به گزارش سرویس جهان مشرق، بر اساس بررسی گسترده منابع رسانهای رژیم صهیونی، تصویر روشنی از پایان دوران رهبری بنیامین نتانیاهو ترسیم میشود. شکست راهبردی در پرونده ایران، گسست عمیق با واشنگتن، بحران اعتماد در داخل و افزایش انزوای بینالمللی، همگی حاکی از آن است که نتانیاهو در آستانهی پایانکار سیاسی خود قرار دارد.
شکست پروژه ایران؛ زوال بزرگترین میراث سیاسی نتانیاهو
شکست پروژه مشترک نتانیاهو-ترامپ در برابر ایران، مهمترین عامل افول نتانیاهو ارزیابی میشود. «اسرائیل هیوم» به نقل از دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، به صراحت اعلام کرده که جنگ علیه ایران شکست خورده است. بر اساس این تحلیل، اسرائیل نهتنها به هدف تضعیف ایران دست نیافته، بلکه تهران در موقعیتی قویتر از پیش ظاهر شده و نفوذ اسرائیل بر تصمیمگیریهای واشنگتن به شدت کاهش یافته است.
«فایننشال تایمز» در تحلیلی عمیق نوشته که تنها چهار ماه پیش، نتانیاهو شاهد تحقق رویای چنددههای خود بود: آغاز جنگ مشترک آمریکا-اسرائیل علیه ایران. اما توافق موقت ترامپ با ایران با خشم در اسرائیل مواجه شد و منتقدان آن را «شکستی عظیم در سیاست خارجی و امنیتی اسرائیل» خواندند که «به تمامی به نام نتانیاهو ثبت شده است».
یک مقام ارشد سابق اسرائیلی به فایننشال تایمز گفته است: «اصلا اغراق نیست که این یک فاجعه راهبردی بود». اوری میسگاو، تحلیلگر سیاسی رژیم، در مقالهای در هاآرتص با عنوان «نتانیاهو تمام شده است و این خطرناک است»، به صراحت اعلام کرده که پروژه سیاسی بلندمدت نتانیاهو در مقابله با «تهدید ایران» اکنون با شکستی ژئوپلیتیکی مواجه شده و موقعیت سیاسی او را به شدت تضعیف کرده است.
گسست بیسابقه در روابط با واشنگتن؛ پایان «دوران نتانیاهو» در کاخ سفید
شواهد فزایندهای از ایجاد شکاف جدی میان تلآویو و واشنگتن وجود دارد. هاآرتص در تحلیلی مهم اعلام کرده که اسرائیل جایگاه خود را به عنوان «شریک کامل» آمریکا از دست داده و در نظر واشنگتن به یک «پیروِ سرکش» تبدیل شده است. این روزنامه تأکید کرده که نتانیاهو «بهکلی توانایی تأثیرگذاری بر تصمیمات دونالد ترامپ را از دست داده است».
مقایسهای که هاآرتص میان سال ۲۰۱۵ و وضعیت کنونی انجام داده، گویای عمق سقوط نتانیاهو است: در سال ۲۰۱۵، نتانیاهو با سخنرانی در کنگره، موفق شد حمایت کامل جمهوریخواهان را برای مقابله با توافق هستهای اوباما جلب کند. اما امروز، دولت ترامپ به دنبال توافق جدید با ایران است، اعتراضات اسرائیل را نادیده میگیرد و تلآویو را عملاً از میز مذاکره حذف کرده است.
«نیویورک تایمز» نیز گزارش داده که ترامپ در هفتههای اخیر بارها نتانیاهو را «دیوانه»، «ناسپاس» و «بیتدبیر» خوانده است. بر اساس گزارش فایننشال تایمز، ترامپ به این روزنامه گفته است: «من همه تصمیمها را میگیرم. او [نتانیاهو] تصمیمگیرنده نیست». همچنین معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، به رژیم هشدار داده که «واقعیت را بپذیرد».
هاآرتص در ادامه به افول «ایپک» (کمیته امور عمومی آمریکا-اسرائیل) به عنوان قدرتمندترین لابی یهود در آمریکا اشاره کرده و نوشته که حمایت این لابی دیگر یک دارایی انتخاباتی نیست، بلکه یک بدهی سیاسی محسوب میشود. نتیجهگیری نهایی هاآرتص این است که «دورانی که نخستوزیر اسرائیل به توانایی خود در مهندسی تصمیمات آمریکا از درون واشنگتن افتخار میکرد، بهطور غیرقابلبازگشتی به پایان رسیده است».
به تازگی نیز نتانیاهو طرح ۱۵ مادهای صلح غزه که مورد حمایت آمریکا بود را علناً رد کرده است. به گزارش «گاردین»، این ردیه در حالی صورت گرفته که نتانیاهو روزهای قبل شخصاً مشغول بررسی جزئیات عقبنشینی نظامی بوده است. تحلیلگران این اقدام را نشانهای آشکار از شکاف روزافزون میان دو رهبر میدانند.
وضعیت داخلی؛ آرایش سیاسی به نفع نتانیاهو نیست
انتخابات سرنوشتساز دور بیست و ششم کنست(پارلمان رژیم) در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد. بررسی نظرسنجیهای منتشر شده در رسانههای اسرائیل تصویر پیچیده اما هشداردهندهای برای نتانیاهو نشان میدهد.
نظرسنجی «معاریو» (۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶) که در «هاآرتص» منتشر شد، نشان داد که بلوک مخالف نتانیاهو با ۷۲ کرسی در مقابل ائتلاف حاکم با تنها ۴۸ کرسی قرار دارد. بر اساس این نظرسنجی، لیکود و حزب «یشر» به رهبری گادی آیزنکوت هر کدام ۲۲ کرسی کسب میکنند.
با این حال، نظرسنجی جدیدتر «کان ۱۱» (۹ اوت ۲۰۲۶) نشان از بهبود نسبی وضعیت نتانیاهو دارد: بلوک نتانیاهو به ۵۳ کرسی افزایش یافته، لیکود با ۲۴ کرسی پیشتاز است و «یشر» با ۲۳ کرسی در جایگاه دوم قرار دارد. در پرسش «تناسب برای نخستوزیری»، ۴۱٪ پاسخدهندگان نتانیاهو را ترجیح میدهند.
با اینوجود، تحلیلگر شبکه «آی۲۴نیوز» نوشته که گادی آیزنکوت به عنوان «پدیده» اصلی این انتخابات در حال متلاشی کردن خط دفاعی راست است. سیانان نیز به نقل از هری انتن، تحلیلگر ارشد داده، گزارش داده که شانس نتانیاهو برای باقی ماندن در قدرت تنها ۳۳ درصد برآورد شده است.
«آیریش تایمز» نیز نوشته که ترس نتانیاهو از دست دادن قدرت و عدم توانایی بیشتر در به تعویق انداختن محاکمه فساد، روز به روز فوریتر میشود. پروندههای فساد نتانیاهو همچنان چون سایهای بر کارنامه سیاسی او سنگینی میکند.
انزوای بینالمللی؛ منفورترین رژیم در جهان
اسرائیل تحت رهبری نتانیاهو به شدت در صحنه بینالمللی منزوی شده است. بر اساس گزارش «الجزیره»، جنگها - به ویژه نسلکشی در غزه با بیش از ۷۲,۰۰۰ فلسطینی کشته شده - اسرائیل را بیش از هر زمان دیگری در سطح بینالمللی منفور کرده است. کمیسیون سازمان ملل نیز تشخیص داده که اسرائیل در غزه مرتکب نسلکشی شده است.
نتانیاهو توسط دیوان کیفری بینالمللی به اتهام جنایتهای جنگی تحت تعقیب است. کلمبیا نیز خواستار صدور حکم بازداشت برای نتانیاهو از سوی دیوان کیفری بینالمللی شده است. «اوپن دموکراسی» هشدار داده که کارزار انتخاباتی نتانیاهو ممکن است انزوای بینالمللی اسرائیل را تشدید کند.
بیماری سرطان پروستات؛ عامل تعیینکنندهای در محاسبات پایانی
در کنار شکستهای راهبردی و بحرانهای سیاسی، یک عامل شخصی و زیستی نیز به معادله پایان دوران نتانیاهو افزوده شده است: تشخیص و درمان سرطان بدخیم پروستات.
اگرچه مقامات رسمی و تیم پزشکی او بر بهبودی کامل تأکید دارند، اما این موضوع در شرایطی که نتانیاهو به عنوان «رهبری شکستخورده در مهمترین پروژه سیاسی و عقیدتی خود» ترسیم میشود، نقشی تعیینکننده در محاسبات آینده سیاسی او ایفا خواهد کرد.
الف) سیر بیماری: از تشخیص تا درمان
نتانیاهو در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۴ تحت عمل جراحی برای درمان بزرگشدگی خوشخیم پروستات قرار گرفت. در پیگیریهای پزشکی پس از این جراحی، پزشکان «لکهای کوچک کمتر از یک سانتیمتر» در پروستات او کشف کردند که در بررسیهای بعدی «مرحله بسیار اولیه تومور بدخیم، بدون هیچ گونه گسترش یا متاستاز» تشخیص داده شد.
تشخیص قطعی سرطان پروستات، به گفته خود نتانیاهو، «اواخر سال ۲۰۲۵» انجام شده است. تومور به اندازه ۸ میلیمتر (۹/۰ سانتیمتر) بوده است. نوع سرطان تشخیص داده شده «آدنوکارسینوما» (Adenocarcinoma) است که شایعترین نوع تومور پروستات محسوب میشود.
پزشکان به نتانیاهو دو گزینه ارائه دادند: «پیگیری پزشکی بدون مداخله فوری» یا «پرتودرمانی مدرن». نتانیاهو گزینه دوم را انتخاب کرد و پنج جلسه پرتودرمانی در ژانویه و فوریه ۲۰۲۶ در بیمارستان هاداسا در اورشلیم تحت نظر پروفسور آرون پوپوتزر، رئیس مؤسسه انکولوژی شارِت، دریافت کرد. پرتودرمانی هدفمند، بدون تأثیر بر سیستم ایمنی، انجام شد و نتانیاهو در دوران درمان دچار سرکوب سیستم ایمنی نشد.
پس از اتمام درمان، آزمایشهای تصویربرداری و خون نشان داد که سرطان کاملاً از بین رفته است و نتانیاهو «عاری از سرطان» اعلام شد. پروفسور پوپوتزر تأکید کرده است که نتانیاهو بهبودی کامل یافته است.
ب) کتمان عمومی و ابعاد سیاسی آن
نتانیاهو به مدت دو ماه انتشار گزارش سالانه سلامت خود را به تأخیر انداخت. او دلیل این تأخیر را جنگ با ایران اعلام کرد و در یاوهای، مدعی شد که نمی خواست «رژیم تروریستی ایران از آن برای انتشار پروپاگاندای بیشتر علیه اسرائیل استفاده کند».
با این حال، انتقادهای گستردهای نسبت به این کتمان صورت گرفته است. منتقدان به موارد زیر اشاره کردهاند:
تأخیر در اطلاعرسانی در شرایطی که یک نخستوزیر موظف به شفافیت در مورد وضعیت سلامت خود است.
تناسب زمانی با پرونده فساد و درخواست عفو احتمالی.
تناقض در روایتها؛ پروفسور پوپوتزر اعلام کرده که درمان «پیش از شروع جنگ» انجام شده است، در حالی که نتانیاهو تأخیر را به جنگ نسبت داده است.
مخفیسازی اطلاعات پزشکی در گذشته، از جمله کارگذاری ضربانساز در سال ۲۰۲۳ که بلافاصله اعلام نشد.
گونن بنییتزاک، فعال سیاسی، و دو روزنامهنگار به اتهام انتشار شایعات درباره سلامت نتانیاهو (از جمله ادعای سرطان پانکراس) مورد شکایت قرار گرفتهاند. در جریان دادرسی این پرونده در ۱۴ مه ۲۰۲۶، نتانیاهو در دادگاه ادعا کرد که وضعیت جسمانی او «در دهک برتر» است و «هرگز از سرطان پانکراس رنج نبرده است». دادگاه همچنین نتانیاهو را به ارائه پرونده پزشکی کامل ملزم کرده است.
ج) تأثیر بر محاسبات سیاسی آینده
اگرچه تیم پزشکی نتانیاهو بر بهبودی کامل و عدم تأثیر درمان بر توانایی جسمانی و شناختی او تأکید دارد، اما چهار واقعیت این مسئله را به عاملی تعیینکننده در محاسبات سیاسی او تبدیل کرده است:
۱. سن و سابقه بیماریهای متعدد: نتانیاهو ۷۶ ساله است. او علاوه بر سرطان پروستات، در سال ۲۰۲۳ ضربانساز کارگذاری کرده است. این ترکیب سن بالا و سابقه بیماریهای جدی، پرسشهایی درباره توانایی او برای ادامه رهبری در جنگی طولانی و طاقتفرسا ایجاد کرده است.
۲. ریسک بازگشت سرطان: اگرچه پزشکان ریسک بازگشت را «حداقل» ارزیابی کردهاند، اما درمان سرطان پروستات نیازمند پیگیریهای پزشکی منظم و مداوم است. هر گونه عود احتمالی در آینده میتواند به طور ناگهانی معادلات سیاسی را بر هم زند.
۳. سلاح سیاسی مخالفان: افشای کتمان بیماری توسط نتانیاهو، به سلاحی قدرتمند در دست مخالفان تبدیل شده است. «یش عتید» (Yesh Atid) به عنوان حزب مخالف، از تصمیم نتانیاهو برای عدم انتشار گزارش سلامت انتقاد کرده است. در آستانه انتخابات اکتبر ۲۰۲۶، این مسئله میتواند به پرسشی محوری درباره «صلاحیت» و «شفافیت» نتانیاهو تبدیل شود.
۴. نماد شکست در قیاس با پروژه ایران: نتانیاهو خود از درمان سرطان خود به عنوان استعارهای برای رهبری خود استفاده کرده و گفته است: «وقتی به موقع از یک خطر احتمالی مطلع میشوم، میخواهم فوراً آن را برطرف کنم. این در سطح ملی و همچنین در سطح شخصی صادق است». اما شکست پروژه سرنگونی ایران درست در همان زمانی رخ داده که او درگیر درمان یک سرطان بدخیم بوده است. این همزمانی، تصویر «رهبری که نه در میدان نبرد با ایران و نه در مبارزه با بیماری» به پیروزی نرسیده را در اذهان عمومی تقویت میکند.
جمعبندی: پایان یک دوران
مجموعه شواهد از منابع معتبر رسانهای اسرائیل نشان میدهد که بنیامین نتانیاهو در آستانه پایان دوران سیاسی خود قرار دارد:
۱. شکست راهبردی در ایران - بزرگترین پروژه سیاسی و ایدئولوژیک نتانیاهو با شکست مواجه شده و او به عنوان مسئول اصلی این فاجعه راهبردی معرفی میشود.
۲. گسست از واشنگتن - «دوران نتانیاهو» در کاخ سفید به پایان رسیده و او توانایی تأثیرگذاری بر تصمیمات ترامپ را از دست داده است. هاآرتص این را «پایان یک دوران» خوانده است.
۳. چالشهای داخلی - با وجود نوسان در نظرسنجیها، آرایش سیاسی به نفع نتانیاهو نیست و رقبای جدیدی مانند گادی آیزنکوت ظهور کردهاند. شانس او برای باقی ماندن در قدرت تنها ۳۳٪ برآورد میشود.
۴. انزوای بینالمللی - اسرائیل تحت رهبری نتانیاهو به منفورترین رژیم در جهان تبدیل شده و او شخصاً تحت تعقیب دیوان کیفری بینالمللی است.
۵. سرطان- درست مقارن با قطعیشدن شکست پروژهی سرنگونی جمهوری اسلامی ایران، خبر ابتلای نتانیاهو به سرطان پروستات و ادعای درمان بیماری، عمومی شد و ناخودآگاه، تصویر یک رهبر که هم در مهمترین پروژه سیاسی خود و هم در برابر سرطان شکست خورده، به پروفایل عمومی نخستوزیر تبهکار و شریر رژیم صهیونی اضافه شد.
اوری میسگاو در هاآرتص به صراحت نوشته است: «نتانیاهو تمام شده است». تحلیلگران بینالمللی نیز معتقدند که «دوران نتانیاهو ممکن است رو به پایان باشد، اما پیش از بسته شدن این فصل خونین سیاسی، فلسطینیهای بیشتری ممکن است بهای آن را بپردازند».
به نظر میرسد پس از بیش از دو دهه، نتانیاهو واقعاً به سقف قدرت خود رسیده است و انتخابات اکتبر ۲۰۲۶ میتواند نقطه پایانی بر طولانیترین دوران نخستوزیری در تاریخ اسرائیل باشد.
