سرویس سیاست مشرق _ محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور پزشکیان به تازگی یک دستور مهم اقتصادی مرتبط با معیشت مردم را صادر کرد.

طبق گزارش‌های رسمی، عارف اخیراً در بخشنامه‌ای خطاب به نهادهای نظارتی شامل سازمان تعزیرات، اتاق اصناف و سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان دستور داده است که ضمن افزایش نظارت، با معدود فروشندگانی که رعایت شرایط و ضوابط -در بحث قیمت‌ها- را نمی‌کنند، برخورد قاطع داشته باشند.[۱]

می‌توان این دستور عارف و این اقدام مهم دولتی را بیسابقه توصیف کرد.

دولت رئیس‌جمهور پزشکیان از ابتدای امر تاکنون برخورد قاطعی با مسئله گرانی بیقاعده نداشت! البته برگزاری نشست و تأکید و حتی دادن اولتیماتوم در بحث برخورد و مبارزه با گرانی کم نبوده است لکن اصلی‌ترین حلقه این ماجرا یعنی عملی شدن آن تصمیمات و رؤیت "برخورد قاطع و کارآمد با جرم سازمان‌یافته گرانی" مفقود بود و آقایان حتی به قیمت به دیوار خوردن اولتیماتومی که دادند هم لکن حاضر به هیچ اجرائیات قاطعی در بازار نبودند.

مع‌الوصف این نخستین باری است که دولت رئیس‌جمهور پزشکیان در زمینه برخورد با جرم سازمان‌یافته گرانی؛ "بخشنامه اداری" صادر کرده است.

و حال باید دید که آیا به‌واسطه این بخشنامه؛ قیمت‌های بیقاعده و گرانی‌های دلبخواهی شکسته می‌شوند یا خیر؟!

*یک تهدید و یک بخشنامه؛ ۲ گام فعلی دولت پزشکیان علیه گرانی/ آیا می‌توان به برخورد با گرانی بیقاعده امیدوار بود؟

البته عارف پیش از این و در مقدمه بخشنامه مهم خود؛‌ سخنانی را هم در جلسه ستاد تنظیم بازار مطرح کرده بود که امیدواری‌ها نسبت به برخورد دولت با گرانفروشی و نرخ‌های بیقاعده را بیشتر کرد.

او چند روز قبل، گرانفروشان لبنیات را به ممنوع صادرات شیر خشک تهدید کرده و گفته بود:

"در مورد لبنیات گله‌مند هستیم. برای کاهش قیمت پیشنهاد شده که صادرات شیر خشک را ممنوع کنیم. اگر قیمت ها داوطلبانه اصلاح نشود این حداقل کاری است که انجام می دهیم. ما اهرم های قانونی و حاکمیتی داریم که در شرایط لازم می توانیم از آن استفاده کنیم ولی بنای ما این نیست که از این اهرم ها و برخوردهای دادگاهی که گاهی لازم است استفاده کنیم. خود تولیدکنندگان شیر رعایت کرده و قیمت لبنیات را متعادل کنند تا گله های مردم رفع شده و بتوانند لبنیات را با قیمت مناسب تهیه کنند."[۲]

دقت شود که تهدید عارف مبنی بر ممنوعیت احتمالی صادرات شیرخشک به این دلیل است که تولیدکنندگان لبنیات پس از مرجوع شدن کالا به دلیل نخریدن مردم –در اثر گرانی- بخشی از آنرا به شیر خشک تبدیل کرده و صادر می‌کنند.

البته این تهدید به پشتوانه ده‌ها تأکید بی‌سرانجام دولتی‌ها یک تأکید ضعیف به نظر می‌رسید ولی اکنون که می‌بینیم یک بخشنامه مهم و تأکید کننده بر برخورد نظارتی و تعزیراتی با گرانفروشان هم به آن پیوست شده؛ باید امیدوار بود و منتظر نتیجه نشست.

در این وادی حتما بایستی به نقش مهم قوه قضائیه و نهادهای امنیتی هم اشاره کرد.

نظارت بر بازار بدون کمک و اقتدار قضایی و امنیتی ممکن نیست. چه اینکه سرانجام چنین نظارت اخته‌ای این خواهد شد که در یکی از گزارش‌های صداوسیما دیدیم که نانوای گرانفروش که توسط سازمان تعزیرات به مبلغ ۸۰ میلیون تومان جریمه شده بود؛ رخ در رخ دوربین سیما اظهار می‌کرد که دوباره به کار بازخواهد گشت و این مبلغ را هم مجددا از مردم خواهد ستاند!

خوب است بدانید که طبق گزارش‌های رسمی؛ در بازار بدون نظارت ایران گاهی یک نانوا می‌تواند تا ۵۰۰ میلیون تومان در ماه درآمد داشته باشد و یا گفته می‌شود خودروهای خارجی بعضا حتی در خود نمایندگی‌ها هم گران فروخته می‌شوند و سود فروش آنها برای یک گرانفروش گاهی تا ۴۰۰ میلیون تومان هم می‌رسد.

*دولت در یک سو، مافیا در یک سو و مردم در میانه!

طبیعتا می‌پذیریم که کار از یک سود نامتعارف جزئی گذشته و ما و مردم با یک مافیا و جرم سازمان یافته‌ای مواجه هستیم که همه بخش‌های نظارتی را کنار زده، قواعد بازار را کشته است و با تشکیل حلقه‌های مخوف زیرزمینی؛ هر قیمتی که بخواهد را بر کالاها اعمال می‌کند.

کار این مافیا به جایی رسیده است که دیدیم برنج وارداتی که با رز ترجیحی وارد می‌شود و قرار بود با قیمت ۷۰ هزار تومان به دست مردم برسد اما در بازار به قیمت ۱۴۰ هزار تومان فروخته شد و هیچکس را هم یارای برخورد با آن نبود. و قابل تأمل آنکه دولت به جای برخورد شدید و قوی‌پنجه با این مافیای هفت سر اما دست به اقدام غلط حذف ارز ترجیحی زد و قابل تأمل‌تر آنکه پس از این اشتباه فاحش مدیریتی؛ قیمت برنج نه تنها گران‌تر شد بلکه موارد گزارش‌های مربوط به احتکار آن هم بیشتر شد!

به هر روی باید منتظر بود و دید که عارف چه کار خواهد کرد؟

مفتون نزدیکانش در دولت و رسانه‌هایی خواهد شد که با اخم به عقلانیت نگاه می‌کنند و مخالف نظارت بر بازار هستند؟[۳]

یا اینکه لباس عقلانیت و جهاد به تن می‌کند و همانند رفتار امیرالمؤمنین(ع) در بازار کوفه؛ اقتدار را حاکم خواهد کرد؟

***

1_https://tazirat.gov.ir/190653-1-29938

2_mshrgh.ir/1771680

3_khabaronline.ir/xpmwH