سرویس جهان مشرق - در ماه‌های گذشته، رقابت میان رژیم صهیونیستی و مصر به منظور افزایش و تثبیت حضور خود در کشورهای آفریقایی، رشد شدید و قابل توجهی داشته است.

روزنامه اسرائیل هیوم در گزارشی اعلام کرد که دستگاه اطلاعاتی مصر طی ماه‌های اخیر تحرکات فشرده‌ای را در قاره آفریقا برای مقابله با آنچه «توسعه نفوذ اسرائیل» خوانده، آغاز کرده است؛ تحرکاتی که به‌ویژه بر لیبی و شرق این کشور متمرکز بوده است.

به نوشته این روزنامه، یکی از مقام‌های ارشد دستگاه اطلاعاتی مصر تلاش کرده است با اعمال فشار، مانع گسترش روابط میان نهادهای امنیتی اسرائیل و فرزندان خلیفه حفتر، فرمانده نیروهای شرق لیبی، شود؛ افرادی که مناصب امنیتی مهمی در ساختار نظامی وابسته به پدر خود بر عهده دارند.

اسرائیل هیوم همچنین از «فعالیت‌ها و سفرهای محرمانه گسترده» هیاتی به ریاست یک مقام بلندپایه اطلاعاتی مصر به چند کشور آفریقایی خبر داده و اعلام کرده است که این تحرکات با هدف جلوگیری از تعمیق روابط میان رهبران شرق لیبی و مقام‌های اسرائیلی انجام شده است.

بر اساس این گزارش، مقام یادشده که مسئول پرونده فلسطین در دستگاه اطلاعاتی مصر معرفی شده، تلاش دارد تا فعالیت‌های رژیم صهیونیستی در آفریقا را که از نگاه قاهره «مغایر با منافع راهبردی مصر» است، متوقف کند.

طبق گزارش این روزنامه، سفرهای این مقام مصری کشورهای رواندا، اوگاندا، لیبی، اریتره، سومالی و سودان را دربر گرفته است.

در این میان، یکی از مهم ترین میادینی که به گفته کارشناسان در حال تبدیل شدن به یک صحنه بسیاری جدی از تقابل نیابتی میان قاهره و تل‌آویو است، سومالی است. تحولات اخیر در شاخ آفریقا (از فوریه ۲۰۲۶) با توجه به دخالت روزافزون هر دو طرف در سومالی، نشان‌دهنده تشدید قابل توجه تنش‌ها بین مصر و اسرائیل است. این تنش از زمانی شکل جدی و بحرانی تری به خود گرفت که صهیونیست‌ها اقدام به به‌رسیمت شناختن شورشیان سومالی‌لند کردند.

سومالی‌لند بر روی یکی از استراتژیک‌ترین مناطق جغرافیای جهان قرار دارد، یک خط ساحلی طولانی مشرف به خلیج عدن و ورودی جنوبی دریای سرخ، منطقه‌ای که در آن طی دو سال گذشته مشکلات راهبردی عدیده و تهدیدات گسترده‌ای برای سرزمین‌های اشغالی ایجاد شده است که آشکار ترین آن، تحریم دریایی تجارت این رژیم توسط یمنی‌ها بود. در ادامه به ارزیابی‌های اصلی در مورد پتانسیل درگیری و تشدید تنش‌ها میان قاهره و تل‌آویو اشاره شده است.

به رسمیت شناختن سومالی‌لند توسط اسرائیل به عنوان یک نقطه عطف و واکنش سه بازیگر منطقه‌ای

در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۵، رژیم صهیونیستی رسماً استقلال سومالی‌لند را به رسمیت شناخت. این اقدام در قاهره و موگادیشو به عنوان نقض آشکار حاکمیت سومالی و تلاش رژیم صهیونیستی برای به دست آوردن جای پایی استراتژیک در دریای سرخ و خلیج عدن تلقی شد.

در پاسخ به به رسمیت شناختن سومالی لند توسط اسرائیل، مصر استقرار نیروهای خود در (فدرال) سومالی را تسریع کرد. مصر استقرار نیروی نظامی قابل توجهی را که حدود ۱۰ هزار نیرو تخمین زده می‌شود، آغاز کرده است که برخی از آنها به عنوان بخشی از مأموریت اتحادیه آفریقا (AUSSOM) و برخی دیگر تحت یک توافق دفاعی دوجانبه هستند. همچنین در ۱۱ فوریه ۲۰۲۶، ارتش مصر در حضور رئیس جمهور سومالی، نمایش قدرتی را در قاهره برگزار کرد که هدف آن انتقال پیام بازدارندگی مستقیم به رژیم صهیونیستی و اتیوپی بود.

مسئله دیگر، تعریف قاهره از یک تهدید بزرگ است. در همین رابطه، مصر رسماً به رسمیت شناختن سومالی‌لند توسط اسرائیل را به عنوان "تهدید امنیتی بزرگ" برای دسترسی مصر به دریای سرخ و امنیت ملی خود تعریف کرد.

از سوی دیگر، در کنار مصر، دو بازیگر اصلی دیگر در برتبر رژیم صهیونیستی وارد صحنه تقابل در سومالی شده‌اند که عبارتند از ریاض و آنکارا. در همین رابطه، عربستان سعودی یک توافق نظامی و امنیتی با سومالی در واکنش مستقیم با به رسمیت شناختن جدایی طلبان سومالی لند توسط رژیم صهیونیستی، امضا کرده است.

اساس این گزارش که با تیتر «جنگ قدرت در شاخ آفریقا شعله ور می شود؛ واکنش مصر و عربستان به اسرائیل» منتشر شده، قاهره نیز مانند عربستان مخالف این اقدام غیر قانونی رژیم صهیونیستی بوده و مجددا نیروهای خود را در واکنش به تحرکات اسرائیل در سومالی مستقر کرده به طوری که گزارش شده تعداد این نیروها به ۱۰ هزار نظامی مصری می رسد.

در این گزارش تاکید شده است، عربستان به شدت با اقدام رژیم صهیونیستی در قبال سومالی لند مخالف است و به دنبال آن بسیاری دیگر از کشورهای عربی و اسلامی نیز با تجزیه سومالی مخالف هستند.

همراه با عربستان و مصر، پس از به رسمیت شناختن تجزیه‌طلبان سومالی لند، ترکیه این اقدام را غیرقانونی و تجزیه‌طلبانه خواند و تأکید کرد که قاطعانه از تمامیت ارضی سومالی حمایت می‌کند. این مسئله منجر به تشدید جنگ نیابتی میان آنکارا و تل‌آویو در منطقه شده است. ترکیه که سومالی را یکی از ستون‌های سیاست گسترش نفوذ خود در آفریقامی‌داند و بزرگ‌ترین پایگاه نظامی خارجی‌اش را در موگادیشو بنا کرده است، این اقدام تل‌آویو را تهدید مستقیم علیه منافع امنیتی و ژئوپلیتیکی خود تلقی می‌کند.

ارزیابی‌های یک درگیری احتمالی میان تل‌آویو و قاهره

ارزیابی غالب این است که احتمال درگیری نظامی مستقیم بین مصر و رژیم صهیونیستی کم است، اما خطر درگیری غیرمستقیم یا همان درگیری نیابتی در خاک سومالی زیاد است. مصر با تقویت محور خود با سومالی و اریتره، برای محدود کردن اقدامات رژیم صهیونیستی در منطقه شاخ آفریقا تلاش خود را خواهد کرد.

از سوی دیگر، رئیس جمهور سومالی هشدار داد که با هرگونه تلاشی برای ایجاد پایگاه نظامی اسرائیل در سومالی‌لند (به عنوان مثال، در بندر بربره) مقابله خواهد کرد. حضور نظامی مصر در جنوب سومالی می‌تواند به عنوان وزنه تعادل در برابر هرگونه فعالیت امنیتی صهیونیستی در شمال عمل کند.

همچنین، تنش‌ها می‌توانند خود را در اصطکاک دریایی نشان دهند. مصر با اشاره به مخالفت خود با دخالت آشکار رژیم صهیونیستی در منطقه، روشن کرده است که مسئولیت امنیت ناوبری در دریای سرخ صرفاً بر عهده کشورهای هم‌مرز با آن است. به همین موازات، انصارالله یمن پیش از این اعلام کرده‌اند که هرگونه حضور رژیم صهیونیستی در سومالی‌لند را یک «هدف نظامی» در نظر خواهند گرفت، که این امر به شرایط ملتهب منطقه و سطح‌ها تنش همزمان با حضور نیروهای مصری، می‌افزاید.

هدف از مشارکت فعال مصر در منطقه شاخ آفریقا بر علیه اقدامات رژیم صهیونیستی، مهار «محور اسرائیل-اتیوپی-سومالی لند» است. در حالی که هر دو طرف از تشدید مستقیم تنش‌ها اجتناب می‌کنند، تبدیل شاخ آفریقا به میدان نبرد بین قاهره و تل‌آویو، پتانسیل درگیری‌های امنیتی و فشار دیپلماتیک سنگین از سوی مصر علیه منافع صهیونیست‌ها در این قاره را افزایش می‌دهد.