به گزارش مشرق، سال ۲۰۲۶ میلادی تا اینجای کار، سال بدی برای منافع ملی ترکیه در جزیره قبرس بوده است. چرا که در چند ماه گذشته، از آمریکا و انگلیس تا رژیم صهیونیستی، به حضور نظامی و نفوذ اطلاعاتی خودشان در جنوب جزیره افزوده‌اند و در عین حال، شرایط برای پیگری اهداف ترکیه در مورد استقلال ترک‌ها در شمال جزیره، دشوارتر و ناممکن‌تر شده است.
اما اتفاق جدیدی که در مراسم رژه سالگرد استقلال جمهوری قبرس روی داد، پیامی آشکار علیه اهداف سیاسی و دفاعی ترکیه در جزیره بود.
ماجرا از این قرار است که در رژه ۱ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی به عنوان جشن استقلال جمهوری قبرس، چند تن از فرماندهان عالیرتبه و سربازانی از ارتش‌های یونان، مصر، فرانسه، آمریکا و انگلیس مشارکت کردند و علاوه بر این، رژیم صهیونیستی با نمایش علنی سامانه‌های باراک‌ام.ایکس و رافائل در این مراسم، عمق نفوذ و دوستی خود با مقامات جمهوری قبرس را نشان داد.
تحلیلگران ترکیه، حضور وزیر دفاع و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح یونان و اسکادران هوایی و گروه افسران رژه ساحلی، نمایش تجهیزات مخابرات جنگ و موشک‌های اسرائیلی، حضور تفنگداران دریایی و نمایش تسلیحات ضدزره فرانسه، حضور یگانی سی.۲۹۵ ارتش مصر، حضور تفنگداران نیروی دریایی آمریکا و حضور یک یگان تکاوری و چند فرمانده ارتش انگلیس در مراسم رژیم قبرس را به عنوان رویداد مهمی قلمداد کرده‌اند که آنکارا باید پیام آن را به درستی ارزیابی کند.
از دید تحلیلگران، این دیگر صرفاً «رژه استقلال» نیست و نمایش شبکه‌ای از روابط امنیتی قبرس با چند قدرت منطقه‌ای و غربی است.
منابع قبرسی نیز صراحتاً گفته‌اند که رژه امسال به دلیل حضور این کشورها و نمایش تسلیحات جدید، متفاوت از سال‌های گذشته بود.
خود وزارت دفاع قبرس هم در جمع‌بندی رسمی گفت که هدف، ارتقای قابلیت‌های دفاعی، توسعه همکاری‌های راهبردی و افزایش نقش جمهوری قبرس به‌عنوان شریک قابل اعتماد اتحادیه اروپا در منطقه است.
این کشور کوچک عضو اتحادیه اروپا می‌خواهد به آنکارا بگوید: قبرس دیگر صرفاً یک بازیگر کوچک و منزوی در برابر ترکیه نیست و پشت سر خود، از حمایت یک شبکه امنیتی برخوردار است.
رسانه صهیونیستی تایمز اسرائیل نیز به این مراسم اشاره کرده و نوشته: «اهمیت رژه فقط این نبود که قبرس سلاح اسرائیلی داشت، بلکه این بود که قبرس تصمیم گرفت آن سلاح را در مهمترین مراسم ملی خود در معرض دید عموم قرار دهد».
همه اینها در حالی است که رژیم اسرائیل، یونان و قبرس در سال‌های اخیر روابط امنیتی خود را توسعه داده‌اند و ترکیه این مثلث را با نگرانی دنبال می‌کند.
یک روز پیش از اجرای مراسم رژه، واسیلیس پالماس وزیر دفاع قبرس در مصاحبه‌ای گفت قبرس می‌تواند با تقریباً همه کشورهای منطقه گفت‌وگو کند، به استثنای ترکیه.
وی همچنین گفت: «قبرس باید بازدارندگی خود را تقویت کند و برای اعلام رسمی این هدف، تسلیحات اسرائیلی از جمله BARAK MX برای نخستین بار در رژه به نمایش خواهد گذاشت».
باراک ام‌ایکس یک سامانه دفاع هوایی و موشکی چندمنظوره و ماژولار تولید شده توسط رژیم اسرائیل برای استقرار در زمین و دریاست و برای دفاع در برابر هواپیماها، هلیکوپترها، پهپادها، موشک‌های ضد کشتی، موشک‌های کروز و همچنین موشک‌های بالستیک تاکتیکی طراحی شده است. هدف اصلی این سامانه محافظت از کشتی‌ها و تأسیسات استراتژیک دریایی است.
رسانه‌های ترکیه قبلاً هم از استقرار این سامانه در جنوب قبرس اظهار نگرانی کرده بودند. اما همان زمان مشخص شد که رژیم صهیونیستی، این تسلیحات را علاوه بر قبرس، به یونان، جمهوری آذربایجان، مراکش و کلمبیا نیز فروخته است.
ترکیه حضور دارد اما...
