به گزارش مشرق، رافائل گروسی این مطلب را در گفتوگو با نشریه فارن پالیسی مطرح کرد و بیان داشت: «در حال حاضر یک فرایند بسیار محرمانه و مشخص در جریان است که در آن هر دو طرف تلاش میکنند یک نقطه احتمالی همگرایی را تعریف کنند. این آسان نیست، چون چیزی که اینجا در میان است سرنوشت مواد (ذخایر مواد اتمی در ایران) است و اینکه چه بر سر آن میآید، اما مهمتر این است که وقتی به آینده نگاه میکنیم، برنامه هستهای ایران چه شکلی خواهد داشت تا بتوانیم به نوعی ثبات برسیم و ایالات متحده و دیگران مطمئن باشند که ریسک اشاعه را نمیبینند، البته تحت راستیآزمایی سختگیرانه آژانس.»
وی در پاسخ به پرسشی درباره توان ایالات متحده برای ورود به جزئیات توافق درحالی که هیات ایرانی، بدلیل سابقه شرکت در مذاکرات هستهای، روی موضوع مسلط هستند، این طور گفت: «من در تماس با استیو ویتکاف یا جرد کوشنر هیچ کمبودی ندیدهام. فکر میکنم آنها کاملاً روی کاری که انجام میدهند متمرکز هستند و تا جایی که من میدانم هیچ نکتهای را از قلم نمیاندازند. بنابراین برداشت من این است که اکنون به اراده سیاسی لازم در هر دو طرف نیاز داریم. »
گروسی ادامه داد: «من این را از منظر آژانس میگویم که بیطرف است و میخواهد پشتیبانی فنی برای یک تفاهم عملی، یک ترتیبات یا توافق قابل اجرا، فراهم کند. آنچه نیاز داریم از یک سو ایالات متحده است و به نظرم دیدن اینکه رئیسجمهوری دوباره به فرایند مذاکره اعتماد میکند بسیار دلگرمکننده است، چون یک مقطع تردید وجود داشت که میگفتند ادامه میدهند یا نه. از سوی دیگر ایران هم هست و من در گفتوگوهایم با دکتر (عباس) عراقچی، که مدتهاست با او کار کردهام، بسیار دلگرم میشوم که آنها هم در این تلاش حضور دارند. »
وی افزود: «اما آیا توافق آسان است؟ قطعاً نه. آیا موفقیت تضمین شده است؟ قطعاً نه. بهویژه چون مسائل دیگری هم میتواند بر پرونده هستهای اثر بگذارد که بخشی از این گفتوگو نیست، اما وقتی درباره موشکها و چشماندازهای منطقهای حرف میزنید مرتبط است. فکر میکنم اینکه این موضوعات خیلی هوشمندانه کنار گذاشته نشده، بلکه بهصورت موازی رسیدگی میشود، تصمیم بسیار سنجیدهای از سوی هر دو طرف بوده تا بتوانند روی پیچیدگیهایی که شما به آن اشاره میکنید تمرکز کنند.»
در بخش دیگری از این مصاحبه، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نقش گزارش تحریکآمیزی را که او پیش از تجاوز رژیم صهیونیستی و ایالات متحده به تاسیسات هستهای ایران، منتشر کرده بود، رد کرد و مدعی شد: «همان گزارش میگفت ما هیچ اطلاعاتی نداریم که نشان دهد ایران برنامهای برای توسعه سلاح هستهای داشته یا دارد. بنابراین اگر نیت ما این بود، یا اگر با کسی برای به راه انداختن جنگ علیه کشوری تبانی کرده بودیم، از هر زاویهای کاملاً پوچ و نامعقول است.»
وی ادامه داد که گزارش وی درباره ایران، از یک سو بر نبود شواهد درباره انحراف برنامه هستهای ایران دلالت داشت و از سوی دیگر به مسائل پادمانی و آنچه او عدم دسترسی کامل نامید، اشاره کرد.
گروسی سپس گفت: «اما آنچه رخ داد، رخ داد. ما نمیتوانیم تاریخ را بازنویسی کنیم. من هم میخواهم به روشنی اعلام کنم که آژانس همیشه عینی رفتار کرده است، تا حدی که خیلیها را هم کلافه کرده است. سپس موضوع (مسائل پادمانی ایران) فراموش شد، چون جنگ ۱۲ روزه آمد و تمام این روایتها و اتهامات علیه آژانس و شخص من مطرح شد. اما واقعیت این است که ما داشتیم تصویر کامل را ترسیم میکردیم، نه بخشی از آن را.»
وی ادامه داد: «جنگ رخ داد و وضعیت را تغییر داد. به همین دلیل از واقعیت جنگ حرف میزدم. جنگ یک نقطه عطف بوده، چون خسارت فیزیکی به زیرساختها بسیار بزرگ بوده است.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره ارزیابی وی نسبت به خسارتهای وارد شده به تاسیسات ایران مدعی شد: «هر چیزی که هدف قرار گرفته دیگر عملیاتی نیست. البته بازرسان من نتوانستهاند به آنجا بروند و ببینند، اما ما این تأسیسات را خیلی خوب میشناسیم. این بدان معنا نیست که همه چیز نابود شده، اما توانمندیهایی که داشتند دیگر وجود ندارد. اما نکته این است که شما آنچه را یاد گرفتهاید فراموش نمیکنید. ایران توان فنی و ظرفیت صنعتی برای بازسازی این زیرساخت را دارد، اگر بخواهد. این الان اتفاق نمیافتد. ما نشانهای از آن نمیبینیم، اما چیزی است که باید در نظر گرفت این است که آنها فناوری سانتریفیوژهای فوقپیشرفته را هم مسلط شدهاند.»
وی درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنی شده در ایران هم گفت: بر اساس آخرین برآورد ما، حدود ۴۴۰ کیلوگرم با غنای ۶۰ درصد، و بعد مقادیر حتی بزرگتری از ۲۰ درصد و ۵ درصد وجود دارد. بنابراین موجودی بزرگی از مواد هستهای وجود دارد، بهویژه آن ۶۰ درصد. از این منظر باید برگردیم و بررسی کنیم که مواد منحرف، جابهجا، یا پنهان نشده باشد. ایران درک میکند که ما باید برگردیم و ما در حال گفتوگو هستیم.
گفتنی است، همکاریهای ایران و آژانس در پی حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هستهای صلحآمیز کشورمان و قانون مصوب مجلس شورای اسلامی، با محدودیتهایی مواجه شد.
پس از آن، مذاکراتی میان ایران و آژانس درباره نحوه ادامه تعاملات در چارچوب حقوقی موجود انجام شد که در تاریخ ۱۸ شهریور ماه به یک تفاهم فنی انجامید. با این حال تداوم سیاسیکاری تروئیکای اروپایی و آمریکا علیه برنامه صلحآمیز هستهای کشورمان، از جمله تصویب قطعنامه ضد ایرانی شورای حکام موجب شد تا این اجرای تفاهم متوقف شود.
جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که مبنای همکاری و تعامل با آژانس، قانون مصوب مجلس است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه پیشتر در اینباره گفت: «ما کماکان عضو معاهده منع اشاعه و متعهد به توافقنامه پادمان هستیم. در اجرای این تعهدات پادمانی، با در نظر داشتن مصوبه مجلس که شورای عالی امنیت ملی را متولی این موضوع معرفی کرده است، تعاملات با آژانس را پیش میبریم.»
