مدرسه نمایه

علی‌رغم هشدارهای قبلی در خصوص سطح پایین کیفیت آموزشی و وضعیت علمی دبستان‌ها، نتایج آزمون تیمز ۲۰۱۹ نشان داد وضعیت قبلی ادامه داشته است!

به گزارش مشرق، آزمون تیمز (TIMSS) با هدف تهیه اطلاعات مقایسه‌ای برای ارزیابی عملکرد و سیاست‌های کشورهای شرکت‌کننده در زمینه پیشرفت در آموزش و یادگیری ریاضیات و علوم در پایه‌های چهارم و هشتم اجرا می‌شود.

نخستین دوره این ارزیابی بین‌المللی در سال ۱۹۹۵ اجرا و پس از آن هر چهار سال تکرار شده است؛ به تازگی نتایج آزمون تیمز ۲۰۱۹ در قالب ۱۴ فصل و ۸ پیوست منتشر شده است. چهار فصل ابتدایی گزارش نتایج این آزمون، اختصاص به بررسی پیشرفت هر کشور در آموزش و یادگیری ریاضیات و علوم دارد؛ گزارش مذکور در چهار فصل بعدی به بررسی محیط خانه و مدرسه پرداخته و در شش فصل انتهایی خود به سراغ ارزیابی محیط کلاس درس می‌رود. پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش متولی برگزاری این آزمون در ایران است.

با توجه به اهمیت دوره ابتدایی، در گزارش پیش‌رو به نتایج آزمون تیمز در پایه چهارم پرداخته می‌شود؛ آزمون تیمز پایه چهارم تاکنون ۶ دوره اجرا شده (به جز سال ۱۹۹۹) که ایران در تمامی آنها شرکت داشته است؛ در آزمون پایه چهارم سال ۲۰۱۹، ۵۸ کشور در مجموع ۳۳۰ هزار دانش‌آموز و ۲۲ هزار معلم از ۱۱ هزار مدرسه به همراه ۳۱۰ هزار نفر از والدین دانش‌آموزان شرکت و به پرسشنامه‌ها پاسخ داده‌اند؛ ۶.۰۱۰ دانش‌آموز ایرانی با میانگین سنی ۱۰.۲ سال از ۲۲۴ مدرسه در این آزمون مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند که خلاصه‌ای از نتایج آن در این گزارش ارائه می‌شود.

وضعیت توزیع جمعیت آماری این آزمون به تفکیک استان، شهر، مدرسه همچنین جزئیات آماری مربوط به هر کدام از معیارها در وبگاه تیمز درج نشده است تا بتوان وضعیت هر استان و هر نوع مدرسه را مورد کندوکاو قرار داد لذا توضیحات تکمیلی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش می‌تواند تصویر شفاف‌تری از "فاجعه‌ای" که ظاهراً در حال روی دادن در دبستان‌های کشور است، در اختیار قرار دهد.

همسایگان حاضر در ارزیابی تیمز ۲۰۱۹ پایه چهارم

بر اساس گزارش تیمز ۲۰۱۹ از میان ۱۵ کشور همسایه ایران، ۱۲ کشور پاکستان، کویت، عربستان، عمان، قطر، بحرین، امارات، ارمنستان، قزاقستان، آذربایجان، ترکیه و روسیه در ارزیابی پایه چهارم شرکت داشته‌اند که با توجه به هدف‌گذاری کشور برای کسب جایگاه برتر در بین کشورهای منطقه، در این گزارش علاوه بر ذکر وضعیت ایران در بین کشورهای شرکت‌کننده در آزمون تیمز ۲۰۱۹، جایگاه کشور در میان کشورهای همسایه نیز ذکر خواهد شد تا از این طریق بتوان مقایسه‌ای بین وضعیت علمی دانش‌آموزان داشت.

وضعیت ایران در آموزش و یادگیری ریاضی

پنج کشور آسیایی سنگاپور (۶۲۵)، هنگ‌کنگ (۶۰۲)، کره جنوبی (۶۰۰)، تایوان (۵۹۹) و ژاپن (۵۹۳) جایگاه‌های نخست در آموزش و یادگیری ریاضیات در پایه چهارم را به خود اختصاص داده‌اند. ایران با نمره کل ۴۴۳ در میان ۵۸ کشور شرکت‌کننده در جایگاه ۵۰، و در میان ۱۲ همسایه حاضر در آزمون تمیز ۲۰۱۹ پایه چهارم، در جایگاه نهم آموزش و یادگیری ریاضی قرار گرفته است!

در بین همسایگان، کشورهای روسیه، ترکیه، آذربایجان و قزاقستان در آموزش و یادگیری ریاضیات وضعیت بهتری نسبت به سایرین دارند؛ نتایج نشان می‌دهند وضعیت کشور طی ۲۴ سال گذشته (از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۹) در آموزش و یادگیری ریاضیات دبستان پیشرفت چندانی نداشته و نتایج ارزیابی‌ها همواره کمتر از حد میانی این آزمون (نمره ۵۰۰) بوده است.

ارزیابی سال ۲۰۱۹ نشان می‌دهد که ۶۱ درصد دانش‌آموزان ایرانی پایه چهارم نتوانسته‌اند به نقطه معیار بین­‌المللی متوسط (نمره ۴۷۵) برسند! عملکرد پسران دبستانی در ریاضیات با میانگین نمره ۴۴۷، با اندکی تفاوت بهتر از دختران دبستانی با میانگین نمره ۴۳۹ بوده است؛ میانگین نمرات در آزمون تیمز ۲۰۱۹ به تفکیک دختر و پسر به شرح جدول زیر است:

نمره درس ریاضی در آزمون تیمز ۲۰۱۹ در پایه چهارم

بخش حوزه دختر پسر
محتوایی اعداد ۴۴۳ ۴۴۹
اندازه‌گیری و هندسه ۴۴۰ ۴۵۰
داده ۴۲۳ ۴۲۶
شناختی دانستن ۴۳۳ ۴۴۰
به‌کارگیری ۴۴۷ ۴۵۲
استدلال ۴۲۱ ۴۳۲

بر اساس گزارش منتشر شده، تمام سرفصل‌های مورد ارزیابی در آزمون تیمز ۲۰۱۹ (شامل ۱۷ موضوع) به ۸۰ درصد دانش‌آموزان پایه چهارم تدریس شده است؛ ایران ۱۰۹ ساعت آموزش ریاضی در پایه چهارم دارد و این در حالی است که سنگاپور ۲۱۱ ساعت، هنگ‌کنگ ۱۵۲ ساعت، ژاپن ۱۵۱ ساعت و کره جنوبی ۱۰۱ ساعت آموزش ریاضی را در برنامه سالیانه خود گنجانده‌اند. بر این اساس به نظر می‌رسد بازده ساعات آموزش ریاضی و میزان ساعات آن همچنین کیفیت کتاب درسی نیازمند بررسی و بازنگری است.

وضعیت ایران در آموزش و یادگیری علوم

پنج کشور سنگاپور (۵۹۵)، کره جنوبی (۵۸۸)، روسیه (۵۶۷)، ژاپن (۵۶۲) و تایوان (۵۵۸) جایگاه‌های نخست آموزش و یادگیری علوم در پایه چهارم در آزمون تیمز ۲۰۱۹ را کسب کرده‌اند؛ ایران با نمره کل ۴۴۱ در میان ۵۸ کشور شرکت‌کننده جایگاه ۴۸ و در میان ۱۲ کشور همسایه حاضر در آزمون تیمز ۲۰۱۹ جایگاه هشتم آموزش و یادگیری علوم را کسب کرده است!

در بین همسایگان، کشورهای روسیه و ترکیه وضعیت بهتری نسبت به سایرین داشته‌اند؛ مشابه وضعیت ریاضیات، نتایج نشان می‌دهد وضعیت ایران طی ۲۴ سال گذشته (از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۹) در آموزش علوم دبستان پیشرفت چندانی نداشته و نتایج ارزیابی‌ها همواره کمتر حد میانی (نمره ۵۰۰) بوده است.

ارزیابی تیمز ۲۰۱۹ نشان می‌دهد که ۶۰ درصد دانش‌آموزان ایرانی پایه چهارم نتوانسته‌اند به نقطه معیار بین‌المللی متوسط (نمره ۴۷۵) برسند؛ عملکرد دختران دبستانی در علوم با میانگین نمره ۴۴۰ بسیار نزدیک به پسران دبستانی با میانگین نمره ۴۴۲ بوده است. میانگین نمرات در آزمون تیمز ۲۰۱۹ به تفکیک دختر و پسر به شرح جدول زیر است:

نمره درس علوم در آزمون تیمز ۲۰۱۹ در پایه چهارم

بخش حوزه دختر پسر
محتوایی علوم زیستی ۴۳۲ ۴۲۸
علوم فیزیکی ۴۴۹ ۴۵۷
زمین‌شناسی ۴۳۵ ۴۴۱
شناختی دانستن ۴۴۱ ۴۴۷
به‌کارگیری ۴۴۱ ۴۴۰
استدلال ۴۳۴ ۴۳۱

بر اساس گزارش منتشر شده، تمام سرفصل‌های مورد ارزیابی در آزمون تیمز ۲۰۱۹ (شامل ۲۶ موضوع) به ۷۲ درصد دانش‌آموزان پایه چهارم تدریس شده است. ایران ۷۸ ساعت آموزش علوم در پایه چهارم دارد و این در حالی است که ژاپن ۹۲ ساعت، تایوان ۸۶ ساعت، سنگاپور ۸۴ ساعت، کره جنوبی ۷۱ ساعت، و روسیه ۴۸ ساعت آموزش علوم را در برنامه سالیانه خود گنجانده‌اند. بر این اساس به نظر می‌رسد بازده ساعات آموزش علوم و میزان ساعات آن، همچنین کیفیت کتاب درسی نیازمند بررسی و بازنگری است.

کاهش علاقه دانش آموزان به یادگیری ریاضیات و علوم در دبستان

مقایسه نتایج آزمون تیمز ۲۰۱۹ با آزمون تیمز ۲۰۱۵ نشان می‌دهد از میزان علاقه دانش‌آموزان به یادگیری ریاضیات و علوم در دبستان‌ها کاسته شده است؛ در گزارش آزمون تیمز ۲۰۱۹ آمده است در درس ریاضی و علوم به ترتیب ۱۱ درصد و ۵ درصد دانش‌آموزان بی‌علاقگی خود را اظهار کرده‌اند که روندی افزایشی داشته است! در مقابل از جمعیت افراد خیلی علاقه‌مند به درس ریاضی و علوم کاسته شده و به ترتیب ۵۹ درصد و ۷۰ درصد دانش‌آموزان گفته‌اند به این دروس علاقه زیادی دارند. 

علاقه دانش‌آموزان پایه چهارم به ریاضی و علوم در ۲ دوره اخیر آزمون تیمز

درس سال خیلی علاقه‌مند علاقه‌مند بی‌علاقه
ریاضی ۲۰۱۹ ۵۹% ۳۰% ۱۱%
۲۰۱۵ ۶۵% ۲۸% ۷%
علوم ۲۰۱۹ ۷۰% ۲۴% ۵%
۲۰۱۵ ۷۴% ۲۳% ۳%

وضعیت گرسنگی، خستگی، قلدری و دسترسی به منابع یادگیری

اما آزمون تیمز تنها وضعیت دروس ریاضی و علوم را بررسی نکرده و به عوامل تاثیرگذار بر یادگیری دانش‌آموز در محیط خانه، مدرسه و کلاس نیز توجه دارد؛ طبق نتایج به‌دست آمده در سال ۲۰۱۹، ۲۰ درصد دانش‌آموزان اظهار داشته‌اند تقریباً هر روز با احساس خستگی و گرسنگی وارد مدرسه می‌شوند که می‌تواند ناشی از استراحت و تغذیه ناکافی آنها باشد.

۷ درصد دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این آزمون اعلام کرده‌اند هر هفته و ۳۲ درصد اعلام کرده‌اند تقریباً هر ماه مواجه با قلدری و زورگویی (bullying) در مدرسه هستند؛ در تعاریف آزمون تیمز ۲۰۱۹، مسخره شدن، طرد شدن، مورد دستبرد قرار گرفتن، آسیب دیدن، ضرب و شتم، تخریب لوازم شخصی و تهدید شدن از جمله مصادیق قلدری و زورگویی در نظر گرفته شده است.

همچنین در آزمون تیمز ۲۰۱۹ مشخص شده ۲۵ درصد دانش‌آموزان دسترسی کم، و ۵ درصد دسترسی زیاد به منابع یادگیری در خانه دارند؛ از این منظر، دانش‌آموزان ایرانی پایه چهارم در مقایسه با کشورهای همسایه حاضر در آزمون تیمز ۲۰۱۹، در جایگاه یازدهم قرار دارند و پس از ایران، ترکیه با ۲۶ درصد و پاکستان با ۳۸ درصد بیشترین درصد دانش‌آموز با دسترسی کم به منابع یادگیری در خانه را دارند؛ تعداد کتاب، داشتن اینترنت و اتاق شخصی، تحصیلات والدین، و وضعیت اشتغال والدین معیارهای بررسی دسترسی به منابع یادگیری در خانه بوده‌اند.

منابع: گزارش تیمز ۲۰۱۹/ گزارش تیمز ۲۰۱۵

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 24
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 12
  • IR ۱۲:۱۰ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    12 0
    اول از همه جا داره که بگم اگر که مشرق بتونه یه گزارش تهیه کنه درباره ی تالیف کتب درسی،که چجوری بچه ها رو دارن کم سواد و تنبل بار میارن .... دوستان وضعیت دبیرستانی ها از دبستانی ها هم بدتر است....موقعی که حدودا هر 10 سال یه بار نظام آموزشی رو تغییر میدین و حجم مطالب رو کم میکنین و مطالبی رو هم حذف میکنید (که اکثرا مهم هستن) این فاجعه پیش میاد... برید کتابای فیزیک و ریاضی و شیمی (علوم پایه)افغانستان و ایران رو که به مقاطع دبیرستان درس میدن با هم مقایسه کنین تا بدونید که سطح کتب درسی ما از افغانستان هم پایین تره...
  • IR ۱۲:۲۰ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    7 1
    بکار گیری نیروهای تربیت نشده و غیر متخصص خرید خدمات با حد اقل دستمزد و گاهی رایگان و بکار گیری نیروهای بازنشسته که با فرا گیران دو تاسه نسل فاصله دارند و خلاصه صرفه جویی و خست در سرمایه گذاری و برنامه ریزی مقطع ابتدایی ایا نتیجه ای جز این انتظار است?
    • IR ۲۲:۲۱ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
      0 2
      تو بلدی بیا درس بده
  • IR ۱۲:۲۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 14
    کشکه بابا ؛ اینقدر دنبال این نظر سازی سازمان‌های بین المللی نباشید.
  • حامد IR ۱۴:۳۴ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    5 0
    آموزش و مثلا پرورش خیلی مشکلات داره، ولی نه با متر و معیار خارجی!
  • IR ۱۵:۰۰ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 1
    خوب، در آینده مهندس کمتر خواهیم داشت و افراد اغلب دکتر هستن. در حال جابجایی متناسب با بازار کار هستیم.
  • رضا IR ۱۵:۰۵ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    3 0
    باید بد تر هم بشه چون برای سران هیچوقت آموزش و پرورش اهمیتی نداشته در ثانی مجلس از همه مقصر تره وکسی خبر نداره چون مجلس بارها و بارها بر خلاف گفته ی رهبری اقدام به جذب نیروهای نهضتی و حق التدریسی و مهد کودکی بدون آزمون کرده در صورتیکه رهبری گفتن فقط نیرو باید از دانشگاه فرهنگیان باشد وقتی رتبه های بالای کنکور که در تربیت معلم درس خواندن کنار بقیه با حقوق برابر قرار بگیرند انگیزه از آن ها نیز گرفته می شود و مجلس باید درو کند آنچه که کاشته است مقصر اصلی مجلس بوده ولا غیر
  • ناشناس IR ۱۶:۴۶ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    7 0
    بسیار اسفبار
    • IR ۱۹:۰۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
      2 0
      از وقتی طرح توصیفی برای ابتدایی اجرا شد دانش آموزان ابتدایی عملکرد ضعیفی پیدا کردند.مورد بعدی حقوق کم معلمان است که باید در دو شیفت اضافه کاری کنند و مسلما بازده کمی خواهد داشت.
  • احمد IR ۱۷:۳۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 0
    وقتی که مجلس و دولتی ها آموزش و پرورش براشون مهم نیست و وزیر آموزش و پرورش در خواب غفلت به سر می‌برد طبیعی و نتیجه حتمی این میشه حقوق معلم ها را افزایش بدن و افکار و ایده هاشون درباره آموزش و نظام آموزش و پرورش تغییر دهند اونوقت نتیجه مطلوب حاصل خواهد شد.
  • IR ۱۷:۵۲ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    2 0
    چه انتظاری داری چقدر هزینه آموزش و پرورش می کنن حلا نتیجه میخان معلمی که باید چند جا کارمیکنه وقتی نیرویی که یک میلیون حقوق میگیری انتظار معجزه داری
  • IR ۱۸:۲۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    7 0
    آموزش و پرورش دو دهه است که تعطیله،معلمان بدون خلاقیت و کارایی نابود کردن آموزش رو،استخدامهای جدید هم کارایی نداشته،تنها دغدغه معلمها فقط حقوق بوده توی این چند،نیاز به یک باز طراحی اساسی هست توی آموزش و پرورش،این سیستم بیمار و عریض و طویل به جایی نخاعد رسید
  • !! IR ۱۹:۰۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 0
    در دوران کرونا ؛ نسلی بیسواد ، از دانش آموزان و دانشجویان ، تحویل جامعه گردید ، که اثرات فاجعه بار آن ، بعدها معلوم خواهد شد !!
    • فاطمه سلیمی دبیر IR ۰۹:۵۵ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
      1 0
      واقعا متاسفم از نظرات بعضی دوستان دررمورد معلم های دلسوز و وظیفه شناس این مملکت فکر نمی کنم هیچ اداره و سازمانی کارمندانی با این حد وجدان کاری داشته باشه. خانه از پای بست ویران است و امکانات اموزشی در مدارس افتضاح است معلمها همیشه بهترین هستند لطفا قدرشناس باشید
  • مرصاد IR ۱۹:۱۲ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 0
    نسل دلسوز ، قانع و متدین معلمان پس از انقلاب ، تقریبا همه بازنشست شده و از صحنه آموزش خارج شده اند ! و متاسفانه ؛ بیشتر معلمان فعلی ، بر اثر جو غالب ، به تنها چیزی که فکر می کنند ، درآمد بیشتر است !!
  • ۱۹:۳۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    1 1
    علي بركت الله
  • سارا IR ۲۰:۴۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    2 0
    سلام. وقتی در تالیف کتاب ها از معلمین که یک عمر درگیر تدریس اند و با مشکلات کتاب اشنا هستند نظر نمی خواهند، وقتی میگند موقع ازمون گرفتن طوری نیست بزارید بچه ها از رو برگه کنار دستیشون ببیند چون خودش نوعی یادگیری، وقتی حجم مطالب کتاب با زمان تدریس ناهماهنگ است و معلم باید استرس بودجه بندی کتاب را داشته باشد نتیحه اش می شود این
  • الهه IR ۲۱:۱۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 0
    من میگم هرکس بخواد نابغه بشه راه براش هست حتما لازم نیست فلان مدرسه باشه خودش راه خودش رو پیدا میکنه هر طور شده ..نیروی معلم های ما متاسفانه پر از عقده اند تربیت ها اشتباه پایه های روانشناسی اگه درست بشه همه چی درست میشه اول آموزش انسانیت بعد علم..
  • علی IR ۲۲:۲۶ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 0
    دانش آموز در خانواده شاهد درگیریهای زن و مرد بخاطر مالی را میبیند روحیه اش را میبازد . تغذیه مناسبی ندارد - صبح چای شیرین -ظهر سیب زمینی آبپز-شام تخم مرغ . از مغزها ( گردو - پسته- بادام- فندق) و میوه ها و ماهی دریایی و پرورشی ٬و از گوشت خیلی کم استفاده میشود چون قدرت خرید کم است. چه انتظاری از بچه داریم . آنهایی که پولدارند نیازی به تحصیل بچه هاشون را نمیبینند .
  • IR ۲۲:۲۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    0 0
    همیشه برای مقایسه دو چیز حتما شرایط ان دو مثلرهم باشد شما پراید را با ماشینهای خارجی مقایسه کنید اموزش وپرورش ما هم همین طور مقایسه می شود امارهاتون هم برای خودتون یک کم کارشناسی شده حرف بزنید
  • اب IR ۰۰:۳۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
    3 0
    وقتی مسولین ووزارتخونه به معلمین بها نمی دهد واز لحاظ مالی تامین نیست و ممالت هم آدم باسواد نمی خواه معلم نباید خور درس بده چون حرمت نگه نمی دارن فاتحه آموزش خونده بزار بی سواد بیان مدرک قلابی پولی سفارشی فراونه برکت الله
  • خانم معلمین مدارس غیرانتفاعی شهرستان محروم ابتدایی IR ۱۱:۰۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
    2 0
    باسلام خانم معلمین که فارغ التحصیل دانشگاه هستند در رشته آموزش پيش دبستانی هستند هم اکنون در مدارس ابتدایی غیر انتفاعی مناطق محروم مشغول تدریس هستند و کار عملی انجام دادن کوله‌باری از تجربه دارند به امید استخدام در آموزش‌وپرورش وپرورش با حقوق کم و بیمه نصف نیم بدون هیچ گونه نظارتی و قراردادهای سوری بخاطر ترس از بیکار شدن مجبورند که سکوت کنند ظلم به این قشر محروم نکنید با استخدام این جوانان خدمت بزرگی به این جامعه فرهنگی کنید
  • فرهنگی IR ۱۶:۴۴ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
    1 0
    وقتی برای استخدام معلم انواع سهمیه ها وپارتی بازیها استفاده میشه وتنها چیزی که اصلا دیده نمیشه سواد طرفه جز این نمیشه انتظار داشت .از این بد تر هم اتفاق خواهد افتاد.اصلا دیگه اموزشی وجود نداره فقط امار وارقام الکی دارن میدن
  • ع IR ۲۲:۵۶ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
    0 0
    یادمه قبلن معلما با چه رتبه هایی در کنکور وارد دانشگاه میشدن ولی الان وضعیت استخدام بازنشسته ها نهضتی ها و...برکت بزرگی برای آموزش و پرورشه.کاش آموزش مهم بود.