ترکیه هنوز هم در بخش ترک نشین شمال جزیره قبرس، حضور نمایانی دارد و شمار ارتشی‌ها و پلیس ترکیه‌ای مستقر در جزیره، به ۶۶ هزار نفر می‌رسد و ۲۵ هزار نفر نیروی ذخیره نیز لحاظ شده است.
علاوه بر حوزه‌های نظامی، انتظامی و امنیتی، کلیه بخش‌های اجرایی و اقتصادی شمال جزیره نیز همچنان تحت نفوذ مستقیم ترکیه بوده و تنها کشور جهان است که جمهوری ترک قبرس شمالی را به رسمیت می‌شناسد.
اما واقعیت این است که حفظ محیط ژئوپلیتیکی پیرامون شمال قبرس برای ترکیه دشوارتر شده و علاوه بر مخارج سنگین مالی، هزینه‌های سیاسی آن نیز به شدت بالا رفته است. به طوری که می‌توان به جرات بیان کرد که حالا، اختلاف بر سر پرونده قبرس و استقلال ترک‌ها در شمال جزیره، به اصلی‌ترین و کانونی‌ترین اختلاف بین ترکیه و اتحادیه اروپا تبدیل شده است.
یکی از مهمترین مشکلات کنونی دولت اردوغان در پرونده قبرس، به وجود آمدن یک شکاف سیاسی بزرگ، بین دولتمردان قبرسُ ترک و آنکارا است. قبل از این، ارسین تاتار به عنوان رئیس جمهور قبرس ترک، به طور کامل تابع سیاست‌های آنکارا بود و از آرمان استقلال دفاع می‌کرد.
اما طوفان ارهورمان رئیس جمهور جدید قبرس ترک، آشکارا اعلام کرده که اعتقادی به استقلال ندارد و اتفاقاً به خاطر همین عقیده، با رای ۶۳ درصدی ترک‌های جزیره، تاتار را شکست داد. حالا دولت آنکارا همچون سابق بر ضرورت استقلال ترک‌های شمال قبرس پافشاری می‌کند، اما خود دولت غیررسمی ترک‌های شمال، به دنبال فدرالیسم و مشارکت در دولت واحد جمهوری قبرس است.
ضعف ترکیه، انقباض ژئوپلیتیک
مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه، در اظهارنظر نوآورانه و جسورانه‌ای، به این اشاره کرده که پس از رسوایی مالی اخیر و فساد مالی بیسابقه در ۱۳۱ صندوق سرمایه گذاری ترکیه که حتی موجب برکناری معاون اردوغان در حزب عدالت و توسعه شد، بحران‌های داخلی، بر معضلات قدیمی خارجی نیز تاثیر گذاشته‌اند و رژه قبرس، نمونه‌ای از یک انقباض ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی است.
یتکین می‌گوید: «با توجه به بحران صندوق‌های سرمایه و مشکلات دیگر، چشم‌انداز کلی دلگرم‌کننده نیست. این بحران مالی، باعث نشده که ساختار اقتصادی ترکیه در سطح کلان از هم بپاشد، ولی با تاثیری که بر اموال نیم میلیون نفر از شهروندان ترکیه گذاشته، اردوغان را به شدت نگران کرده است. ما به وضوح می‌بینیم که حتی مرگ ۵ معدنچی دیگر در سوما به دلیل سوءظن به بازرسی‌های ناکافی و معضل بزرگی که در رژه قبرس پیش آمد، تحت تاثیر خبر رسوایی مالی قرار گرفت و کسی به آن توجه نکرد».
یتکین می‌گوید: «ما تصور می‌کردیم که پس از اجلاس سران ناتو در آنکارا در اوایل ماه ژوئیه و توافق مکه با عربستان سعودی و پاکستان در اوایل ماه اوت، شرایط برای اقتصاد و سیاست ترکیه بهتر شده و ادغام اقتصادی با اتحادیه اروپا نیز آسان‌تر شده است. اما پس از بحران صندوق‌ها، همه اینها کمرنگ شد و بدون شک در جزیره نیز در رژه شصت و ششمین سالگرد تأسیس جمهوری قبرس در اول اکتبر، با انقباض ژئوپولیتک و معضل سیاسی روبرو شدیم.
حضور یگان‌های برجسته ارتش‌های آمریکا، انگلیس، فرانسه، مصر و یونان در این رژه و نمایش دادنِ جسورانه تسلیحات اسرائیلی در این مراسم، اقدام معنی داری است که پیام آن، به وضوح برای ترکیه صادر شده است».
در پایان باید گفت: در شرایطی که رئیس جمهور جدید بخش ترک نشین جزیره قبرس از آرمان استقلال خواهی دست کشیده، ترکیه با صرف هزینه کلان سه مجموعه کاخ برای نهادهای ریاست جمهوری، نخست وزیری و پارلمان دولت مستقل قبرس، احداث کرده که با انتقادات فراوانی در فضای داخلی ترکیه روبرو شد.
