جوش صورت یکی از شایع ترین مشکلات پوستی است که می تواند در سنین مختلف ظاهر شود. برخلاف تصور رایج، جوش فقط به دوران نوجوانی محدود نمی شود و بسیاری از افراد در بزرگسالی نیز با جوش های صورت، جوش های زیرپوستی، سرسیاه یا سرسفید مواجه هستند. تغییرات هورمونی، افزایش چربی پوست، بسته شدن منافذ، استفاده از محصولات نامناسب و حتی برخی عادت های روزمره می توانند در ایجاد یا تشدید جوش نقش داشته باشند.
اما چرا پوست جوش می زند؟ آیا چرب بودن پوست تنها دلیل ایجاد جوش است؟ برای پاسخ به این سؤال باید فرایند ایجاد آکنه و عوامل مؤثر بر آن را بهتر بشناسیم.
جوش صورت چگونه ایجاد می شود؟
جوش زمانی شکل می گیرد که منافذ پوست با ترکیبی از چربی، سلول های مرده و سایر مواد مسدود شوند. اگر این تجمع در منافذ ادامه پیدا کند، سرسیاه یا سرسفید ایجاد می شود و در صورت بروز التهاب، جوش های قرمز و التهابی نیز شکل می گیرند. باکتری های طبیعی موجود روی پوست نیز در محیط مناسب می توانند تکثیر شوند و التهاب را افزایش دهند.
بنابراین، برای پیدا کردن علت جوش صورت نباید فقط یک عامل را مقصر دانست. آکنه معمولاً نتیجه تعامل چند عامل مختلف است و شرایط پوست هر فرد می تواند با فرد دیگر تفاوت داشته باشد.
۱. تغییرات هورمونی؛ یکی از دلایل مهم جوش
هورمون ها یکی از عوامل مهم در ایجاد جوش هستند. تغییرات هورمونی می توانند فعالیت غدد چربی را افزایش دهند و میزان چربی تولیدشده روی پوست را بیشتر کنند. افزایش چربی در کنار تجمع سلول های مرده می تواند احتمال بسته شدن منافذ را افزایش دهد.
به همین دلیل بعضی افراد در دوره هایی مانند بلوغ، دوران قاعدگی یا سایر دوره های همراه با تغییرات هورمونی، افزایش جوش را تجربه می کنند. در بزرگسالی نیز بروز مداوم جوش، مخصوصاً در قسمت هایی مانند چانه و فک، می تواند نیاز به بررسی دقیق تر داشته باشد.
۲. چربی زیاد پوست و بسته شدن منافذ
پوست چرب الزاماً به معنای پوست ناسالم نیست؛ اما افزایش بیش از حد چربی می تواند شرایط مناسبی برای بسته شدن منافذ ایجاد کند. وقتی چربی اضافی با سلول های مرده پوست ترکیب شود، منافذ راحت تر مسدود می شوند و زمینه برای ایجاد جوش فراهم می شود.
از طرف دیگر، خشک کردن بیش از اندازه پوست هم راه حل مناسبی نیست. شست وشوی شدید یا استفاده مداوم از محصولات تحریک کننده می تواند پوست را خشک و حساس کند. متخصصان پوست استفاده از شوینده ملایم و محصولات فاقد چربی و غیر کومدون زا را برای پوست مستعد جوش توصیه می کنند.
۳. محصولات آرایشی و مراقبت از پوست
گاهی دلیل جوش صورت در محصولاتی قرار دارد که هر روز استفاده می کنیم. بعضی کرم ها ، محصولات آرایشی، محصولات مراقبت از مو و ترکیبات چرب به همراه چای و دمنوش های لاغری می توانند منافذ پوست را مسدود کنند و باعث ایجاد جوش شوند.
این نوع جوش حتی ممکن است در فردی ایجاد شود که معمولاً پوست جوش داری ندارد. به همین دلیل هنگام انتخاب محصولات پوستی بهتر است به عباراتی مانند «فاقد چربی» و «غیر کومدون زا» توجه شود. این محصولات احتمال مسدود کردن منافذ را کمتر می کنند.
اگر بعد از استفاده از یک محصول جدید، تعداد جوش ها افزایش پیدا کرد، بررسی ترکیبات و توقف موقت مصرف آن محصول می تواند به شناسایی عامل محرک کمک کند.
۴. شست وشوی نامناسب پوست
تمیز نگه داشتن پوست اهمیت زیادی دارد، اما شستن بیش از اندازه یا ساییدن شدید صورت لزوماً به معنای مراقبت بهتر نیست. استفاده از لیف زبر، اسکراب های خشن یا شست وشوی مکرر می تواند پوست را تحریک کند و ظاهر جوش ها را بدتر نشان دهد.
متخصصان پوست شست وشوی ملایم صورت تا دو بار در روز و همچنین بعد از تعریق را توصیه می کنند. هنگام شست وشو نیز بهتر است به جای ساییدن پوست، شوینده را با نوک انگشتان به آرامی روی صورت ماساژ دهید و سپس با آب ولرم بشویید.
۵. دست زدن و ترکاندن جوش
یکی از عادت هایی که بسیاری از افراد هنگام دیدن جوش دارند، لمس کردن یا ترکاندن آن است. شاید فشار دادن جوش در لحظه باعث شود اندازه آن کمتر به نظر برسد، اما این کار می تواند التهاب، تغییر رنگ پوست و احتمال ایجاد جای جوش را افزایش دهد.
به ویژه جوش های عمیق و دردناک را نباید فشار داد. دستکاری این نوع جوش ها می تواند خطر عفونت، لک و اسکار را بیشتر کند.
بنابراین اگر هدف، داشتن پوست صاف تر است، بهتر است به جای دستکاری مداوم جوش، علت ایجاد آن را پیدا کنیم و یک روتین مناسب برای پوست داشته باشیم.
برای پوست جوش دار چه روتینی داشته باشیم؟
مراقبت از پوست مستعد جوش باید ساده و منظم باشد. استفاده همزمان از محصولات متعدد و تغییر مداوم روتین می تواند پوست را تحریک کند. بهتر است محصولات مورد استفاده را بر اساس نوع پوست و نیاز آن انتخاب کنیم.
یک روتین ساده می تواند شامل این مراحل باشد:
- شست وشوی ملایم پوست
- استفاده از محصول مناسب پوست مستعد جوش
- استفاده از مرطوب کننده مناسب در صورت نیاز
- استفاده روزانه از ضدآفتاب غیر کومدون زا
- پاک کردن کامل محصولات آرایشی پیش از خواب
- خودداری از ترکاندن و دستکاری جوش ها
در کنار این موارد، انتخاب محصولات تخصصی برای پوست های مستعد جوش نیز می تواند بخشی از روتین مراقبتی باشد. برای افرادی که به دنبال یک محصول اختصاصی برای این نوع پوست هستند، می توان از سرم پوست های جوش دار در روتین مراقبت از پوست استفاده کرد.
جمع بندی
در پاسخ به این سؤال که «چرا پوست جوش می زند؟» نمی توان فقط یک دلیل مشخص معرفی کرد. تغییرات هورمونی، افزایش چربی، تجمع سلول های مرده، بسته شدن منافذ، محصولات نامناسب، تحریک پوست و بعضی عادت های روزمره همگی می توانند در ایجاد یا تشدید آکنه نقش داشته باشند.
شناخت نوع پوست و انتخاب محصولات مناسب، شست وشوی ملایم، پرهیز از دستکاری جوش و ایجاد یک روتین منظم، قدم های مهمی برای مراقبت از پوست مستعد جوش هستند. همچنین باید به پوست زمان کافی برای نشان دادن نتیجه مراقبت ها داد؛ تغییر مداوم محصولات و انتظار نتیجه فوری می تواند روند مراقبت را دشوارتر کند.
اگر جوش ها شدید، دردناک، مداوم یا همراه با جای زخم باشند، بهتر است به جای آزمون و خطای محصولات مختلف، علت اصلی مشکل را با کمک متخصص پوست بررسی کنید.
