تجاس

با اینکه فرانسوی ها طراحی، روسیه آزمایش بخشی از تسلیحات، اسراییل رادار و غلاف هدفگیری و آمریکا موتور را در اختیار هندوستان قرار دادند اما هیچ وقت "تجاس"، جنگنده مورد اطمینان یک ارتش واقعی نشد.

به گزارش سرویس دفاع و امنیت مشرق، پس از بروز درگیری مرزی بین هند و پاکستان و نحوه مواجهه ارتش هندوستان برابر پاکستان چه در بحث نتایج حمله تلافی جویانه درون کشور همسایه و چه رزم هوایی بین دو طرف که در نهایت به سرنگونی میگ ۲۱ هندی و اسیر شدن خلبان آن انجامید، انتقادات زیادی نسبت به سیستم فرماندهی، استفاده از جنگنده مناسب و عدم مدرن سازی ارتش این کشور مطرح شد در حالی که کشور هندوستان از هر نظر بخصوص از جهت آمار و ارقام تجهیزات هوایی بر پاکستان برتری کامل دارد.

علی رغم موارد مهمی چون برتری هندوستان از جهت تعداد جنگنده‌ها و نیروهای رزمی، قدرت اقتصادی، روابط خارجی و جایگاه علمی و صنعتی این کشور شاهد بودیم که این بار هند بود که در بسیاری از موارد قابل مقایسه، در این رویارویی شکست خورد. ریشه یابی کامل آنکه چرا این حوادث رخ داده کاری بسیار طولانی خواهد بود اما در این مجال قصد داریم دو برنامه شبیه به هم در هند و پاکستان را با هم مقایسه کرده و به شما تصویری کلی از واقعیت‌ها را ارائه کنیم.

تجاس؛ بیش از سه دهه تلاش بی نتیجه

هر دو کشور درگیر در نبرد اخیر، طی سالهای گذشته سراغ پروژه تولید جنگنده در داخل کشور رفتند و بر این اساس، جنگنده "تجاس" حاصل تلاش های هند برای توسعه یک جنگنده سبک وزن بومی بود که استارت آن به نوعی از دهه ۱۹۶۰ میلادی زده شد. مشکلات زیاد در حوزه فناوری در آن دوران، هند را از رسیدن به یک طرح جامع دور کرد. در نهایت طرح نهایی و الزامات آن در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی آماده شده و پروژه موسوم به تجاس، عملاً کلید خورد. هندی ها در ابتدا به دنبال توسعه یک جنگنده واقعاً بومی بودند و حتی در این میان به توسعه یک موتور جت هندی نیز دست زدند. این موتور در جریان آزمایش های ارتفاع بالا که با کمک روسیه انجام شد نتایج لازم را بدست نیاورده و در نهایت هم هندی ها موتور اف ۴۰۴ ساخت شرکت جنرال الکترونیک آمریکا را انتخاب کردند.

بیشتر بخوانیم:

جزییات لشکرکشی بزرگ مُهاراجه‌ها به پاکستان / از آواکس تا اسکادران میراژ به میدان آمدند

اما به دلایلی که در ادامه خواهیم پرداخت، هر مرحله که هندی ها پیش رفتند با مشکلات بیشتری رو به رو می شدند و البته نکته تعجب برانگیز اینجاست که در این پروژه روسیه، آمریکا، فرانسه و رژیم صهیونیستی، هند را به اشکال مختلف کمک کردند. فرانسوی ها در بحث طراحی اولیه هندی ها را کمک کردند. روسیه در بحث آزمایش موتور و تامین بخشی از تسلیحات، اسراییلی ها رادار و غلاف هدفگیری را تامین کرده و آمریکایی ها نیز موتور را در اختیار هندوستان قرار دادند. در حقیقت جمعی از بزرگان هوانوردی جهان در این برنامه به هند کمک کردند و جالب اینجاست که از زمان اولین پرواز این جنگنده در ژانویه ۲۰۰۱ میلادی تا به الان، با احتساب نمونه های غیر عملیاتی و پیش نمونه های آزمایشی، در کل فقط ۳۲ فروند تجاس تولید شده است!

اسراییل در این پروژه رادار مدل EL/M-2032 و غلاف هدف گیری لایتنینگ را تامین کرده، روسیه تسلیحاتی مثل توپ GSh-23 و موشک آر ۷۳ را آورده و کمک های فرانسه و آمریکا نیز که در بالا مشخص شده است. این جنگنده تک موتوره ۱ میلیارد دلار در بخش توسعه هزینه برده و قیمت هر فروند از آن نیز به بسته به مدل بین ۲۵ الی ۶۰ میلیون دلار برآورد می شود.

این جنگنده برای استفاده روی ناوهای هواپیمابر هندی نیز پیشنهاد داده شده بود ولی در نهایت محاسبات نشان داد که این پرنده، وزن بیشتر از حد نیاز برای عملیات از روی ناو هواپیمابر را دارد. نکته جالب اینجاست که این جنگنده با وجود همه کمک های بین المللی در بحث طراحی و حتی قطعات اصلی، در مسئله تعمیر و نگهداری هم به نسبت برخی از هم کلاس های خود یک کابوس برای یگان های تعمیر و نگهداری محسوب می شود چراکه یک جنگنده تجاس به ازای هر یک ساعت پرواز، نیاز به ۲۰ ساعت اقدامات تعمیر و نگهداری دارد. این اعداد برای جنگنده سوئدی گریپن حدود ۶ ساعت و برای اف ۱۶ آمریکایی ۳.۵ ساعت است.

تجاس در مقایسه با این دو جنگنده در بحث های دیگری مثل ماندگاری در هوا و میزان مهمات قابل حمل نیز در حد پایین تری قرار می گیرد. تجاس می تواند نزدیک به ۱ ساعت ماندگاری در هنگام پرواز داشته باشد در حالی که گریپن سوئدی ۳ و اف ۱۶ حدود ۴ ساعت است. میزان حمل مهمات نیز در این پرنده ۳ تن است در حالی که در رقیب سوئدی ۶ و رقیب آمریکایی می تواند تا ۷ تن مهمات حمل کند.

کارشناسان روی این مسئله تاکید دارند که بخشی از این نتایج سوال برانگیز، در نتیجه بوکراسی عجیب و غریب و البته فساد بسیار گسترده در نیروهای مسلح و سیستم صنایع دفاعی و وزارت دفاع این کشور نهفته است. تقریباً خرید هر نوع سلاحی در این کشور چه داخلی و چه خارجی مدتی بسیار بیشتر از حد استاندارد طول کشیده و همیشه با افزایش هزینه رو به رو بوده است. در نهایت هم این کشور با ارتشی با سلاح هایی بسیار مختلف در یک کلاس رو به رو شده که در نهایت هم در روز حادثه توان استفاده درست از آنها را ندارد.

به عنوان مثال، طرح بزرگ هند برای خرید ۱۲۶ فروند جنگنده میان وزن به بن بست رسید، اخیراً قرارداد این کشور برای خرید ۳۶ فروند جنگنده رافال فرانسوی و بحث های مربوط به رشوه خواری و عدم شفافیت درباره جزییات آن تبدیل به توپی شده که سیاسیون هندی به زمین یکدیگر پرتاب می کنند.

نکته دیگر نیز در خصوص مشخص شدن نتایج یک اعتماد نابجا به کشورهای دیگر است در حالی که در داخل کشور هندوستان، شرکت ها و متخصصان فراوانی وجود دارند که برای صنایع کشورهای مهم جهان، محصولات فناورانه و با استاندارد بالا تولید می کنند اما نگاه مسئولان دولتی و نظامی آن به خارج از مرزها بویژه غرب باعث شده تا پروژه ای همچون ساخت یک جنگنده، علی رغم گرفتن کمک از آمریکا و اروپا و اسرائیل، به نتیجه نرسد. به نظر می رسد اروپایی ها و آمریکایی ها نیز با علم به وجود چنین مشکلاتی در طراحی و محاسبه و سپس ساخت، صرفاً به کسب درآمد از ارتش هندوستان فکر کرده اند و هم در این پروژه سود مناسبی به جیب زده و هم در نگاهی آینده نگرانه تر، هندی ها را از ساخت جنگنده پشیمان کردند تا دوباره روی به خرید محصول بیاورند و چه بازاری بزرگتر از کشور ۷۲ ملت.

جی اف ۱۷؛ نشانی از یک مدیریت صحیح

اما از سوی دیگر، پروژه جی اف ۱۷ در حقیقت حاصل یک سری حوادث تاریخی بود که در نهایت باعث نزدیک شدن چین و پاکستان به هم شد. جنگنده تک سرنشین و تک موتوره JF-17 محصول مشترک صنایع نظامی چین و پاکستان بوده که به منظور جایگزینی ناوگان قدیمی جنگنده های میگ ۱۹، اف ۷ و میراژ ۳ نیروی هوایی پاکستان طراحی و ساخته شد.

تاریخچه اصلی این طرح به دهه ۱۹۸۰ میلادی باز می گردد؛ زمانی که چین قصد داشت تا با کمک شرکت گرومن آمریکا دست به طراحی و ساخت یک جنگنده بزند اما این طرح به علت مشکلات مالی و سیاسی بین طرفین لغو شد. در این شرایط، پاکستان به عنوان شریک جدید وارد طرح شد و قراردادی به ارزش ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برای بدست آوردن ۲۵۰ فروند هواپیما برای نیروی هوایی پاکستان به امضاء رسید. مبلغ توسعه کل این برنامه نظامی ۵۰۰ میلیون دلار بوده است.

موتور این جنگنده RD-93 روسی است که سرعتی مناسب را برای این جنگنده فراهم می کند. رادار این هواپیما یک رادار چینی مدل KLJ-7 بوده که توانایی شناسایی و تعقیب همزمان ۱۰ هدف در بردهای فراتر از میدان دید را داراست. همچنین این هواپیما با سیستم های جنگ الکترونیک ساخت چین مجهز شده است.

JF-17 قابلیت حمل ۳۷۰۰ کیلوگرم مهمات را داراست که از جمله این مهمات می توان به موشکهای هوا به هوای چینی SD-10 و موشکهای هدایت گرمایی PL-5 و طیف وسیعی از بمبهای غیر هدایت شونده و مهمات هدایت لیزری و ماهواره ای اشاره کرد. موشک های ضد کشتی و ضد رادار نیز از جمله تسلیحات قابل نصب بر روی این هواپیما است. برد این هواپیما در حدود ۲۰۰۰ کیلومتر و سقف پروازی آن ۱۵۲۴۰ متر می باشد. مدل موسوم به بلوک ۳ این هواپیما نیز مجهز به رادار آرایه فازی فعال و البته سیستم رهگیری و کشف هدف فروسرخ خواهد بود. بر اساس اخبار موجود توسعه مدل بلوک ۳ در حال حاضر تمام شده و چین به همراه پاکستان آماده تولید مدل جدید می شوند.

جی اف ۱۷ نیروی هوایی میانمار

پاکستانی ها در دهه ۱۹۹۰ میلادی با علم به کمبود منابع مالی و البته تحریم تسلیحاتی از طرف آمریکا به دنبال یک شریک جدید رفته و یک پرنده ارزان قیمت را به سرعت با کمک چین توسعه دادند. تابستان ۱۹۹۹ میلادی زمانی بود که قرارداد بین دو طرف برای توسعه این جنگنده امضاء شد و اولین پرواز در آگوست ۲۰۰۳ میلادی به انجام رسید. تا به امروز بالای ۱۰۰ فروند از این جنگنده تولید شده و میانمار نیز به عنوان اولین مشتری صادراتی ۱۶ پرنده از این مدل را سفارش داده که تا به الان ۶ فروند از آن را تحویل گرفته است. نیجریه نیز ۳ فروند از این جنگنده را سفارش داده است تا سود مناسبی نیز از این شراکت به دست تولیدکنندگانش برسد. اخبار درباره عملکرد جی اف ۱۷ در جنگ اخیر بسیار مبهم و نا مشخص است ولی برخی ادعا می کنند که میگ ۲۱ هندی توسط این جنگنده ساقط شده اگر چه که احتمال قوی تر مربوط به جنگنده اف ۱۶ پاکستانی است.

البته همچنان ارتش پاکستان در برخی بخش ها، از کمک ها و مشاوره های ارتش آمریکا استفاده می کند و نباید چنین موضوعی را کتمان کرد اما نشان داده با شناخت نیازهای خود و انتخاب شریک مطمئن تر، هم نیاز خود را تامین می کند و هم به صادرات محصول می رسد. موضوعی که هندوستان به رغم داشتن شرایط بهتر روی کاغذ، در اجرای آن ناتوان است.

چنین مصداقی نشان می‌دهد داشتن پول بیشتر یا دسترسی‌های بین المللی بهتر و بالاتر با وجود همه نکات مثبت درون خود، کافی نخواهد بود تاجایی که در داخل، یک مدیریت صحیح و اجرای متعهدانه وجود نداشته باشد. تربیت نیروی انسانی و مدیرانی لایق مسئله ای است که پاکستان را با وجود مشکلات بسیار زیاد، در این عرصه موفق کرده تا بتواند در برابر همسایه بسیار قوی تر خود با قدرت ایستادگی و حتی در صحنه نظامی و بین المللی، او را وادار به سکوت و صلح کند. این نیروی انسانی و فکر درست در مواجهه با مشاوره ها و پیشنهادهای ظاهراً چشمگیر غربی بود که موفق شد با حداقل هزینه، حداکثر فایده را برای ارتش پاکستان به وجود بیاورد و آنها را تبدیل به مثال مناسب در اتخاب نوع همکاری با کشوری دیگر و تولید محصول مورد نیاز کند.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

نظرات

  • انتشار یافته: 57
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 6
  • IR ۲۳:۲۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۲
    16 28
    فرانسوی ها در بحث طراحی اولیه هندی ها را کمک کردند. روسیه در بحث آزمایش موتور و تامین بخشی از تسلیحات، اسراییلی ها رادار و غلاف هدفگیری را تامین کرده
    • IR ۰۶:۱۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      89 6
      شتر گاو پلنگ ...! بنازم به جوونای عزیز خودمون که فقط و فقط خدا رو داریم ...
    • IR ۰۸:۱۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      21 17
      جنگنده هایی که افتادن میگ21 بودن که ساخت کمونیستها بود.با اف-16 های امریکایی زدنشون
    • IR ۰۸:۴۷ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      37 11
      اون موتور توربوفنی که قرار بود ما بسازیم نمیدونم تا کجا پیش رفته (تو خبرها خوندم یه موتور هست که ایران داره روش کار میکنه و 98 درصد پیشرفت فیزیکی داشته.) اما به نظرم ما به یه 10 سالی زمانی نیاز داشته باشیم تا بتونیم یه جنگنده نزدیک به نسل پنجمی خوب بسازیم. تا اینجای کار که کوثر بد نبوده برای شروع کاره ساخت یک جنگنده تماما ساخت داخل.ببینیم بعدی چی هست و چه مشخصاتی داره؟؟؟اما فکر میکنم ما توی یه بازه ی ده ساله هستش که به یه جنگنده ی نزدیک به جنگنده های نسل 4.9 میرسیم.
    • IR ۱۱:۰۶ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      14 9
      جواب این مسئله روشن است طرح هندی ها بلند پروازانه بوده است و هرجا شکست می خوردن به جای پافشاری بر ادامه راه سریع به سمت خارج از کشور متمایل شده اند و دلیل دوم از نظر من نبود یک طرح پایه بوده است هند تعدای زیادی میگ ۲۱ داشت و عاقلانه تربن طرح توسعه یک طرح براساس میگ ۲۱ بود
  • IR ۲۳:۲۵ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۲
    18 4
    مدل موسوم به بلوک ۳ این هواپیما نیز مجهز به رادار آرایه فازی فعال و البته سیستم رهگیری و کشف هدف فروسرخ خواهد بود. بر اساس اخبار موجود توسعه مدل بلوک است
  • محمد IR ۲۳:۵۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۲
    20 3
    از شفق و قاهر چه خبر عاقبت به خیر شدن؟!
    • IR ۲۰:۵۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      4 6
      احتمالاً میخوان فقط روی پلتفرم کوثر کار کنن، میشه پیشبینی کرد که به سمت ارتقای جنگنده ی کوثر با یک تک موتور توربوجت به قدرت 20 هزار پوند میرویم.
  • IR ۰۰:۰۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    19 1
    آینه بغلش هم از شرکت های خودروسازی خودمان بوده گفتند صداشو در نیارید!
  • IR ۰۰:۰۸ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    31 3
    وقتی خود شما هم میگید میگ 21 هندی توسط اف 16 زده شده نه جی اف 17 , دیگه این همه تعریف از هواپیمایی که هیچ برد هوایی تا کنون کسب نکرده چه معنایی دارد ؟
  • US ۰۰:۱۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    4 0
    اره بهتر عمل شده ایران هم بیاد مدلای جدیدتر رو تست کنه
  • پنتاگون لاور DE ۰۰:۱۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    19 47
    بترسيد از آن روزي كه از همين اينترنت محرومتان كنيم در حالي كه بمب هاي سنگرشكن بر سرتان فرود مي آيند .
    • IR ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      25 9
      من زودتر می یام سراغت با سرعت قبرتو بکن
    • پویا IR ۱۱:۳۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      29 4
      نمیدونم چرا یاد گریه کردن سربازهای آمریکایی افتادم که سپاه گرفته بودشون و مثل موش شده بودن
    • IR ۱۲:۵۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      14 9
      احمق نجس
    • ابوحسام IR ۱۴:۲۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      16 8
      سلام میکروب خودم با یه سی سی واکتکس حمله میکنم و تو و خانواده عزیز میکروبها رو نابود میسازم
    • IR ۱۵:۱۸ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      3 5
      وقتی میخواهی در مورد سرزمین مادری آقامون بودی دارما(مترادف پیر کوهستان فرقه اسماعیلیه) اینطوری نظر بدی بهتره اول بری پوشاک ببندی بعد بیای نظر بدی.....میان به یه جات ضربه میزنن تا یه هفته بعدش خون لخته شده قلبت را از کار بندازه .....
    • حجت IR ۱۵:۱۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      11 3
      داداش، دیوونه خونه دو IP بالاتره
    • حجت IR ۱۵:۱۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      5 2
      داداش، دیوونه خونه دو IP بالاتره
    • IR ۲۱:۰۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      2 7
      چِخِه گربه، چخه!
  • IR ۰۰:۲۰ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    19 24
    حتما اشغال های روسی خوب هستن!!
    • IR ۱۵:۲۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      7 5
      دو ساعت طرف مقاله نوشته که آدم به هیچکس نباید اعتماد کنه این اومده دعوای نعمتی حیدری میکنه ....هیچکس دانش فنی انتقال نمیده مگه به زور....
  • CA ۰۰:۳۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    0 22
    توسعه یک جنگنده سبک وزن بومی! ؟ توسعه یک موتور جت هندی؟ یعنی بود بهش وسعت دادن؟ بیسواااااد!!!!! دی وه لاپ در انگلیسی هم بمعنی توسعه دادنه هم ابداع کردن!
  • IR ۰۲:۲۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    50 2
    درحالیکه چین وروسیه درمذاکرات برجام کاملا طرف ایران ایستادند دولت بنفش باواردکردن سنگ پاازغرب روسیه وچین را غرق درتعجب میکردند . درواقع دولت بنفش دورمیزمذاکرات چنان توجهی به تیم آمریکاکردند که چین وروسیه مانده بودندچه بگویند !! التماس دوستی وخروج لاوروف درتاریخ ثبت شدندآنهم به نفع مازیراموشکهامحل بحث نبودند اماتیم ظریف ماندلاورف رفت ! چین وروسیه امابخوبی میدانستند تصمیمات راهبردی درایران دست افرادناشی وفاقدعمق دیدنیست وگرنه چرابایدبی اجترامی راتحمل کنند !!؟ بهرحال تاریکی رفت وروشنایی بازگشت وانشاالله کشورمان باتوجه به کشورهای مسلمان دوستان ثابت قدم آمریکاراازتحریم کردن پشیمان خواهندکرد اگرچه همین الان میزلن ضرر ناشی ازتحریمها به حد غیرقابل تحمل رسیده است که انشاالله سه سال دیگرخودشان درسازمان ملل هرگونه تحریمی که شامل ملتهاشودرا مغایر حقوق بشر لغو وممنوع خواهندکرد !! آنهاکه میدانند میدانند تحمل آنهابسررسیده است . میلیاردهاضرر دادن بابت تحریم ایران فاعتبروا یاالی الباب !! ای عاقلان !!
  • IR ۰۳:۰۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    18 0
    ای کاش مسئولین ایرانی هم درس بگیرن و مونتاژ رو در خودروسازی کنار بزارن 55 ساله خودروهای غربی و شرقی رو مونتاژ کردیم آخرش چه شد!؟
  • IR ۰۳:۰۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    32 4
    متاسفانه در سالهای اخیر ایران از نظر زرهی از ترکیه و هوایی از پاکستان کاملا عقب افتاده در بخش اتمی و فضایی هم از اسراییل حسابی عقب افتادیم بخصوص با برجام
  • نصیر IR ۰۳:۰۶ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    3 0
    کارشناسان روی این مسئله تاکید دارند که بخشی از این نتایج سوال برانگیز، در نتیجه بوکراسی عجیب و غریب و البته فساد بسیار گسترده در نیروهای مسلح و سیستم صنایع دفاعی و وزارت دفاع این کشور نهفته است
  • CA ۰۴:۰۷ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    0 12
    و البته اف ١٦ دهه ١٩٨٠ پاكستان يك هواپيما روس كه اتفاقا با توجه به تجهيزات از ميگ ٢٩ ما مجهزتر و بروزتر شده را سرنگون كرد
  • IR ۰۴:۴۰ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    11 0
    این یعنی فقط با مونتاژ کردن نمیشه ادعا کرد . فوت کوزه گری لازمه که هند نداره حالا خودمون چقدر مونتاژ گر هستیم خدا میدونه آقایون که میترسند اقتدارشون کم بشه اعتراف نمی کنند چقدر از قطعات وارداتیه فقط موقع استفاده مشخص خواهد شد فوت کوزه گری را هم بلد بوده اند یا فقط مونتاژ کردن را
  • IR ۰۷:۳۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    19 15
    برادرای مشرقی شما بهتره برید ببینید چیشد اون روسای فلان فلا ن حتی خود هواپیما(سوخو30)رو به ما چندساله نمیدن؟!!!!(تکنولوژی ساخت پیش کش)بعد گیر بده به قلانی واون یکی.چندساله داریم مذاگره میکنیم نمیدن باز آمریکاییا تو بعضی موارد شرفشون بیشتره روساس
  • سید IR ۰۸:۰۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    16 16
    خبط هندی ها در ساخت هواپیمای جنگی تجاس، مشارکت دادن اسرائیل و آمریکا و در یک کلام صهیونیست ها در این طراحی بوده است!
  • IR ۰۸:۱۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    14 6
    حاجی شما هم به توان داخلی اعتماد کردید تو اون 8 سال جنگنده فرا فوق پیشرفته و نسل 6 قاهر رو دادید بیرون البته بعدها معلوم شد فقط یک ماکت تبلیغاتی بوده برای انتخابات
  • دیدگا IR ۰۸:۳۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    4 0
    همه دنیا دارن مثل چی از اروپا و غرب تسلیحات میخرن که اگه افتادن به جون هم یه وقت کم نیارن! سودش هم میره تو کمپانی های بزرگ تسلیحات که بعبارتی بعد از نفت و مواد مخدر سودآورترین تجارت جهانی هستش!
  • IR ۰۸:۴۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    3 4
    این بی ابرویی نشون میده که قدرت ثروت تعداد بیشتر تعیین کننده نیست و جنگنده ها به اندازه موشک قابل تیکه نیستن جنگنده بیشتر در جنگی کاربرد داره که نیرو مقابل یا ترویست باشد مانند داعش یا فاقد ضد هوایی چون سرعت ضدهوایی از جنگنده بیشتر است
  • IR ۰۹:۰۷ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    1 5
    البته یک نکته جا موند و اینکه تجاس یک جنگنده نسل 4++ هست و در بین این نسل از جنگنده ها کمترین بازتاب راداری را دارد!
  • IR ۰۹:۱۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    2 2
    اگر این همه پولی که بیرون داده بودند به جوونای خودشون داده بودند وضعش این نبود
  • علی اکبری IR ۰۹:۲۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    6 3
    آقا من از شما ادمین محترم مشرق عاجزانه خواهش میکنم خبر پروژه ساخت جنگنده قاهر و نسل جدید صاعصه مولتی رول رو بگیرید یه مقاله جامع بزنید بخدا از بی خبری ملت دارن اذیت میکشن...انصافا یه مقاله بزنید مردم خیلی منتظر هستند...خصوصا صاعقه مولتی رول که قرار هم هست با موتور آردی ۳۳ باشه.
  • بهمن عظیمی IR ۰۹:۳۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    4 2
    پاکستان باید از مشاوران غربی ممنون باشه
  • علی IR ۰۹:۴۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    11 3
    کشور خودمون الان داره روی صاعقه مولتی رول کار میکنه که طراحیش به مراتب بهتر از جی اف ۱۷ پاکی هاست در ضمن سیستم نظامی ما هم به شدت در بحث فساد مالی پروژه ها پاکیزه هست و دانشمندهای خیلی سطح بالایی هم داره، زیرساخت ها آمادست، مهمات مثل انواع موشک های هوا به هوا و هوا به زمین و ضد کشتی رو تا الان ساختیم عین فکور و نصر و بمب های هدایتشونده، فقط مونده موتور که قراره رونمایی بشه و رادار خوب امیدوارم نتیجه زودتر حاصل بشه
  • علی IR ۰۹:۴۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    8 0
    کشور خودمون الان داره روی صاعقه مولتی رول کار میکنه که طراحیش به مراتب بهتر از جی اف ۱۷ پاکی هاست در ضمن سیستم نظامی ما هم به شدت در بحث فساد مالی پروژه ها پاکیزه هست و دانشمندهای خیلی سطح بالایی هم داره، زیرساخت ها آمادست، مهمات مثل انواع موشک های هوا به هوا و هوا به زمین و ضد کشتی رو تا الان ساختیم عین فکور و نصر و بمب های هدایتشونده، فقط مونده موتور که قراره رونمایی بشه و رادار خوب امیدوارم نتیجه زودتر حاصل بشه
  • GB ۰۹:۵۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    11 10
    هرگگز امریکا موتور بهترین را به هیچ کشوری نخواهد داد مثل همه کشورها که فوت آخری را لو نمیدن
    • IR ۱۰:۵۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      1 6
      زپرشک
  • مهدی خسروی نژاد IR ۱۰:۰۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    14 4
    با سلام پاکستان بهترین مهندسین و نفرات داخلی را در مجتمع هوانوردی کامرا گرد آورده است. این مجتمع دارای چهار کارخانه است که به تعمیر وبازسازی و ساخت هواپیما مشغول است. البته لازم به ذکر است که نحوه گزینش خلبان در پاکستان به مراتب نسبت به هند هوشمندانه تر می باشد.
    • IN ۱۱:۳۸ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      7 9
      پاکستان فقط مهندسین تروریزم دارد.. وهابی‌های بد بخت
  • IR ۱۰:۳۸ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    7 5
    دمش گرم ..پاکستان
  • IR ۱۱:۲۰ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    12 19
    آجیل کیلویی چنده شب عیدنزدیکه
    • IR ۱۶:۵۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      11 10
      اجیل نخوری بخدا نمیمیری
  • f-35 DE ۱۱:۳۱ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    11 15
    شما هنوز آمریکا رو نشناختید بذار وقتش برسه همتون بخار می کنیک
    • پویا IR ۱۴:۰۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      10 9
      نمیدونم چرا یاد گریه سربازان آمریکایی می افتم
    • IR ۱۶:۳۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      2 4
      شماکشکت روبسابی بهتره چراکه معلومه اصولا در حوزه جنگ اتمی والزامات وشرایط استفاده ازآن اصلا نه فکرکردیدونه مطالعه داشته اید . اولا ایران برای آمریکاتهدیدامنیتی محسوب میشه درثانی وقتی اشغال ایران بواسط علل مختلف جنگ ممکن نیست میتونی بگی سوداینکاربراآمریکات چیه ؟
    • IR ۱۸:۰۲ - ۱۳۹۸/۰۱/۰۲
      1 0
      بخار می کنیک !!!!!!! اول برو فارسی حرف زدن یاد بگیر جوجه بعدش بیا جیک جیک کن
  • IR ۱۳:۰۲ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    15 2
    هند و پاکستان بمب اتم دارند اما ایران ندارد خخخخ
  • PL ۱۵:۳۹ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    26 3
    خب یک مقاله هم در مورد جنگنده نسل سومی، صاعقه و کوثر که با وجود 3 دهه هنوز هم به تولید انبوه نرسیده تهیه میکردید و بعد تجاس نسل 4.5 هندی را مسخره میکردید. بهتر است شما هم بجای نسخه نوشتن برای هند از همین همسایه پاکستانی درس عبرت بگیرید.
    • حسین IR ۲۰:۳۳ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
      8 17
      خصوصیت نسل چهارم اویونیک پیشرفته و نسل 4.5 خروجی بردار رانش هست وقتی سواد نداری مجبور نیستی حرف بزنی
  • IR ۱۶:۰۶ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
    12 2
    اصلا هند از تجاس در حمله استفاده نکرد دوست عزیز!
  • IR ۰۱:۳۸ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۴
    5 8
    مرگ بر اسرائیل
  • IR ۱۳:۴۴ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۴
    18 7
    اف ۵ را رنگ های مختلف وبا نام های مختلف در اختبار نشون بدین فقط خوبه

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس