تجام

ارمنستان در این جنگ غافلگیر شد. ارمنستان طی سال‌های اخیر به شدت به لفاظی‌های خصمانه و جسورانه علیه آذربایجان می‌پرداخت. اما چرا درگیری آنچنان‌ که رهبران ارمنی تصور می‌کردند پیش نرفت؟

سرویس جنگ نرم مشرق - اندیشکده شورای سیاست خارجی آمریکا در مقاله‌ای به قلم سوانته کورنل، مدیر حوزه آسیا و قفقاز در این اندیشکده و یکی از بنیان‌گذاران نهاد سیاست امنیتی در اندیشکده صهیونیستی مرکز راهبردی جینسا نوشت: از زمان جنگ ارمنستان و آذربایجان، ارمنستان متحمل عقب‌نشینی‌های نظامی سنگین در مواجهه با نیروهای آذربایجان شد.


مخاطبان گرامی، محتوا و ادعاهای مطرح‌شده در این گزارش، صرفاً جهت تحلیل و بررسی رویکردها و دیدگاه‌های اندیشکده‌های غربی منتشر شده است و ادعاها و القائات احتمالی این مطالب هرگز مورد تأیید مشرق نیست.


ارمنستان در همه جنبه‌های این درگیری دچار خطا شد

در این گزارش آمده است: به نظر می‌رسد که ارمنستان در این جنگ غافل‌گیر شد و این اتفاقی عجیب است زیرا ارمنستان طی سال‌های اخیر به شدت به لفاظی‌های خصمانه و جسورانه علیه آذربایجان می‌پرداخت. اما چرا درگیری آنچنان‌ که رهبران ارمنی تصور می‌کردند پیش نرفت؟ دلیل این امر در شماری از محاسبات شدیداً اشتباه نهفته است، به طوری که رهبری ارمنستان تقریباً در مورد همه جنبه‌های این درگیری دچار خطا شدند: فضای بین‌المللی، پاسخ روسیه، نقش ترکیه در این درگیری، و نیز پویایی‌های داخلی دشمنش یعنی آذربایجان.

درگیری ارمنستان-آذربایجان همواره مؤید یک تناقض عمیق بوده است. جمعیت ارمنستان، یک‌سوم جمعیت آذربایجان است، و ارمنستان فاقد منابع طبیعی و امتیاز و برتری ژئوپلیتیکی کلیدی آذربایجان است. اما ارمنستان در اوایل دهه ۱۹۹۰، پیروز جنگ شد، که دلیل آن عمدتاً دو عامل زیر بود: آشوب داخلی در آذربایجان و پشتیبانی روسیه از ایروان. این عوامل به ارمنستان کمک کرد تا بر منطقه ناگورنو-قره‌باغ و نیز بر قلمروهای بزرگ‌تر اطراف آن که محل اقامت حدود ۷۵۰ هزار آذری بود که مجبور به فرار شدند، مسلط شود.

آذربایجان به دنبال انتقام از اشغال خاک خود

در ارمنستان، این پیروزی به مبنایی برای احساس برتری نظامی بدل شد که تا ماه اخیر دوام آورد. اما به لحاظ دیپلماتیک، به زودی آشکار شد که ارمنستان پا را از گلیمش درازتر کرده است. عمدتاً به دلیل تاریخ تراژیک ارمنستان، این کشور از حمایت چشمگیر بین‌المللی برخوردار شده بود. اما پیشروی‌های ارضی ایروان و پاک‌سازی قومی آذری‌ها در بازه زمانی ۹۴-۱۹۹۳، تصور مذکور را تغییر داد. در سال ۱۹۹۶، قطعنامه‌های سازمان‌های بین‌المللی نظیر سازمان ملل و سازمان امنیت و همکاری در اروپا آشکار ساخته بود که دیگر کشورهای جهان موافق بازگرداندن کلیه قلمروهای اشغالی به آذربایجان هستند و راه‌حلی را برای درگیری می‌پذیرند که بنا به آن اجازه خودگردانی به ارمنی‌های منطقه ناگورنو-قره‌باغ داده می‌شود اما استقلال کامل آن‌ها پذیرفته نمی‌شود.

به علاوه، با توجه به وسعت قلمروهایی که ارمنستان اشغال کرد، بدیهی بود که نه رهبری آذربایجان و نه جامعه آن با وضعیتِ پیش‌آمده کنار نخواهند آمد. در عوض، یک احساس قدرتمند انتقام در آذربایجان ایجاد شد، و آذربایجان بخش چشمگیری از سودهای بادآورده نفتی‌اش را روی بخش نظامی این کشور سرمایه‌گذاری کرد. عدم توازن فزاینده بین دو کشور، پیش از پیش تحمل‌ناپذیر شد. واکنش ارمنستان عبارت بود از تعمیق وابستگی نظامی به روسیه، که آن را تضمینی برای پیشرفت‌های نظامی خود تلقی می‌کرد.

امیدواری روزافزون ارمنی‌ها به روسیه

برای مدتی، ارمنستان خود را قانع کرده بود که زمان به‌واقع به نفعش است. پس از دو رویداد شوکه‌کننده در سال ۲۰۰۸ – جنگ در گرجستان و بحران مالی جهانی – ظاهراً اطمینان ارمنستان به مسکو حتی بیشتر هم شد. اینکه غرب از جلوگیری از شکست نظامی عزیزکرده‌اش در منطقه قفقاز یعنی گرجستان ناتوان است آشکار شده بود، و بحران مالی سبب کاهش تدریجی نقش‌آفرینی کشورهای غربی در این منطقه شد. استقلال کوزوو در همان سال باعث یک دولت آلبانیایی دیگر در منطقه بالکان شد، که ارمنی‌ها آن را به عنوان مدلی برای سرنوشت آتی منطقه ناگورنو-قره‌باغ تلقی کردند. پس از اشغال کریمه توسط روسیه در سال ۲۰۱۴، که شباهت‌هایی با تسخیر ناگورنو-قره‌باغ توسط ارمنستان در دو دهه قبل داشت، امیدهای ارمنی‌ها بیش از پیش فزونی گرفت. در نتیجه، ارمنستان مذاکرات به رهبری سازمان امنیت و همکاری در اروپا پیرامون درگیری ارمنستان-آذربایجان را عمدتاً به عنوان تاکتیکی برای وقت‌کشی قلمداد کرد و به نظر نمی‌رسید که دستیابی به توافقات جدی در ازای صلح را ضروری تلقی کند.

امتناع روسیه از متوقف کردن آذربایجان

در آوریل ۲۰۱۶، تشدید تنش‌ها منجر به جنگی چهار روزه شد که در آن آذربایجان، برای نخستین بار از سال ۱۹۹۴، بار دیگر بر بخش‌هایی از قلمروهای اشغالی مسلط شد. نکته مهم این‌که در حالی که مسکو متعاقباً در صدد مذاکره بر سر یک توافق آتش‌بس برآمد، اما از مداخله در راستای متوقف ساختن پیشروی آذری‌ها امتناع کرد. این اتفاق باید زنگ خطر را در ایروان به صدا درمی‌آورد. اما عجیب است که این رویداد، در عوض باعث موضع‌گیری سخت‌تر ارمنستان شد.

نخستین تغییر، تغییری زبانی بود. ارمنی‌ها به تدریج قلمروهای اشغالی پیرامون ناگورنو-قره‌باغ را «قلمروهای آزادشده» نامیدند – و این تغییر بزرگی بود، زیرا این نواحی سابقاً به عنوان یک حفاظ امنیتی و یک کارت مذاکره به منظور تضمین موافقت آذربایجان با وضعیت ناگورنو-قره‌باغ محسوب می‌شدند. اما اکنون موضع ارمنستان تغییر کرده بود: ارمنی‌ها اکنون خاطرنشان می‌کردند که شاید اصلاً تمایلی به بازگرداندنانی قلمروها نداشته باشند، و به این ترتیب، چهار قطعنامه سازمان ملل را که خواهان بازگشت «فوری و بدون قید و شرط» این قلمروها به آذربایجان می‌شد نادیده گرفتند.

