احمد کاظمی

توافقنامه نه بندی آتش بس که مهمترین بند آن ایجاد کریدور بین منطقه برون گان نخجوان و خاک اصلی جمهوری آذربایجان می باشد، که تبعات منفی ژئوپلیتیکی متعددی علیه ایران ایجاد خواهد کرد.

سرویس جهان مشرق - دکتر احمد کاظمی متخصص حقوق بین الملل عمومی و پژوهشگر ارشد اوراسیا طی یادداشتی، مناقشه قره باغ را از منظر امنیت انرژی مورد بررسی قرار داده و نوشت: جنگ دوم قره باغ بر اساس یک پروژه مشترک میان جمهوری آذربایجان، ترکیه، رژیم صهیونیستی و انگلستان شروع شد و روسیه با هدف پیگیری اهداف کوتاه مدت و بلندمدت و با اشتباه محاسباتی در این فرایند با کشورهای مذکور همراهی و زمینه شکست سنگین جمهوری خودخوانده قره باغ و ارمنستان را در جنگ ۴۴ روزه فراهم ساخت. پیشران اصلی در جنگ نه اراده مستقل جمهوری آذربایجان بلکه اهداف و علایق ژئوپلتیکی بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه ای برای تغییر آرایش سیاسی و ژئوپلیتیکی منطقه می باشد.

اساسا اجماع سازی در میان بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای دارای منافع متفاوت و متضاد در قفقاز، در جنگ دوم قره باغ، از طریق کارت ایران صورت گرفته است. هدف گذاری اصلی جنگ تهی کردن ظرفیت های ژئوپلیتیکی، فرهنگی و مذهبی و تاریخی ایران در قفقاز بویژه در جمهوری آذربایجان می باشد.  

توافقنامه نه بندی آتش بس که مهمترین بند آن ایجاد کریدور بین منطقه برون گان نخجوان و خاک اصلی جمهوری آذربایجان می باشد، که تبعات منفی ژئوپلیتیکی متعددی علیه ایران ایجاد خواهد کرد.

پیش بینی کریدور اتصال نخجوان به جمهوری آذربایجان در واقع اجرای طرح امریکایی گوبل است که با عنوان تبادل ارضی (تبادل ارضی دالان لاچین با دالان زنگزور) پس از جنگ اول قره باغ مطرح شده بود. در جنگ دوم قره باغ  هدف ترکیه و جمهوری آذربایجان و رژیم صهیونیستی اشغال نوار مرزی ۴۲ کیلومتری ایران با ارمنستان بود ولی تحرکات نظامی ایران، باعث شد آنکارا و باکو از این ایده عدول و موضوع معاوضه کریدور ترانزیتی در دستور کار قرار گیرد. اگر چه ماهیت این کریدور هنوز مشخص نیست ولی بنظر می رسد حداقل هدف گذاری جبهه باکو – آنکارا، ایجاد یک کریدور برای تردد شهروندان، ترانزیت کالا و نهایتا عبور خطوط انتقال انرژی و برق می باشد. با توجه به روکیرد ضد ایرانی بازیگران دخیل، انتقال خطوط جدیدانتقال انرژی از کریدور زنگزور باعث حذف ظرفیت های ژئوپلیتیکی ایران در حوزه انتقال انرژی در منطقه خواهد شد که ابعاد آن عبارتند از :

حذف سوآپ گاز ایران به نخجوان در آینده: قرارداد سوآپ گاز جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق ایران، در سال ۲۰۰۴ برای مدت ۲۰ سال میان شرکت ملی صادرات گاز ایران و  شرکت سوکار جمهوری آذربایجان منعقد، و در سال ۲۰۰۵ اجرایی شد. تا پیش از تحریم‌ها، متوسط سالیانه در حدود ۳۵۰-۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز طبیعی از آذربایجان به ایران برای تامین تقاضای گاز جمهوری خودمختار نخجوان ارسال می‌شد. ایران گاز تحویلی از آستارای جمهوری آذربایجان را در آن منطقه که به خط لوله سراسری وصل نیست، مصرف و معادل آن را پس از کسر حق ترانزیت  از خط لوله گاز سراسری خود به نخجوان سوآپ می‌کند. حذف وابستگی جمهوری خودمختار نخجوان به گاز، برق و جاده ترانزیتی ایران، در اولویت های راهبردی باکو و آنکارا قرار دارند. بویژه اینکه به ادعای باکو، حق تزانزیت گاز ایران به نخجوان در قیاس با قیمت جهانی، گرانتر است. ایران ۱۵ درصد گاز سوآپی جمهوری آذربایجان را به عنوان حق ترانزیت برداشت می‌کند، در حالی که به ادعای باکو، در قراردادهای مشابه، کشور ترانزیت کننده فقط پنج درصد گاز را به عنوان حق تزانزیت استفاده می‌کند.

باکو بارها از ایران درخواست کرده است تا حق ترانزیت گاز را کاهش دهد که مورد موافقت تهران قرار نگرفته است. قبل از جنگ دوم قره باغ و توافقنامه آتش بس و تاکید بر ایجاد کریدور مقری، جولای ۲۰۲۰ (تیر ۱۳۹۹) شرکت دولتی خطوط لوله انتقال گاز ترکیه موسوم به بوتاش مناقصه‌ای را برای ساخت خط لوله انتقال گاز به طول ۸۰ کیلومتر از ایغدیر به نخجوان با ظرفیت ۴ میلیارد متر مکعب گاز (دو برابر نیاز عادی نخجوان) آغاز کرد که برای بهره برداری در سال ۲۰۲۲ برنامه ریزی شده است. گاز خط لوله مذکور نیز قرار بود از گاز انتقالی جمهوری آذربایجان به ترکیه از خط لوله باکو- تفلیس – ارزروم تامین شود اما با ایجاد دالان مقری و احداث خط لوله گاز جمهوری آذربایجان به نخجوان، نه تنها گاز نخجوان از این مسیر تامین می شود بلکه خط لوله مذکور به ترکیه نیز ادامه خواهد یافت و ظرفیت های صادراتی جمهوری آذربایجان و جایگاه هاب انرژی ترکیه را تقویت می کند. با توجه به اینکه از اعتبار قرار داد سوآپ گاز جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق ایران، تنها ۴ سال باقیمانده است قابل پیش بینی است که با وضعیت فعلی این قرارداد تمدید نخواهد شد و یکی از ظرفیت های ژئوپلیتیکی فعال ایران، از بین خواهد رفت.  

حذف خط لوله گاز ایران به ترکیه در آینده: قرارداد خط لوله انتقال گاز ایران به ترکیه در دوره نخست وزیری مرحوم نجم الدین اربکان امضاء شد. بر اساس قرارداد ۲۵ ساله صادارت گاز ایران به ترکیه که در سال ۱۹۹۶ در سفر اربکان به تهران امضاء شد، مقرر شد روزانه ۳۰ میلیون متر مکعب گاز ایران به ترکها فروخته شود. از اعتبار این قرار داد مدت زیادی باقی نمانده است. با احداث خط لوله جدید گاز جمهوری آذربایجان به ترکیه از طریق جنوب ارمنستان و نخجوان، این خط لوله نیز اهمیت خود را از دست خواهد داد. در دو دهه اخیر، به دلیل اختلاف دو کشور بر سر قیمت گاز ارسالی، تهران و آنکارا دو بار به داوری بین المللی مراجعه کردند که هر دوبار ترکیه بارنده بوده است.

ترکها مدعی بودند قیمت هر ۱۰۰۰ متر مکعب گاز وارداتی از ایران ۴۹۰ دلار برای شان تمام می شود در صورتی که واردات گاز از جمهوری آذربایجان به ازای هر هزار متر مکعب ۳۳۵ دلار برایشان هزینه دارد و برای همین میزان گاز به روسیه ۴۲۵ دلار می پردازند حال آنکه میزان گاز دریافتی ترکیه از روسیه بیشتر است. بهانه های تراشی ترکیه در مورد قیمت گاز انتقالی (علیرغم پیروزی ایران در رای داوری بین المللی)، ادعای عدم پایبندی تهران به تعهداتش و تعلل سه ماهه آن در تعمیر خط لوله مذکور پس از انفجار در مارس ۲۰۲۰ (۱۲ فروردین ۹۹) همگی نشان می دهد که ترکیه با اطمینان از تامین گاز از روسیه و جمهوری آذربایجان، به عمر خط لوله ایران پایان خواهد داد یا آن را بی اهمیت خواهد ساخت. همانطوریکه پس از تاسیس خط لوله باکو _ تفلیس – جیحان، جایگاه خط لوله روسی انتقال نفت باکو _نووروسیسک تضعیف شد. انتقال نفت از این خط لوله بحدی اندک بود که روسیه در مقاطعی به باکو هشدار داد.

با توجه به تضمین انتقال ارزان قیمت گاز از سوی جمهوری آذربایجان به باصطلاح برادر بزرگتر (ترکیه)، با احداث خط لوله گاز از جمهوری آذربایجان  به نخجوان از طریق دالان جنوب ارمنستان (دالان زنگزور یا مقری)، ترکیه در آینده دریافت گاز از ایران را متوقف یا بشدت کاهش خواهد داد. ضمن اینکه طرح ایران برای انتقال گاز به اروپا از مسیر ترکیه و بمنظور انتقال گاز فازهای جدید پارس جنوبی، با موانع بیشتری مواجه خواهد شد.

عدم احیاء و حذف سوآپ گاز ترکمنستان به ترکیه از مسیر ایران: براساس قرارداد منعقده میان ایران و ترکمنستان، ایران سالانه ۸ میلیارد مترمکعب گاز ترکمنستان را به ترکیه منتقل می کرد اما به‌دنبال ادعای طلب ۱.۸ میلیارد دلاری شرکت ترکمن گاز از شرکت ملی گاز ایران بابت صادرات گاز در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷، و تشدید اختلافات ناشی از آن، نهایتا انتقال گاز ترکمنستان از سال ۱۳۹۶ ( ۲۰۱۷) از سوی ترکمنستان قطع شد و حمیدرضا عراقی، معاون وقت وزیر نفت ایران نیز اعلام کرد که تهران علاقه ای به سوآپ گاز ترکمنستان به ترکیه ندارد چرا که ترکمنستان رقیب ایران در تامین گاز ترکیه است اما برای سوآپ گاز ترکمنستان به ارمنستان و جمهوری آذربایجان مشکلی ندارد. در دی ماه ۱۳۸۶ و در اوج سرما که بیش از ۲۰ استان کشور با افت شدید دمای هوا مواجه بود، «ترکمن گاز» با سواستفاده از فرصت و مغایر با قرارداد منعقده، اعلام کرد قیمت گاز صادراتی خود را به ایران ۹ برابر بالا برده و از ۴۰ دلار به ازای هر هزار مترمکعب به ۳۶۰ دلار افزایش می دهد که مورد پذیرش دولت وقت قرار گرفت اما بعدا ایران با رد موضوع خواهان ارجاع آن به داوری بین المللی شد. با ایجاد دالان مقری، و انتقال گاز جمهوری آذربایجان به نخجوان و ترکیه، سوآپ گاز ترکمنستان نه تنها به ترکیه بلکه احتمال آن به ارمنستان نیز از بین خواهد رفت و از ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران در این خصوص نیز کاسته خواهد شد.  

تضعیف یا حذف خط لوله گاز ایران به ارمنستان : در اردیبهشت ۱۳۸۳ ایران و ارمنستان یک قرارداد تهاتر گاز و برق امضا کردند، مدت این قرارداد ۲۰ ساله است. بخش اول خط لوله گاز صادراتی ایران به ارمنستان ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با حضور محمود احمدی‌نژاد و روبرت کوچاریان روسای جمهور دو کشور انجام شد. آخرین  مرحله از طرح انتقال گاز ایران – ارمنستان نیز  ۱۲ آذر ۱۳۸۷ با اتصال خط لوله انتقال گاز ایران به خط لوله سراسری ارمنستان در منطقه کاجاران این کشور، پایان یافت. ۲۳ اردیبهشت ۱۳۸۸ صادرات گاز ایران به ارمنستان در مرز نوردوز آغاز شد. ظرفیت انتقال گاز از خط لوله ایران به ارمنستان به قطر۳۰ اینچ و به طول ۱۱۳ کیلومتر (حد فاصل تبریز تا مرز ارمنستان)، سالانه ۲.۵ میلیارد متر مکعب است.

پیش از این الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان، بارها اعلام کرده بود که ارمنستان در صورت پذیرش صلح در قره باغ می تواند از مزایای ترانزیت و انتقال انرژی و طرح های حمل و نقلی منطقه بهره مند شود. بدیهی است که وابستگی گاز ارمنستان به جمهوری آذربایجان تضمینی برای حفظ برتری باکو در قره باغ و نیز تضمینی برای استقبال ارمنستان از عبور خطوط انتقال انرژی به نخجوان از طریق کریدور مقری است. بنابراین آمادگی جمهوری آذربایجان برای تامین گاز ارمنستان با مبالغی کمتر از گاز انتقالی ایران در آینده و بویژه با پایان قرارداد ۲۰ ساله ایران و ارمنستان محتمل است. ضمن اینکه این روند ایده سوآپ گاز ترکمنستان از مسیر ایران به ارمنستان که قبلا میان سه کشور ترکمنستان، ایران و ارمنستان مطرح شده است را از بین می برد.  

احیای طرح امریکایی ترانس خزر: طرح ترانس خزر که در سال ۱۹۹۹ میان روسای جمهوری آذربایجان، گرجستان، ترکیه و ترکمنستان و با حضور رئیس جمهور امریکا در حاشیه اجلاس سازمان امنیت و همکاری (توسعه) اروپا در استانبول امضاء شد، قراربود، گاز ترکمنستان را از بستر دریای خزر و از طریق جمهوری آذربایجان و گرجستان به ترکیه منتقل کند. این طرح با دو مانع مهم روبرو بود که منجر به اعلام شکست رسمی آن در سال ۲۰۰۱ از سوی عشق آباد شد. این دو مانع عبارت بودند از: اول، چالش های حقوقی برای احداث خط لوله از بستر دریای خزر و دوم، مسیر طولانی به دلیل دور زدن ارمنستان و عبور از گرجستان. مانع اول با اشتباه راهبردی ایران در امضای کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر در اوت ۲۰۱۸ تا حدود زیادی مرتفع شد. در واقع اتصال خط جغرافیایی پان ترکیسم قبل از اینکه با توافقنامه آتش بس مسکو و توافق بر کریدور مقری یا زنگزور صورت بگیرد، از طریق موافقت ایران و روسیه با احداث خط لوله از بستر خزر در چارچوب مواد ١١، ١٢ و ١٤  کنوانسیون رژیم حقوقی خزر، صورت گرفته است. مانع دوم طرح ترانس خزر نیز با احداث دالان مقری (زنگروز) برطرف می شود و زمینه برای احیای این طرح امریکایی فراهم می شود. این موضوع از دوجهت برای امریکا و انگلیس اهمیت دارد: اول اینکه از میزان وابستگی ترکمنستان به روسیه، چین و ایران برای انتقال گاز کاسته می شود.

در حال حاصر صادرات گاز ترکمنستان به روسیه اگرچه، به کمتر از ده میلیاد متر مکعب کاهش یافته است اما به چین سالانه ۳۵ میلیارد متر مکعب از طریق خطوط لوله آسیای مرکزی چین، منتقل می‌کند. دوم اینکه، جمهوری آذربایجان و حوزه شاهدنیز به تنهایی نمی تواند گاز ترکیه و اروپا را تامین کند. باکو جهت عمل به تعهدات در پروژه تاناپ به ۴ میلیارد مترمکعب گاز تا سال ۲۰۲۳ نیاز پیدا خواهد کرد و ترکیه نیز تمایل به ترانزیت گاز بیشتری از منطقه به اروپا را دارد. چنانچه تانر یلدیز، وزیر وقت انرژی ترکیه در سپتامبر سال ۲۰۱۲ اعلام نمود که دولت ترکیه از مسیر خط لوله ترانس خزر، از ترکمنستان گاز خریداری خواهد کرد.

به همین دلیل علیرغم تداوم موانع، در ۷ نوامبر ۲۰۱۴ موافقتنامه ای بین شرکت دولتی ترکمن گاز ترکمنستان و شرکت خصوصی آتاگاز ترکیه برای خرید و فروش گاز ترکمنستان به خط لوله تاناپ در حضور رجب طیب اردوغان و قربانقلی بردی محمد اف، روسای جمهور ترکیه و ترکمنستان به امضاء رسید. بر اساس این توافقنامه، ترکمنستان متعهد شد که بخشی از گاز مورد نیاز پروژه خط لوله انتقال گاز ترانس آناتولی (تاناپ) را تامین کند اما تحقق این موافقتنامه جدید از مسیر ایران به دلیل اینکه ترکمنستان رقیب خود در انتقال گاز به ترکیه می داند ممکن نبود و از مسیر دریای خزر و گرجستان نیز به دلیل امضاء نشدن کنوانسیون رژیم حقوقی خزر و طولانی بودن مسیر گرجستان، ناممکن بود اما اکنون با امضای رژیم حقوقی خزر و پیش بینی کریدور مقری در توافقنامه آتش بس قره باغ در مسکو، این موانع از بین رفته است. احیای طرح ترانس خزر چشم انداز حضور ایران در معادلات انرژی منطقه و انتقال گاز ایران به اروپا را از بین می برد.    

تشدید موانع احداث خط لوله گاز ایران به اروپا : پیش از این بارها اعلام شده است که جمهوری آذربایجان به تنهایی توان تامین گاز خط لوله نابوکو (خط لوله خزر تا اتریش) و همچنین سه خط لوله گاز منطقه قفقاز جنوبی و ترکیه یعنی (باکو- تفلیس- ارزروم)، ترانس آناتولی (تاناپ) و لوله ترانس آدریاتیک (تاپ) که در مجموع از آن به عنوان «کریدور جنوبی انتقال انرژی اروپا» یاد می شود، ندارد.

میزان صادرات گاز به اروپا طبق آنچه در چارچوب این خطوط تعریف شده است، سالانه ۳۱ میلیارد متر مکعب گاز باشد که بدون ایران تامین گاز توسط باکو میسر نبود اما با رفع موانع احداث خطوط لوله از بستر دریای خزر و کوتاه شدن مسیر به دلیل کریدور مقری، در صورتیکه گاز ترکمنستان از بندر ترکمن باشی و گاز قزاقستان از بندر آکتائو به بندر باکو منتقل شود، نیاز به گاز ایران منتفی یا تضعیف خواهد شد.

بر خلاف نگاه سنتی، نکته مهمی که در این خصوص ایران باید در نظر بگیرد عدم مخالفت روسیه با این طرح‌هاست. فدراسیون روسیه به دلیل مشارکت در دو طرح انتقال خط گاز از بستر دریای سیاه (خط لوله گازی ترک استریم) و بستر دریای آدریاتیک (جریان شمالی ۲) دیگر همانند گذشته و همسو با ایران، رعایت ملاحظات زیست محیطی را در مخالفت با طرح ترانس خزر از بستر خزر مطرح نمی نماید، و بهمین دلیل نیز مسکو با مواد مذکور در کنوانسیون رژیم حقوقی مخالفت نکرد. در طرح اولیه نابوکو مشارکت عراق، ایران و حتی مصر به عنوان تأمین‌کنندگان گاز این خط لوله در نظر گرفته شده‌اند، اما با تغییر معادلات انرژی، امکان مشارکت ایران در این خط لوله بیش از هر زمان دیگر ضعیف تر شده است.    

نتیجه:

با توجه به مجموع مسایل اشاره شده اکنون می توان گفت که چرا روباه پیر انگلیس و شرکت بریتیش پترولیوم که اکنون دولت سایه در جمهوری آذربایجان محسوب می شود، از اتصال جغرافیایی پان ترکیسم حمایت می کند. از دیدگاه انگلستان و شرکت نفتی استعماری بریتیش پترولیوم که مهمترین نقش را در معادلات انرژی قفقاز دارد، اتصال خط پان ترکیسم، می تواند صرفه اقتصادی پروژه های انتقال انرژی حوزه خزر را پررنگ و ظرفیت های ژئوپلیتیک ایران را حذف کند.

از اینرو جای تعجب نیست که در مراسم افتتاح خط لوله باکو – تفلیس - جیحان در سال ۲۰۰۶ در باکو که با حضور لُرد براوان رئیس بی پی و روسای جمهوری وقت گرجستان، ترکیه و جمهوری آذربایجان و رجب طیب اردوغان نخست وزیر وقت ترکیه برگزار شد، نقشه ای توسط آنها نمایش داده شد که در آن مرز ایران با ارمنستان کاملا قطع و کریدور جغرافیایی پان ترکیسم نمایش داده شده بود. کریدوری که پایه اول آن با خیانت رضا شاه در واگذاری قره سو به ترکیه در سال ۱۳۰۲ و فراهم کردن اتصال ترکیه به نخجوان بنیان نهاده شد. انگلستان همسو با امریکا معتقد است که برای مهار چین، روسیه و ایران در دهه های آینده، تقویت ایده توران بزرگ یا پان ترکیسم منطبق بر دیدگاه های تئوریسین های یهودی نظیر آرمینیوس وامبری، ابزار بسیار موثر و تاثیر گذاری است.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 77
  • در انتظار بررسی: 3
  • غیر قابل انتشار: 118
  • ائلشن FR ۰۲:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    قابل توجه کسانی که با چند شعار احساسی و بدون پشتوانه باعث شدند آذربایجان در آغوش اسرائیل و ترکیه بیفتد و ما همچنان در شعارهای خودمان ماندیم
    • کوروش IR ۱۰:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      15 9
      اشتباهی منفی دادم
    • IR ۱۰:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      12 27
      حرف مفت میزنی
    • SE ۱۴:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      15 60
      پانترک هایی که شعارخاک اسلام ازاد شد دقیقا کجا هستند....خبری نیست ازاینها همگی غیب شدند....فکرکنم به اهداف موذیانه خودشان رسیدند.......ساده لوحی ودانش کم ایرانی جماعت بازکاردستش داد
    • DE ۱۶:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      31 14
      قره باغ خاک اسلام آزاد شد، انشاء الله آزادی قدس شریف
    • IR ۱۸:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      20 47
      جمهوری آذربایجان حتی اجازه عزاداری در این کشور را نمیدهد وحتی با اسراییل قرارداد دارد این اسلام چه اسلامی است؟علی اوفی یا اردوغانی؟
    • IR ۱۸:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      34 1
      تبریک ، قره باغ آزاد شد.
    • DE ۲۰:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      6 4
      مشرق علاقه ای به انتشار نقد تحلیل فوق‌ ندارید انگار... اما برخی توهینها را منتشر‌میکنید متأسفانه.
    • DE ۲۰:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      24 7
      اگر عزاداری در‌جمهوری آذربایجان ممنوع است ، پس این تصاویر که رسانه ملی در ایام محرم مخابره میکند چیست؟ پس این همه مداح آذربایجانی کیستند؟ لااقل سرچ کنید و چند هیئت آذری ببینید بعد گوهرپراکنی کنید. برای آنان که نمی دانند: قره باغ، خاک شیعه آزاد شد.
  • IR ۰۳:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    سالهاست در همین مشرق درباره پانترکیسم و دسیسه هایش هشدار داده میشود .. دریغ از یک ذره اهمیت برعکس دغدغه ها و فحاشی های پانترکان هتاک بیگانه پرست
    • ایرانی GB ۱۳:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      35 34
      عاشقان اردوغان به سایت مشرق سرازیر شدند بجهت حمایت از ارباب خودشون اردوغان مقدس پان ترکهای نژاد پرست !!
    • DE ۲۰:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      15 4
      پان بودن یک عقب ماندگی فرهنگی و روانی است. فرقی نداره در چه قومی هم باشد
  • IR ۰۳:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    38 24
    خیلی بعید میدونم ایران زیر بار این موضوع بره که مرزی با ارمنستان نداشته باشه. اگر این طور باشه یعنی یه شکست سخت برای ایران و یه پیروزی بزرگ برای پان ترک ها. هیچ شکی نیست که ترکیه با سیاست خودش و اهداف خودش چرا تو این جنگ شرکت و هدف از ورود تروریست ها به منطقه در دراز مدت همسویی منطقه با خودشه. در آینده این منطقه آبستن حوادث تروریستی و جنگ های زیادیه
  • DE ۰۳:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    18 33
    انگلیس ( روباه پیر) خبیث است و ترکیه به عنوان بر هم زننده ثبات در پی نفع خویش در همکاری با انگلیس است. اما روشن نشد که آیا با ملاحظات مربوط به اقتصاد انرژی می بایست در خصوص آزادی خاک شیعه اظهار رنجش کرد؟ بهتر است همزمان با عمق بخشی به گفتمان انقلاب در قفقاز‌ برنامه مدونی برای کنترل باکو در حوزه انرژی داشت، به جای آنکه در خصوص موضوع آزادی قره باغ اشغالی که حق شیعیان آواره آذربایجان بود، یکسره از دریچه ی سلبی موضوعات را تحلیل کرد. موضوع رقابت ژئوپلیتک رقبا یک واقعیت است و باید در مقابل آن برنامه ریزی نمود، اما همزمان مشی انقلابی و اسلامی نظام مقدس جمهوری اسلامی و مسئله قدرت نرم نیز موضوعی است که نباید در پس مباحث ژئوپلیتک انرژی به آن مورد غفلت قرار گیرد.
  • GB ۰۴:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    37 35
    جناب کارشناس، بریتیش پترولیوم رسما اعلام کرده که فقط تا سال ۲۰۳۰ از انرژی های فسیلی استفاده میکنه و بعد از این سال کل تولیدش روی انرژی های تجدید پذیره و منابع فسیلیش رو به مزایده میگذاره. ایران ما هم بهتره برنامه ریزی کنه و با یک اقتصاد قوی مبتنی بر دانش خودش رو از اعتیاد به انرژی فسیلی فروشی نجات بده. بگذار کمربند ترک ها روی انرژی فسیلی ترک تازی کنند شما تهدید رو تبدیل به فرصت کن
  • CA ۰۵:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    37 33
    ارمنستان چرا چنین آتش بسی رو قبول کرده؟! خب این کاملا به ضررش هست و البته به ضرر ایران هم هست
    • IR ۱۲:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      48 3
      ارمنستان شکست خورد و هرچی جلوش گذاشتند باید امضا میکرد مثل ترکمنچای ما
  • IR ۰۵:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    38 40
    انفعال ما بیش از اندازه ست. مسیر ترانزیتی شمال به جنوب کشور کریدوری هستش که می‌تونه منفعت زیادی رو برسونه. باید طرح های پان ترکیست ترکیه رو خنثی کرد
  • IR ۰۶:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    36 17
    ای وای من وزارت خارجه ما خواب تشریف دارن؟
    • IR ۱۱:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۹
      1 2
      خارجه چه کند؟ حکومت دنبال مسائل دیگر و درگیری با کشوری است که 12 هزار مایل با آن فاصله دارد، طبیعی است که با توجه به قدرت و توانش او هم بیاید کنار دشمنش پایگاه بزند
  • حاصلی IR ۰۶:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    9 26
    این کارشناسان چرا همون روز آغاز جنگ اعلام خطر نکردند. الآن فقط باید حسرت خورد.
  • IR ۰۷:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    24 39
    ارمنستان میخواد با ترکیه روابط حسنه داشته باشد.
    • مینا IR ۱۱:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      25 10
      ارمنستان در اینده مجبور خواهد بود با ترکیه روابطشو بهتر کنه البته به نفع دولت و ملت ارمسنتان هم هست با همسایه هاش خوب باشه وگرنه از لحاظ اقتصادی پاشیده میشه
  • IR ۰۷:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    49 27
    خود ارمنستان و حتی روسیه راضی هستن بعد شما چی میگید این وسط؟؟؟
    • IR ۰۹:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      22 27
      ما منافع خودمون رو داریم. مگه میشه چنین چیزی!!! طرح های پان ترکا باید در نتفه خفه بشه
  • IR ۰۷:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    62 40
    سی سال پیش یه کشور خاک کشور دیگه رو با تجاوز و قتل عام اشغال کرد،تغییری در ژئوپولتیک منطقه ایجاد نشد الان که این اشغالگری پایان یافته،ژئوپولتیک منطقه دچار تغییر میشه؟!انصاف هم چیز خوبیه!!!
  • IR ۰۸:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    23 8
    خسته نباشه ایران واقعا
  • IR ۰۸:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    24 12
    نمیدانم باید به این همه بی تدبیری خندید یا گریه کرد.
  • IR ۰۸:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    13 11
    مقاله خوبی بود
  • IR ۰۸:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    31 43
    رژیم فاشیستی ترکیه
    • DE ۲۰:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      6 7
      ارمنستان خاک ایران بزرگ است و باید بازگردد. ترکمنچای منقضی شده است.
  • عباس IR ۰۸:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    25 33
    ترکیه اهداف شومی داره ما درخواب نازیم
  • IR ۰۸:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    14 18
    بسیار تحلیل جامعی بود
  • محمد IR ۰۸:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    17 14
    بنابر جمله معروف عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد ایران باید با طرح های تشویقی ظرفیت تولید مواد پتروشیمی از گاز طبیعی خود را دهها برابرافزایش دهد تاتهدید موجود را به یک فرصت ناب تبدیل کند.
  • م ES ۰۸:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    32 48
    لعنت به رضا شاه که قره سو را به ترکیه هدیه داد و پایه همه این مشکلات شد
    • IR ۱۲:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      12 13
      هزار بار
  • IR ۰۸:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    37 33
    ایران استخوان در گلو گیر کرده. از یه طرف جمهوری اذربایجان مسلمان و شیعه و جزو ایران بزرگ هستند از طرفی سران جمهورس اذربایجان و ترکیه و اسرائیل نقشه های شیطانی در سر دارند
    • IR ۱۸:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      4 14
      جمهوری آذربایجان حتی اجازه عزاداری در این کشور را نمیدهد وحتی با اسراییل قرارداد دارد این اسلام چه اسلامی است؟علی اوفی یا اردوغانی؟
  • IR ۰۸:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    29 11
    یه جوری می گید درآمد ایران از صادرات گاز به ترکیه داره قطع میشه که انگار چیز جدیدیه ترکیه خیلی وقته گاز روسیه و منطقه آسیای میانه رو داره جایگزین گاز ایران می کنه، اونم به خاطر سرمایه گذاری بلند مدت اقتصادی ترکیه تو این کشورهاست
  • علی IR ۰۸:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    28 17
    ایران هم پول زیادی برای سوآپ میگرفته
    • IR ۱۸:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      1 4
      منافع ملی
  • IR ۰۹:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    32 23
    چرا همه می خواهند ایران را از همه معادلات جهانی حذف کنند چقدر نامردند این بیگانگان اجنبی
  • رضایی IR ۰۹:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    25 60
    حالا ترک های عزیز برن از اذربایجان حمایت کنند، این بدبختی مملکت ماست
    • DE ۱۲:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      34 17
      ما حتما از آذربایجان حمایت خواهیم کرد دلیلی نداره از شما حمایت کنیم
    • مینا IR ۱۲:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      21 11
      الان شدن ترک ؟ تا همین چن لحظه پیش اذری بودن
  • IR ۰۹:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    23 0
    به نظرم ظرفیت ایجاد نمیشه ظرفیت رو می سازند
  • IR ۰۹:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    40 56
    خدا نگذره ازونایی که میگفتن یاشاسین آذربایجان . بیاین تحویل بگیرین!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!وقتی ادم اینده رو نبینه و سطحی نگر باشه همینه!!!!!!!!!!
    • علی IR ۱۵:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      28 3
      عربستانماست..... همه کشورهای سنی کوچولوی دوروورشو زیر بالش گرفته...حریم و حیاط خلوت خودش کرده ولی ایران یه کشور شیعه که درصد شیعه بودنش از خود ایران هم بیشتره، طوری برخورد میکنه که آذربایجان مجبور میشه بره از دایه مهربانتر از مادرش(ترکیه) روهم بریزه... از ماست که برماست...پهلوی پرستان کوروش پرست ضد قومیت های ایران!!! باعث اینگونه شکست های استراتژیک شدن...
    • IR ۱۸:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      3 12
      آذربایجان با بحرین و عربستان فرقی ندارد همشون ضد ایران و سرکوب گر شیعیان نمونه اش نارداران
    • CA ۲۰:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      14 2
      یاشاسین آذربایجان
  • IR ۰۹:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    18 47
    ایران باید کاری کنه که در آذربایجان نفوذ کنه مثل لبنان و گرنه بازی رو میبازیم و عرصه بر کشور تنگ میشه تقریبا دورمون حلقه میزنند
    • IR ۱۲:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      36 24
      ایران با نبستن مرزهایش به روی ارمنستان همانگونه که گرجستان و ترکیه کردند دیگر جایی در آذربایجان ندارد حتی در بین مذهبیون آذربایجان
  • محمد IR ۰۹:۴۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    18 46
    عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد. اندکی صبر سحر نزدیک است. زمانی میرسه که کسی در منطقه بدون اجازه ایران نتونه نفس بکشه.
    • IR ۱۱:۰۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      6 14
      انشاء الله
    • سید رسول IR ۱۱:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۰۲
      3 2
      خدا شفات بده.
  • سید احسان IR ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    7 15
    خیلی خوب بود خب چی میشه الان در کل؟
  • sadeg IR ۱۰:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    9 20
    از آنجاییکه پاشینیان نخست وزیر ارمنستان فردی خائن و نوکر اسراییل و امریکاست و در این طرحها پشت پرده نقش مستقیم دارد
  • IR ۱۰:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    18 15
    همه این خسارتها به کنار با ستون پنجم مزدور انها در ایران چکار میکنید
  • GB ۱۰:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    31 14
    ارمنستان راضی واذربایجان هم راضی .
  • ح IR ۱۰:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    21 8
    باید مسئولین ما از دوستی مصلحتی ترکیه با ایران زیاد خوشحال نباشند زیرا ترکیه در نهایت از طرحها وتحریکات غربی ها بخصوص انگلیس مکار وآمریکای نامرد پیروی خواهد کرد.
  • یاشاسین ایران IR ۱۱:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    20 24
    باکو وترکیه و....با ایجاد یک لشگر تلگرامی24ساعت آذریان ایران را بمباران تجزیه طلبانه می کنند مسولین بهوش
    • IR ۱۲:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
      28 20
      جز ایران بزرگ بود که سی سال به ارمنستان اگر همه جور امکانات فراهم کردیم مرز و باز گزاشتیم نفت و برق گاز دادیم غفلت از اینکه اذریهای شیعه و همخون ما هستند عجب مرگ بر اسراییل
  • سوسان IR ۱۲:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    25 23
    شما منفعت رو فقط در نفت و گاز می بینید فقط از طریق بازسازی پل خدا آفرین میشود قره داغ ایران و قره باغ آذربایجان را به تجارت میلیاردی رساند در آینده با آمدن اتومبیلهای هایبرید و قطارهای سریع السیر برقی کسی به انرژی فسیلی توجهی نخواهد کرد و قیمت نفت به زیر ده دلار میرسد حالا در سرزمینهای قره باغ معادنی وجود دارد که ایران میتواند به سرمایه گذار در آن فکر کند و برای صادرات محصولات خود بازار جدیدی باز کند اما شرکتهای ایرانی کلا تعطیل هستند و مدیران فقط فیش حقوقی خود را چک میکنند و کاری به آمارهای اقتصادی ندارند
  • محمد صفری تبریز IR ۱۳:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    10 2
    ناگفته نماند علت اصلی جدایی بخشی از خاک ایران و الحاق آن به روسیه ،انگلستان روباه خبیث بود که با این جنگ ها ذهن روسها را از حمله به کمپانی هند شرقی می خواست دور کند
  • IR ۱۴:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    30 7
    به نظر بنده در این تحلیل بغض و کینه از ترکها بر عقل و تفکر بر اساس منافع ملی غلبه دارد و همچنان بر ادامه اشتباهات گذشته تاکید میکند و پشیمانیهای پی در پی را همچنان در آینده با شدت بیشتر خواهیم داشت
  • GB ۱۵:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    29 12
    کشور جمهوری اذربایجان .....یاشاسین ..
  • mahdi IR ۱۵:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    6 2
    متاسفانه وزارت خارجه ما خواب تشریف داره و دوم اینکه این دولت که از اون اول خوابزده و برق زده بودند و سوم اینکه خاک بر سر رضاشاه و خاک بر سر اون کسانی که طرفدار این بی*** و پسر بی*** تر از خودشه
  • سید US ۱۵:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    17 6
    بازار گازه، می فروشنند، کار خوب هم می کنند. گاز فروشی چه ربطی به ترک-فارس داره؟
  • KR ۱۶:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    14 4
    آقای ظریف باید پاسخکو باشند اسم نبردن از ایران یابه خطر افتادن منافع ملی رفتار ظریف در برخوردبا پاشینیان در باشگاه ارارت در ایران که ان موقع در جمع ارامنه های ابرانی مثل یک فاتح جنگ حرف میزد وعکس میگرفت وحالا که شکست خور ده وارمنستان را در دنیا سر افکنده ومردم ارمنستان راشکست خورده وخجالت زده باید تاوانش را هم بدهند آینده ا ز آن ایران وآذربایجان بخصوص تبریز است
  • IR ۱۶:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    6 8
    نقشه ایران شکل گربه است بالای کله گربه نقشه ایران افتاد دست اذربایجان دوست اسراییل و ترکیه اکنون تر کیه و داعش و اسراییل با هم جشن گرفتند ترکیه و آذربایجان اسراییل را اوردند بالای ایران امارات و بحرین هم اسراییل را آوردند جنوب ایران در خلیج فارس
  • IR ۱۷:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    1 5
    وزارت خارجه بی عرضه تازه با بایدن می خوان برن ماه عسل برجام کهنه پوسیده پرازخیانت براشون مهمه کی وقت دارن به این مسائل رسیدگی کنن
  • IR ۱۸:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    4 8
    مثل روابط اسراییل و آذربایجان و سرکوب شیعیان
  • DE ۲۲:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    34 8
    معترضین به پاشینیان در ایروان در واقع در پی بازگشت خاک ایروان به سرزمین اصلی ، ایران بزرگ هستند. امیدواریم برکناری دولت غربگرای ایروان مقدمه درخواست آنان برای تبدیل شدن به استانی از ایران باشد. که این مسئله مطمئنا امنیت آنان را تامین خواهد کرد.
  • IR ۲۲:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۷
    2 0
    سالها پیش دلخوش به استخدام شرکت نفت بودیم، حالا بعد از بیست سال و بعد از واگذاری شرکتمون به بخش خصوصی حالا وضعیتمون نامعلومه و حتی معلوم نیست مستمری خواهیم داشت یا نه. بیست سال وقت زیادیه، تا حالا ما هم باید کارهایی میکردیم نه دلخوش به آنسوی مرز باشیم! یعنی از اطمینان به شرکت نفت که بیشتر نیست!!!
  • میر مهدی RU ۰۰:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۸
    3 8
    آنچه که دولت ما به آن توجه عمیق ندارد ( بی انصافی است اگر بگوئیم توجه ندارد) اینست که همه چیزدر دنیا در حال فروپاشی است ، بعضی از کشورها از بین خواهند رفت و کشورهای جدیدی به وجود خواهد آمد.انفعال شرم آور دولت ایران در جنگ دوم قره باغ که ایران را با خطر بزرگی در آینده میان مدت و بلند روبرو کرده است معلول ارائه تحلیل نادرست برخی از مسئولان به مقامات عالی کشور و دادن آدرس غلط به آنها است و باید رد پان ترکیستهای ایرانی پنهان شده زیر نقاب اسلام را در آن جستجو کرد. وقت آن رسیده است که طرحی نو افکنده شود طرحی بر پایه منافع ایران
  • اکبر IR ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۰۲
    3 1
    بحث ضد ایرانی بودن نیست هرکس دنبال منفعت کشورشه وترکیه همیشه همه اهدافش در جهت نفع رسانی به مملکت خودش می باشه برای ما بده ولی انها به فکر کشور خودشان هستند
  • علی AM ۲۳:۰۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۰۵
    3 6
    شعار قومی خیانت به منافع ملی هست.ساده لوحی عده ای کم دانش باعث حمایت بی جا از حکومت لاییک اذربایجان شده

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس