به گزارش مشرق، شبکه خبری سی‌ان‌ان به نقل از منابع آگاه گزارش داد که دولت دونالد ترامپ در حال بررسی پیشنهادهایی برای بازدید متقابل آمریکا و چین از مراکز مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای است. این رایزنی‌ها هنوز به توافق رسمی منتهی نشده و در مرحله مقدماتی قرار دارد، اما می‌تواند راهی برای افزایش شفافیت و کاهش سوءتفاهم میان دو قدرت هسته‌ای باشد.
بخشی از گفت‌وگوها در حاشیه نشست‌های اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، موسوم به گروه پنج ( P۵ )، انجام شده است. منابع مطلع گفته‌اند ایده بازدیدهای متقابل در جریان نشست‌های سال جاری میلادی مطرح شده و مقام‌های دو طرف درباره امکان و حدود اجرای آن گفت‌وگو کرده‌اند.
طرح مورد بحث می‌تواند شامل بازدید از آزمایشگاه‌های ملی وابسته به وزارت انرژی آمریکا و تأسیسات مشابه در چین باشد. همچنین بررسی امکان بازدید از سایت‌های آزمایش هسته‌ای، از جمله موضوعاتی است که در این رایزنی‌ها مطرح شده است. هنوز روشن نیست که چنین بازدیدهایی با چه سازوکاری انجام می‌شود، چه بخش‌هایی را دربرمی‌گیرد.
اختلاف بر سر زرادخانه‌ها و کنترل تسلیحات
گزارش سی‌ان‌ان می‌گوید واشنگتن نسبت به سرعت توسعه توان هسته‌ای چین ابراز نگرانی کرده است. برآوردهای مطرح‌شده در این گزارش، زرادخانه آمریکا را حدود ۵ هزار کلاهک و زرادخانه چین را حدود ۶۰۰ کلاهک عنوان می‌کند. چین در سال‌های اخیر زیرساخت‌های هسته‌ای خود را گسترش داده و به توسعه ظرفیت‌هایش ادامه می‌دهد؛ روندی که در واشنگتن با نگرانی دنبال می‌شود.
با این حال، فاصله عددی میان دو زرادخانه به‌تنهایی اختلاف‌ها را برطرف نمی‌کند. پکن از پیوستن به مذاکراتی که هدف آن محدودسازی زرادخانه هسته‌ای چین باشد، استقبال نکرده و مقام‌های چینی پیش‌تر تاکید کرده‌اند که توان هسته‌ای کشورشان با زرادخانه آمریکا و روسیه قابل مقایسه نیست. از همین رو، بازدیدهای متقابل ــ اگر عملی شود ــ لزوماً به معنای توافق بر سر کنترل تسلیحات یا پذیرش محدودیت‌های هسته‌ای نخواهد بود.
پل دین، معاون موسسه ابتکار تهدید هسته‌ای (NTI)، بازدیدهای متقابل را اقدامی بالقوه برای اعتمادسازی توصیف کرده است. به گفته او، چنین اقدامی می‌تواند شناخت طرفین از فعالیت‌های یکدیگر را افزایش دهد، اما برای اثرگذاری، باید با تعریف روشن هدف، دامنه دسترسی و ترتیبات حفاظتی همراه باشد. نگرانی کارشناسان این است که اختلاف بر سر حدود بازرسی و اطلاعاتی که هر طرف حاضر به ارائه آن است، اجرای طرح را دشوار کند.
نگرانی از مسابقه تسلیحاتی جدید
رایزنی‌ها در شرایطی دنبال می‌شود که چارچوب‌های پیشین کنترل تسلیحات میان آمریکا و روسیه رو به پایان رفته یا دیگر نقش گذشته را ندارند. این وضعیت نگرانی‌هایی را درباره شکل‌گیری رقابت تسلیحاتی تازه و نبود سازوکارهای مؤثر برای محدودکردن گسترش زرادخانه‌ها افزایش داده است. واشنگتن همچنین می‌خواهد در شرایطی که چین توان هسته‌ای خود را توسعه می‌دهد، راهی برای ارزیابی بهتر فعالیت‌های این کشور پیدا کند.
در همین زمینه، اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا (NNSA) انفجاری غیرهسته‌ای با قدرت ۱۶ تن را در سایت امنیت ملی نوادا انجام داده است. به گزارش سی‌ان‌ان، این آزمایش با هدف کالیبره‌کردن تجهیزات و بهبود توانایی شناسایی آزمایش‌های مخفیانه هسته‌ای صورت گرفت. این انفجار، آزمایش هسته‌ای محسوب نمی‌شود؛ بلکه بخشی از برنامه آمریکا برای سنجش و ارتقای ابزارهای پایش و تشخیص فعالیت‌های احتمالی است.
با وجود ظرفیت اعتمادساز چنین طرحی، برخی کارشناسان نسبت به انگیزه‌های چین بدبین‌اند و احتمال می‌دهند پکن موضوع بازدیدها را در چارچوب گسترده‌تر رقابت با آمریکا، از جمله اختلاف بر سر تایوان، بررسی کند. جرالد براون، کارشناس شورای روابط خارجی، نیز از جمله افرادی است که در بحث‌های مربوط به موانع و پیامدهای این ابتکار مورد توجه قرار گرفته است.
در نهایت، پیشرفت این طرح به اراده سیاسی دو دولت و توافق بر سر جزئیات اجرایی بستگی دارد. بازدیدهای متقابل ممکن است به کاهش ابهام کمک کند، اما اختلاف بر سر محدودسازی زرادخانه چین، نگرانی‌های امنیتی و حساسیت مراکز هسته‌ای همچنان موانعی جدی به شمار می‌روند. در نهایت، این رایزنی‌ها فعلا تنها بیانگر تلاش برای گفت‌وگو هستند و به توافق نهایی درباره کنترل تسلیحات منتهی نشده‌اند.
