اتحادیه اروپا اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت آثار نمادین داشته باشد، اما در بلندمدت، امنیت کشورهای اروپایی را با چالش‌های جدی مواجه خواهد کرد. اولین مسئله، تقویت گفتمان تقابلی و ناامنی است. این اقدام اتحادیه اروپا، فضای تقابلی را تشدید و مسیرهای دیپلماتیک را مسدود می‌کند.

ایران که همواره سپاه پاسداران را بزرگترین مانع در برابر گسترش تروریسم و ناامنی به اروپا معرفی کرده، هشدار داده است که اروپایی‌ها با این تصمیم "به پای خود شلیک" کرده‌اند، چرا که تبدیل یک نهاد رسمی نظامی به دشمن، زمینه‌ساز ناامنی پایدار در روابط دوجانبه و منطقه‌ای خواهد شد.

محروم شدن از همکاری‌های امنیتی از جمله تبعات دیگری است که در بلند مدت، گریبان گیر اروپایی‌ها در منطقه خواهد شد. سپاه پاسداران به عنوان بخشی از ساختار امنیتی ایران، نقش کلیدی در ثبات منطقه‌ای و مبارزه با گروه‌های تروریستی مثل داعش ایفا کرده است. بی‌اعتبارسازی این نهاد، همکاری‌های بالقوه اطلاعاتی و امنیتی بین ایران و اروپا در زمینه مبارزه با تروریسم، قاچاق و ناامنی منطقه‌ای را عملاً غیرممکن می‌سازد.

سپاه پاسداران، به‌ویژه نیروی قدس، یکی از بازیگران کلیدی در بسیاری از پرونده‌های امنیتی منطقه است. قطع ارتباط رسمی و غیررسمی با این نهاد، به معنای از دست دادن یک کانال اطلاعاتی و تأثیرگذاری مهم در پرونده‌های مختل مانند فلسطین، یمن، سوریه، لبنان و عراق و ... است. این امر «قدرت مانور دیپلماتیک» اروپا را به‌طور محسوسی کاهش داده و آن را در حل بحران‌های منطقه‌ای بیشتر به مواضع آمریکا وابسته می‌کند.

ایران می‌تواند با بازنگری در سطح همکاری و هماهنگی با متحدان منطقه‌ای خود، هزینه حضور اروپا در کشورهای منطقه و نقاط خاص را افزایش دهد. تغییر در موازنه قدرت در مناطقی مانند عراق، سوریه یا یمن، مستقیماً بر منافع اقتصادی و امنیتی اروپا تأثیر می‌گذارد.

لازم به ذکر است که پیشتر سران اروپایی هشدار می‌دادند که قرار دادن نام سپاه پاسداران ایران در فهرست سازمان‌های تروریستی، همان اندک اهرم دیپلماتیکی که کشورهای اروپایی در قبال ایران دارد را نیز از بین خواهد برد و منجر به پیچیده‌تر شدن روابط میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروپا منجر خواهد شد.

جمهوری اسلامی ایران بلافاصله پس از این تصمیم، واکنش‌های قانونی و عملی خود را آغاز کرده است. این اقدامات متقابل می‌تواند درس عبرت سختی برای اروپا باشد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، طبق "بند هفت قانون اقدام متقابل" اعلام کرد که "ارتش کشورهای اروپایی گروه تروریستی محسوب می‌شوند و عواقب این اقدام به عهده اتحادیه اروپا خواهد بود". کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز موظف شده است موضوع "تروریستی بودن وابستگان نظامی کشورهای اروپایی" را پیگیری و خواستار اخراج آنان از خاک ایران شود. این پاسخ متقارن، مشروعیت اخلاقی و حقوقی تصمیم اروپا را خنثی می‌کند.

همچنین ایران دارای توانمندی‌های گسترده در حوزه‌های سایبری، اطلاعاتی و عملیات نامتقارن است. در شرایط تنش، این توانمندی‌ها می‌تواند برای ایجاد هزینه برای منافع اروپایی در منطقه و حتی در خود قاره اروپا به کار گرفته شود. نفوذ منطق‌العملی ایران و شبکه ارتباطی آن با گروه‌های مقاومت، اهرم مؤثری برای تأثیرگذاری بر معادلات امنیتی در غرب آسیا است که به طور مستقیم بر امنیت انرژی و منافع استراتژیک اروپا تأثیر می‌گذارد. حتی این احتمال وجود دارد که گاهی کشتی‌های اروپایی که برای خرید انرژی به منطقه می‌آیند، دچار مشکلاتی شوند که چندان به مذاق سران اروپا خوش نیاید. آن‌ها نباید تجربه بستن تنگه باب المندب توسط انصارالله را از یاد ببرند.

در عرصه اقدامات اقتصادی، دیپلماتیک و سیاسی و امنیت جمعی نیز ایران می‌تواند با بازنگری در همکاری‌های اقتصادی باقیمانده با کشورهای اروپایی، وضع محدودیت‌های تجاری متقابل و کاهش سطح روابط دیپلماتیک، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی این تصمیم را برای اتحادیه اروپا افزایش دهد.

به عنوان مثال، ایران می‌تواند همکاری در زمینه‌های مبارزه با قاچاق مواد مخدر (که بخش عمده‌ای از آن از مرزهای غربی به اروپا می‌رود)، مبارزه با تروریسم فراملی و مدیریت مرزها را معلق یا کاهش دهد. این حوزه‌ها از نقاط آسیب‌پذیر امنیت داخلی اروپا محسوب می‌شوند.یا با تشدید نظارت و محدودسازی حرکت‌های نیروهای نظامی یا دیپلماتیک کشورهای اروپایی در منطقه، می‌توان هزینه عملیاتی و امنیتی فعالیت‌های آنان را به‌طور چشمگیری افزایش داد.

تصمیم اتحادیه اروپا با تمام وحشی‌گری‌ها و جنایت‌های خود علیه تمدن بشریت در طول سالیان گذشته، برای تروریستی خواندن سپاه پاسداران، برآمده از تحلیل نادرست و تحت تأثیر فشارهای خارجی، از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی است. بی‌شک جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر حاکمیت ملی و پشتوانه مردمی، تمامی ابزارهای قانونی، سیاسی و امنیتی خود را برای پاسخگویی متناسب و متقابل به کار خواهد بست.

تبعات این اقدامات تلافی‌جویانه ایران می‌تواند امنیت، ثبات و منافع اروپا را در ابعاد مختلف به چالش بکشد. راه خروج از این بن‌بست، عذرخواهی اروپا از این اقدام نسنجیده و بازگشت به میز مذاکره بر اساس احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی است، چرا که ادامه مسیر تقابل، تنها به انزوای بیشتر اروپا در نظم آینده جهان و افزایش ناامنی برای شهروندان اروپایی خواهد انجامید و جمهوری اسلامی ایران، گزینه‌های مختلفی برای ادب کردن تمدن وحشی بربرهای اروپایی دارد.