پاشینیان: قره‌باغ از آنِ ارمنستان است، تمام

زمانی که نیکول پاشینیان در بهار ۲۰۱۸ و در پی یک «انقلاب مخملی» به قدرت رسید، در ابتدا ظاهراً مایل به ازسرگیری فرایند صلح بود. نخبگان آذری از به قدرت رسیدن وی استقبال کردند: باکو از فرصت شروع عملیات‌های نظامی در جریان آشوب داخلی در ارمنستان استفاده نکرد. باکو به امید دستیابی به شریکی برای صلح، ظاهراً تمایل داشت که به پاشینیان فرصت تا دهد تا قدرتش را تحکیم کند. زمانی که علی‌اف و پاشینیان در اکتبر ۲۰۱۸ در دوشنبه با هم ملاقات کردند، بر سر کاهش تنش‌ها به توافق رسیدند. اکنون چشم‌انداز برقراری صلح، بهتر از گذشته بود.

اما سپس تغییری روی داد. در ماه مه ۲۰۱۹، پاشینیان از پذیرش «اصول مادرید» که توسط سازمان امنیت و همکاری در اروپا تعیین شده و مبنای مذاکرات از سال ۲۰۰۷ بود، امتناع کرد. وی همچنین در صدد تغییر شکل مذاکرات برآمد، و خواهان حضور رهبری محلی منطقه ناگورنو-قره‌باغ در گفتگوها شد. اما وی سپس در جریان سخنرانی در اوت ۲۰۱۹ در پایتخت قره‌باغ، عنوان کرد که «قره‌باغ از آنِ ارمنستان است، تمام»، و بار دیگر از یکپارچگی ارمنستان و قره‌باغ سخن گفت که در اواخر دهه ۱۹۸۰ موجب شعله‌ور شدن آتش جنگ شده بود. این گفته‌های وی نه‌تنها متناقض بودند – اگر قره‌باغ از آنِ ارمنستان است، چرا باید دارای کرسی مجزایی در پای میز مذاکره باشد – بلکه ظاهراً جایی برای مذاکرات پیرامون وضعیت این قلمرو باقی نگذاشت. نشانه‌های دیگری هم دال بر چرخش موضع ارمنستان وجود داشت. آنا هاکوبیان همسر پاشینیان، که جنبش «زنان برای صلح» را در سال ۲۰۱۸ به راه انداخته بود، در خلال این تابستان لباس نظامی به تن کرد و با دست گرفتن یک اسلحه، تلاش کرد تا از آموزش نظامی برای زنان حمایت کند. پسر وی نیز داوطلب خدمت در قلمروهای اشغالی شد.

جنگ‌های جدید برای قلمروهای جدید

راهبرد نظامی ارمنستان نیز تغییر کرد: در همان سال، دیوید تونویان وزیر دفاع – که قدرت و نفوذ وی به تدریج در دولت افزایش یافت – عنوان کرد که ارمنستان اکنون منکر منطق زمین برای صلح می‌شود که مبنای مذاکرات بود، و در عوض راهبردی مبنی بر «جنگ‌های جدید برای قلمروهای جدید» را دنبال خواهد کرد. همراه با این دعاوی، تحرکات جسورانه‌ای نیز صورت گرفت که وضعیت میدانی را تغییر داد: ارمنستان تقریباً به صورت علنی، انتقال ارمنی‌های سوریه و لبنان به قلمروهای اشغالی و اسکان آن‌ها در این نواحی را کلید زد، و واقعیت‌های جدیدی را در عرصه میدانی ایجاد کرد و سبب تحریک بیش از پیش باکو شد. موضع ایروان به بهترین نحو در مصاحبه پاشینیان با برنامه هارد تاک بی‌بی‌سی در اوت ۲۰۲۰ خلاصه شد، که استیون ساکور مجری خشمگین برنامه را بر آن داشت که به پاشینیان بگوید «واضح است که شما یک حافظ صلح نیستید».

اما رهبران ارمنستان سپس پا را از این هم فراتر نهادند: آن‌ها، احتمالاً سهواً، اقداماتی را صورت دادند که نقش ترکیه در این مشاجره را پررنگ‌تر کرد. زمانی در ماه ژوئیه سال جاری، جنگ در مرز نواحی غیرمناقشه‌برانگیز ارمنستان-آذربایجان در شمال منطقه درگیری شروع شد، ترکیه نگران آن شد که ارمنستان به تهدیدی برای زیرساخت‌های انرژی در مجاورت تأسیسات انتقال نفت و گاز آذربایجان شود. متعاقباً، در اوایل ماه اوت، رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ارمنستان، هر دو در مراسم صدمین سالگرد پیمان سور سخنرانی کردند؛ توافقی که موجب تشکیل یک دولت ارمنی در شرق ترکیه شد – و برای یک قرن موضوع اعتراضات ملی‌گرایان ترکیه بوده است.

چهار محاسبه شدیداً اشتباه از جانب رهبران ارمنستان

این رویدادها مؤید حداقل چهار محاسبه شدیداً اشتباه از جانب رهبران ارمنستان است. نخست این‌که سخن گفتن از «قلمروهای آزادشده»، بازتاب تلاشی عامدانه در راستای بهره‌برداری از ضعف نهادها و قانون بین‌المللی بود. برای دو دهه، آذربایجان تلاش‌هایش را روی استفاده از دیپلماسی و فشار بین‌المللی بر ارمنستان جهت بازداشتن ارمنستان از تلاش برای تغییر مرزهای بین‌المللی از طریق نیروی نظامی، متمرکز کرده بود. ظاهراً ضعف تضعیف نظم بین‌المللی، دست ارمنستان را باز گذاشت تا کنترلش بر این سرزمین‌ها را برای مدتی نامعلوم حفظ کند. آنچه رهبری ارمنستان نادیده گرفت این است که همین نظم بین‌المللی بود که آذربایجان را از کنار گذاشتن دیپلماسی و پیگیری راه‌حل نظامی بازداشته بود.

در سال ۲۰۱۹، رئیس‌جمهور الهام علی‌اف اشاره کرد که وضعیتی در جهان پیش آمده که در آن «قدرت، حق است»، و تلویحاً گفت که اگر آذربایجان نتواند از طریق دیپلماسی به اهدافش دست یابد، مطابق قاعده مذکور وارد عمل خواهد شد. به طور مشابه، ارمنستان متوجه الزامات شکستش در به رسمیت شناخته شدن قلمرو اشغالی توسط جامعه بین‌المللی نشد. چنان‌که رویدادهای اخیر آشکار ساخته است، تا زمانی که جنگ بر سر قلمرو به رسمیت شناخته‌شده آذربایجان توسط جامعه بین‌المللی باشد، قدرت‌های غربی و دیگر قدرت‌ها کاری نمی‌توانند بکنند جز صدور فراخوان‌های تکراری برای توقف درگیری و آغاز مذاکرات.

دوم و شاید مهم‌تر این‌که نتوانست این واقعیت را درک کند که نمی‌تواند حمایت روسی را قطعی تلقی کند. نفوذ روسیه بر ارمنستان به حدی شدید شده بود که ولادیمیر پوتین ابراز تمایل به برقراری رابطه نزدیک با الهام علی‌اف را چندان خطر بزرگی احساس نکرد و تلاش کرد تا آذربایجان را وارد مدار روسیه کند. دانشجویان حوزه راهبرد روسیه از دیرباز متوجه شده بودند که کرملین نفوذش بر ارمنستان را به عنوان اهرم فشاری برای دستیابی به نفوذ بر گرجستان و آذربایجان به‌کار می‌گیرد، که هر دوی آن‌ها دارای اهمیت ژئوپلیتیک بسیار بیشتری هستند. چندین سال قبل، مسکو فروش مقادیر زیادی تسلیحات به آذربایجان را آغاز کرد. مسلماً باکو قیمت‌تری بالاتر از ایروان پرداخت می‌کرد، اما این اقدام احتمالاً سبب شده است که رهبران ارمنستان، راهبردشان مبنی بر وابستگی به روسیه را اساساً به پرسش بکشند، چراکه روسیه همچنین تلاش زیادی کرد تا باکو را راضی کند که به سازمان‌های تحت رهبری روسیه نظیر اتحادیه اقتصادی اوراسیا بپیوندد. اما علی‌رغم این‌که روسیه از مداخله در تنش‌هایی که در خلال سال ۲۰۱۶ بروز کرد اجتناب ورزید، دولت ارمنستان باز هم به بازاندیشی جدی در مورد رابطه‌اش با روسیه نپرداخت.

بی‌اعتمادی پوتین به پاشینیان و شیوه به قدرت رسیدن وی

در عوض، ایروان مانند بازیگری که گزینه‌های بدی در دست دارد، به وضوح شروع به بلوف‌زدن کرد تا جایی که باکو نهایتاً تصمیم گرفت واکنش نشان دهد. پوتین عمیقاً به پاشینیان و شیوه به قدرت رسیدن وی بی‌اعتماد است، و به نظر می‌رسد که از ناکامی وی خرسند شود – احتمالاً به امید این‌که رژیم سابق بار دیگر در ایروان به قدرت برسد. جالب‌توجه است که الهام علی‌اف در ماه اوت سال جاری در صدد حذف نیروهای طرفدار روسیه در دولتش برآمد و علناً از فروش‌های نظامی روسیه به ارمنستان گلایه کرد. رویکرد محتاطانه پوتین ممکن است بازتاب نیاز به جلب رضایت آذربایجان در راستای کسب نفوذ بیشتر بر مهم‌ترین کشور راهبردی در منطقه قفقاز باشد. اگرچه امکان تغییر روندها وجود دارد، اما فعلاً به نظر می‌رسد که روسیه مداخله قاطع در این جنگ را چندان برای خود سودمند تلقی نمی‌کند، و حتی به نظر می‌رسد که می‌خواهد از این فرصت تشدید تنش‌ها استفاده کند و نیروهای حافظ صلح روس را به منطقه درگیری بفرستد. در هر صورت، ارمنستان منزوی‌تر از آن بود که از لفاظی‌هایش برمی‌آمد.

ناتوانی مقامات ارمنی در تحلیل شرایط منطقه‌ای

سوم این‌که رهبران ارمنستان نتوانستند پیوندهای رو به رشد میان قفقاز جنوبی و خاورمیانه را به درستی تحلیل کنند، به خصوص نقش ترکیه در منطقه را. از سال ۲۰۱۵ به بعد، یک نیروی ملی‌گرای قوی درون دولت ترکیه ریشه دوانده، و بیش از پیش به عامل تعیین‌کننده سیاست خارجی ترکیه بدل شده است. رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان – که یک اسلام‌گراست و نه یک ملی‌گرا – به سمت و سویی ملی‌گرایانه‌تر سوق داده شده، به طوری که آنکارا در صدد به چالش کشیدن روسیه در سوریه و لیبی برآمده است. برای ارمنستان، این واقعیت که پهپادهای ترکیه توانستند از سد سامانه‌های دفاع هوایی روسیه عبور کنند، حداقل در مورد لیبی، باید مایه نگرانی جدی شده و نیاز به احتیاط بیشتر را برجسته ساخته باشد. علی‌رغم نشانه‌های هشداردهنده آشکار، مثلاً اظهارات اردوغان در فوریه ۲۰۲۰ مبنی بر این که قره‌باغ به همان اندازه که برای آذربایجان اهمیت دارد برای ترکیه هم مهم است، رهبران ارمنستان اما به‌هیچ‌وجه نتوانستند چرخش در موضع ترکیه در قبال درگیری فعلی را پیش‌بینی کنند. در واقع، آن‌ها از طریق اقداماتی نظیر استقبال از پیمان سور در تابستان سال جاری، چرخش مزبور را تسریع کردند.

نهایتاً، رهبران ارمنستان نتوانستند دگرگونی داخلی اخیر در آذربایجان را درک کنند. ظاهراً رهبران ارمنستان متوجه نشدند که رویکرد جسورانه‌تر علی‌اف بر جدی‌ترین مشکل آذربایجان یعنی درگیری بر سر قلمروهای آذری اشغال‌شده تأثیر خواهد گذاشت، گرچه علی‌اف بارها از این وضعیت ابراز ناخرسندی کرده بود.

ارمنستان نتوانست ژئوپلیتیک کشورش و منطقه را درک کند

پس چرا رهبران ارمنستان دچار چنین اشتباه محاسباتی عمیقی شدند؟ چندین دلیل برای این امر به ذهن می‌رسد. جهان طی سال‌های اخیر سریعاً تغییر کرده است، و ارزیابی الزامات تأثیرات متقابل فرایندهای جهانی و منطقه‌ای نیازمند انعطاف‌پذیری چشمگیر و مهارت‌های تحلیلی است. ظاهراً رهبران ارمنستان دچار خودشیفتگی شده و تبلیغات سیاسی خودشان را باور کردند. اما این امر هم نمی‌تواند توضیحی برای شکست بزرگ آن‌ها باشد؛ شکستی که تنها از طریق یک تحلیل عمیق‌تر پیرامون سیاست داخلی ارمنستان می‌توان آن را توضیح داد.

اکنون آشکار شده است که نخست‌وزیر نیکول پاشینیان – که قبل از به قدرت رسیدنش به عنوان رهبر اعتراضات خیابانی در سال ۲۰۱۸، فاقد تجربه سیاسی بود – نتوانسته است ژئوپلیتیک کشورش و منطقه را درک کند. اما وی همواره از جانب رهبری قبلی ارمنستان دست کم گرفته شد، و در مقابل به سمت رهبری قره‌باغ متمایل شد، و روابط حسنه‌ای با مسکو برقرار کرد. این امر باعث یک وضعیت شدیداً ناپایدار شد، به طوری که پاشینیان تصمیم گرفت با اتخاذ موضعی بیش از پیش ملی‌گرایانه و تحکیم قدرت خود، از رقبایش پیشی بگیرد. در واقع، فراخوان وی برای یکپارچگی احتمالاً بیشتر معطوف به رهبری قره‌باغ بود و قصد داشت محبوبیت خود میان ارمنی‌های قره‌باغ را نیز افزایش دهد. در این صورت، وی شدیداً تأثیر این لفاظی‌ها بر باکو را دست کم گرفته است.

دو طرف درگیری یک توافق آتش‌بس را به امضا رسانده‌اند که پیروزی نظامی آذربایجان را تحکیم می‌کند و در عین حال مؤید سطحی از کنترل ارمنستان بر بخش‌هایی از ناگورنو-قره‌باغ است. خسارت بلندمدت ناشی از اشتباهات محاسباتی ارمنستان که در اینجا به آن‌ها پرداخته شد، کاملاً مشهودند. اگرچه بخشی از خسارت وارده فیزیکی است، اما مهم‌تر از آن، آسیبی است که به تصورات ارمنی‌ها وارد شد: احساس برتری نظامی ارمنستان اکنون به باد رفته، و احساس انزوایش ملموس شده است. اکنون باید آشکار شده باشد که ارمنستان تنها در صورتی می‌تواند امن باشد که به صلح پایدار دست یابد. با توجه به ناتوانی پاشینیان، به دشواری می‌توان حدس زد که وی چگونه از این برهه حساس عبور می‌کند، در حالی که درخواست‌ها برای استعفای وی نیز بیشتر خواهد شد.

این اندیشکده در پایان خاطرنشان کرد: خواه پاشینیان در قدرت بماند با برکنار شود، همچنان باید منتظر ماند و دید که آیا ارمنستان از این ماجراجویی مخاطره‌آمیز درس می‌گیرد و تلاشی جدی برای رسیدن به صلح را آغاز می‌کند یا نه.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 131
  • در انتظار بررسی: 3
  • غیر قابل انتشار: 82
  • ازاد IR ۰۱:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    این باید درسی باشد برای خود شیفتگان دیگر که همیشه بلوف میزنند در حالی که هیچند واز ارمنستان تعریف و تمجیث می کردند
  • IR ۰۱:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    تحلیل جالبی بود ممنون از مشرق. الهام علی اف در تمام مدت جنگ هم همان جمله معروف خود را تکرار می کرد چیزی که پس هز سالها مذاکره بی حاصل به آن رسیده بود: در سازوکار فعلی جهان قدرت حق است. این جمله واقعیت امروز جهان است که دارد اتفاق می افتد در تمام کشورها و منازعات. نکته دیگر که در طول جنگ قره باغ موجب خنده میشد رویکرد رهبران ارمنستان بود که فکر می کردند با تحریک روسیه یا ایران می توانند اونها را به نفع خود وارد مناقشه کنند. تصور کنید کشوری مثل روسیه بخواهد با خبرسازی چندخبرنگار ارمنی وارد یک مناقشه شود همین مساله عمق تحلیل های اشتباه اونها را نشان می داد و اینکه روی دیگران حساب کرده بودند نه توانایی داخلی خودشان. این نکته کلیدی است
  • علی IR ۰۲:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    این جنگ تازه شروع شده.با ورود وهابی و ترکیه و اسرائیل سرنوشت بدتر از سوریه در انتظار همسایه شمالی خواهد بود.
    • IR ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      45 16
      تامام شد. این جنگ هم چون دلیل محکم داشت روسیه و ایران ورود نکردند. و الا هر بهانه ای را برای جنگ قبول نمی کنیم.
    • IR ۱۸:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۷
      13 1
      علی آقا بهتره از توهم بیرون بیائید و از تخیلات خودساخته ای که مغز معیوب تان را درگیر آن کرده اید فارغ شوید، نزدیک سه هزار شهید و هزاران جانباز ارتش و نیروهای داوطلب آذربایجان نشان از باطل بودن توهمات شما و همفکران مغرض تان است. این ملت دقیقاً کپی برابر اصل همان جوانان غیور ترک زبانی هستند که خوزستان را از اشغال عراق آزاد کردند پس بهتره به ملت آذربایجان احترام گذاشته و اراجیف نگوئید.
  • IR ۰۳:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    هر بیشه گمان مبر که خالی است شاید که پلنگ خفته باشد. آقای پاشینیان پس چی شد لشکر شکست ناپذیر ارمنستان؟
  • US ۰۳:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    ارمنستان تو این سی سال خیلی ظلم در حق مردم آذربایجان کرد یک میلیون آذری اواره شده بود تا صد و پنجاه هزار ارمنی ساکن در قره باع کشور تشکیل بدن واقعا خندداره
  • US ۰۳:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    104 6
    این وضعیت نه جنگ و نه صلح بیشتر به ضرر ارمنستان خواهد بود. قبل از درگیری هم به بن بست اقتصادی رسیده بودن و جمعیت جوان داشت ارمنستان برای همیشه ترک می کرد ازین به بعد این وضعیت با توجه به اثرات روانی و اقتصادی شکست شدیدتر خواهد شد. قبل از جنگ حتی با گرجستان هم مشکل داشت الان تو ایران هم دشمن پیدا خواهد کرد.
    • GB ۲۰:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      34 5
      تاریخ واسناد و شعر های قدیمی و ن آنها های قدیمی نشان از ترک بودن ایروان داشته است ، حکومت جعلی ارمنستان مثل اسراییل باید به سرزمین های اولیه خود برگردند.
  • سعید مراغلی IR ۰۳:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    آخر و عاقبت اشغالگری همینه آذری ها با غیرت هستند
    • IR ۱۰:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      44 9
      بر منکرش لعنت
    • کاربرجدید IR ۱۴:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      12 57
      پول نفت و پهپادهای پیشرفته اسراییلی و خودروهای زرهی و مزدوران ترکیه اسمش جدیداً شده غیرت
    • IR ۱۷:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      13 61
      آذری ها خودشان اشغالگرند. شکست اخیر ارمنستان در جنگ، پایان غائله نبوده و مناقشه بر سر قره باغ ادامه خواهد یافت. با توجه به تاریخ دور و دراز و هزاران سالۀ ارامنه در منطقه قفقاز، حق به یقین به جانب ارامنه است.
    • IR ۱۹:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      45 6
      ظلم به هیچ وجه مورد قبول نیست.ارمنی ها در طول جنگ اول قره باغ جنایات وحشتناکی علیه مسلمانان آذربایجان مرتکب شدند.وخداوند هیچوقت یاری رسان ظالمان نخواهد بود.
    • ایرانی IR ۱۵:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      9 2
      عزیزی که در آخر ین نظر را نوشتی باید بدونی که رهبری آذربایجان و ترکیه و در کنار آنها ایران و روسیه برای منطقه نقشه کشیده اند و با هم کاملا هماهنگ هستن و ارمنستان برای همیشه به عنوان مستعمره روسیه که از نظر اقتصادی تحت فشار ترکیه و آذربایجان و ایران خواهد بود می ماند و روسیه از ارمنستان به عنوان پایگاه نظامی خود استفاده می کند که به طرف غرب تمایل پیدا نکنند این یک واقعیت هست و دیگر اینکه وضعیت منطقه قره باغ با اون ارامنه اندگی که حالا داره خود به خود مشخص می شه و تحت حاکمیت حاکم آذربایجان قرار خواهد گرفت زنده باد ایران زنده باد آذربایجان و ترکیه
  • سؤال IR ۰۳:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    13 10
    لطف اساتید فن توضیح بدن یعنی آیا احتمالش هست دوباره درگیری پیش بیاد؟
    • IR ۱۸:۰۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      5 7
      صد در صد! چراکه صلح حقیقی و باثبات تنها زمانی حاصل میشود که توأمان با عدالت باشد.
    • NL ۲۱:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      25 6
      مقامات رسمی روسیه بارها از ارمنستان بعنوان پاسگاه مرزی روسیه نام برده اند! در دویست سال اخیر نیز از ارامنه بر علیه ایران و عثمانی استفاده ابزاری کرده اند. با ورود روسیه به قره باغ و استقرار حداقبگل پنج ساله در آنجا شخص شد که روسیه نمی خواهد کارت بازی ارمنستان و قره باغ را از دست بدهد.
  • ینیامین ۰۵:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    77 4
    تحلیل جامع و بیطرفی بود
    • IR ۱۰:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      67 6
      تحلیل اندیشکده آمریکایی بر اساس علم و منطق هست نه تعصب کور
  • بهزاد AZ ۰۷:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    86 4
    عجب تحلیلی بود! دم تحلیلگر گرم
  • محمد IR ۰۷:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    101 9
    این عبرتی باشد برای کسانی که به ملت ها ظلم میکنن و از ارمنستان حمایت میکنن و آخرش هم حامیان ارمنستان بازی رو باختن هم در بیرون و هم در داخل کشورشون و مردمشون رو دلسرد کردن.
  • S IR ۰۷:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    46 15
    تحلیل خوبی بود ولی در خصوص آینده منطقه قره باغ چیزی نوشته نشده به احتمال قوی مجددا درگیری بر سر تصاحب قره باغ از سوی آذربایجان صورت خواهد گرفت و باید منطقه کوهستانی را هم پس بگیرد. روسیه نگذاشت که آذربایجان بطور کامل صاحب زمین‌های خود شود وهمچنان منطقه قره‌باغ کوهستانی را استخوان لای زخم(گلو) گذاشت. و به امید خدا شیعیان جهان همه جا پیروزند و روزی این منطقه نیز به آغوش آذربایجان و اسلام بر خواهد گشت.
    • اذریان AM ۰۸:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      13 89
      شاهد نمی دانستند که با هفت کشور باید بجنگه ۳۰۰۰۰۰۰ ارمنی با ۴۲۰۰۰۰۰۰۰ اصلان قابل مملاحضه نیست به نظر من برنده اصلی جنگ ارمنیها بوددن
    • سرباز IR ۱۵:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      42 4
      آذربایجان می تونست قره باغ رو کامل آزاد کنه ولی کریدور نخجوان رو ترجیح داد. آخه باید منافع ترکیه رو هم تامین می کرد
  • رحیم IR ۰۸:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    65 14
