سرویس جهان مشرق - مقامات آمریکایی-اسرائیلی از همان روزهای ابتدایی جنگ رمضان بارها مدعی شدند توان نظامی ایران را در هم کوبیدهاند. این در حالی است که تصاویر ماهوارهای، اظهارات کارشناسان، و حتی اعتراف خصوصی مقامات آمریکا و اسرائیل نشان میدهد ایران نهتنها با سرعتی حیرتانگیز اقدام به بازسازی توان عملیاتی خود میکند، بلکه بخش زیادی از تواناییهایش اصالتاً دستنخورده باقی ماندهاند؛ واقعیتی که به درک واصل شدن سه سرباز آمریکایی در اردن و یک سرباز دیگر در عراق طی روزهای اخیر گواه آن است.
روزنامهی آمریکایی والاستریتژورنال طی گزارشی تحت عنوان «تصاویر ماهوارهای نشان میدهند ایران دارد خود را بازسازی میکند. سریع.[۱]» در اینباره بیشتر توضیح داده است. آنچه در ادامه میخوانید، ترجمهی گزارش والاستریتژورنال است.
در همینباره بخوانید:
›› نیویورکتایمز: ترامپ در جنگ با ایران باخت؛ حالا باید تاوانش را بپردازد
لازم به ذکر است که مشرق صرفاً جهت اطلاع نخبگان و تصمیمگیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاههای محافل رسانهای-اندیشکدهای بینالمللی این گزارش را منتشر میکند و دیدگاهها، ادعاها و القائات این گزارش لزوماً مورد تأیید مشرق نیست.
گفتههای مقامات اسرائیلی و غربی و همچنین بررسی تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ایران زیرساختهای آسیبدیدهاش در طول کارزار بمباران آمریکا و اسرائیل طی ماههای اخیر را بهسرعت بازسازی کرده است؛ از پایگاههای موشکی واقع در عمق کوهها گرفته تا پلها، بنادر و تأسیسات تولیدی. این پیشرفتِ سریعتر از حد انتظار، موجب نگرانی برخی از مقامات اسرائیلی شده و دلیل تابآوری مداوم ایران را نشان میدهد؛ آن هم در مواجهه با یک کارزار عملیات هوایی که در اوج جنگ شامل بیش از ۲۰,۰۰۰ حمله بود و همچنان در امتداد سواحل ایران با هدف شکستن تسلط تهران بر تنگهی هرمز ادامه دارد.
تصاویر ماهوارهای که ایران از خسارات واردشده به پایگاههای آمریکایی در منطقه منتشر کرده است. از راست به چپ و از بالا به پایین: فرودگاه بینالمللی اربیل، پایگاه هوایی الرفاع، پایگاه هوایی عیسی، مقر پشتیبانی دریایی بحرین، کمپ بورینگ، کمپ عریفجان، پایگاه هوایی علی السالم، پایگاه هوایی حریر، پایگاه هوایی الظفره، پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، پایگاه هوایی العدید، و بندر شعیبه. روزنامهی آمریکایی «واشینگتنپست» که این تصاویر را بررسی کرده، اذعان میکند در بررسیهایش به هیچ نشانهای از دستکاری تصاویر ماهوارهای توسط ایران برخورد نکرده است. از قضا، تصاویر ماهوارهای دیگری نیز به دست آمدهاند که در میان تصاویر ایرانی وجود نداشتهاند. (جزئیات بیشتر) (+)
در همینباره بخوانید:
در یک مورد، تصاویر ماهوارهای شرکت «پلنتلبز» در ماه مارس، دو ورودی تونل و یک جادهی دسترسی را در نزدیکی کنگاور، در غرب ایران، نشان میداد که در اثر حملات هوایی برای مسدود کردن دسترسی به یکی از پایگاههای موشکی ایران آسیب دیده بودند. فقط چند هفته بعد، تصاویر «ایرباس» جادهای تازهآسفالتشده را نشان دادند که به ورودیهای تازهخاکبرداریشدهی پایگاه منتهی میشد. در موردی دیگر، یک مقام نظامی اسرائیلی گفت ایران پلی را که اسرائیل با سه بمب به آن حمله کرده بود، ظرف چند روز تعمیر کرده است. به گفتهی این مقام اسرائیلی این موضوع باعث شگفتی مقامات اسرائیل شده و آنها را واداشته تا اثربخشی حملات خود را زیر سؤال ببرند.
تصویر ماهوارهای بالا که «پلنتلبز» آن را ماه مارس سال ۲۰۲۶ ثبت کرده، نشان میدهد حملات هوایی به ورودیهای تونل و جادهی دسترسی یک پایگاه موشکی ایران در نزدیکی شهر «کنگاور» در غرب این کشور آسیب رساندهاند. (تصویر بعد را ببینید.) (+)
تصویر ماهوارهای بالا، که تنها چند هفته بعد از تصویر قبل توسط ایرباس ثبت شده، نشان میدهد ایرانیها یک جادهی آسفالتشده تا ورودیهای تونل کشیدهاند و ورودیهای پایگاه نیز بهتازگی خاکبرداری شدهاند. (+)
علاوه بر اینها، تصاویر ماهوارهای پلنتلبز متعلق به ابتدای ماه جولای نیز تلاشهای کموبیش ایران برای بازسازی یک کارخانهی کشتیسازی در بندر انزلی در دریای خزر را نشان داد. این بندر با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرتبط است؛ گروه شبهنظامیای که وظیفهی دفاع از نظام ایران را به عهده دارد. این در حالی است که اسرائیل اعلام کرده بود ماه مارس به دهها هدف در این منطقه، از جمله شناورهای جنگی، بندر، یک مرکز فرماندهی و یک کارخانهی کشتیسازی که برای تعمیر و نگهداری شناورها مورد استفاده بوده، حمله کرده و خط تأمین روسیه-ایران را هدف قرار داده است[۲]. اسرائیلیها این حملات را از مهمترین حملات خود در این جنگ توصیف کرده بودند.
در همینباره بخوانید:
›› شاهکار ترامپ: جنگ ایران صدای جنگطلبان آمریکایی را هم درآورد
›› کوین برت: ایران با کنترل تنگه هرمز، معادل بازدارندگی هستهای را دارد
«ران کوخاو» فرماندهی سابق نیروهای پدافند هوایی و موشکی اسرائیل گفت که این بازسازی سریع با مهارتهایی که ایران در بازسازی زیرساختها و ذخایر موشکی خود پس از جنگ ۱۲ روزهی ایران و اسرائیل در ژوئن گذشته (پیش از آغاز جنگ جدید در فوریه) نشان داده بود، همخوانی دارد. او گفت: «آنها ذخایر خود را دوباره پر کردند. تواناییهای صنعتیسازی و بازسازی بسیار چشمگیری دارند.» اگرچه ایران برای آواربرداری و جبران خسارات ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل راهی دراز، پرهزینه و زمانبر پیش رو دارد، اما اقدامات سریع ایرانیها در سراسر کشور، ادعاهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را زیر سؤال میبرد که گفته بودند کارزار بمباران آنها ضربهای مهلک [به تواناییهای نظامی و صنعتی ایران] وارد کرده است. ترامپ و نتانیاهو به دلیل عدم موفقیت در سرنگونی حکومت ایران، نابودی برنامهی هستهای تهران، و بازگشایی تنگهی هرمز تحت فشارهای داخلی قرار گرفتهاند.
در همینباره بخوانید:
›› مهمتر از هستهای، موشکی و نیابتی/ چرا تنگه هرمز اولویت اول آمریکا شد؟
در همین حال، «آنا کِلی» سخنگوی کاخ سفید، [در پاسخ به درخواست والاستریتژورنال] گفت این جنگ در نابودی زرادخانه و ظرفیت تولید موشک ایران، غرق کردن نیروی دریایی این کشور، تضعیف متحدان شبهنظامیاش و تضمین عدم دستیابی آن به سلاح هستهای موفق بوده است. به گفتهی کِلی: «این عملیات با هر متر و معیار بیطرفانهای، یک پیروزی خیرهکننده بود.» از طرف دیگر، «فرماندهی مرکزی ایالات متحده» («سنتکام») که مسئولیت خاورمیانه را به عهده دارد، از اظهارنظر در اینباره خودداری کرد؛ دفتر نخستوزیر اسرائیل به درخواست ما برای اظهارنظر پاسخ نداد؛ و ارتش اسرائیل نیز از اظهارنظر امتناع ورزید.
این تصویر ماهوارهای که توسط شرکت آمریکایی «ونتور» ثبت شده، ورودیهای تونل یکی از پایگاههای موشکی ایران در اطراف اصفهان را نشان میدهد. آمریکاییها و اسرائیلیها در طول جنگ رمضان بارها ورودیهای تونلهای پایگاههای موشکی زیرزمینی ایران را بمباران کردند، اما در برخی موارد، حتی تا انتهای جنگ ۴۰ روزه، از همان پایگاهها نیز همچنان موشک شلیک میشد. جمهوری اسلامی در طول جنگ اخیر، بارها محاسبات آمریکایی-صهیونیستی را به هم ریخت و در طول «آتشبس» نیز با سرعت چشمگیری اقدام به بازسازی توان نظامی خود کرده است. (+)
شب قبل [از نگارش این مقاله] درون منطقه، ارتش آمریکا برای دوازدهمین روز متوالی حملات خود را به همان نوع اهدافی ادامه دارد که هفتههاست دارد آنها را بمباران میکند: تأسیسات موشکی و پهپادی، مراکز عملیاتی، و زیرساختهای نظامی. هدف این عملیاتها در هم شکستن تسلط ایران بر تنگهی هرمز است؛ آن هم پس از اینکه توافق امضاشده توسط ترامپ در ماه ژوئن برای بازگشایی این تنگه، با افزایش حملات ایران علیه کشتیرانی در منطقه از هم فروپاشید. با وجود این بمبارانهای سنگین، ایران همچنان به حملات دقیق خود به کشتیها و حملات موشکی به متحدان منطقهای آمریکا مانند کویت، بحرین و اردن ادامه داده است[۳]؛ از جمله حملات آخر هفته در اردن[۴] که منجر به کشته شدن سه سرباز آمریکایی شدند[۵]. «تال اینبار» تحلیلگر ارشد «اتحادیهی حامی دفاع موشکی» مستقر در آمریکا میگوید: «از قضا معلوم شد شایعات در مورد پایان یا کاهش چشمگیر تعداد موشکها[ی ایران] اشتباه بودهاند.»
یک فروند موشک «خیبرشکن» در یک نمایش خیابانی در تهران در سال ۲۰۲۵. ایران با انجام حملات مرگبار به پایگاه هوایی «موفق السلطی» در اردن ثابت کرد که با وجود ادعای «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر «نابودی کامل» ارتش ایران، همچنان زرادخانهی موشکی و پهپادی قابلتوجهی در اختیار دارد که نیروهای آمریکایی و متحدان منطقهای آمریکا را تهدید میکند. تحلیلگران نظامی معتقدند حملهی اخیر به پایگاه هوایی موفق السلطی که منجر به کشته شدن سه نیروی نظامی آمریکایی شد، احتمالاً توسط مؤثرترین موشکهای تهران، از جمله موشک میانبرد «خیبرشکن» انجام شده است. این سامانهی موشکی و سامانههای دیگر ایران در تأسیسات زیرزمینی وسیعی نگهداری میشوند که آمریکا و اسرائیل ماهها اقدام به بمباران سنگین آنها کرده بودند. با این وجود، ایران ورودیهای این تأسیسات زیرزمینی را دوباره خاکبرداری و بازگشایی کرده است. (+)
در همینباره بخوانید:
›› حداقل ۲۲۸ اصابت قطعی؛ اذعان واشینگتنپست به خسارات گسترده آمریکا در جنگ با ایران
با وجود ادامهی حملات، رهبران ایران هیچ نشانهای از تسلیم از خود نشان نمیدهند. سرعت [و حجم] کارزار بمباران پنج هفتهای آمریکایی-اسرائیلی در آغاز جنگ با ایران، بیشتر از سایر جنگهای اخیر آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه بود. این کارزار همهچیز، از شهرهای موشکی زیرزمینی گرفته تا کارخانههای فولاد و آلومینیوم، را هدف قرار داد. در پایان نیز، هم ترامپ و هم نتانیاهو این کارزار را به عنوان یک شکست و ضربهی بزرگ برای ایران به تصویر کشیدند. ترامپ ماه گذشته در شبکهی اجتماعی خود نوشت: «ارتش ایران یک ویرانهی کامل و تمامعیار است. بخش زیادی از آن، مانند نیروی دریایی و نیروی هوایی آنها، دیگر حتی وجود خارجی ندارد. آنها کاملاً شکست خوردهاند.» نتانیاهو هم گفت تواناییهای نظامی و برنامههای هستهای و بالستیک ایران سالها به عقب رانده شدهاند. او در ماه آوریل گفت: «ما ماشین تولید موشک ایران را در هم کوبیدیم. ایرانیها در حال شلیک آن چیزی هستند که در زرادخانهیشان باقی مانده و این زرادخانه در حال خالی شدن است. اما آنها دیگر موشکهای جدید تولید نمیکنند.»
«هیچ توافقی با ایران در کار نخواهد بود، جز «تسلیم بیقیدوشرط!» پس از آن، و انتخاب رهبر(ان) عالی و قابلقبول، ما، و بسیاری از متحدان و شرکای شگفتانگیز و بسیار شجاعمان، خستگیناپذیر کار خواهیم کرد تا ایران را از ورطهی نابودی به عقب بازگردانیم، و آن را از نظر اقتصادی بزرگتر، بهتر و قدرتمندتر از هر زمان دیگری کنیم. «ایران آیندهای عالی خواهد داشت.» «ایران را دوباره عالی کنیم (میگا!)» [اشاره به شعار ترامپ، «آمریکا را دوباره عالی کنیم» (ماگا).] از توجه شما به این موضوع متشکرم! رئیسجمهور دونالد جِی. ترامپ»؛ پیام «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، ۶ مارس ۲۰۲۶، در روزهای ابتدایی هفتهی دوم جنگ با ایران، در شبکهی اجتماعی متعلق به خودش، موسوم به «تروثسوشال». ترامپ که میگفت به هیچچیز کمتر از «تسلیم بیقیدوشرط» راضی نمیشود و حتی باید در تعیین رهبر بعدی ایران نقش داشته باشد، کمتر از یک ماه بعد به التماس مذاکره و توافق با جمهوری اسلامی رسید. (+)
در همینباره بخوانید:
با این وجود، مقامات نظامی اسرائیل به طور خصوصی از نتایج کارزار بمباران ایران ابراز ناامیدی و به بازسازیهای فعالانهی این کشور اشاره کردهاند. یک مقام مطلع از روند بمباران ایران معتقد بود که اگر اسرائیل به جای تغییر مسیر در اوایل جنگ و رفتن به سمت هدف قرار دادن سرویسهای امنیت داخلی ایران[۶] و حتی ایستهای بازرسی انفرادی نیروهای بسیج به امید تضعیف حکومت، تمرکز خود را روی سایتهای نظامی حفظ میکرد، میتوانست آسیب بیشتری وارد کند. این مقام گفت: «ایران در حال بازسازی همهچیز است. من از این بابت بسیار نگرانم.» یک مقام نظامی دیگر اسرائیل نیز گفت ایران قادر به بازسازی تقریباً همهچیز، از جمله توان تولید موشک است، زیرا همچنان دانش فنی آن را در اختیار دارد. مقامات نظامی اسرائیلی میگویند اسرائیل و آمریکا اغلب تنها در تخریب نقاط ورودی پایگاههای موشکی در عمق کوهها موفق شدهاند، نه نابودی کامل آنها. به گفتهی این افراد، تسلیحات ذخیرهشده در داخل این سایتهای تخریبشده دستنخورده باقی ماندهاند و ایران از زمان آغاز آتشبس در حال خاکبرداری و بیرون کشیدن آنها بوده است.
