به گزارش مشرق، ترامپ بارها تأکید کرده که استفاده حداکثری از قدرت آمریکا تنها سود به همراه دارد و رهبران پیشین را بهدلیل عدم بهرهگیری از این ظرفیت مورد انتقاد قرار داده است. اما در عمل، برخی کشورها بهجای تسلیم، به دنبال ابزارهای جدیدی برای مقابله با این رویکرد رفتهاند.
تغییر قواعد بازی در اقتصاد جهانی
آنچه در حال شکلگیری است، نوعی تغییر در قواعد رقابت ژئوپلیتیکی است. بهجای تقابل مستقیم نظامی یا حتی صرفاً اقتصادی، کشورها به سراغ نقاط حساس و حیاتی سیستم جهانی رفتهاند—نقاطی که اختلال در آنها میتواند اثرات زنجیرهای گستردهای ایجاد کند.
از تنگههای دریایی گرفته تا منابع معدنی و زیرساختهای حیاتی، این «گلوگاهها» به ابزارهای جدید قدرت تبدیل شدهاند. در این چارچوب، حتی کشورهایی با اقتصاد کوچکتر نیز میتوانند نقشی بسیار فراتر از وزن اقتصادی خود ایفا کنند.
چین و سلاح مواد معدنی کمیاب
پس از اعمال تعرفههای گسترده توسط دولت ترامپ، پکن با ایجاد یک سیستم مجوزدهی برای صادرات عناصر کمیاب و آهنرباها، کنترل بیسابقهای بر زنجیره تأمین جهانی به دست آورده است.
این مواد معدنی برای تولید طیف وسیعی از محصولات—از خودروها و نیمههادیها گرفته تا جنگندهها—ضروری هستند. از آنجا که بخش عمده فرآوری این مواد در چین انجام میشود، این کشور توانسته به نقطهای کلیدی در سیستم تولید جهانی تبدیل شود و از این موقعیت بهعنوان ابزار فشار استفاده کند.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار ایران
یکی از مهمترین این ابزارها، تنگۀ هرمز است؛ گذرگاهی که حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند. ایران، از طریق موقعیت جغرافیایی خود توانسته کنترل این مسیر حیاتی را به یک اهرم فشار قدرتمند تبدیل کند.
بسته شدن این تنگه پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه، موجب اختلال گسترده در انتقال سوخت، کود شیمیایی و سایر کالاها شده و به افزایش قابل توجه قیمت انرژی انجامیده است. این وضعیت نهتنها بازارهای جهانی، بلکه بخشهایی مانند کشاورزی و تولید در آمریکا را نیز تحت تأثیر قرار داده و نگرانیهای فزایندهای ایجاد کرده است.
سیاست تهاجمی دولت ترامپ، اگرچه در برخی موارد به تحقق اهداف کوتاهمدت منجر شده، اما در عین حال باعث شده رقبا به روشهای خلاقانهتری برای مقابله روی آورند. استفاده از گلوگاههای حیاتی مانند تنگه هرمز یا منابع استراتژیک مانند عناصر کمیاب، نشان میدهد که قدرت در جهان امروز تنها به اندازه اقتصاد یا ارتش نیست، بلکه به میزان کنترل بر نقاط کلیدی سیستم جهانی نیز بستگی دارد.