    ممنون مشرق به عنوان ترک ایران از مشرق بابت مطلب دقیقی که منتشر کرد متشکرم.یاشاسین ایران .یاشاسین آذربایجان.قره باغ آذربایجان دی
    • IN ۱۶:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۵
      0 8
      خدا شفات بده، تو حتی نمیدونی که ترک نیستی بلکه آذری هستی،
  • IR ۰۸:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    46 9
    تورهای گردشگری زیادی به این مناطق خوانند رفت
  • IR ۰۸:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    71 10
    احتمال زیاد بعد چند مدت درگیری دوباره شروع بشه. البته شاید آذربایجان چند سال به اثرات روانی و اقتصادی این شکست مهلت بده تا خوب باعث الفرار ارمنی ها بشه. جوانهای ارمنی با توجه به وضعیت اقتصادی ارمنستان که محاصره اقتصادی هست در حال فرار هستن. در بلند مدت کشوری به نام ارمنستان اگر وجود هم داشته باشه سرزمین پیرمردها و پیرزنها خواهد بود که به دستورات آذربایجان و ترکیه و گرجستان عمل خواهد کرد. حتی گرجیهای مسیحی ارتودوکس هم از دست ارمنی های هم مذهب شاکی هستن چون نسبت به اونجا هم ادعای سرزمینی دارن.
  • بنده خدا IR ۰۹:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    12 73
    باسلام متاسفانه هردو دولت تحت استعمار صهیونیستها می باشد
  • IR ۰۹:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    53 10
    بزرگترین اشتباهش امیدواری به روسیه بود
    • علی IR ۱۴:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      7 9
      اتفاقا بزرگترین اشباهش چرخش به سمت غرب بود
    • IR ۲۳:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      27 0
      هرکس دل به حمایت کرملین نشینان ببندد جز این نصیبش نخواهد شد.
  • IR ۰۹:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    69 11
    یاشاسین آذربایجان
    • IR ۱۰:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      20 27
      یاشاسین ایران ، زنده باد ایران و ملت بزرگ ایرانم ...
    • OSKOLKING IR ۱۳:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      34 7
      یاشاسین آذربایجان ایران و ترک های باغیرت ایرانی
    • IR ۱۸:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      3 8
      یاشاسین خودم و بچه محلّام
    • علی IR ۰۸:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۳
      1 5
      قره باغ رسید به آذربایجان ولی من نمیدونم به شما چی رسید؟ همین دولت آذربایجان ویزا رو برا ایرانیها برنداشته انقدر تعصب الکی نداشته باشین
  • صادق IR ۰۹:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    اساسا نباید فراموش کنیم که این بی عرضگی ارمنی ها در نهایت به ضرر کشور ما خواهد بود، ایران نباید اجازه میداد چنین اتفاقی بیفته و از حالا هم باید با پیش بینی منازعات آینده مانع از ظلم کردن هر یک از طرفین شود و در عین حال مسائل مربوط به گاز و امنیت ملی مان را در نظر بگیرد.
    • علی IR ۱۲:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      72 9
      اره راس میگی تو هم برا اینکه این بی عرضه گی مایه ضررت نشی کاش میرفتی پهلو ارمنیا کمکشون میگردی بلکه جزء همون 9500کشته شده ارمنی میشدی و ایران عزیزم از دستتون راحت میشد
  • میلاد IR ۰۹:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    39 13
    باسلام خسته نباشیدخدمت اقای تحلیلگری که واقعا باعدالت ونقطه سنجی دقیق بدون هیچ غرضی واقعیت رو نشرکردن دستشون دردنکنه درضمن حق به حقدارسید
  • US ۱۰:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    55 12
    ارمنی ها همه شهرهای اشغالی را به خرابه تبدیل کرده اند آذربایجان به دنبال شکایت از مجامع بین المللی جهت دریافت حداقل ۵۰ میلیارد خسارت از ارمنستان است. که ایت مساله نشان می دهد ارمنستان تا دهه ها با مشکلات عدیده اقتصادی و سیاسی مواجه خواهد شد
    • IR ۱۴:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      5 36
      چه ادعای خنده داری. ۴۵ روز با موشک و بمب مناطق مسکونی رو حتی زد چه انتظاری داشت می خواست چی تحویل بگیری.
    • IR ۲۰:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      17 2
      جان اون خرابی ها مال این ۴۴ روز نبود. خرابی های قدیمی هست.
  • IR ۱۰:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    51 6
    قبل از اینکه پاشینیان به قدرت برسه نظرش بازپس دادن قره باغ بود ولی بعدا عقیدش 180 درجه برگشت! چرا؟ چون در مقابل ملی گرایان چاره ای نداشت. اون به عمد ترکیه و آذربایجان رو تحریک کرد و در هنگام جنگ هم با اینکه نظامی ها خطر رو گوشزد کردن، توجهی نکرد تا تکلیف این مسئله یکبار و برای همیشه روشن بشه! چرا؟ چون پیشرفت ارمنستان در گرو صلح با آذربایجان و ترکیه بود.
  • علی از تبریز IR ۱۰:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    41 4
    تحلیل منصفانه ای بود حق پیروز شد
  • ناصر IR ۱۰:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    46 7
    عاقبت اشغال خاک این است که تورکها طعم آنرا به اشغالگران چشاندند.
  • رییس IR ۱۰:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    54 4
    تحلیل قوی بود. ای کاش اکثر تحلیلهای ما هم اینطوری بود. کمتر تحلیل قوی داخلی دیده ام.
    • احمد IR ۱۹:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      27 2
      اصلا مطبوعات ما نمیدانند تحلیل چیه!!حتی یک تحلیل منطقی و بدور از تعصب در موضوع قره باغ ندیدم و متعاقب ان عملکرد ایران در قبال قره باغ بسیار غلط و مضحک بود
  • IR ۱۰:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    37 5
    ممنون از مشرق بابت این تحلیل دقیق و منصفانه ارمنستان از این جنگ درس عبرت نگیرد و زیاد خواهی کند ایروان رو هم از دس خواهد داد
  • iran IR ۱۰:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    37 6
    الهام علی اف پس از سه دهه مذاکرات بی حاصل و اتلاف وقت و انرژی متوجه شد تنها چیزی که در سازوکار فعلی جهان تعیین کننده است قدرت نظامی است، این نکته واقعیت امروز جهان است ، باید قوی و قدرتمند بود دنیا قانون جنگل حکم فرماست و ضعیف محکوم به فنا و نابودی است، قوی شو میهنم گر راحت جهان طلبی که ضعیف پامال است
  • سلیمان FR ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    17 50
    ارمنستان هم زمان با آذربایجان و ترکیه و هزاران تروریست میجنگید
    • IR ۱۱:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      64 8
      تروریست فقط پ ک ک ها که ارمنستان قبل جنگ هم اونارو تو قره باغ ساکن کرده بود
  • ائلدار بایرام اف IR ۱۰:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    25 4
    حیف که باز کسی قره باغ بکر رو در نمی یابد. الان موقع سرمایه گذاری و داد و ستد هست. باید مرزهای شمالی رو سنگر های اقتصادی کشور بکنیم. همه مثل بهت زده ها فقط نگاه می کنیم. آدم مدیر و مدبر باید گذاشت پشت ماجرا رو بگیره. تیم اقتصادی و جهتدی میخواییم
  • محمود IR ۱۰:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    30 4
    باتشکر ازمشی جدید مشرق نیوز امیدوارم ارمنستان تاابد فکر جنگ را کنار بگذارد واکنون کشورهای غربی خواهان مهاجرتنیروی کار در کشورهای خودشان هستند بنابراین بهترین فرصت برای ارامنه است
    • GB ۱۴:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      0 0
      نگاه سیاه و سفید نداره و خاکستری نگاه میکنه. چی گفتم
  • سعید IR ۱۱:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    26 2
    امام علی چه بسیارند کسانی که به دنیا تکیه کرده و دنیا آنها را به زمین زده است.
  • حمید احمدزاده IR ۱۲:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    79 4
    مطلب جدیدی نیست . ارمنی های داشناک بیش از ۱۰۰ سال است که به زیاده خواهی و تجاوز ادامه میدهند ‌ . پرواضح است که این متجاوزان توسط روسها و فرانسویها و کلا دونیای کریساینها پشتیبانی میشوند . از ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ که ارمنی ها و آسوریها در آذربایجان ایران ادعای کشورگشایی داشتند ، حدودا ۷۰۰ هزار نفر مسلمان تورک ایرانی را شهید کردند . البته تورکهای ایران و کلا دنیای اسلام بر این نسل کشی چشم پوشید . در عوض دونیای غرب و کریستینها ، تبلیغات عجیبی را برعلیه تورکها در دنیا راه انداختند. انان حتی در کشور مسلمان ایران که ۷۰۰ هزار نفر انسان غیر نظامی را کشته بودند ، هرسال تطاهرات ننه من غیبم راه میانداختتد
    • iran IR ۱۶:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      8 75
      از تورک نوشتن شما کاملا" مشخص که چقدر آدم متفکر و تحلیل گری هستی پانترک جان! آذربایجان ترک نیست ترک زبان .. ما ایرانی نژاد و آذری هستیم ترک زبان .. در سطح دنیا کشورهای زیادی هستند به زبان انگلیسی یا اسپانیولی تکلم می‌کنند آیا می‌توان گفت این کشورها انگلیسی یا اسپانیایی هستند.؟ قطعا" خیر .. مشخص منبع اطلاعاتی شما پانترک ها شبکه های پانترکیسم هست که از آنکارا دستور می‌گیرند و جعل تاریخ و هویت سازی جعلی می‌کنند برای ایرانیان آذری آذربایجان .. آرزوی تفکر !
    • IR ۱۹:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۸
      5 0
      من ترک آذری هستم نه آذری زبان.
  • مهدی IR ۱۲:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    57 5
    بنظرمن برد با ارمنیا بود .قره‌باغ ک از اولش معلوم بود برای آذربایجانه .ارمنیا همین ک تونستن فرار کنن جونشونو نجات بدن از اون ورم صلحبانان روسیه اومدن .نقش فرشته نجات اینارو داشتن .وگرنه دونه ب دونه ارمنی هم تو قره باغ .هم تو کشور جعلیش .به درک واصل میشدن
    • کاربر جدید IR ۱۹:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      14 27
      چقدر ایران پان تورک عثمانی پیدا کرده امیدوارم یک دولت ملی واقعی سر کار بیاد و به مملکت یک نظم و نسقی بده والا دوباره با قاجاریسم و ترکمانچای روبرو خواهیم شد
  • IR ۱۲:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    1 2
    ارمنستان چاه نفت داره ؟
  • محمد IR ۱۲:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    36 4
    همانطور كه پوتين هم چند روز پيش به آن تاكيد كرد قره باغ و اطراف آن همه متعلق به آذربايجان و جزيي جداناپذير از كشور جمهوري آذربايجان است مثل روز روشن و واضح است كه روسيه بعداز اين از آذربايجان حمايت خواهد كرد چون همه جوره از فروش سلاح گرفته تا ترانزيت انرژي و غيره آذربايجان منافع بسياري براي روسيه داره
    • iran IR ۱۳:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      4 34
      کشورهای کوچک قومی مانند ارمنستان و آذربایجان و ...که برای ادامه حیات و بقا روی قدرت های بزرگ منطقه ای و جهانی حساب می‌کنند دیر یا زود با اتمام منافع این قدرت ها تنها می‌شوند همچون روسیه که دیگر منافع چندانی در ارمنستان نداشت و از حمایت ارامنه دست کشید ، این باید درس عبرتی باشد برای قومگریان تجزیه طلبان !!! دنیا قانون جنگل حکمفرماست ضعیف محکوم به فنا و نابودی است تنها راه بقا در جهان قوی شدن است ... قوی شو ایرانم قوی شو گر راحت جهان طلبی که ضعیف پامال است ... پاینده ایران
  • محمد IR ۱۳:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    41 1
    بهترین تحلیل و بی جانبه ترین تحلیل در مورد کشوری که به قوانین بین المللی پایبند نیست ومناطق اشغالی اذربایجان را قلمرو خود می داند
  • ایرانی IR ۱۳:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    7 16
    کمک ترکیه و اسرائیل به اذریها کار را تمام کرد
  • ناشناس IR ۱۳:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    6 44
    لطفا تحلیل گر دلیل حمایت اسرائیل از آذربایجان رو هم تحلیل کنه ... و هم چنین حضور تروریستهای ترکیه از طرف جمهوری آذربایجان، استفاده از بمبهای فسفری و خوشه ای توسط آذربایجان و فیلم های سر بریدن و رفتار بد آذربایجانی ها با سربازان ارمنی
    • IR ۱۱:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      3 2
      جنس مصرفیتو عوض کن توهم فانتزی بهت داده اخوی
  • علی رضا IR ۱۳:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    3 9
    جالب بود. نه زیاد
  • امیر IR ۱۴:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    19 23
    مشکل اینجاس ترکای هموطن فکر میکنن ماها طرف ارمنیا هستیم در صورتی که همیشه پشت برادرای خودمونیم واقعا یه وقتا یه چیزایی از هموطنانی ترک می‌شنوم که ناراحت میشم
    • پاپک آذری iran IR ۱۶:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      3 50
      درود بر شما دوست گرامی بعنوان یک ایرانی از خطه آذربایجان خدمتان عرض کنم ابتدا اینکه ما آذری و ترک زبان هستیم ایرانی نژاد ، تبار ما آذری ها چه این سوی رود ارس چه آنسوی رود ارس که امروز با نام کشور آذربایجان می‌شناسیم ایرانی است ، ایرانیان در این نزاع بی طرف بودند، برخی هموطنان آذری تحت تاثیر شبکه ها و سایت های ایرانستیز پانترکیسم که از آنکارا هدایت می‌شود تصورات غلطی داشتند .. حساب عده ای فریب خورده جریانات تجزیه طلب و خودفروخته پانترکیسم عتمانی رو نمی‌توان با آذری ها یکی کرد، آذربایجان در طول تاریخ مهد میهن پرستی و خطه بزرگان میهن بوده و همچنان هست، از شما سپاسگزارم
    • تبریز IR ۱۷:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      36 2
      آقای آذری شما دشمن دین و ترک‌ها هستین. بهتر از آذربایجان ترک خارج بشین و برین تو آذرآبادی که سرکرده‌های متوهم و خائن‌تون براتون ساختن. شما تو شهرهای آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان هیچ جایگاهی ندارین. یاشاسن ایران یاشاسن آذربایجان ما ترک ایرانی هستیم. ایران نژاد خاصی نداره. عرب، کرد، فارس ، ترک و .... همه از نژادهای ایران بزرگ هستن. ترک بودن هیج منافاتی با ایرانی بودن نداره. ما ترک‌ها ایران آباد کردیم. اکثر سلسله‌های ایران ترک‌های هستن که این آب و خاک حفظ کردن. الان نکبت‌هایی مثل شما نمی‌تونید بین ترک بودن و ایرانی بودن ما جدایی بندازید.
    • LDP09726 IR ۱۹:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      18 3
      اقای بابک آذری و از اسمتون هم میشه فهمید ایران آذری نداره ببکه تورک زبان داره و فاشیستی بودن تفکر شما و انقدر جسور بودن شما نشانه اینه که واقعا تورک و از نزدیک ندیدی خواهش درج شود
    • اردبیل iran IR ۲۰:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      4 19
      آذربایجان ترک نیست ، ترک زبان است .. همه اقوام ایرانی عزیز و ارزشمند هستند آذری ها لرها و اکراد و ترکمن ها بلوچ ها سیستانی ها، خوزستانی ها، خراسانی ها، گیلک و مازنی ما همه ایرانی هستیم متعلق به این آب و خاک و سرزمین کهن .. یاشاسین ایران ، زنده باد ایران
    • ترک اردبیل IR ۲۲:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      14 4
      ما ترک هستیم ترک آزربايجان با ملیت ایرانی...مثل ترکهای قشقایی و ترکهای خلج... ترکیم...
  • باریش IR ۱۴:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    27 4
    مقاله بسیار خوب و منصفانه ای بود خیلی ممنون
  • IR ۱۴:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    1 4
    زنده باد ایران اسلامی
  • ارتشی IR ۱۴:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    23 1
    البته ارمنستان غافلگیر نشد و سالها بود که تمرکز قوای زرهی و توپخانه ای و سنگرها و مراکز نظامی خودشو در منطقه استقرار کرده بود چیزی که ارمنستان فکر میکرد این بود که با شروع درگیری روسیه بصورت میانجی وارد عمل شده و مثل همه این سالها بعد از چند روز درگیری جزئی و کوچک قضیه بازهم برای سالها مسکوت میماند و آذربایجان بخاطر فشار مجامع جهانی و روسیه توان آغاز جنگی وسیع در این حد ندارد کمی هم ارامنه مغرور شده بودند و از طرفی فکر نمیکردند ترکیه اینقدر جسور رشده که تا این حد از آذربایجان حمایت بکنه در طی همه این سالها که آذربایجان وارد جنگ نمیشد ارمنستان فکر میکرد آذربایجان توانایی جنگ رو نداره از طرفی بی توجهی ارمنستان به قطعنامه های سازمان ملل و طولانی شدن جریان قره باغ موجب خستگی مجامع بین المللی شده بود و انها بی میل نبودند این قضیه حتی با وجود جنگ یکبار هم برای همیشه حل بشه
  • مجید DE ۱۵:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    6 26
    تو همه خبرگزاری ها از آذربایجان حمایت کردین ولی کسی نبود واقعیت بگه که هشتاددرصد مردم قره باغ ارمنی بودن خودشون اعلام استقلال کردن ارمنستان هم استقلالشون به رسمیت شناخت هیچ وقت نگفت قرباغ ماله ماست همین آذربایجان چند سال پیش می‌گفت تبریز هم ماله ماست که اگه ایران وارد یه جنگ بشه آذربایجان هم سواستفاده خواهدکرداز اون طرف هم حمله خواهد کرد آخه کجای ترکیه تو قفقاز به نفع ایرانه
    • IR ۲۲:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      35 3
      مگه میشه صد هزار ارمنی داخل یک شهر داخل شکم یک کشور و نه در مرز اعلام استقلال کند..لاچین و فیزولی هم ارمنی داشت اغدام و شوشا هم آیا ارمنی داشت .... اصفهان هم یه محل ارمنی دارد اگر اعلام استقلال کند باید ارمنستان آنرا به رسمیت بشناسد و از ارمنستان تا اصفهان را هم اشغال کند
  • IR ۱۵:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    29 4
    ضمن تشکر از مشرق در انتشار این تحلیل منصفانه، امیدوارم با در نظر گرفتن اینکهمهمترین کشور قفقاز یعنی آذربایجان با ما هم مذهب و حداقل با سی در صد جمعیت ما همزبان است ارتباط و دوستی ما با این کشور عمیق تر شده و بدین طریق مثل دوران ماقبل پهلوی ایران نقش پر رنگی در قفقاز داشته باشد ... متاسفانه سیاست یک کشور یک زبان خاندان پهلوی باعث شد نفوذ سنتی ما در قافقاز از بین بره و این منطقه بسیار مهم محل جولان ترکیه و روسیه بشه و ما درگیر قومیت های خودمون در داخل بشیم
    • بهزاد IR ۲۱:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      16 2
      به نظر من الان هم دیر نشده ایران میتونه با کمک به مین روبی و بازسازی قره باغ دوباره قلب آذربایجانی ها رو بدست بیاره
  • IR ۱۵:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    52 4
    از بهترین و دقیق ترین و جامعترین مقاله هایی بود که نوشته شده .بزرگترین اشتباه ارمنی ها این بوده که خودشونو همانند یه ملت ۱۰۰ میلیونی میبینن در صورتی که کل ارامنه جهان رو جمع کنی نهایت ۵ تا ۶ میلیونن. وقتی به تحریک تزار روس خواستن سرزمین های عثمانی رو تجزیه کنن برای خودشون کشوری تشکیل بدن عثمانی ها کاری کردن که تا ابد یادشون نره اینم از قره باغ که خواستن تو خاک کشور دیگه کشور دمشونو ایجاد کنن نتیجش شد این . یعنی بین ارمنی ها چند تا ادم سیاستمدار و کاربلد نیست که بهشون بفهمونه در منطقه جغرافیایی که بیت ترکها هستی نفرت از ترک و کشورگشایی چه عواقب بدی تا الان براشون داشته. روسیه همیسه از ارمنی ها بعنوان ابزار استفاده کرده به عنوان جاسوس و ... در کشورهای دیگه
  • علی IR ۱۶:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    16 2
    تحلیل بسیار خوب و منطقی و دور از تعصب بود انشالله ایران هم از این فرصت جهت توسعه اقتصادی در منطقه قره باغ استفاده کنه
  • IR ۱۷:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    32 9
    دنیای ترک به رهبری اردوغان اماده است تا هر دشمنی را روی کره زمین نابود کنه ظهور امپراتوری عثمانی مبارک
    • هژیر IR ۱۹:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      10 16
      ترکیه و اردوغان متحد آمریکا و غرب میباشد ، ترکیه بزرگترین شریک تجاری رژیم غاصب و جعلی اسرائیل در منطقه است، ٱمریکا هرگز اجازه نخواهد داد ترکیه قدرت بگیرد و هوای عثمانی وری کند، فعلا" از ترکیه بازی می‌گیرند چون ترکیه مجری طرح های یهود بین المللی و اسرائیل در منطقه است بی جهت درگیر افکار نژادپرستانه و دچار توهم شدی ! دوست پانترک من ! به جای نشستن پای شبکه های ماهواره ای دروغین پانترکیسم اندکی مطالعه کنید موفق باشید
  • GB ۱۷:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    23 6
    درس عبرت ....اون هایی چشم طمع به خاک اذربایحان دوختند ......مطالعه بفرمایید ..مطالعه تون اگر با ویکی پدیا فارسی باشد مسلم هست .شما اسیر وتحت تاثیر تفکرات نژاد پرستی پان فارسی .قرار می گیری باید قدرت تحلیل داشته باشید باید سواد داشته باشی باید فکرکنی . .. ......مشرق خواهش شود چاپ کن .عدالت رعایت کن .. ....جوابیه بابک اذری
    • تبریز IR ۱۹:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      9 21
      پانترکیسم جریانی است تروریستی و کاملا" نژاد پرستانه بر اساس تفکرات قومگرایانه و زبان و نژادی ساخته شده هیچ ارتباطی با ایرانیان و نژادگان ایران ندارد بی جهت نیست گفتند پانترکیسم معجونی است از بیسوادی و بیشعوری است ..
  • علی IR ۱۷:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    17 5
    بر اساس این تحلیل امکان نداره دیگر جنگی بین طرفین روی دهد زیرا آذربایجان به حق خود که همان باز پس گیری خاک خود بود دست یافت و ارمنستان هم به زودی به زباله دان تاریخ خواهد پیوست
    • IR ۲۱:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      2 35
      مشرق کاربر۲۰:۵۶ دقیقا به دسیسه و.نقشه پانترکیسم وحشی برای نابودی قدرت منطقه ای نفوذ ایران توسط ترکیه در قفقاز اشاره میکند
  • حکمت IR ۱۷:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    31 3
    بله کاملا درسته . دیگر بین طرفین جنگی در نخواهد گرفت ولی آذربایجان به حق خود رسید . ولی جنایت ارامنه در ۳۰ سال پیش فراموش شدنی نیست . ظلم هیچ وقت پایدار نمی مونه . آذربایجانی ۳۰ سال پیش به زور از خانه هایشان بیرون رانده شدند و مور فجیع ترین جنایت قرار گرفتند ولی امروز با تانک بر گشتند .
  • IR ۱۸:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    37 0
    مقامات ایران هم باید این تحلیل و مد نظر قرار بدن، بیشتر از توانایی کشور، حرکتی نکنند
  • GB ۱۸:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    28 5
    نباید به غیرت وتعصب ملت ترک .شک کرد. .ملت اذربایجان .ثابت کردند حق پیروز هست .....دوران نژاد پرستی وتوهمات گرایی ارامنه .محکوم به شکست هست
    • بهزاد IR ۲۰:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      24 3
      والا ارمنیها اگر عقل داشته باشند از ترانزیت گاز آذربایجان و آسیای میانه در آینده میتونن میلیاردها دلار کسب درآمد کنن. گازرو نفت ارزون بدست بیارن و با تجارت با همسایه های ترک سطح زندگیشون رو خیلی بالا ببرن.
  • IR ۱۸:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    7 42
    با مقایسه استعدادهای دو کشور از لحاظ جمعیت، توان اقتصادی، نیروهای نظامی و از طرفی بی حامی بودن ارمنستان بخوبی میتوان تشخیص داد که در جنگ اخیر ارامنه با غیرت و حمیت کامل جنگیدند و در سلحشور بودن آنان جای هیچ تردیدی نیست. به امید روزی که ارامنه منطقه قفقاز به آنچه که حق واقعی آنان میباشد و سزاوار آنند برسند.
    • بهزاد IR ۲۰:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      30 2
      یک کشور با ۳ میلیون نفر جمعیت نباید آرمانهای بزرگی داشته باشه چون میزنن دخلش رو میارن. برای ارمنستان همون بهتره که تبدیل به یکی از استانهای ایران یا روسیه بشه
  • IR ۱۸:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    5 33
    این تحلیل یک کارشناس آمریکایی است که در دو جمله میگوید لقمه گنده تر از دهنت برندار و به روسها اتکا نکن اما نگفته غربیها بدترند. پاشنه آشیل پاشینیان اعتماد به فرانسه و آمریکا بود که پشتش رو خالی کردند. متاسفانه بزودی مناطق شمالی ارس جولانگاه پایگاههای اسراییل و آمریکا خواهد شد.
    • IR ۱۸:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      6 17
      درود بر شما ، موافقم، کاملا" صحیح فرمودید ..
    • IR ۱۱:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      15 1
      آناناس ، چه نوشابه هم براهم باز میکنن :))
  • GB ۱۸:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    23 1
    خیلی چیزها ..ثابت شد ....با ادعا نمی توان ..پیروز شد ....ثابت شد ..حق بر پیروز شد .... ..شهرهای اذربایجان بدتر از هیروشیما هست ....
  • IR ۱۸:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    8 0
    دانشجویان حوزه راهبرد روسیه از دیرباز متوجه شده بودند که کرملین نفوذش بر ارمنستان را به عنوان اهرم فشاری برای دستیابی به نفوذ بر گرجستان و آذربایجان به‌کار می‌گیرد، که هر دوی آن‌ها دارای اهمیت ژئوپلیتیک بسیار بیشتری هستند. جای سه کشور روهم میشه اینجوری عوض کرد: دانشجویان حوزه راهبرد روسیه از دیرباز متوجه شده بودند که کرملین نفوذش بر ایران را به عنوان اهرم فشاری برای دستیابی به نفوذ بر اروپا و آمریکا به‌کار می‌گیرد، که هر دوی آن‌ها دارای اهمیت ژئوپلیتیک بسیار بیشتری هستند.
  • مهدی GB ۱۹:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    29 3
    جنگ حقانیت آذربایجان ، وتحقق وعده اللهی پیروزی حق بر باطل مسجل شد ، انچه که خار شد طرفداران غیر ارمنی ارامنه آنهای که حتی یک سند از حضور غیر آذربایحانی ( تکفیری ) نتوانستند ارائه دهند . تما م فیلم و عکسهای طی طول جنگ را دنیا دید . انشالله روزی فرافکنان دشمنان مسلمان ،به ظاهر مسلمان از محاسبات و خود بزرگ بینی مثل ارامنه ،و اشتباهات خود برگردنند .وگرنه عاقبت ...
  • IR ۲۰:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    38 6
    روسیه دیگه روسیه قبل نیست که بتونه هرکاری خواست بکنه. جمعیت مسلمانان روسیه در حال افزایش شدید هست و جمعیت مسیحی ها در حال کاهش. تا سال ۲۰۴۰ روسیه کشوری با اکثریت نسبی مسلمان خواهد بود. همین الان تعداد مسلمانان ارتش روسیه در حال افزایش شدید هست که زنگ خطر رو به صدا درآورده برای مسیحی های افراطی. نمونه اش فرماندهی نیروهای روسی در قره باغ که یک داغستانی هست. پس اونایی که چشم امیدشون به روسیه است ناامید خواهند شد.
  • افغانی IR ۲۰:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    27 2
    زنده باد برادران آذر بایجانی زنده باد افغانستان خیلی خوشحالم که حق ب حقدارش رسید
    • بهزاد IR ۲۰:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      16 4
      پاینده باشید دوست گرامی
  • Selamat IR ۲۰:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    5 30
    تحلیل به جایی بود یه چیزی بین این تحلیل سربسته فقط گفته شده اگرمنافع روسیه دراین جنگ تامین نشه شاید کمتر ازیه سال دیگر پاشینیان حذف بشه وپوتین دولت متحدباروسیه رادر ارمنستان سرکاربیاورد ودوباره جنگ قره باغ شروع میشه وروسیه باتمام توانش از ارمنستان وجهت منافع خودش حمایت میکنه چون بایدپوزه ترکیه واردوغان وبه خاک بماله ارمنی هم نیستم ولی برنده این جنگ ارمنستان میشه
    • بهزاد IR ۲۰:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      20 8
      دنیای ۱۵۰ میلیون نفری ترکها در مرزهای جنوبی روسیه و جمعیت ۵۰ میلیون نفری شهروندان ترک تبار روسیه باعث میشه روسیه هرگز چنین خطایی نکنه! درسته که سوختی ولی از عقلت استفاده کن
    • IR ۰۲:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      3 15
      بهزاد ترک... جمعیت ترک تبار های روسیه به زحمت30 بین تا35 میلیون نفره در ضمن بیشترشون هم بر خلاف تو عاشق ترکیه نیستند خودشون روس میدونند تعدادی هم پانترک مانند تو در روسیه و همه جای جهان وجود داره
    • IR ۱۱:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      3 6
      آخه بهزاد جان یه چیزی بگو که از شعاع چند کیلومتری این حضرات خودبزرگ بین رد شده باشه اینارو با عقل چیکار !! همون ندارن که میان و چرت و پرت رنده میکنن
    • IR ۱۳:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      1 6
      تعداد مسلمانان روسیه هر روز در حال افزایش شدید هست و مسیحی ها در حال کاهش. این افزایش به ارتش روسیه هم گسترش پیدا کرده. حالا تو فکر کن اینا خودشون رو روس میدونن. اتفاقا مسیحی های افراطی اظهار نگرانی کردن.
  • GB ۲۰:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    37 10
    زنده باد آذربایجان وملت ترک جهان
    • IR ۲۲:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
      16 21
      زنده باد ایران و ملت بزرگ ایران از تمام اقوام آذری لر کرد بلوچ سیستانی ترکمن خراسانی گیلک و مازنی همه اقوام این سرزمین کهن و تاریخی ( ایران )
  • IR ۲۱:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    21 3
    البته در این جنگ این ذهنیت خیلی از ما ایرانی ها که از روسیه درست کرده بودیم هم به هم ریخت که ان را قدرتی شکست ناپذیر و تنها کشوری که تحولات منطقه بدون اراده و خواست آنها صورت نمی گیرد فرض می کردیم ثابت شد که بازیگرانی هم هستند که قدرتشان بر قدرت روسها می چربد بر خلاف تصور برخی‌ها بزرگترین بازنده این جنگ را بعد از ارمنستان باید روسها دانست چرا که در میدان عمل و در یک رویارویی واقعی نا کارآمدی سلاحهایشان که قبلا روی آنها خیلی حساب می کردند برای همه دوستان و دشمنانشان آشکار شد و از این بعد آن اعتماد به نفس سابقشان را در مواجهه با بحرانهای پیشرو نخواهند داشت
  • علی IR ۲۱:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    19 8
    بسیاری از نکات مذکور درباره اسرائیل نیز صادق است و برای همین صهیونیستها از قدرتمند شدن ایران و ترکیه و سوریه واهمه دارند.
  • IR ۲۲:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    25 5
    من نمیدانم یه سری برای چی سنگ ارمنستانو به سینه میزنند
    • IR ۱۳:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      9 5
      چون بیزار از نژادپرستی و تعصبات کور قوم گرایانه بوده و طرفدار حق و عدالت هستند.
    • مجتبی RU ۱۴:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
      5 2
      حسادت
    • IR ۱۵:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۳
      4 3
      بخاطر ضدیت با ترکها
  • حسن IR ۲۲:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    34 2
    کشتار ونسل کشی زن و بچه ها خوجالی در تاریخ و خاطرها تا ابد خواهد ماند
  • رضا IR ۲۲:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    7 0
    خیلی باحالید
  • رضا IR ۲۲:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    5 0
    خیلی باحالید
  • حسن IR ۲۲:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    28 2
    اشتباه ارمنستان از اول، اشغال قره باغ بود
  • علی RO ۰۰:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    23 2
    نه اولدو پاشینیان نه اولدو
  • حسن IR ۱۰:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    18 1
    یاشاسین آذربایجان
  • مهلا IR ۱۳:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    19 1
    حق به حق دار میرسد چه آذری باشد چه ارمنی ،قره باغ خاک آذربایجان بوده و خواهد بود ارمنستان اشغالگر و غاصب بود حتی آنقدر عقده ای که به طبیعت و محیط زیست هم رحمی نداره و جنگلها و همه چیز و به آتش می کشه
  • مجتبی RU ۱۴:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    18 1
    بس نه اولدو پاشینیان
  • IR ۲۰:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    1 0
    ما مدیون خون پاک شهدا و مقاومت دلیرانه مردم هستیم
  • ترک IR ۲۲:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    4 2
    آذربایجان بر حق بود وپیروز شد من خودم بچه خداآفرینم هم جنگ اول دیدم هم جنگ الانو اونای که میگن تروریست آوردن صد درصد اشتباه میکنن اول جنگ چند تن از نیروهای ارمنی وارد خاک ایران شده بودن واز اونجا گرا میدادن که با هوشیاری مردم منطقه پا به فرار گذاشتن
  • IR ۰۰:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۳
    2 7
    این جنگ دست وطن فروشارو خوب رو کرد
  • IR ۲۱:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۴
    0 0
    شما به چهار نقطه اشاره کردید......ولی کل مطلب این بود.....قره باغ بادرایت رهبر.....که فرمودند مناطق اشغالی باید آزاد شوند......مانع از حمایت دولت ارمنستان شد.....روسیه وایران چراغ خاموش ولی ترکیه علنا از آذربایجان حمایت کردند....

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس