سرویس جهان مشرق - در میانه اعتراضات داخلی ایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، بار دیگر ایران را تهدید به حمله نظامی کرد. ادعای او درباره «کمک در راه» و «برخورد بسیار جدی» با جمهوری اسلامی ایران، در ابتدا شاید برای برخی در منطقه و رسانههای غربی، صحنهای از یک حمله قریبالوقوع را تداعی کرد.
اما آنچه در عمل رخ داد، تکرار نمایش شکستخورده پیشین بود: ترامپ، در نهایت، از موضع خود عقبنشینی کرد و به جای فرمان حمله، به «تماشا کردن» اکتفا نمود. این رویداد، بار دیگر این پرسش را برجسته میکند که چرا رهبری که خود را «پدرخوانده تروریستها» میداند، از عملی کردن تهدیدهایش علیه ایران عاجز است؟
واکنش قاطع ایران به یاوهگوییها: خط قرمز امنیت ملی
تهدیدهای ترامپ بلافاصله با واکنشهای تند، قاطع و یکپارچه مقامات و نهادهای جمهوری اسلامی ایران مواجه شد. این واکنشها نه تنها نشاندهنده انسجام داخلی بود، بلکه هشدار روشنی درباره هزینههای سنگین هرگونه ماجراجویی برای آمریکا به شمار میرفت.
دکتر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، ترامپ را «رئیسجمهور نامحترم آمریکا» خواند و به صراحت هشدار داد: «تمام مراکز و نیروهای آمریکایی در کل منطقه هدف مشروع ما در پاسخ به هر ماجراجویی احتمالی خواهد بود». این اعلام رسمی، نشان میداد که دامنه پاسخ ایران به هر حملهای، فراتر از مرزهایش و شامل تمامی پایگاههای آمریکا در خاورمیانه خواهد بود.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با تفسیر موضع ترامپ به عنوان «دست داشتن آمریکا در اعتراضات»، هشدار داد که دخالت آن کشور «برابر است با بهمریختگی کل منطقه و هدم (نابودی) منافع آمریکا» و خطاب به مردم آمریکا گفت: «مراقب سربازان خود باشید».
علی شمخانی، مشاور رهبر انقلاب، با کنایه به شکستهای پیشین آمریکا در منطقه گفت: «مردم ایران تجربه نجات دادن آمریکاییها را خوب میشناسند» و تاکید کرد: «هر دست مداخلهگری که... به امنیت ایران نزدیک شود، پیش از رسیدن با پاسخ پشیمانکننده، قطع خواهد شد. امنیت ملی ایران خط قرمز است».
محاسبه هزینهای که برای آمریکا کمرشکن است
عقبنشینی ترامپ یک تصمیم احساسی یا تغییر موضع ناگهانی نبود، بلکه حاصل یک محاسبه واقعبینانه از «هزینه-فایده» بود که در آن، هزینههای حمله به ایران برای واشنگتن به مراتب سنگینتر از هر «فایده» احتمالی ارزیابی شد.
۱. ترس از پاسخ کوبنده و گسترده ایران: درحال حاضر نیروهای مسلح ایران، به ویژه توان موشکی دقیق و گسترده آن، یک بازدارندگی قاطع ایجاد کرده است. پنتاگون به خوبی آگاه است که حتی یک حمله محدود آمریکا میتواند با پاسخ موشکی ایران به دهها پایگاه نظامی آمریکا در منطقه—که میزبان دهها هزار نیروی آمریکایی است—و نیز به بندرگاهها و نفتکشهای متحدان آن روبرو شود. تهدید قالیباف مبنی بر هدف قرار دادن «تمام مراکز و نیروهای آمریکایی در کل منطقه» یک هشدار عملیاتی بود، نه یک شعار سیاسی.
۲. عدم تمایل متحدان منطقهای برای جنگ: کشورهایی مانند عراق، قطر و حتی عربستان سعودی که میزبان پایگاههای آمریکایی هستند، به وضوح فهمیدهاند که خاک آنها در صورت درگیری، به خط مقدم جنگ تبدیل میشود. فشار پنهان این متحدان بر واشنگتن برای جلوگیری از جنگ، یکی از عوامل مهم در محاسبات کاخ سفید بود. آنها منافع خود را در ثبات نسبی منطقه میبینند، نه در آتشسوزی یک جنگ تمامعیار. تجربه حمله موشکی محدود ایران به پایگاه العدیده قطر، درس عبرت خوبی برای پایتخت کشورهای منطقه شده است.
۳. سابقه شکستهای راهبردی آمریکا در منطقه: خاطره شکستهای سنگین آمریکا در عراق و افغانستان—که ایران از آن به عنوان «نجات دادن آمریکاییها» یاد میکند—هنوز در ذهن استراتژیستها و فرماندهان نظامی عالی آمریکایی زنده است. ورود به یک درگیری جدید با کشوری که نهتنها توانایی مقاومت طولانیمدت و ضربه زدن به منافع آمریکا، بلکه توانایی آفندی جدی برای حمله به اهداف آمریکا در سراسر منطقه را دارد، برای واشنگتن یک کابوس استراتژیک محسوب میشود.
۴. اتحاد داخلی و شکست پروژه آشوب : ترامپ تهدید خود را در بستر اعتراضات داخلی ایران مطرح کرد. اما امتناع مردم ایران، خصوصا بخش معترض جامعه، از ملحق شدن به صف آشوبگران و عناصر تروریستی مرتبط با رژیم صهیونیستی و آمریکا و همچنین انسجام کامل نهادهای سیاسی و نظامی کشور، این تصور مضحک و احمقانه سردمداران کاخ سفید را که ایران در آستانه سقوط است و ضربهای کوچک کافی خواهد بود، کاملاً باطل کرد. ترامپ دریافت که ملت و حکومت ایران در خط قرمزهای امنیتی متحد هستند.
۵. تجربه جنگ ۱۲ روزه و شکست بزرگترین پروژه نظامی علیه ایران: رهبران آمریکا، خصوصا دونالد ترامپ، تجربه جنگ چند ماه گذشته را به خوبی در یاد خود دارند و همچنان سنگینی بار شکستی را که از نیروهای مسلح و مردم ایران متحمل شدند، روی شانههای خود احساس میکنند. تجربه جنگ ۱۲ روزه که بزرگترین برنامه رژیم صهیونیستی و آمریکا برای از بین بردن ایران و تجزیه کشور بود، یکبار برای همیشه به آنها ثابت کرد که هر گونه اقدام نظامی برای آنها پیامد و تبعات جدی در پی دارد.
۶. دوگانگی در کاخ سفید: درون کاخ سفید، ترامپ با توصیههای متفاوتی روبهرو بود. بر اساس روایت منابع آگاه، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، از گزینه حمله حمایت میکرد و معتقد بود ترامپ با تعیین «خط قرمز» درباره کشتار معترضان باید آن را اجرا کند. در مقابل، برخی چهرههای نزدیکتر به رئیسجمهور ــ از جمله استیو ویتکاف و رئیس دفتر کاخ سفید ــ خواهان احتیاط بودند و هشدار میدادند که چرخه «اقدام و واکنش» میتواند منطقه را وارد مرحلهای کنترلناپذیر کند.
از سوی دیگر، وزیر خزانهداری آمریکا نیز پیشنهاد کرده بود فشار اقتصادی و تحریمها فرصت بیشتری برای اثرگذاری پیدا کنند. واشنگتنپست مینویسد ترامپ همزمان گزارشهای اطلاعاتی و گزینههای حمله را دریافت کرد، اما در نهایت به این جمعبندی رسید که «فایده آن به اندازه هزینههایش نیست» و این اقدام نه به تغییر حکومت میانجامد و نه نتیجهای قطعی و قابل پیشبینی دارد.
نمایش تکرارشونده ضعف استکبار در برابر اقتدار ملی
لافهای ترامپ و عقبنشینی مکرر او، در حقیقت نمایشی از ضعف پروژه «فشار حداکثر» و ناتوانی استکبار جهانی در مقابله با اراده ملتی است که بر حق حاکمیت و امنیت خود پافشاری میکند. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر قدرت بازدارندگی واقعی نظامی، دیپلماسی فعال و افشاگرانه و انسجام داخلی در مواقع حساس، توانسته است هزینه هرگونه ماجراجویی را برای دشمن به حدی غیرقابل تحمل برساند.
تهدیدهای توخالی رئیسجمهور سابق آمریکا نه تنها اقتدار نظام ایران را متزلزل نکرد، بلکه یک بار دیگر بر این واقعیت تاکید گذاشت که امنیت ملی ایران یک خط قرمز غیرقابل عبور است و ایرانیان بر سر منافع عالی خود هیچگونه تسامحی نخواهند داشت و برای دفاع از آن، در برابر هر دشمن متخاصم ایستادگی خواهند کرد. پدرخوانده تروریستها فهمید که حمایت از تروریستهای رسانهای و اغتشاشگران با توئیت ممکن است، اما حمایت نظامی از آنها در برابر ملت ایران، محکوم به شکستی است که هزینهاش برای امپراتوری رو به زوال آمریکا، بسیار سنگین خواهد بود.
۰۹:۰۷ - ۱۴۰۴/۱۰/۳۰
