سرویس جهان مشرق - نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلام ایران در پاسخ به تجاوز هوایی اخیر ایالات متحده به جنوب ایران، حملات موشکی و پهپادی را علیه پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی مرتبط با آمریکا در چندین کشور منطقه انجام دادند.

بر اساس اعلام ارتش و سپاه پاسداران، این عملیات شامل مراحل متعددی بوده و اهداف اصلی در اردن، بحرین، کویت و عمان هدف قرار گرفته‌اند. این حملات عمدتاً در بامداد و ساعات اولیه روز دوشنبه و سه‌شنبه رخ داده و تا روز چهارشبه این ادامه داشته است.

در اردن، سپاه پاسداران اعلام کرد حمله موشکی و پهپادی به پایگاه شاهزاده حسن شد که شامل نابودی مرکز فرماندهی و کنترل، انبارهای سوخت و مهمات و آشیانه‌های پهپادهای MQ-۹ بوده است. در بحرین، نیروهای مسلح حمله به تأسیسات آمریکایی در پایگاه شیخ عیسی و الجفیر (مقر ناوگان پنجم آمریکا) را تأیید کردند. اهداف شامل مراکز تعمیر و نگهداری هلیکوپتر، آشیانه هواپیماهای P-۸ و مرکز فرماندهی عملیات پهپادی بوده است.

تصاویر ماهواره‌ای از آثار حملات موشکی و پهپادی ایران

در کویت، حملات شامل هدف قرار دادن پایگاه‌های علی السالم و اردوگاه عریفجان، سیستم دفاع هوایی پاتریوت، انبارهای موشکی هیمارس و رادارهای استراتژیک FPS گزارش شده است. در عمان، سپاه طی بیانیه‌ای کرد رادارهای بلندبرد هوایی و تشخیص کشتی (FPS) را نابود کرده است و حملات پهپادی به مناطق الدقم و مسندم را گزارش داد. گزارش‌هایی نیز درباره حمله به پایگاه العدید در قطر مطرح شده است.

در این میان، بر اساس گزارش‌ها، پس از حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران و ارتش به مواضع ارتش تروریستی آمریکا و اقدام متقابل در حمله به زیرساخت‌ها، فعالیت بندر فجیره، یکی از مهم ترین مراکز سوخت‌رسانی به نفتکش‌ها متوقف شد.

توقف فعالیت بندر راهبردی امارات متحده عربی

مؤسسه مطالعاتی «HFI» اعلام کرد بندر فجیره، یکی از مهم‌ترین مراکز انتقال و سوخت‌رسانی به نفتکش‌ها در منطقه، پس از اصابت موشک‌های ایرانی به دو نفتکش بزرگ (VLCC) فعالیت خود را متوقف کرده است. این مؤسسه هشدار داد توقف فعالیت این بندر، از نظر تأثیر بر بازار نفت، می‌تواند هم‌سنگ بسته شدن مسیر باب‌المندب باشد.

هم‌زمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در صورتی که آمریکا مسیر انتقال نفت و گاز به بازارهای جهانی را ناامن کند، باید منتظر بسته شدن دیگر مسیرهای صادرات نفت و گاز که در خدمت منافع واشنگتن و متحدانش قرار دارند، باشد.

مؤسسه «HFI» همچنین مدعی شد حفاظت آمریکا نتوانسته امنیت زیرساخت‌های نفتی امارات را تأمین کند و در نتیجه، حدود ۶ میلیون بشکه نفت برنامه‌ریزی‌شده از بازار حذف خواهد شد. همچنین مدیر شرکت خدمات دریایی «استولت نیلسن» در گفت‌وگو با روزنامه وال‌استریت ژورنال نسبت به گسترش دامنه درگیری‌ها فراتر از تنگه هرمز و افزایش نگرانی شرکت‌های کشتیرانی هشدار داد.

جایگاه راهبردی فجیره امارات

فجیره با مساحتی در حدود هزار و ۱۶۵ کیلومترمربع و جمعیتی بالغ‌بر ۱۳۰ هزار نفر، یکی از هفت امیرنشین امارات متحده عربی است؛ این منطقه از سمت غرب به شارجه و رأس الخیمه، از جنوب به کلبا و از شرق به دریای عمان محدود می‌شود.

بندر فجیره، تنها بندر نفتی و صنعتی کشور امارات در حاشیه دریای عمان است؛ چند سال قبل بود که اماراتی‌ها یک خط لوله انتقال نفت به طول ۳۷۰ کیلومتر از ابوظبی به این بندر کشیدند تا به زعم خودشان تنگه هرمز را دور بزنند.

این درحالی است که خط لوله مذکور تنها در قالب یک طرح ملی کشور امارات تعریف می‌شود و نه یک طرح فراملی و بین‌المللی تا بتوان آن را رقیبی برای یک آبراه بین‌المللی قلمداد کرد به‌گونه‌ای که توانایی دور زدن تنگه هرمز را به سایر کشورهای حوزه خلیج فارس بدهد.

نباید فراموش کرد بندر فجیره وابستگی به کشتی‌های عبور کرده از تنگه هرمز دارد و اگر روزی این آبراه راهبردی به هر دلیلی خالی از تردد کشتی‌ها گردد، بدون شک ضرر بزرگی متوجه بندرگاه فجیره خواهد شد.

فجیره در بیرون از تنگه هرمز قرار دارد و همین موقعیت جغرافیایی، آن را به دروازه‌ای امن‌تر برای صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی امارات تبدیل کرده است. رویترز گزارش داده است که این بندر به‌طور میانگین بیش از ۱.۷ میلیون بشکه در روز صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی را مدیریت کرده که حدود ۱.۷ درصد مصرف روزانه جهان است، این رقم نشان می‌دهد هر اختلال در فجیره فقط یک موضوع محلی یا حتی منطقه‌ای نیست، بلکه می‌تواند در بازار جهانی انرژی بازتاب پیدا کند.

نقش در صادرات نفت امارات

امارات برای دور زدن تنگه هرمز از خط لوله حبشان ـ فجیره یا ADCOP استفاده می‌کند؛ خط لوله‌ای که نفت میادین ابوظبی را به فجیره منتقل می‌کند. ظرفیت این مسیر در گزارش‌های معتبر بین ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون بشکه در روز ذکر شده است و به امارات امکان می‌دهد بخشی مهم از صادرات خود را بدون عبور از آبراه حساس هرمز انجام دهد، به همین دلیل، فجیره برای امنیت انرژی امارات یک دارایی راهبردی محسوب می‌شود.

فجیره، سومین هاب بزرگ سوخت‌رسانی دریایی دنیا

فجیره یکی از سه تا چهار مرکز بزرگ سوخت‌رسانی کشتی‌ها در جهان به‌شمار می‌رود. در سال ۲۰۲۵، فروش سوخت دریایی در این بندر به ۷.۴ میلیون مترمکعب رسید و همین رقم آن را در رتبه چهارم جهان قرار داد، هرچند بر اساس داده‌های جدید، کاهش‌هایی نسبت به سال قبل ثبت شده است. این بازار برای فجیره فقط یک فعالیت جانبی نیست؛ بخشی مهم از درآمد لجستیکی و تجاری بندر از همین سوخت‌رسانی به کشتی‌های عبوری در مسیر اقیانوس هند، خلیج عمان و دریای عرب تأمین می‌شود.

فجیره با حدود ۵۰ میلیون تن سوخت‌رسانی سالانه و جایگاه سوم در جهان، یکی از مهم‌ترین هاب‌های بانکرینگ دنیاست، یعنی در صنعت بانکرینگ، اهمیت فجیره «منطقه‌ای» نیست؛ جهانی است.

اثر بر بازار جهانی انرژی

بندر فجیره به‌نوعی ضربه‌گیر بازار نفت در برابر بحران‌های هرمز است. وقتی تنش در منطقه بالا می‌رود، بخشی از صادرات خلیج فارس به مسیرهای جایگزین مانند فجیره منتقل می‌شود و همین موضوع روی نرخ حمل‌ونقل، بیمه جنگ‌ریسک و قیمت سوخت کشتی اثر می‌گذارد. رویترز همچنین گزارش داده است که هرگونه اختلال در فجیره می‌تواند باعث شود امارات، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان اوپک، ناچار به کاهش معنادار تولید شود.

به گزارش مشرق، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (سپاه پاسداران و ارتش) در پاسخ به حملات هوایی آمریکا به جنوب ایران، عملیات موشکی و پهپادی گسترده‌ای را علیه پایگاه‌های آمریکایی در منطقه و کشتی‌های متخلف در تنگه هرمز اجرا کردند که در نتیجه این تنش‌ها، بندر فجیره امارات — مهم‌ترین هاب صادراتی نفت و سوخت‌رسانی خارج از تنگه هرمز — فعالیت خود را متوقف کرد. توقف فعالیت این بندر می‌تواند حدود ۶ میلیون بشکه نفت را از بازار حذف کند و اثری مشابه بسته شدن باب‌المندب داشته باشد