«وقتی [رسانههای] اخبار جعلی میگویند دشمنِ ایرانی از نظر نظامی دارد مقابل ما خوب عمل میکند [و حالش خوب است]، عملاً مصداق خیانت است، چون چنین حرفی واقعاً دروغین، و اصلاً مسخره، است. اینها دارند به دشمن کمک و با آن همدستی میکنند! تنها نتیجهی کارشان دادن امید دروغین به ایران است، در حالی که چنین امیدی اصلاً نباید وجود داتشه باشد. اینها [رسانهها] ترسوهای آمریکاییای هستند که علیه کشور ما [از ایران] حمایت میکنند. ایران ۱۵۹ کشتی در نیروی دریاییاش داشت؛ تکتک آنها اکنون کف دریا آرمیدهاند. [ایرانیها] هیچ نیروی دریاییای ندارند؛ نیروی هوایی آنها از بین رفته؛ تمام فناوری آنها ازبین رفته؛ «رهبران» آنها دیگر در بین ما نیستند؛ و این کشور [گرفتار] یک فاجعهی اقتصادی است. فقط بازندهها، ناسپاسها، و نادانها میتوانند علیه آمریکا موضع بگیرند! رئیسجمهور دونالد جِی. ترامپ» پیام «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، در شبکهی اجتماعی شخصیاش موسوم به «تروثسوشال» خطاب به رسانههایی مانند واشینگتنپست و نیویورکتایمز که اذعان کردهاند ایران حدود ۷۰ درصد از تواناییهای نظامی خود پیش از جنگ، از جمله دسترسی به ۳۰ زرادخانه از ۳۳ زرادخانهاش در امتداد تنگهی هرمز، را همچنان در اختیار دارد و ترامپ دربارهی نابودی نیروی نظامی ایران دروغ میگوید. (+)
مجموعهی سفارت آمریکا در ریاض، پایتخت عربستان، شامل ساختمانی متعلق به سیآیای، که در هفتهی اول جنگ هدف حملهی پهپادی ایران قرار گرفت. دربارهی دقت سلاحهای ایرانی، نکتهی حیرتآوری که رسانههای آمریکایی گزارش میدهند این است که ابتدا یک پهپاد به این مجموعه اصابت کرده و حفرهای را در آن ایجاد کرده است، و به فاصلهی حدود یک دقیقه، پهپاد دوم از درون همان حفره عبور کرده و در قلب ساختمان منفجر شده است. گفته میشود دستکم سه طبقه از سفارت آمریکا در این حمله فروریخته است. جنگ اخیر علیه ایران، علاوه بر خسارتهای نظامی و مالی به ارتش آمریکا، اعتبار ایالات متحده در میان متحدان منطقهایش را نیز از بین برد؛ به گونهای که این کشورها اکنون توان واشینگتن در دفاع از نیروها و امکانات خودش در خاورمیانه را نیز زیر سؤال میبرند، چه برسد به داشتههای مهم و زیرساختهای حیاتی متعلق به متحدان عرب آمریکا در حاشیهی خلیج فارس. (+)
در همینباره بخوانید:
›› خبرگزاریهای آمریکایی: ایران هنوز به ۹۰ درصد از موشکهایش دسترسی دارد
تصاویر ماهوارهای پلنتلبز نشان میدهد یک پایگاه موشکی در شهر دزفول، در جنوب غربی ایران، در ژوئن ۲۰۲۵ و دوباره در اوایل مارس ۲۰۲۶ مورد حملهی اسرائیل قرار گرفت و حملات هوایی ورودیهای آن را زیر خاک دفن کردند. با این حال، سه ماه بعد، تصاویر ایرباس نشان داد ایران پیشاپیش مشغول خاکبرداری از ورودیهای متعدد تونلهای این سایت شده است. تصاویر پلنتلبز نشان میدهد که یک پایگاه موشکی دیگر ایرانی در شمال شهر کرمانشاه نیز در آغاز جنگ متحمل ضربات سنگینی شد. اما تصاویری که ایرباس هفتهی اول ژوئن منتشر کرد نشان داد کارگران ایرانی آسیبهای جادهای را ترمیم کردهاند و کامیونهایی که در تصاویر ماهوارهای مشهود بودند، در حال پاکسازی خاکها و بازگشایی ورودیهای مسدودشدهی تونلها هستند.
این تصویر ماهوارهای که توسط «پلنتلبز» ثبت شده، نشان میدهد یکی از پایگاههای موشکی ایران در شمال کرمانشاه در آغاز جنگ رمضان متحمل خسارات شدیدی شده است. (تصویر بعد را ببینید. برای مقایسهی دو تصویر، تصویر بالا را با ترسیم یک بهعلاوه (+) به چهار قسمت تقسیم کنید و «یکچهارم بالا سمت چپ» را با تصویر زیر مقایسه کنید.) (+)
این تصویر ماهوارهای که «ایرباس» آن را منتشر کرده، تیمهای ایرانی را نشان میدهد که علاوه بر پاکسازی خاکها و بازگشایی ورودی تونلها، مشغول بازسازی راههای منتهی به یک پایگاه موشکی در شمال کرمانشاه هستند. سرعت ایران در بازسازی توان نظامیاش و برقراری دسترسی مجدد به پایگاههای موشکیاش بسیاری از کارشناسان و حتی مقامات نظامی آمریکا و اسرائیل را غافلگیر کرده است. (+)
تصاویر ماهوارهای پلنتلبز همچنین بازسازی نسبی مجتمع صنعتی «رجا شیمی» در اطراف تهران در هفتههای اخیر را نشان میدهد؛ کارخانهای که بر اساس گزارش «کینگز کالج لندن»، گمان میرود در تولید قطعات موشکی نقش داشته باشد. تصاویر جدید ماهوارهای چند سازهی جدید را نشان میدهد که به نظر میرسد بازسازی شدهاند. «جیم لمسون» پژوهشگر مهمان در کینگز کالج لندن و تحلیلگر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیای) که این گزارش را نوشته، میگوید شاید ایران برای بازسازی برخی از تأسیساتی که قطعات پیشرفتهتر مورد نیاز برای ساخت موشک، مانند الیاف کربن، را تولید میکنند، پس از حملات اسرائیلی-آمریکایی، ماهها یا حتی سالها زمان نیاز داشته باشد، اما ایرانیها ممکن است آن قطعات را در تأسیسات تولیدی زیرزمینی ذخیره کرده باشند و بتوانند از آنها برای ساخت دهها یا صدها موشک و پهپاد جدید در کوتاهمدت استفاده کنند.
تصویر ماهوارهای متعلق به ماه فوریهی سال ۲۰۲۶ از پایگاه هوایی «موفق السلطی» در اردن. به گفتهی مقامات آگاه آمریکایی، اخیراً ایران طی سه حملهی موشکی مجزا ظرف ۲۴ ساعت، واحدهای مسکونی پیشساخته و محل زندگی و استراحت نیروهای آمریکایی در این پایگاه را با موشکهای بالستیک هدف قرار داد. در این حملات، سه نیروی آمریکایی کشته و تعداد زیادی نیز مجروح شدند. این در حالی است که مقامات آمریکایی-اسرائیلی ماههاست ادعا میکنند توان نظامی ایران را از بین بردهاند. (+)
سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل بر این باورند که ایران ممکن است هزاران سانتریفیوژ را به تونلهای داخل «کوه کلنگ» منتقل کرده باشد[۷]؛ تحولی که نگرانیها را دربارهی احتمال بازسازی برنامهی هستهای این کشور افزایش میدهد. ایران نشان داده است که صرفنظر از اینکه چهقدر طول بکشد، به تلاش خود برای بازسازی زیرساختها و تواناییهای تسلیحاتیاش ادامه خواهد داد. به قول اینبار «مسئله، صرفاً اراده، زمان و پول است.»
در همینباره بخوانید:
›› اذعان والاستریتژورنال به دقت خیرهکننده سلاحهای بومی ایران
۰۸:۳۹ - ۱۴۰۵/۰۵/۰۵
