کد خبر 1143667
تاریخ انتشار: ۲۴ آبان ۱۳۹۹ - ۲۳:۳۸
سعدالله زارعی: قمار اردوغان برسر منطقه بی نتیجه ماند

ما باید در تماس با طرف‌های موضوع، نگرانی‌های خود را مطرح و رفع نمائیم. این نگرانی‌ها باید در مذاکرات چهارجانبه‌ای میان ایران، روسیه، آذربایجان و ارمنستان حل و فصل شوند.

به گزارش مشرق، سعدالله زارعی طی یادداشتی در روزنامه کیهان نوشت: درگیری اخیر میان جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان که از ششم مهر ماه شروع شد و ۴۵ روز به درازا کشید، سه‌شنبه ۲۰ آبان ماه با میانجی‌گری روسیه به پایان رسید و به توافقی میان این سه کشور منجر گردید. اما در عین حال با همه اهمیتی که مفاد این توافق دارد، امکان از سرگیری درگیری میان دو همسایه شمالی ما کماکان وجود دارد و اظهارات «نیکول پاشینیان» نخست‌وزیر ارمنستان که طرف ناراضی این توافق است، از احتمال شروع دوباره درگیری حکایت می‌کند.

بیشتر بخوانید:

تعهداتی که باکو باید به تهران بدهد

او کمی پس از امضای «توافق مسکو» گفت: «این پیروزی نیست اما تا زمانی که شما اذعان نکنید که باخته‌اید، شکستی در کار نخواهد بود. ما هرگز اذعان نمی‌کنیم که باخته‌ایم. این آغاز عصر وحدت ملی برای ما خواهد بود». در این بین یک سؤال اساسی برای ایرانیان وجود دارد، این توافق چه تأثیری بر منافع و امنیت ملی ما خواهد داشت؟ درخصوص این توافق و پیامدهای آن نکات زیر قابل گفتن است:

۱- وقتی صحبت از قره‌باغ می‌کنیم، در واقع از دو منطقه یاد می‌کنیم؛ منطقه خودمختار قره‌باغ که حدود ۴۴۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارد و سرزمین‌های جنوبی، غربی و شرقی آن که شامل هفت شهر است و به «قره باغ کوهستانی» موسوم است. اشغال این هفت شهر توسط ارمنستان در بحبوحه فروپاشی «اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی» در سال ۱۳۶۹ صورت گرفت. پس قره‌باغ کوهستانی سرزمین‌ قطعی آذربایجان است که ۳۰ سال در اشغال ارمنستان بوده است. توافق ۲۰ آبان مسکو فقط ناظر به تعیین تکلیف منطقه قره‌باغ کوهستانی است و ارتباط مستقیمی با خود قره‌باغ ندارد. بخش‌هایی از قره‌باغ کوهستانی در مجاورت «ارس» قرار داشته و به ایران متصل است از این رو فعل و انفعالات در این منطقه، مسلماً روی منافع و امنیت ملی ایران تأثیر می‌گذارد.

۲- براساس توافق ده ماده‌ای قره‌باغ، جمهوری آذربایجان نه تنها بر مناطقی که طی حملات ۴۵ روز اخیر به تصرف خود درآورده است، مسلط می‌شود، بلکه منطقه «آغ دام» و «اراضی قازاخ»، منطقه «کلبجار» و منطقه «لاچین» را به تفصیل تا ۱۰ آذر ماه (اول دسامبر) به خود ملحق می‌نماید که البته به معنای بازگشت بخش اعظم سرزمین‌های اشغال‌شده به آذربایجان خواهد بود.

نکته مهم دیگر این است که به آذربایجان امکان می‌دهد، در مناطق جنوبی ارمنستان به منظور اتصال زمینی نخجوان به خاک آذربایجان، یک کریدور به عرض پنج کیلومتر در اختیار بگیرد، با این توضیح که این کریدور در مالکیت ارمنستان باقی می‌ماند و ۱۹۶۰ نیروی واحد نظامی «کنترل خدمات مرزی روسیه (F.S.B) لااقل به مدت پنج سال بر آن کنترل و نظارت خواهند داشت. کریدور دیگری هم در منطقه لاچین واقع در غرب قره‌باغ طراحی شده که ارتباط ارمنستان با این جمهوری خودمختار را تضمین می‌کند. البته این توافق نکات دیگری هم دارد که بعضی فرعی و بعضی وابسته به قبول طرفین قلمداد شده‌اند یعنی قطعی نیستند. در یک جمع‌بندی می‌توان گفت این توافقی برد - باخت است که ارمنستان طرف «بازنده مطلق» آن است و از این رو بلافاصله پس از امضای آن توسط پاشینیان، تظاهرات اعتراضی گسترده‌ای در ایروان و چند شهر دیگر ارمنستان علیه دولت این کشور به راه افتاد.

۳- نقش مسکو در این میان حائز اهمیت بسیار بود. فدراسیون روسیه برخلاف موارد قبلی که بلافاصله پس از شروع درگیری نظامی آذربایجان و ارمنستان وارد عمل می‌شد و آن را متوقف می‌کرد، در این درگیری به گونه دیگری عمل کرد تا جایی که درگیری‌های ۲ تا ۴ روزه که در حد فاصل ۱۳۷۳ تا بهار ۱۳۹۹ چندین بار به وقوع پیوسته بود، ۴۵ روز به درازا کشید. روسیه این بار عجله‌ای به مداخله نداشت و ولادیمیر پوتین اگرچه دعوت به آرامش کرد اما گفت: «درگیری در منطقه اصلی نیست و اگر به قره‌باغ کشیده شود، وضعیت دیگری پیش می‌آید». این تأخیر سبب شد که بعضی از ناظران سیاسی بگویند درگیری اخیر آذربایجان با ارمنستان برخلاف موارد قبلی، تأمین‌کننده منافع روسیه نیز هست، در این فاصله یک بار مذاکرات طرفین در واشنگتن برگزار شد که به شکست انجامید و در نهایت در بیستم آبان ماه مسکو حرف نهایی را با گذاشتن نقطه پایان بر درگیری‌ها زد.

روسیه در این مرحله، غرب را از مداخله در بحران بازداشت و در واقع دو عضو غربی گروه سه‌جانبه مینسک - روسیه، فرانسه و آمریکا - از دور خارج و مانع نقش‌آفرینی آنها در این مناقشه گردید. روسیه با تثبیت حضور نظامی خود در منطقه حایل بین آذربایجان و ارمنستان، برای اثرگذاری بر تحولات منطقه، اهرم جدیدی به دست آورد. حضور روسیه در این منطقه به خصوص روی اهداف ترکیه تأثیر می‌گذارد و بیش از پیش، آنکارا را برای رفتن به سمت مسکو تحت فشار قرار می‌دهد. ترکیه مدت‌هاست با استراتژی نگاه به شرق، درصدد رسیدن به آب‌های خزر می‌باشد. تا از این طریق اتصال تاریخی میان ترکیه و ترک‌تبارهای دو سوی خزر را برقرار کند و حالا برای عبور از این مسیر نیازمند هماهنگی با روسیه است.

۴- در این بحران، ترکیه با ورود نظامی به مناقشه و حمایت آشکار از آذربایجان در جنگ، سعی کرد ژئوپلیتیک منطقه شرق ترکیه را به نفع خود تغییر دهد. آنکارا گمان می‌کرد مناطق مورد اختلاف میان آذربایجان و ارمنستان به ویژه منطقه «قره‌باغ کوهستانی»، با جنگ به نفع آذربایجان به پایان می‌رسد و ترکیه به عنوان شریک جنگ، می‌تواند از پیامد تسلط باکو به سرزمین‌های حدفاصل غرب آذربایجان تا نخجوان استفاده کند و اتصال مناطق ترک‌نشین‌ را از طریق خزر برقرار نماید. اما برخلاف تصور ترکیه و هزینه زیادی که کرد، جنگ با توافق و با محوریت روسیه به پایان رسید و آذربایجان نتوانست به طور طبیعی به نخجوان برسد و کماکان ناگزیر است از یک کریدور که تحت مالکیت ارمنستان باقی می‌ماند و زیر نظر روسیه اداره می‌شود، استفاده کند. پیش از این، نخجوان و آذربایجان از طریق یک کریدور از درون ایران به هم متصل بودند حالا این کریدور به سرزمین ارمنستان منتقل شده است و روسیه در کنترل کریدور جای ایران را گرفته است.

در این میان ترکیه امیدوار است از روابط خود با روسیه استفاده کرده و در «گروه صلحبان» برای خود جایی باز نماید بر این اساس آنکارا دو روز پیش چند مقام خود شامل ‌هاکان فیدان -رئیس‌دستگاه امنیتی - و فرمانده نیروی زمینی خود را راهی باکو کرد تا مقدمات بحث با روس‌ها را آماده کند. در اینجا یک سؤال اساسی این است که آیا روسیه به ترکیه اجازه حضور در این گروه حدود دو هزار نفره را می‌دهد؟ باید توجه داشت روسیه پوتین به دلیل همکاری‌هایی که ترکیه اردوغان با گروه‌های تکفیری تروریستی در سوریه داشته، بدگمانی‌هایی دارد. روسیه به دلیل آسیب‌پذیری در مقابل گروه‌های تروریستی روی این موضوع حساسیت زیادی دارد.

۵- وضعیت ایران در این بحران و توافقی که در پی آن به وجود آمده تا حدودی حساس است؛ اما در عین حال ایران از ابزارهای حقوقی و سیاسی زیادی هم برای مدیریت تحولات این حوزه برخوردار می‌باشد.

موضع ایران نسبت به بحران قره‌باغ روشن است. ما همواره قره‌باغ را بین دو همسایه شمالی قابل مذاکره و در همان حال «قره‌باغ کوهستانی» را متعلق به آذربایجان دانسته‌ایم که این را با صراحت گفته‌ایم کما اینکه رهبر معظم انقلاب اسلامی در جریان سخنرانی ۱۷ ربیع‌الاول با صراحت بیان فرمودند. ما در عین حال همواره حل و فصل اختلافات دو کشور از طریق توسل به جنگ را رد کرده‌ایم چرا که وقوع جنگ را به ضرر امنیت ملی همه کشورهای منطقه می‌دانیم. ما با تجزیه منطقه‌ای در شمال خود هم مخالفت کرده‌ایم و در مقابل آن قرار داریم. ما در همین جنگ هم طرف آذربایجان بودیم ضمن آنکه تصعید شعله‌های درگیری را هم قبول نداشتیم و لذا از حمایت نظامی از یکی یا دو طرف اجتناب کردیم.

توافق اخیر میان مسکو، ایروان و باکو مورد حمایت جمهوری اسلامی است و تا حد زیادی با اصول موضوعه ما انطباق دارد. در عین حال در مورد سه موضوع یعنی حضور درازمدت نیروهای نظامی روسیه در این منطقه، نحوه جانمایی موضوع «کریدور» نخجوان-آذربایجان و نیز نحوه مدیریت و کنترل این کریدور ملاحظاتی داریم. استدلال ما این است که به دلیل قرار داشتن منطقه مورد نزاع - قره‌باغ کوهستانی- در نزدیکی مرزهای ایران، هر نوع ترتیبات امنیتی و تغییرات ژئوپلیتیکی، بر وضع امنیتی و منافع ایران اثر می‌گذارد و لذا ما لزوماً باید بخشی از این ترتیبات امنیتی باشیم و نیروهای نظامی ما لزوماً باید در ترتیبات امنیتی این کریدور حضور داشته باشند. از سوی دیگر ما نسبت به سوءاستفاده بعضی از کشورهایی که طی سال‌های اخیر با تروریست‌ها در منطقه همکاری آشکاری داشته و دارند، نگرانی داریم. این کریدور ضرورتاً باید کریدور بین نخجوان و آذربایجان باشد و هر گونه تردد کشور ثالث باید با موافقت ارمنستان صورت گیرد و بخشی از ترتیبات امنیتی این کریدور نباشد. به دلیل محتمل بودن نفوذ تروریست‌ها به مرزهای شمالی خود، ما نمی‌توانیم نسبت به این موضوع بی‌تفاوت باشیم. با توجه به اینکه بسیاری از جزئیات در توافق ده ماده‌ای مسکو نیامده و جای بحث را باقی گذاشته است ما باید در تماس با طرف‌های موضوع، نگرانی‌های خود را مطرح و رفع نمائیم. این نگرانی‌ها باید در مذاکرات چهارجانبه‌ای میان ایران، روسیه، آذربایجان و ارمنستان حل و فصل شوند.

ایران نسبت به ادامه همسایگی با کشور مهم ارمنستان تأکیدات خود را دارد و بر همین اساس ضرورتاً کریدور ارتباطی نخجوان- آذربایجان باید به گونه‌ای کارسازی شود که همسایگی ما با جمهوری ارمنستان مخدوش نگردد. البته ما می‌دانیم که با توجه به اینکه کریدور کماکان بخشی از خاک ارمنستان و تحت حاکمیت آن باقی می‌ماند، ترانزیت کالا از طریق زمینی از ارمنستان به ایران و از ایران به ارمنستان علی‌الاصول آسیب نمی‌بیند اما از آنجا که این موضوع می‌تواند تحت تأثیر بعضی از سیاست‌ها قرار گیرد، باید بر آن تأکید شده و در توافقات مکتوب و در بالاترین سطح، به آن تصریح گردد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 38
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 45
  • US ۲۳:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۴
    52 55
    کریدور نخجوان ربطی به شما نداره
    • NL ۰۳:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      13 11
      عجب... پس یعنی منفعل باشیم؟!
    • IR ۰۴:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      10 9
      سکوت کن!
    • IR ۲۳:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      0 0
      اتفاقا فقط به ما ربط داره
  • IR ۰۱:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    43 19
    آذربایجان هیچ طرحی را که مخالف نظر ترکیه باشد نمیپذیرد زیاد زور نزنید
    • کورش DE ۰۲:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      8 56
      باکو بیجا میکند با ترکیه روی هم! به نفع ترکیه هم هست که سیلی ای را که در سوریه خورد را فراموش نکند.
    • NL ۰۳:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      13 11
      ما برای منافعمون از تروریست ها دستور نمی‌گیریم
    • رامین IR ۰۸:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      2 4
      یعنی یه کشور دیگه بیجا میکنه با یکی سوم مراوده کنه ؟ اونوقت ما این وسط میشیم کشور چندم؟
    • رامین IR ۰۹:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      2 1
      جناب ۰۳:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵ بلکه دستور میدیم
    • IR ۱۰:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      11 3
      راس میگی بدجور سیلی خورد نصف سوریه دستش مونده بقیشو گرفتیم
    • IR ۱۰:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      15 2
      آذربایجان در جنگ پیروز شده و این امتیازی است که ارمنستان به آذربایجان داده تا بیشتر کشته نشوند مسئله ای بین ارمنستان و آذربایجان است و کشورهای دیگر نمیتوانند در آن دخالت بکنند
  • IR ۰۱:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    38 30
    هنوز اینها نمیدانند که اون کوریدور به آذربایجان داده شده با مالکیت و در عوض سه شهر از قره باغ با خانکندی به ارمنستان داده خواهد شد در حقیقت یک معاوضه اراضی صورت میپذیرد بین دو کشور و ایران نمیتواند در آن دخالتی داشته باشد روسیه هم تمام گازش به اروپا از ترکیه میگذرد شیر گازش رو ببنده روسیه اقتصادش نابود میشه
  • IR ۰۱:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    24 7
    وزارت خارجه طبق معمول فقط نظاره گر بود
  • IR ۰۱:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    27 17
    کارهای بیهوده کردن فایده ندارد ارمنستان در جنگ شکست خورد و یک قرارداد امضا کرده و آتش بس شده مجبورند به توافقی که کردند پایبند باشند نه یک متر کمتر نه یک متر بیشتر امضای پوتین به عنوان ضامن زیر قرارداد است دیگه کاریش نمیشه کرد بخوای عوضش کنی اعتبار روسیه ازبین میره چون آذربایجان با اون توافق جنگ را تمام کرده
  • حسین IR ۰۲:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    48 5
    مشکل اینه که ترکیه دیگه از ایران ترانزیت نمی کنه ایران هم مجبوره از داخل ترکیه ترانزیت بشه
  • کورش DE ۰۲:۱۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    14 27
    باکو بیجا میکند با ترکیه روی هم! به نفع ترکیه است که سیلی ای که درسوریه خورد را فراموش نکند.
    • IR ۱۲:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      33 18
      کدام سیلی؟مناطق شمال سوریه و عفرین در دستشه ادلب هم دستشه
  • علی IR ۰۲:۱۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    26 32
    هم آذربایجان و هم ارمنستان مال ابرانه.
    • IR ۰۹:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      11 3
      خخخخ
    • سردار IR ۰۱:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۶
      9 4
      درود بر شما عین واقعیت رو گفتی
  • IR ۰۳:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    16 3
    کریدور ایران برای نخجوان سر جای خودش هست و به جایی منتقل نشده است همانند مسیر گرجستان. کوریدوری که از خاک ارمنستان میگذرد مسیر جدید و مستقلی است. منطقه خودمختار قره باغی دیگر وجود ندارد. تعیین وضعیت جدید حقوقی بخشی از قره باغ به تصمیم ج آذربایجان بستگی دارد.
  • IR ۰۸:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    1 15
    متاسفانه انفعال امثال ظریف و عراقچی و روحانی باعث شد ایران بازنده اصلی و ترکیه برنده اصلی این جنگ باشد.مامرز ارزشمند ارمنستان رو از دست دادیم.دستمون از قفقاز کوتاه شد.مسیر ترانزیت و عبور لوله هاز نفت باکو و گاز عشق اباد از دست رفت.عثماتی تمام مرزهای شمال ایران رو در اختیار گرفت.به زودی ناوگان اردوغان در دریای مازندران خواهد بود.این کریدور دربست در اختیار حهادی ها و تکفیری های سوریه و لیبی و حتی اروپا خواهد بود‌
  • IR ۱۰:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    19 1
    ای آقا، دیر جنبیدی برادر. باید تو این سی سال کاری میکردی. چون باترکیه تصمیم گرفتند موضوع را به صورت برد برد بین خودشان حل کنند. وزارت خارجه ما هم که فعلا تو این فکره که بایدن یا ترامپ رییس جمهور خواهد شد.
  • عدالت IR ۱۰:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    14 3
    ایران باید در مسله قره باغ دخالت میکرد چون ما از ترکیه به قره باغ نزدیکتریم
  • محمد NL ۲۱:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    0 2
    اگر ترکیه پشت آذربایجان نبود ارمنستان شکست نمی خورد دنیا همینه گهی روی زین گهی پشت به زین ((نوبت ارمنستان هم میرسه
  • NL ۲۲:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    0 0
    بایستی همه طرفین برای همکاری منطقه ای و رفع سوتفاهمات و آبادانی و رفاه منطقه متحد شوند. دور باطل دشمنی ها بایستی متوقف شود.
  • بهرام US ۲۲:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    0 0
    بله ایران باید در این توافق شرکت میکرد.البته مرزهایی ایران با ارمنستان باید حفظ بشه .
  • بهرام IR ۲۲:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    0 0
    ایران باید در مورد حفظ مرز با ارمنستان و روسیه به توافق برسه ...مرز های بین ایران و ارمنستان نباید تغیی کنه.
  • بهروز GB ۲۲:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    0 0
    واقعیت را باید پذیرفت که حرف آخر را روسیه میزند، و ایران برای جلوگیری از ورود تروریست ها و اجانب به منطقه باید با روسیه هماهنگ باشد.
  • مهدی IR ۲۳:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    20 5
    همتون ساکت شید فقط یاشاسین آذربایجان
    • IR ۲۳:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
      0 0
      اگر ما همه رو ساکت کردیم ،چی؟
    • GB ۱۱:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۶
      1 7
      کدوم؟ آذربایجان ایران، درسته
  • احمد IR ۲۳:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    11 3
    ایران فقط باید یک تماشاچی باشه،تمام
  • بهروز GB ۲۳:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    1 0
    مسکو نشان داده است که همچنان قدرت کلیدی منطقه است، روابط خود با هر دو طرف درگیر را حفظ کرده است، و در عین حال در رقابت با ترکیه به موفقیت رسیده است، اکنون دالان ارتباط آذربایجان به نخجوان در کنترل روسیه و در قرارداد اخیر هیچ بندی برای استفاده ترکیه که در این جنگ بسیار هزینه کرد از این دالان لحاظ نشده. اما ایران همانگونه که پوتین گفته بدون آنکه روسیه هزینه کند در راستای منافع دو کشور عمل میکند منافع و تهدیدات در قفقاز برای هردو کشور ایران و روسیه یکی است و باید هماهنگ بماند.
  • IR ۰۰:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۶
    4 2
    دلیل حمایت نکردن روسیه از ارمنستان افشا شد ارمنستان به روسیه خیانت کرد ربطی به نزدیکی ارمنستان به آمریکا نداره دلیلش رو بگم منتشر نمیشه
  • امیر IR ۰۳:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۶
    1 7
    جوجه رو آخر پائیز می شمرند
  • علي IR ۰۰:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۳
    0 1
    با ريسمان تركيه وروسيه به چاه رفتن ،،نگراني هم دارد ،،حدود چهل سال است تجربه داريم. ،،،بگذاريد چهل سال ديگر بگذرد شايد درس بگيريم،،،مگر سوريه تجربه نكرديم كه الان نگران كلاه گشاد هستيم؟؟؟؟؟
  • الم IR ۱۸:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۳
    2 0
    شما را بخدا از این همه نوشته سعدالله چیزی دستگیرتان شد

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس