کد خبر 1065987
تاریخ انتشار: ۷ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۹:۳۳
گزارش تسنیم| عقب‌گرد تولید "ژاپن" به جایگاهش در سال ۱۹۶۸ / پایانی بر افسانۀ "مدیریت ژاپنی"

به هر صورت دلایل افول اقتصاد ژاپن هرچه باشد، یک چیز حتمی است: ژاپن که در روزگاری در تولید به آمریکا تنه می‌زد، اکنون در حال عقب‌گرد و به‌سرعت ضعیف‌شدن است. چنان که جایگاه فعلی این کشور در تولید دنیا با جایگاهش در سال ۱۹۶۸ برابری می‌کند.

به گزارش مشرق، دیرگاهی نمی‌گذرد از سال‌هایی که ژاپن به سمبل و اسطورۀ پیشرفت و فناوری در دنیا بدل شده بود. طی دهه‌های انتهایی قرن بیستم، پُتکِ "مدیریت و حکمرانی ژاپنی" بر سر ممالک عقب‌مانده کوفته می‌شد. تمدّن آفتاب‌پرست "شینتو" (همان که هنوز نمادش بر پرچم این کشور نقش بسته) طلایه‌دار فرّهی و کمال انسانیت، و مدیریت ژاپنی تداعی‌گر «مدیریت دقیق و پربازده» بود. انواع گونه‌های حکمرانی، یا روش‌های آموزش (و البته پرورش)، یا متودهای مدیریتی که به تولید ژاپنی نسبت داده می‌شد، نمادهایی بودند که در کلاس‌های کارشناسی و آموزشی ایران تدریس می‌شد، و منادی پیشتازی فکر و تلاش ژاپنی در عرصۀ تولید، و نماگر تمدّنی بامسئولیت و پرکار بود که  نشان داده بود چگونه از ویرانه‌های جنگی خانمانسوز، بهشت برین می‌سازد؛ جنگی که هیروشیما و ناکازاکی را به‌عنوان نماد شکست و خفّت و خاکسترنشینی بر تارک ژاپن نشانده بود.

بیشتر بخوانید:

این روند از کمی پیش از انقلاب ایران آغاز شده بود، اما خصوصاً طی دهه‌های 1980 و 1990 میلادی، در پی‌آمدِ پیشتازی برندهای صادراتی ژاپنی، از جمله انواع اتومبیل، ترن‌های برقی با فناوری بالا (HighTech)، رآکتورها و بویلرهای صادراتی هسته‌ای، و کیت‌های الکتریکی و الکترونیکی، سرعتی فزاینده به خود گرفت.

معلمان و اساتید ما چه دُرری که در حوزۀ سبک زندگی ژاپنی نسفتند و چه افسانه‌ها که از همّت و فراست و "کم‌مؤونه‌"گی و زهد توأم با تلاش مردم و مدیران ژاپن نسرودند؛ چه جوانانی که در دهه‌های اول انقلاب در جستجوی کار و زندگی بهتر و آینده‌ای روشن‌تر به این کشور نرفتند؛ چه کتاب‌ها که در مدح و منقبت فرهنگ منظّم، و عزم جزمِ ژاپنی‌ها نگاشته نشد؛ چه سریال‌های «اوشین» و «هانیکو» که برای نمایش شکوه این "تمدن کهن اما مدرن"، به خورد مردم داده نشد؛ چه فیلم‌هایی که با منش‌هایی چون «سامورایی‌»گری و ورزش‌هایی چون «کاراته» و «کندو» و «جوجیتسو» و نماد شرافت‌هایی چون «هاراگیری» و «کامیکازه» و «نبرد پرل‌هاربر» تلویحاً بن‌مایه‌های تاریخی و فرهنگیِ این فراست و نظم و تلاش را به رخ مردم دنیا نکشید؛ و حتی چه رؤسای جمهوری اسلامی ایران که مدینۀ فاضلۀ انقلاب اسلامی‌شان را «ژاپن اسلامی» معرفی نکردند! چه عجب وقتی حضرتِ آیت‌اللهِ انقلابیِ شکنجه‌دیدۀ زندان‌کشیدۀ ما چنین محو و شیدای مدرنیتۀ تجلّی یافته در "سرزمین الهۀ آفتاب تابان" است، دخترکان این بوم، الگوی خود را نه زهرای اطهر، که «اوشین» معرفی کنند(احتمالاً خاطر عاطر بزرگان ما باشد که حضرت امام، محمدهاشمی ــ رئیس وقت صداوسیما ــ را برای این افتضاح سهوی چه توبیخ رسمی و سختی کردند. متن توبیخ در صفحۀ 76 از جلد 21 صحیفۀ نور؛ و آنچنان که عرض شد، چه عجب!

همه غافل بودند از اینکه أجل معهود این «پیشرفت برنامه‌ریزی شده از سوی کانون‌های نشسته در آمریکا» ــ به سبک کره و سنگاپور و آلمان (و بین خودمان بماند، حتی "چین") ــ زودتر از آنچه انتظارش می‌رفت به‌سر خواهد آمد.

چقدر وقت و انرژی و جوانی ما به این لاطائلات و ترهات گذشت!

اکنون چندی است که ستارۀ بخت سرزمینِ ربّ‌النوعِ «آماتراسو» ــ الهۀ اعظم و جدّۀ امپراطوران ژاپن ــ رو به افول گذاشته، و ژاپنی‌ها (برخلاف آنچه از ارادۀ آنها سراغ داریم) غمگنانه و سوگمندانه، بدون اینکه از خود «کوچکترین اراده و اختیار»ی نشان دهند، قاعدین بر کشتی پوسیده و زهوار در رفتۀ "مدرنیته به سبک ژاپنی"، در حال غرق شدن هستند؛ ژاپنی‌هایی که پیرانشان بیش از همه درگیر خاطرات شکوه تمدنی‌شان هستند و جوانترهاشان درگیر فشار کار و صنعت پورن! این سردی فلسفی اجتماع ژاپن، تداعی‌گر «هاراگیری هزاران نفرۀ» ژاپنی‌ها در روزهای پس از جنگ دوم است؛ آن هاراگیری دست‌جمعی، نه ناشی از ناراحتی یا عصبیت شکست در جنگ، بلکه در اثر «یأس عمیق فلسفی» ناشی از اعتراف امپراطور ژاپن بود که برای اولین بار طی 24 قرن، در پی‌آمدِ پذیرش صلح در جنگ دوّم جهانی اعتراف کرده بود که «من فرزند الهۀ آفتاب نیستم»!

سخن را در ابعاد شبه‌تمدّنیِ مسئله کوتاه کنیم و به شرح شرایط اقتصادی این کشور با زبان آمار و ارقام بپردازیم:

اقتصاد ژاپن به روایت آمار

نمودار مقایسه‌ای زیر که روند میزان تولید ناخالص داخلی این کشور را نشان می‌دهد، دید کلی مناسبی در خصوص شرایط این کشور به‌دست می‌دهد:

نمودار 1 ــ روند افول رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) ژاپن در قیاس با آمریکا و چین

داده‌های بانک جهانی دربارۀ تولید ناخالص داخلی این کشور، از سال 1960 تا 2018 در دسترس است. اگر مایل باشیم نقاط فراز و فرود این اقتصاد را طی 6 دهۀ گذشته بررسی کنیم، داده‌های جدول زیر به ما کمک می‌کند:

جدول 1 - جدول مقایسه‌ای فراز و فرود اقتصاد ژاپن در قیاس با کشورهای همتراز ــ واحد: هزار میلیارد دلار

  • همانگونه که ملاحظه می‌فرمایید در سال 1961، یعنی 15 سال پس از پایان جنگ دوم جهانی، تولید ژاپن با چین در یک تراز قرار داشت و از تولید هندوستان یک سوم بیشتر بود.
  • یک دهه بعد، یعنی در 1972، حجم تولید ژاپن 6 برابر شده بود! این یعنی رشد تصاعدی با نرخ میانگین حدود 18درصد! در این سال، آلمان پشت سر گذاشته شد؛ و چین و هند از دور رقابت خارج شده بودند. در این سال اقتصاد رو به رشد این کشور، چیزی حدود 4 برابر کوچکتر از اقتصاد آمریکاست و 8درصد از کل تولید دنیا در این کشور انجان می‌شود. این آغاز افسانۀ "فرهنگ و مدیریت ژاپنی" بود.
  • سیزده سال بعد، یعنی در سال 1985 نیز حجم اقتصاد ژاپن به بیش از 4 برابر افزایش یافته بود، که باز رشد میانگین بیش از 12درصد را نمایش می‌دهد. اینجا، ژاپن کوچک، یک‌سوم ایالات متحده و دو برابر آلمان بود و 11درصد کل تولید دنیا را در اختیار داشت.
  • سال 1995 اوج شکوفایی این اقتصاد (و البته آغاز دوران افول سریع این کشور) است. ژاپنی‌ها در این مقطع 18درصد تولید دنیا را در دست داشتند و اقتصادشان با دستیابی به رکورد بیش از 71درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا یک رکورد تاریخی را ثبت کرد. حجم تولید این کشور، 7.5 برابر چین، 2.1 برابر آلمان، و بیش از 15 برابر تولید هند بود. از این سال اقتصاد ژاپن با سرعت در سراشیبی قرار گرفت.
  • طی 15 سال منتهی به 2010 اقتصاد ژاپن با رشد 0.3درصد (سه در هزار) تقریباً از حرکت بازایستاده بود! در این سال حجم تولید چین از ژاپن پیشی گرفت.
  • آخرین آمارها (مربوط به 2018) نشان می‌دهد حجم تولید ژاپن طی 8 سال، 13درصد کوچک شده است! یعنی رشد «منفی 1.7» درصد را تجربه کرده، و متعاقب این، تنها 6 درصد از حجم کل اقتصاد دنیا را به خود اختصاص داده، که با آمار سال 1968 برابری می‌کند. اکنون چین سه برابر ژاپن تولید می‌کند و آلمان و هند در حال تهدید جایگاه ژاپن در تولید هستند.

کمی چاشنی تحلیل

این اتفاق عجیب ــ ابتدا اوج و سپس افول، و هر دو مثال‌زدنی ــ به چه دلایلی روی داده است؟ به نظر می‌رسد تحلیل مسئله به این سادگی نباشد.

اما در نگاهی گذرا به مسئله، اشغال و قبضۀ ژاپن توسط آمریکا، اتفاقات جدیدی را در این کشور رقم زد. برای نمونه حتماً مستحضرید که ژاپن نیروی مسلح ندارد. در واقع حکومت نظامی موقت آمریکا پس از اشغال این کشور، اصل نهم قانون اساسی ژاپن را به تصویب رساند که طی آن ژاپن استفاده از جنگ را به عنوان یک حق حاکمیت ملی از خود سلب کرد. البته در سال 2015 لایحه‌ای به تصویب رسید که «دفاع جمعی خارج از مرز» قانونی شمرده شد. همچنین، آنچنان که در آلمان (و چین و مالزی و چند کشور مشابه دیگر) هم اتفاق افتاد، سرازیر شدن سرمایه‌های آمریکایی به این کشور، یکی از دلایل مهم ارتقاء تکنولوژیک ژاپن است.

نمودار 2 ــ مقاصد صادراتی ژاپن در سال 2019

اما در مورد افول این کشور نکاتی درخور تأمل وجود دارد.

پیش از این به مطالعات گوناگون اقتصاددانان نامی غرب در ادوار مختلف اشاره شد که بر هم‌بستگی مستقیم میزان رشد جمعیت با رشد اقتصادی تأکید می‌کرد. این موضوع دربارۀ ژاپن نیز دقیقاً مصداق دارد. جمعیت ژاپن تا دو دهه قبل، یک جمعیت قبراق و نسبتاً جوان بود که بیش از 70درصد آنها آماده به کار بودند و تنها 30درصد زیر 15سال یا افزون بر 65سال سن داشتند و به‌اصطلاح «مولّد» نبودند. اکنون، جمعیت ژاپن با شیب تندی پیر شده و نیروی آماده به کار آن به زیر 60درصد کاهش یافته است.

نمودار 3 ــ درصد افراد در سن نیروی آماده به کار (15 الی 64 سال) به کل جمعیت ــ 2018

اشکال از آنجا پدیدار شد که جمعیت نسبتاً جوان ژاپن در دهه‌های 1960 و 1970 با پذیرفتن فرهنگ آمریکایی، به ارزش‌های بومی خود پشت کرد. آمارهای زیر نشان می‌دهد که اثر کم‌رنگ شدن خانواده و کاستی جمعیت در این کشور تا چه حد بوده است. فراموش نکنیم دهۀ 1960، هستۀ قوی "انقلاب جنسی" در آمریکا، در کار رواج انواع گوناگون فحشا، و ضعیف کردن خانواده موفق عمل کرده بود. چنانکه حتی رشد جمعیتی آمریکا را از 3.4 طی یک دهه به 1.7 درصد کاهش داد. این شرایط با کمی تأخیر در ژاپن هم اتفاق افتاد؛ و البته مانند آمریکا کنترل نشد و با روند فزاینده‌ای ادامه یافت و به زیر صفر رسید.

نمودار 4 ــ کاهش شدید نرخ رشد جمعیت ژاپن

کار به جایی رسیده که اگر شاهزاده‌نشین کوچک 3700 نفری "موناکو" را کشور به حساب بیاوریم، اکنون ژاپن، با میانگین سنی 47.3 سال پس از موناکو دومین کشور پیر دنیاست (آخرین آمار در 2018). ضمن اینکه در میان کشورهای دنیا با دارا بودن 33 درصد جمعیت بالای 60 سال، با فاصله از ایتالیا در صدر ایستاده است. طرفه اینکه این شرایط تا 2050 بسیار وخیم‌تر هم خواهد شد و این رقم به بیش از 42درصد خواهد رسید.

جدول 2 ــ ژاپن بیشترین درصد افراد 60ساله و بالاتر را دارد که در تولید کمتر فعال هستند

هرم سنی این کشور به این شکل درآمده، که نشان می‌دهد با روند فعلی جمعیت ژاپن در آیندۀ نزدیک ترمیم نخواهد شد و به سمت پیر شدن بیشتر حرکت خواهد کرد.

نمودار 5 ــ هرم سنی زن و مرد در ژاپن

البته افول اقتصاد ژاپن، تنها به دلیل کاهش شدید ظرفیت سرمایۀ انسانی این کشور نبوده است. به نظر می‌رسد متفاوت بودن این کشور از حیث آداب اجتماعی و سبک زندگی و حتی نوع تغذیه با سایر کشورهای دنیا و همچنین کاستی‌های سرزمینی و اقلیمی ژاپن، به کاهش رشد این کشور کمک شایانی کرده باشد.

نمودار 6 ــ سطح زمین‌های کشاورزی ژاپن به 12درصد کاهش یافته است. ژاپن سرزمین قابل کشت نیست. 

به هر صورت دلایل افول اقتصاد ژاپن هرچه باشد، یک چیز حتمی است: ژاپن که در روزگاری در تولید به آمریکا تنه می‌زد، اکنون در حال عقب‌گرد و به‌سرعت ضعیف‌شدن است. چنان که جایگاه فعلی این کشور در تولید دنیا با جایگاهش در سال 1968 برابری می‌کند.

یکی از موضوعات مهم در این زمینه، مقایسۀ شرایط این کشور با ایران، و درس گرفتن از این اتفاق تاریخی به نفع کشور عزیزمان است. نباید اجازه بدهیم کشور ما، که البته از حیث امکانات سرزمینی با ژاپن هرگز در یک تراز نیست، دچار همین مشکلات شود؛ خصوصاً در زمینۀ رشد جمعیت.

منبع: تسنیم

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 29
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 4
  • IR ۰۹:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    مشرق ، فقط ما خوبیم
    • IR ۱۱:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      68 14
      خیلی احمقی که جواب یک مقاله علمی را می خواهی مثلاً با متلک و تمسخر و یا طعنه بدهی!!
    • IR ۱۴:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      20 22
      این مقاله آبکی و شلکیتون شده علمی؟! مثل همون روغن بنفشست
    • IR ۱۵:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      11 23
      1128 احمق هفت جد آباده ، اگر مقاله علمی اینه بخور تو سرت نفهم
    • IR ۱۹:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      3 0
      می خواستم همین رو بنویسم دیدم تو نوشتی
  • IR ۰۹:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    22 32
    دوستان شما چند سال قبل شعار ژاپن اسلامی می دادند تا در انتخابات برنده بشن حالا ژاپن بد شده؟
    • IR ۱۱:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      15 12
      نه ژاپن خوبه آسوده بخواب؟!
    • IR ۲۲:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      3 0
      نه شما خوبید همچنان بخواب
  • رضا IR ۱۱:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    21 20
    هر سیستمی فراز و نشیب دارد ژاپن هنوز هم کشوری پرتوان با مدیریت و پیشرفته و صنعتی است و سالیان سال هست که این قدرت را حفظ کرده است اما باید افسوس برکشورهایی خورد که عقب مانده اند و ادعای پیشرفت دارند
  • علی IR ۱۱:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    9 4
    الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت البته اگه لیبرالها و سوسیایست های وطنی دوباره به اسلام ناب محمدی مشرف بشوند!
  • IR ۱۱:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    5 7
    تقریبا این بخش آخرین بخشی بود که از این متن خوندم. "چه سریال‌های «اوشین» و «هانیکو» که برای نمایش شکوه این "تمدن کهن اما مدرن"، به خورد مردم داده نشد". سریالهایی که یکیش رو اگر اشتباه نکنم امام هم دوست داشت و نگاه میکرد. ضمنا فرهنگ کار چیز بدی نیست. حالا اگر الان افول کرده باید دید چرا. نه اینکه چیزهای خوبش رو هم با این لحن در موردش صحبت کرد.
    • IR ۱۲:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      8 3
      به امام دروغ نبند ! کجا گفتن امام سریال ژاپنی نگاه می کرده؟
  • سید IR ۱۱:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    4 0
    رشد جمعیت و میزان آن به شرایط گوناگونی وابسته است که سخن راجع به آن به چندین رساله نیاز دارد! اما اجمالاً باید گفت که درصد کمی از آن از طریق تشویق و هشدار متأثر می شود و مثلاً وقتی مسکن کوچک و در حد 40 تا 70 - 80 متری باشد این خود یکی از موانع مهم است یا آن که خودرو ها ظرفیت 4 تا 5 نفره داشته باشند، چگونه نیاز یک خانواده پرجمعیت را برای یک جابجای معمولی می توانند برآورده کنند و قس علی هذا!
  • رضا US ۱۱:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    16 20
    ژاپن با وسعت کمتر از یک چهارم ایران و بدون منابع زیرزمینی و اولیه در حال حاضر قدرت سوم اقتصادی جهانه. اونم فقط با مدیریت قوی و تلاش شبانه روزی و وجدان کاری.
  • بختیار IR ۱۱:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    11 7
    هر قدرتی یه روزی افول میکنه ما که همیشه در سرازیری افولیم
  • IR ۱۱:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    11 12
    ژاپن تنها مشکلش رشد جمعیت هست. اونم با پذیرش خارجی ها جبران میکنن. همه دنیا داره به سمت فرزند کمتر و حتی ازدواج نکردن میره. شما هم با این اقتصادی که درست کردید این روند رو در ایران سرعت دادید. الکی هم از شمال تهران مثال نقض نیارید. به جوونها جنوب تهران و شهرستانها که کار و خونه ندارن چی میگید. این دولت و اون دولت هم نداره همنون یکی هستید با هم فامیلید و تو بخور بخور شریک. امثال شما نمیتونید در مورد سیستم مدیریتی اونجا نظر بدید.
    • IR ۱۳:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      6 5
      تو چی هستی ؟ همه را گفتی جز نوکرای کدخدا و ایران فروشان که احتمالا تو از اونها هستی در ضمن دولتی که سه میلیون خونه میسازه میده دست مردم را با دولتی که تو کاخ زندگی میکنه و بعد با افتخار میگه هیچی نساختم یاد بگیر مقایسه نکنی دولتی که سه تا پرتاب موفق فضایی داشته با دولتی که دو تا پرتاب شکست خورده و دولتی که ده ها هزار سانتریفیوژ ساخته و ایران را اتمی کرده با دولتی که ایران را تهی از این ابزار کرده
  • ح AU ۱۲:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    4 4
    تو خوبی
  • سهیل بشردوست DE ۱۲:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    3 3
    تفاوت دیدگاه های خدا محور با انسان محور درین نقطه از یکدیگر جدا میشوند
  • IR ۱۳:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    8 11
    ما زودتر از ژاپن نابود میشیم خیالت راحت.
    • IR ۲۱:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      1 1
      تو قلاده ی بن سلمان رو از گردنت باز کن، اینقد براش عوعو نکن، نترس نابود نمی شی!!
  • علی تهرانی IR ۱۳:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    5 8
    خیلی وقت بود جوک نشنیده بودم . ولی طولانی بود
  • IR ۱۴:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    4 11
    تنها مدیریت صحیح دنیای مادی را کره شمالی داشته . کشوری بدون کرونا. بدون معتاد. بدون تورم. بدون بیکار. بدون فحشا. بدون آلودگی. بدون ترافیک...
  • سوسان IR ۱۴:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    9 1
    ژاپن اختیارش دست خودش نیست در زمینه تجارت و گمرک و صادرات و واردات تابع قوانین داخلی آمریکاست و آمریکا میتونه هر وقت دلش خواست فیته رو بکشه پایین چون از لحاظ تجاری شرکتهای ژاپنی در آمریکا گیر افتاده اند و اگر یک درصد تعرفه گمرکی توسط آمریکا جابجا بشه میلیاردها دلار به اونها ضرر میرسه و مجبورند سرمایه خودشون رو توی کشور قویتر یعنی آمریکا نگهدارند و این یعنی تولید ناخالص آمریکا بالا میره در حالیکه کشور اصلی هیچ بهره ای از اون نداره حتی نیروی کار آمریکائی و بانکها و بورسهای آمریکائی حکم آخر رو صادر میکنه گردش آزاد سرمایه یعنی بورس وال استریت و نزدک میتونند تمامی سرمایه های کشورهای زیردست رو بگیرند و ماحصل کار و تکنولوژی اونها رو غارت کنند
  • IR ۱۴:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    3 13
    رفتم تسنیم ببینم نویسنده و تحلیل گر کیه که موجود نیست.خوب بود اسم نویسنده رو هم میزاشتید اسکولای مملکتو بیشتر بشناسیم. کسی که حتی جرات نداره اسمشو پای نوشته اش بزاره معلومه نوع تحلیلش چیه
  • IR ۱۵:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    1 0
    هییی خدا بیامرزدت میتی کامون
  • حسن IR ۱۶:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    3 14
    نویسنده این مقاله اگر در ژاپن بود به خاطر هدر دادن فضای نت و وقت خوانندگان ، مجازات می شد.چه چیزهای بی منطقی بافت ولی توجه نکرد که ژاپن افول نکرده بلکه چین و هند و ویتنام و دیگران هر کدام سهمی از توسعه رو بردن و در واقع خیلی از کالاهای اصل ژاپن الان به خاطر نیروی کار ارزانتر و کاهش آلودگی از ژاپن به دیگر کشورها منتقل شده.پیدا کردن یک تلویزیون یا کولر و ... ساخت ژاپن کار آسانی نیست ولی مارکهای ژاپنی مثل سونی و توشیبا و... همچنان در دیگر کشورها تولید می شود.
    • مهدی IR ۲۳:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
      0 0
      برای همین میگه داره افول میکنه برندش رو فروخته حالا نمیتونه باهاشون رقابت کنه
  • IR ۱۷:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۷
    0 0
    دلیلش فقط و فقط بیدار شدن اژدهای زرده. این غول سالها به زور استعمار ژاپن و بریتانی در شیشه شده بود. مطمئن باشید با بیدار شدنش کره و ژاپن و... بلعیده میشن

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس