سرویس سیاست مشرق - «وبلاگ مشرق» خوانشی روزانه در لابه‌لای اخبار و اتفاقات کشور است. ما درباره این خوانش البته تحلیل‌ها و پیشینه‌هایی را نیز در اختیار مخاطبان محترم می‌گذاریم. هر روز با بسته ویژه خبری-تحلیلی مشرق همراه باشید.

***

اغتشاش تمام شد، جهانگیری بر مسالمت تأکید کرد

اغتشاش دوشنبه و "مجاهدان شنبه"

اسحاق جهانگیری، فعال اصلاح‌طلب و معاون اول دولت‌های یازدهم و دوازدهم اخیراً طی یادداشتی در اشاره به اغتشاش محدودی که دوشنبه گذشته در تهران رخ داد نوشته است:

"عدالت خواست همیشگی انسان‌هاست و مردم ایران که در سال‌های اخیر با دشواری‌های معیشتی متعددی روبه‌رو بوده‌اند، بیش از هر زمان دیگری خواستار تحقق همه‌جانبه آن هستند. حتی اگر وضعیت کنونی اقتصاد و تجربه نگران‌کننده جهش تورمی سال‌های اخیر هم نبود، عدالت‌جویی، نقد و اعتراض شهروندان و مطالبه‌گری از مسئولان، از حقوق طبیعی و اساسی مردم است که می‌تواند از مسیرهای مدنی و مسالمت‌آمیز پیگیری شود."

به گزارش جماران، او می‌افزاید: مردم در طرح و پیگیری مطالبات به‌حق خود نه به مداخله و حمایت خارجی نیاز دارند و نه سوءاستفاده جریان‌های متوهم و وابسته را برمی‌تابند. وضعیت دشوار ایران، در کنار برخی عوامل داخلی، سیاستی و مدیریتی، بیش از هر چیز محصول تحریم‌های ظالمانه و ایجاد شرایط جنگی اقتصادی و نظامی از سوی آمریکا و میدان‌داری منطقه‌ای رژیم صهیونیستی است. در چنین شرایطی، اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا ـ که خود از بانیان اصلی فشار بر ملت ایران و تهدیدکننده استقلال و تمامیت ارضی کشور است ـ چیزی جز فریب و اهداف شوم سیاسی نیست.

جهانگیری تصریح می‌کند: ایران برای عبور از تنگناها و بحران‌ها بیش از هر زمان نیازمند اتکای حکومت به مردم و اعتماد مردم به حکومت است. آینده‌نگری، برنامه‌ریزی صحیح، مدیریت کارآمد و انجام اصلاحات به‌موقع در مسیر بهبود وضعیت معیشتی مردم، همراه با تغییر رویکردها و رویه‌های حکمرانی در جهت تقویت وحدت پایدار ملی و بازسازی تاب‌آوری و سرمایه اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر است. ایرانِ متحد و یکپارچه، توان اصلاح درونی خود را دارد.[۱]

*تأکید جهانگیری بر پیگیری اعتراض از مسیرهای مدنی و مسالمت‌آمیز همان تأکید درستی است که دیدیم در اغتشاش اخیر از سوی مجامع مهم مردمی و بازاری نیز بر آن تأکید شد و از همین رو این حرکت غلط که دشمن نیز به آن طمع بست به جایی نرسید و بلکه بر قوت تحلیلی جامعه نیز افزوده گشت.

در اینجا اما یک "شکر با شکایت" نیز از آقای جهانگیری و امثال ایشان لازم است و آن اینکه نباید برای طرح این نظرات درست و بصیرانه تعلل داشته باشند زیرا رجال سیاسی در گرماگرم سیاست و حوادث زمانه وَرز می‌خورند و مهمان بیت‌المال و آبرودار حکومت مسلمین هستند تا قراول رخدادها باشند نه ابن‌الوقت و مجاهدان شنبه! (مجاهدان شنبه به کسانی اشاره دارد که نقشی در انقلاب مشروطه و خلع شاه تا روز جمعه نداشتند اما روز شنبه به میدان آمده و خود را مشروطه‌خواه نامیدند)

آقای جهانگیری نیک می‌داند که اگر همین نظرات درست را در صبح روز دوشنبه گذشته مطرح کرده بود؛ امروز مجبور نبود با تعلل و هنگامی که قضیه با مجاهدت مردم و نیروهای امنیتی جمع شده است؛ یادداشت بنویسد و از لزوم حرکت مسالمت‌آمیز سخن بگوید.

***

حذف ارز ترجیحی و لزوم ارائه تضمین‌های لازم

با اعلام رسمی دولت رئیس‌جمهور پزشکیان، بخشی از ارز ترجیحی (راهکار استعلاجی دولت‌های سابق برای ارزانی کالاهای معیشتی) حذف می‌شود و در قالب کالابرگ به مردم تعلق می‌گیرد.

طبق فرمول جدید قرار است مبالغ در نظر گرفته شده برای ارز ترجیحی به جای ابتدای زنجیره یعنی واردکنندگان اما به انتهای زنجیره یعنی به مردم تعلق گیرد.

به این معنی که من‌بعد بخشی از کالاهای معیشتی با نرخ دلار رسمی –و نه دلار ارز ترجیحی ارزان- وارد کشور می‌شوند و طبعا قیمت‌ها زیادتر خواهد شد لکن دولت تلاش می‌کند تا با تخصیص ارز ترجیحی به صورت کالابرگ به مردم؛ قدرت خرید را حفظ کند و حتی ارتقا ببخشد.

در قبال این تصمیم اما برخی مراقبت‌ها و تضمین‌ها نیز ضروریست...

*طبعا با تصمیم دولت قیمت برخی کالاها و بلکه بسیاری از کالاها افزایش چشمگیری خواهد یافت.

اگرچه دولت به‌صورت رسمی تعهد داده است که بر افزایش قیمت‌ها نظارت خواهد داشت و این رخداد به‌صورت تدریجی صورت خواهد پذیرفت [۲] لکن باید گفت که بهتر بود مسئولان دولتی قبل از تصمیم به حذف بخشی از ارز ترجیحی اما اقلا کارنامه‌ای از خود در بحث توان مدیریت قیمت‌ها، جلوگیری از کشش تورمی بیقاعده و مبارزه با نرخ‌های دلبخواهی ارائه می‌کردند. که نکردند و تصمیم اصلی خودشان را در اتمسفر "انزوای نخبگان" گرفتند!

در واقع مقامات محترم دولتی به این توصیه نخبگانی که "هر تصمیم اقتصادی باید پس از تضمین معیشت مردم باشد نه قبل از آن"[۳] عمل نکردند و اکنون باید امیدوار بود که در فرجام این قضیه اتفاقات خوبی رخ دهد.

به هر روی اکنون که دولت تصمیم مهم حذف بخشی از ارز ترجیحی و تخصیص آن به انتهای زنجیره را گرفته باید ۲ کار مهم را انجام بدهد:

۱_ نظارت جدی و کارا بر بازار و قیمت‌های برای جلوگیری از گرانی دلبخواهی

۲_ در نظر گرفتن راهکارهای آلترناتیو و جایگزین در صورت شکست یا بی‌اثر شدن طرح تخصیص ارز ترجیحی

ما امیدوارم دولت محترم در این دو زمینه تضمین‌های محکمی را به مردم و نظام اسلامی ارائه کند.

***

هدف اسرائیل ناآرامی است، زنده باد ناآرامی!

علی ربیعی، فعال چپ و دستیار رئیس‌جمهور پزشکیان که پس از اغتشاشات آبان ۹۸ گفته بود: "حکایت همچنان باقیست..." طی یادداشتی که روز یکشنبه گذشته درباره اغتشاش دوشنبه هفته گذشته در تهران منتشر کرد، نوشت: ایران امروز در یکی از پیچیده‌ترین مقاطع تاریخی خود ایستاده است؛ مقطعی که علاوه بر فشارهای بیرونی، برآیند انباشت ناترازی‌های اقتصادی، فرسایش سرمایه اجتماعی و خطاهای سیاستی در دهه‌های گذشته است. واقعیت آن است که کشور، پس از دوره‌هایی از درآمدهای ارزی قابل‌ توجه، اکنون با یکی از پایین‌ترین سطوح درآمد ارزی خود مواجه است. تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، دشواری معیشت و استمرار و تشدید تحریم‌ها - به‌ویژه تحریم‌های طراحی ‌شده در دوره ترامپ با هدف ایجاد اختلال اجتماعی و نارضایتی عمومی‌- زندگی روزمره شهروندان را تحت فشار جدی قرار داده است.

به گزارش ایسنا، او می‌افزاید: انکار مشکلات مردم، نه ممکن است و نه اخلاقی. در چنین شرایطی، اعتراض بخشی از جامعه، به‌ویژه اصناف و کسب‌وکارهای خرد، نه یک کنش ضدامنیتی، بلکه نشانه‌ای از یک جامعه زنده، دارای امید و خواستار تغییر و اصلاحات است.

ربیعی در عین حال به پیام مداخله‌جویانه ترامپ در قبال اغتشاش اشاره کرده و گفته است: امریکا هرگز در بزنگاه‌های حساس، به نفع دموکراسی بومی و اصلاحات تدریجی عمل نکرده است. مداخلات خارجی، معمولا نه به تقویت جامعه مدنی، بلکه به تضعیف آن انجامیده و مسیر اصلاحات را پرهزینه‌تر کرده است. در این میان، هدف اسراییل نیز پنهان نیست: ایرانی ناآرام، فرسوده و درگیر با خود. نکته مهم آن است که این پیام‌های مداخله‌جویانه، درست در زمانی مخابره می‌شوند که دولت در داخل، مسیر گفت‌وگو با جامعه و کاهش تنش را برگزیده است.

او یادداشت خود را اینگونه به پایان می‌برد:‌ چنین پیام‌هایی می‌کوشند با عمیق‌تر کردن شکاف‌های اجتماعی، اعتراض مدنی را از مسیر اصلاح، به مسیری پرهزینه و رویارویی مردم با مردم سوق دهند. در چنین شرایطی، مسوولیت، سنگین‌تر از همیشه است. اعتراض، حق جامعه است؛ اما حفظ مرز روشن میان مطالبه‌گری داخلی و مداخله خارجی، شرط بقای اصلاحات و عقلانیت جمعی است. برای پایداری دموکراسی ایرانی، باید از دل گفت‌وگوی اجتماعی، حل مسائل اقتصادی و معیشتی، پایدارسازی آزادی‌های مدنی، اصلاح سیاست‌ها و بازسازی اعتماد بیرون بیاید. [۴]

*مشخص نیست از نظر ربیعی اعتراض یا اغتشاش در زمانه‌ای که کشور درگیر شرایط نه جنگ نه صلح و مشکلات اقتصادی است خوب است و نشانه جامعه زنده یا تأمین هدف اسرائیل برای ناآرام‌سازی ایران!؟

در واقع حتی همین صحبت‌های گنگ و مبهم درباره اعتراض را هم می‌توان به نوعی بازارگرمی خیابان تلقی کرد.

خاصّه اینکه ربیعی اگرچه به هدف اسرائیل برای ناآرامی ایران اشاره کرده اما نگفته اعتراضی که در آن علیه پلیس و نظام شعار داده شود، نیازمند ورود یگان ویژه باشد، در نظم عمومی اخلال ایجاد کند و طمع ترامپ را برانگیزد اغتشاش و کمک به اسرائیل هست یا نیست!؟

باید تصریح کرد که این از مظلومیت نظام اسلامی و مقام معظم رهبری است که برخی رجال کشور به جای دفاع از حقانیت و عقلانیت اما در سمت دیگری قرار دارند و حرف‌های می‌زنند که از ابتدا تا انتهای آن تناقض است.

***

1_ https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1693629

2_ mshrgh.ir/1776326

3_ mshrgh.ir/1774657

4_ isna.ir/xdVKFW