کد خبر 1060115
تاریخ انتشار: ۲۲ فروردین ۱۳۹۹ - ۰۰:۴۸
سلاح بیولوژیک کرونا

به رغم شهرتی که فوکویاما با ارائه این نظریه و کتاب خود پیدا کرد اما با گذشت سه دهه، ضعف و سستی ساختار این نظریه کاملا روشن گردیده است.

به گزارش مشرق؛ دکتر مسعود اسداللهی، یادداشت زیر از حبیب فوعانی، نویسنده لبنانی درباره تاثیر کرونا بر جهان را در کانال خود منتشر کرده است:

در سال ۱۹۸۹ (۱۳۶۸) "فرنسیس فوکویاما" (استاد علوم سیاسی آمریکایی ژاپنی تبار) با انتشار مقاله ای در مجله " نشنال اینترست" تاکید کرد که "با پایان دوران جنگ سرد و سقوط دیوار برلین، پایان تاریخ سرکوب و نظام های توتالیتر فرارسیده و ارزش های دموکراسی غربی به پیروزی نهایی رسیده" و جهان پر از عدالت و مساوات خواهد شد!

وی در سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۱) و در جریان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در کتابی با عنوان "پایان تاریخ و آخرین انسان" چنین نوشت: "آنچه که شاهد آن هستیم، آخرین تلاش ها و تحولات ایدئولوژیک نوع بشر بوده که در نهایت با جهانی شدن لیبرال دمکراسی غربی؛ این نظام سیاسی، شکل نهائی نظام سیاسی نوع بشر شده است".

کاملا روشن است که دیدگاه فوکویاما در چارچوب مخالفت با دیدگاه پایان تاریخ " کارل مارکس" در نظریه مشهور "ماتریالیسم تاریخی" مطرح شده است. کارل مارکس در آن نظریه معتقد است که "پایان تاریخ سرکوب انسان ها هنگامی خواهد بود که تفاوت طبقاتی از بین برود".

به رغم شهرتی که فوکویاما با ارائه این نظریه و کتاب خود پیدا کرد اما با گذشت سه دهه، ضعف و سستی ساختار این نظریه کاملا روشن گردیده است زیرا توسعه سیطره قدرت های غربی که پس از فروپاشی بلوک شرق اتفاق افتاد، نه تنها "پایان تاریخ" نبود بلکه برعکس شاید شروع فروپاشی امپراطوری غربی باشد که آنچنان از نظر جغرافیایی گسترش پیدا کرده که قادر به حفظ و کنترل آن نمی باشد.

اروپایی ها و حتی آمریکایی ها اعتراف می کنند که لیبرال دموکراسی غربی با انتخاب شدن دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور آمریکا در سال ۲۰۱۶، عملا سیلی پر سر و صدایی خورده است. در همان زمان، "فرید زکریا" تحلیل گر سیاسی معروف آمریکایی و مجری برنامه "GPS" در شبکه CNN چنین گفت: " ترامپ، سرطان دموکراسی آمریکایی است" و بعد از آن بود که "تزلزل اجتماعی در سایه ریاست فردی در آمریکا شروع شد که با ذهنیت یک 《حقه باز  شارلاتان》 حکومت می کند نه ذهنیت یک دولتمرد".

سال گذشته (۲۰۱۹) "مایکل هرش" نویسنده معروف آمریکایی در مقاله ای در فصلنامه معتبر "فارین پالیسی" چنین نوشت: "در دوران دونالد ترامپ، دولت های جهان روشی در پیش گرفتند که گویا ایالات متحده آمریکا وجود خارجی ندارد". هرش پشت کردن بسیاری از دولت های جهان به آمریکا را اینگونه تفسیر کرد که "این دولت ها اتفاق نظر دارند که واشنگتن در دوران ترامپ، فقط و فقط به منافع خود فکر می کند و (نه تنها حاضر نیست منافع دیگران را به رسمیت بشناسد، بلکه) حاضر نیست حتی با منافع دیگران آشنا شود". هرش اضافه کرده که شعار مشهور ترامپ " اول آمریکا" تبدیل شده است به "فقط آمریکا".

به این ترتیب، انزوای فعلی آمریکا از سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۶) با تصمیم ترامپ برای خروج آمریکا از "توافقنامه محیط زیست پاریس" شروع شد و در سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) با خروج آمریکا از برجام که مانع دستیابی ایران به سلاح هسته ای می شد و همچنین با خروج آمریکا از پیمان موشک های هسته ای میانبرد که ریگان و گورباچف برای کنترل برنامه سلاح های هسته ای دو کشور امضاء کرده بودند، ادامه پیدا کرد. نیازی به یادآوری نیست که تمامی این تصمیم های ترامپ، جهان را در لبه پرتگاه قرار داده است.

"آرتور سالزبرگر"(ناشر نیویورک تایمز) به درستی گفته: " آمریکای بزرگ در انسان آمریکایی تبلور پیدا می کند نه در برج های ترامپ، و نه در توئیت های وی، و نه در تصمیم های احمقانه اش".

"جدعون رحمان"(تحلیل گر فایننشنال تایمز) دو هفته قبل چنین نوشت: "انتقاد از ترامپ برای بسیاری از تحلیل گران غربی، کار ساده ای است اما برای این تحلیل گران پرداختن به مشکلات و نواقص موجود در نظام لیبرال دموکراسی آمریکایی که فرد بی کفایتی را در کاخ سفید قرار داده، کار بسیار مشکلی است".

این همان "لیبرال دموکراسی" مورد نظر فوکویاما است که بشارت آن را به عنوان آخرین دستاوردی که نوع بشر می تواند به آن دست یابد، داده است. این نظام لیبرال دموکراسی در روز های اخیر سیلی پر سر و صدای دیگری را متحمل شده پس از اینکه چین توانست مدل دیگری که نه دموکراتیک است و نه لیبرال، در مبارزه با بیماری کرونا ارائه دهد. در حالی که جامعه آمربکا شاهد بی کفایتی مفتضحانه دولت آمریکا در مبارزه با همان بیماری می باشد.

اما ایتالیا که مهد رنسانس در جهان غرب به حساب می آید و با این حال از طرف آمریکا و اتحادیه اروپا به حال خود رها شده، خود را در مقابل این پاندمیک بسیار خطرناک و کشنده، تنها می بیند و صرفا روسیه و چین به این کشور کمک کرده اند. هنگامی که جمهوری چک محموله های کمک های طبی چین برای ایتالیا را مصادره کرد، روشن شد که تا چه حد شعارهای مربوط به همکاری و همبستگی بین دولت های عضو اتحادیه اروپا توخالی و پوچ بوده است.

در انگلستان که مهد دموکراسی به حساب می آید؛ دموکراسی غربی دولتی ناتوان و نخست وزیری دمدمی مزاج را بر سرکار آورده که نمی دانند در مقابل این پاندمیک، برای میلیون ها شهروند انگلیسی که اکثرا پیر و سالخورده هستند؛ چکار باید بکنند.

بعد از سقوط دیوار برلین که آن وعده های شیرین و رنگارنگ را در مورد جهانی پر از صلح و پیشرفت و شکوفایی در پی داشت، زمان زیادی گذشته است اما آنچه که همگان شاهد بوده اند، جنگ های ویرانگر یکی پس از دیگری، بحران های وخیم یکی از پس از دیگری، و ناکامی های مصیبت بار  یکی پس از دیگری بوده است.

بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، چرخ تاریخ یک دور کامل چرخیده و به رغم پیش بینی های فوکویاما، تاریخ بار دیگر انتقام می گیرد. آنچه که جهان غرب  این روزها از آن رنج می برند، فقط بحران کمبود ماسک های طبی نیست. در واقع، ناتوانی در مواجهه پاندمیک ویروس کرونا فقط نوک کوه یخی است که بحران های عمیق فکری، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و ... جهان غرب در زیر آن پنهان شده است.

منطق "تاریخ" در حال حاضر علیه جهان غرب عمل می کند و شمارش معکوس برای "لیبرال دموکراسی افسار گسیخته از هر گونه قید و بندی" آغاز شده است. هر چند که هنوز صحبت از  "افول غرب"  در پی این ناکامی های متناوب و یا صحبت از سقوط قریب الوقوع امپراطوری آمریکایی زود است اما "زبیگنیو برژینسکی"(مشاور امنیت ملی آمریکا در دولت جیمی کارتر) ۵۰ سال برای احتضار و جان کندن این امپراطوری مهلت تعیین کرده بود.

با این حال می توان به جرات گفت که " لیبرال دموکراسی" سرنوشت محتوم بشریت نیست و پاندمیک کرونا ضربه ای کمرشکن به نظریه "پایان تاریخ" فوکویاما و همفکرانش وارد کرده است.


 

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 19
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 2
  • DE ۰۱:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    22 8
    نئو لیبرالیسم مبنی بر خودخواهی و نفع و سود فردی بنا شده و در مقابل بحران ها و سونامی کرونا این طرز اندیشه جواب نمیده.
  • IR ۰۱:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    8 6
    الان چه ربطی به کرونا داشت؟
    • IR ۲۱:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
      4 0
      همین نمیفهمی نه.....!!!!!
  • IR ۰۲:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    11 11
    فوکویاما نظریه ... تمتطعه فیها طو یل .. دعای حضرت صاحب الزمان را تفسیر به رای برای لیبرالیسم کرده نظریه او ارزش فقهی و علمی نداشته و ندارد
  • IR ۰۲:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    7 8
    فوکویاما نظریه ... تمتطعه فیها طو یل .. دعای حضرت صاحب الزمان را تفسیر به رای برای لیبرالیسم کرده نظریه او ارزش فقهی و علمی نداشته و ندارد
  • ناظری IR ۰۲:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    40 4
    نه تنها آمریکا بلکه فروپاشی اتحاد اروپا هم بسیار نزدیک است، اونها چون به هم دیگه وابسته اند دوام نمی‌آورند اما ایران به دلیل تحمل تحریم های چهل سال بلد است چگونه گلیم خود را از آب بیرون بکشد...
  • IR ۰۳:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    12 6
    برژینسکی عجب دقیق بوده!¤_¤`
    • IR ۱۹:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
      0 0
      خخخخ یعنی کمتر از10سال دیگه آمریکا؟!
  • IR ۰۴:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    14 6
    مقاله مفید ارزیابی گردید. تشکر.
  • IR ۰۹:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    17 8
    الهم عجل لولیکل الفرج
  • IR ۱۰:۴۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    12 7
    پس از فروپاشی شوروی، آمریکا به این باور رسید که دیگر هیچ قدرت قابل اعتنایی در مقابل آمریکا وجود ندارد و اکنون میتواند راهبرد "یگانه قدرت برتر" را مطرح کند که بوش پدر آن را اعلام کرد، البته راهبرد کدخدایی هزینه‌هایی دارد که آمریکا آن را متقبل شد،کدخدایی، فقط حق نمیآورد بلکه تکالیفی را بر عهده کدخدا قرار میداد مانند تامین امنیت دهکده جهانی، بهداشت و رفاه و غذا و... به عهده کدخداست.‌ به همین منظور امتیازات تجاری بسیاری به چین داد و سال ها چین از حق وتو استفاد نکرد،تجارت جهانی، منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای میان برد و پیمان های بسیاری را ذیل راهبرد یگانه قدرت برتر را پی ریزی کرد، کسانی چون فوکویاما عهده دار پردازش نظری آن و بسیاری از افراد جهان، حتی افرادی درون نظام انقلاب اسلامی این مسئله را پذیرفتند و افکار و افعال خود را بر اساس آن سامان دادند، اما در عمل این لقمه بزرگتر از آن بود که آمریکا بتواند آن را هضم کند، چین از این فرصت، با مهارت از نظر اقتصادی و صنعتی و نظامی پیشرفت کرد، روسیه به رهبری پوتین خود را جمع و بازیابی کرد و مهم تر از همه،ایده مردم سالاری دینی و مقاومت ایران هم در ابعاد نظری و عملی در غرب آسیا آرمان یگانه قدرت برتر را با مشکل مواجه کرد، ترک خوردن این ایده در جنگ ۳۳ روزه شروع شد، اهمیت شکست طرح زایش خاورمیانه جدید هنوز هم شناخته نشده، زیرا اگر این طرح موفق می شد،پهلوی روسیه هم از سوی شرق و هم از اوراسیا خالی می شد، و ایران نیز به محاصره در میآمد. در مجموع آمریکا به خود آمد و نا ممکن بودن راهبرد "یگانه قدرت برتر" را رها و به راهبرد" قوی ترین قدرت" جهان عدول کرد، خروج از پیمان هایی که ذیل راهبرد اول خود ایجاد کرده بود و فشار بر اعضای ناتو برای تقبل سهم بیشتر و برهم زدن معادله تجاری با چین ، خروج از پیمان منع سلاحهای هسته ای میان برد با روسیه،تغییر روش برخورد با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس همه ذیل راهبرد دوم قابل فهم و تحلیل است، این عدول از کدخدایی جهان، اگر روزی به جایی برسد که اسرائیل را هم تنها رها کند، جای تعجب نخواهد بود، البته راهبرد قوی ترین قدرت برتر جهان بودن هم تحرکات و تجاوزات و شرارت های خاص خود را می طلبد، اما اولویت‌های آن با راهبرد یگانه قدرت برتر بودن تفاوت های عمیق و وسیعی دارد که در آینده پژوهشی های صاحب نظران باید لحاظ شود
    • FR ۱۲:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
      9 9
      ممنون عالی بود تحلیلتان ....واقعا جامع وروشنگر
  • دبیر تاریخ IR ۱۱:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    8 4
    بسیار مقاله خوبی بود،تحلیل عالی،،، ارائه نظرات تاریخی مصداق،،،،هرکسی از ظن خود شد یار من،،،،می باشد
  • FR ۱۲:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    11 5
    ...علاوه بر آن انسان آمریکایی به معنای حقیقی آن در کشور آمریکا که فرهنگ وریشه فرهنگی ندارد واز مهاجرین همه دنیا تشکیل شده وجهی ندارد ...
  • IR ۱۳:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    13 4
    نمیریم و ببینیم سقوط لیبرال های سرمایه دار متفرعنو و بعد بمیریم
  • IR ۱۶:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    10 0
    فوکویاما رو گندش نکنید نظریش چرت و پرنه
  • IR ۱۷:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    7 11
    همین روزاست که زیبا کلام سکته کنه ان شاءالله
  • صادق زیباکلامی IR ۱۸:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
    8 0
    پایان تاریخ بافروپاشی نظام سرمایه داری وبرافراشته شدن پرچم جهانی اسلام بدست مبارک حضرت بقیه الله فراخواهدرسید انشااله.
    • IR ۱۹:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۱/۲۲
      1 1
      شما صادق زیباکلام واقعی هستید!