سرویس سیاست مشرق - «وبلاگ مشرق» خوانشی روزانه در لابه‌لای اخبار و اتفاقات کشور است. ما درباره این خوانش البته تحلیل‌ها و پیشینه‌هایی را نیز در اختیار مخاطبان محترم می‌گذاریم. هر روز با بسته ویژه خبری-تحلیلی مشرق همراه باشید.

***

وقتی به جنایتکاری و قتل صبر گفتند: "خیزش مردمی"!

سعید معیدفر، از جامعه‌شناسان اصلاح‌طلب که در ابتدای بروز آشوب فتنه‌گون اخیر در تهران صحبت‌هایی را مبنی بر "نسبی بودن تحمل نظم از سوی جامعه" مطرح کرده بود به تازگی و در پساآشوب با ایلنا مصاحبه و اظهاراتی را مطرح کرده است که در ادامه بخش‌هایی از آنرا می‌خوانید:

_ مسیر پیش روی کشور مسیر باخت_باخت است

_ بازاریان متوجه شدند که شرایط زندگی دیگر قابل تحمل نیست!

_ این رخدادها یک "خیزش مردمی" بود

_ ما وارد وضعیتی شده‌ایم که هر گونه اشاره به اصلاحات یا تغییرات مسالمت‌آمیز، به‌سرعت مورد رد و طرد قرار می‌گیرد

_ تنها صدای خشونت و تنش در فضای عمومی به گوش می‌رسد

_ مسئولان فعلی نه می‌توانند مشکلات اقتصادی کشور را حل کنند و نه می‌توانند مصادیق و ادعاهای مطرح‌شده توسط رئیس‌جمهور را برآورده سازند

_ بسیاری از مردم به دلیل‌ عدم توانایی در تحمل فشارها و ناآرامی‌ها، ناگزیر می‌شوند تا به گونه‌ای سر و صدای خود را بلند کنند. [۱]

*ما اگرچه قضاوت درباره این اظهارات معیدفر را بر عهده مخاطبان محترم وامی‌گذاریم لکن این نکته را بیان می‌کنیم که خطرناکتر از آشوبگری البته "مانیفست آشوب" است.

چیزی که لفظ به لفظ و گام به گام آن‌را در اظهارات معیدفر ملاحظه می‌کنیم و مانده‌ایم که مردم نجیب ایران و نظام مقدس جمهوری اسلامی چه ظلمی به آشوبگران یا امثال معیدفر کرده‌اند که مستوجب اینهمه سیاه‌نمایی، حرف‌های غلط و حتی حرف‌های معارض با عقل هستند!؟

معیدفر اگر به دنبال یک حکومت بی‌نقص و اشکال است پس حکما باید نمونه‌ای از آنرا به مخاطبان خود معرفی کند. نه اینکه نظام جمهوری اسلامی ایران را امّ‌الفساد جلوه داده اما امتناع کند از اینکه بگوید سایر کشورهای جهان نیز با مشکلات عدیده اقتصادی و غیره مواجه‌اند و بسیاری از آنها نیز مشکلاتی بیشتر از ایران دارند.

دقت شود که در حرف‌های معیدفر ولو یک جمله در مذمت آشوب، خطرات خیابان و محترم بودن خون و اموال مردم نیست!

در واقع باید بدانیم که:

"سیاه‌نمایی از وضعیت کشور + سکوت در قبال بیان خطرات بلوا و خیابان = مانیفست کشاندن عده‌ای به آشوب. "

و البته ما نمی‌دانیم در این کار چه منافعی برای معیدفر و امثال او نهفته است و چرا اینان جدای از عقلانیت حتی در سمت معارضه با مردم و مصالح آنان قرار گرفته‌اند!؟

ما پیش از این و در ابتدای آغاز آشوب‌ها؛ یکی از اظهارات معیدفر که عملا زمینه‌سازی برای توجیه آشوب‌ها بود را نقد کردیم و از این گفتیم که بانیان آشوب به چند تجمع میکروسکپی طمع کرده‌اند. [۲]

چه بسا اگر این قبیل حرکت‌ها، حرف‌ها و رفتارها نبود و ایضا شاهد برخی مماشات‌ها و نسخه‌های غلط در برخورد با آشوبگران نبودیم؛ هرگز آن آشوب‌های میکروسکپی دچار متاستاز با خشونت بالا نمی‌شد.

در اشاره به اظهارات معیدفر درباره "خیزش مردمی" نیز بایستی تصریح کرد که اکثریت مردم ایران به اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ نپیوستند و بلکه در مقابل آن قرار گرفتند. این مسئله حتی مورد اشاره تحلیلگران اصلاح‌طلب نیز قرار گرفته است.

گفتنیست، معیدفر کسی است که زمانی از اغتشاشات فتنه ۸۸ با عنوان سبک جدید زندگی یاد کرده بود و چند سال پیش هم درباره ایران می‌گفت: فروپاشی همین است که امروز در ایران می‌بینید!

***

"اصالت خیابان" چگونه موجب انحراف تحلیلی می‌شود؟

تجلیل عجیب فتنه دی از سوی توّاب فتنه ۸۸

محمد عطریانفر، فعال چپ و از دستگیرشدگان فتنه ۸۸ در بخشی از یک مصاحبه با خبرگزاری ایرنا به تحلیل آشوب‌های اخیر و "فتنه دی" پرداخته و گفته است: دولت‌ها و حکومت‌ها در هر نظام سیاسی، نمایندگان مردم و سهام‌داران اداره کشور هستند و از این‌رو موظف‌اند در برابر صاحبان حق و هیأت امنای واقعی خود یعنی شهروندان، پاسخگو باشند. اگر این پاسخگویی به‌موقع، شفاف و قانع‌کننده نباشد، مالکین و شهروندان حق دارند مطالبات مشروع خود را پیگیری کنند؛ مطالبه‌ای که در ادبیات سیاسی از آن با عنوان «اعتراض» یاد می‌شود.

او با بیان اینکه " شهروندان با بیان اعتراض خود در واقع از حاکمیت سوال می‌کنند و این پرسش، زمینه‌ساز اقناع و آرامش اجتماعی است" تصریح می‌کند: اما اگر حکومت‌ها به این پرسش‌ها پاسخی درخور، منطقی و به‌موقع ندهند، به‌تدریج بستر بروز خشونت فراهم می‌شود و اعتراضات می‌تواند به رخدادهای تند و پرهزینه تبدیل شود که مسئولیت آن متوجه مدیران و تصمیم‌گیران خواهد بود و آنها باید در این زمینه پاسخگو باشند.

عطریانفر می‌افزاید: هنگامی که اعتراض‌های به‌حق در جامعه شکل می‌گیرد اما حاکمیت در زمان مناسب پاسخگو نیست، این فضا می‌تواند به بستر و بهانه و دستاویزی برای سوءاستفاده دشمنان مردم و نظام سیاسی تبدیل شود؛ رویکردی که ماهیتی براندازانه و ضدهویتی دارد.

این عضو حزب کارگزاران در ادامه تصریح می‌کند: جامعه‌ای که اعتراض را حق مسلم خود می‌داند و در تلاش برای رساندن صدای اعتراضی خود به گوش دولت است، اگر با نشانه‌های سوءاستفاده دشمن مواجه شود، باید به‌صورت موقت و هوشمندانه سطح اعتراضات را مدیریت و کاهش دهد تا فرصت از بدخواهان و دشمنان گرفته شود!

او در بخش دیگری از اظهارات خود با بیان اینکه بی‌پاسخ‌ماندن اعتراضات به بی‌اعتمادی می‌انجامد، گفت: پیام روشن من به حاکمیت و دولت در این زمینه آن است که معترضان در گذشته نیز مطالبات و بیان اعتراضی خود را مطرح کرده‌اند، اما پاسخ منطقی و قانع‌کننده‌ای دریافت نکرده‌اند؛ ازاین‌رو در برابر اعتراض‌های کنونی خود نیز، در صورت تداوم بی‌پاسخی، این حق را برای خود قائل هستند که نسبت به حاکمیت دچار بی‌اعتمادی شوند.[۳]

*به وضوح ملاحظه می‌شود که در اظهارات عطریانفر تقصیری متوجه آنان که بدون مجوز و بدون پرچم ایران به خیابان می‌آیند و به پلیس فحاشی می‌کنند و فراخوان اعتصاب می‌دهند نیست و بلکه این نظام اسلامی است که مقصّر است!

نظامی که عطریانفر مدعیست صدای اعتراضات را نمی‌شنود و پاسخگو هم نیست.

دقت کنیم که اظهارات عطریانفر از این رو با تهاجم به سمت نظام اسلامی انطباق دارد که دچار "اصالت خیابان" است.

طبعا مردم و نظام اسلامی توبه اظهاری عطریانفر از فتنه‌گری در سال ۸۸ را بخشیده‌اند لکن نه مردم و نه نظام اسلامی ساده‌لوح هم نیستند که تصور کنند چنین کسی در تحلیل‌های خود به سمت عقلانیت گرویده و اکنون حاضر است که درباره خطر آشوب و خیابان با مردم سخن بگوید و یا سمت درست اعتراض را نشان بدهد.

در اثبات "اصالت خیابان" در ذهن امثال عطریانفر همچنین باید به این نکته هم اشاره کرد که او عملا تنها راه اعتراض را خیابان می‌داند و این در حالی است که مقولاتی مثل "تغییر رأی در انتخابات‌ها، بیان اعتراض در رسانه‌ها، طرح اعتراض از طریق صنوف و سندیکاها و مطالبه از مراجع اجتماعی –از قبیل روحانیت یا استادان دانشگاه- برای بیان اعتراضات به حق و ایفای نقش احزاب برای طرح مطالبات معقول مردم" نیز راه‌های بیان اعتراض هستند و بلکه احوط و مقدم نیز هستند.

اما چرا عطریانفر که از قضا یک فعال حزبی هم هست به این مقولات هیچ اشاره‌ای ندارد!؟

پاسخ را باید در "اصالت خیابان" در ذهن یک توّاب فتنه ۸۸ جستجو کرد...

ما همچنین قضاوت درباره حرف‌های عطریانفر مبنی بر اینکه معترضین به محض مشاهده نشانه‌های سوءاستفاده دشمن باید به سرعت سطح اعتراض را کاهش دهد را نیز بر عهده مخاطبان محترم وامی‌گذاریم و خطاب به آقای عطریانفر که ریشی هم در سیاست سفید کرده‌اند سوگمندانه عرض می‌کنیم که اولا کاهش سطح اعتراض یک امر نامعقول و ناممکن است. کما اینکه در فتنه دی نیز همین رویداد را به رأی‌العین مشاهده کردیم.

و ثانیا در کشوری که ده‌ها دشمن خارجی دارد، اطراف آنرا تجزیه‌طلبان احاطه کردند و دنباله‌های داخلی هم فعال هستند؛ هر اعتراض غیر قانونی یقینا محملی برای ورود دشمن خواهد بود.

از این هم بگذریم که قانون مقدم بر اعتراض است لکن گویا آنچه در ذهن عطریانفر اصالت دارد "خیابان" است نه قانون!

***

اژه‌ای مانع فرار یک اغتشاشگر از مجازات شد

حجت‌الاسلام محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه طی سخنانی در دیدار با قشرهای مختلف مردم بوشهر به روند رسیدگی قضایی به پرونده آشوبگران فتنه اخیر اشاره کرده و گفته است: عناصری که در اغتشاشات اخیر آمریت، عاملیت، مباشرت، معاونت و سببیت داشتند و مرتکب اعمال تروریستی و تخریبی شدند و یا در زمره محرکین و تهییج‌کنندگان بودند، قطعاً به حسبه، با قاطعیت و در سریع‌ترین زمان، البته با رعایت مرّ قانون و عدالت، محاکمه و مجازات خواهند شد.

به گزارش جماران، او می‌افزاید: در جریان بازدیدهای اخیر خود از نحوه رسیدگی به وضعیت بازداشت‌شدگان و متهمین اغتشاشات، در پرونده متهمی ملاحظه کردم که اتهام اخلال در نظم عمومی به وی تفهمیم شده است، حال آنکه مستندات موجود، از موارد دیگری حکایت می‌کرد؛ فلذا در همانجا به مسئول قضایی مربوطه گوشزد کردم که اتهام متهم این پرونده، نه اخلال در نظم که اقدام علیه امنیت است.[۴]

*اخلال در امنیت نسبت به اخلال در نظم، یک جرم سنگین‌تر است و ریزبینی قاضی‌القضات در پرونده فوق‌الذکر نشان از یک رویداد مهم دارد:

آن رویداد مهم این است که بر خلاف شکل‌گیری برخی فرضیات در رابطه با تهدیدات ترامپ و امکان تسامح محکمه قضایی ایران در قبال آشوبگران لکن تا این لحظه مشاهده می‌کنیم که خبری از تسامح در قبال ظالمان در حق مردم نیست و حتی در جایی هم که مشاهده شده فردی به اشتباه دچار تقلیل پرونده شده؛ بلافاصله مسیر پیگیری از سوی حجت‌الاسلام اژه‌ای اصلاح شده است.

این جای خوشوقتی دارد زیرا آشوبگری جرم کمی نیست و خطرات آن حتی از حمله دشمن به مرزها نیز بیشتر است.

شکل‌گیری یک مطالبه عمومی مبنی بر برخورد جدی و بازدارنده قوه قضائیه با آمران، عاملان، مباشران، معاونان و مسببان آشوب‌های اخیر ضمن قوام‌دهی به اتحاد ملی موجب پشتگرمی قضات و قوه قضائیه برای صدور احکام بازدارنده و مفید به حالت مردم و ایران خواهد بود.

***

1_ https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1742463

2_ mshrgh.ir/1775425

3_ https://irna.ir/xjWt4B

4_ https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1695296